テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Virginibus Velandis

Caput IV 第IV章

Tertullian · De Virginibus Velandis · PL 2, 893A · 14 sectiones

De Virginibus Velandis 4.1

1

Quatenus autem et de Scripturis adversus veritatem argumentari consuetudo est, statim opponitur nobis, nullam mentionem virginum ab Apostolo factam ubi de velamine praefinit, sed tantum mulieres nominatas: cum, si voluisset et virgines tegi, de virginibus quoque cum mulieribus nominatis pronuntiasset: quomodo illic, inquit, ubi de nuptiis tractat, quid observandum sit etiam de virginibus, declarat.

PL 2, 893A

しかし、慣習が聖典によってすら真理に逆らって論じようとするかぎりにおいて、我々に対してただちにこう対置される。「使徒が、かぶり物について定めた箇所では、処女への言及は一切なされておらず、ただ女だけが名指されている。もし彼が処女もまた覆われることを望んだのであれば、女とともに処女についても名指して述べたはずである。事実、彼は、婚姻について論じている別の箇所では、処女について何を守るべきかをも明らかにしているではないか」と。

De Virginibus Velandis 4.2

2

Itaque non contineri eas lege velandi capitis, ut non nominatas in hac lege; imo ex hoc revelari, quia non jubentur, quae nec nominantur. Sed et nos eamdem argumentationem retorquemus.

PL 2, 893B

「したがって、処女たちは頭を覆うべしとの法には含まれない。なぜならこの法において名指されていないからである。いや、それどころかこのことから、あらわにされるのだ——名指されない者たちは命じられてもいない、と」。しかし我々もまた、同じ論法を逆手に取ろう。

De Virginibus Velandis 4.3

3

Qui enim sciebat alias utriusque generis facere mentionem, virginis dico, et mulieris, id est non virginis, ex caussa distinctionis, in his in quibus non nominat virginem, non faciens distinctionem, ostendit conditionis communionem.

PL 2, 893B

実に、彼〔使徒〕は、他の箇所では、区別すべき理由があってこそ、二つの種類のいずれについても——処女について、また女、つまり処女ならざる者について——言及することを心得ていた。その彼が、処女を名指さない箇所では区別を設けていないのであるから、まさにそのことによって、境遇が共通であることを示しているのである。

De Virginibus Velandis 4.4

4

Caeterum potuit hic quoque constituere differentiam inter virginem et mulierem, sicut alibi dicit: Divisa est mulier et virgo. Igitur quas non divisit, tacendo inalteravit.

PL 2, 893B

しかし、彼はここでもまた、処女と女との間に相違を設けることができたはずである。ちょうど別の箇所で「女と処女とは分かたれている」と述べているように。したがって、彼が分かたなかった女たちを、沈黙によって、別のものとはしなかったのである。

De Virginibus Velandis 4.5

5

Nec tamen, quia illic divisa est et mulier et virgo, hic quoque patrocinabitur illa divisio, ut quidam volunt. Quanta enim alibi dicta non valent, ubi dicta scilicet non sunt, nisi eadem sit caussa, quae alibi, ut sufficiat semel dictum?

PL 2, 893C

とはいえ、かしこで女と処女とが分かたれているからといって、ここでも、ある人々が望むように、あの区別が支えとなるわけではない。実に、他の箇所で言われたことがらは、かしこと同じ理由が成り立ち、一度言われたことで足りるというのでないかぎり、言われていない箇所では通用しないことがいかに多いか。

De Virginibus Velandis 4.6

6

Illa autem caussa virginis et mulieris longe divisa est ab hac specie. Divisa est, inquit, mulier et virgo (I Cor. VII, 32). Quare? Quoniam innupta, id est virgo, cogitat ea quae sunt Domini, ut sit sancta, et corpore et spiritu.

PL 2, 894A

しかるに、処女と女とを分かつあの理由は、この事例とは大きくかけ離れている。「女と処女とは分かたれている」と彼は言う(一コリント7:32)。なぜか。嫁がざる者、すなわち処女は、主のことを思い、肉体においても霊においても聖なる者であろうとするからである。

De Virginibus Velandis 4.7

7

Nupta autem, id est, non virgo, cogitat quomodo placeat viro. Haec erit interpretatio divisionis illius, nullum habens locum in isto capitulo, in quo neque de nuptiis, neque de animo et cogitatu mulieris et virginis pronuntiatum, sed de capite velando.

PL 2, 894A

しかし嫁いだ者、すなわち処女ならざる者は、いかにして夫に喜ばれるかを思う。これが、かの区別の解釈であって、この章句においては何ら居場所を持たない。なぜなら、この章句では、婚姻についても、女と処女の心や思いについても述べられてはおらず、頭を覆うことについて述べられているからである。

De Virginibus Velandis 4.8

8

Cujus nullam volens esse discrepationem, Spiritus Sanctus, uno nomine mulieris, etiam virginem intelligi voluit, quam proprie non nominando, a muliere non separavit, et non separando conjunxit ei a qua non separavit.

PL 2, 894A

そしてこの事柄については、いかなる相違もあってほしくないと望んで、聖なる霊は、女という一つの名のもとに、処女もまた理解されることを望んだ。処女を固有の名で名指さないことによって、彼は処女を女から切り離さず、切り離さないことによって、切り離さなかったその相手に結びつけたのである。

De Virginibus Velandis 4.9

9

Novum est nunc ergo principali vocabulo uti et caetera nihilominus in eo vocabulo intelligi, ubi nulla est necessitas singillatim distinguendae universitatis?

PL 2, 894B

それでは、主要な語を用いて、そのほかの事柄もまた、その語のうちに理解されるということが、いま初めて新しいことなのだろうか——総体をひとつひとつ区別する必要が何らないところにおいて。

De Virginibus Velandis 4.10

10

Naturaliter compendium sermonis et gratum et necessarium est: quoniam sermo laciniosus, et onerosus et vanus est. Sic et generalibus vocabulis contenti sumus, comprehendentibus in se specialium intellectum. Ergo jam de vocabulo ipso.

PL 2, 894B

本来、言葉の簡略は好ましくもあり、必要でもある。冗長な言葉は、重苦しく空しいものだからである。かくして我々は、個々のものの理解をそのうちに包み込む、一般的な語彙で満足するのである。さればいよいよ、その語そのものについて論じよう。

De Virginibus Velandis 4.11

11

Naturale vocabulum est foemina, naturalis vocabuli generale mulier. Generalis etiam speciale, virgo, vel nupta, vel vidua, vel quot etiam aetatis nomina accedunt.

PL 2, 894B

自然本性による語は「女性」であり、この自然本性による語の一般語が「女」である。そしてこの一般語にはまた、特殊語がある——「処女」、あるいは「嫁いだ女」、あるいは「寡婦」、あるいはそのほか年齢に応じて加わる名がそれである。

De Virginibus Velandis 4.12

12

Subjectum igitur est generali speciale, quia generale prius est: et subsessivum antecessivo, et portionale universali: et in ipso intelligitur cui subjicitur, et in ipso significatur, quia in ipso continetur.

PL 2, 894B

かくして、特殊語は一般語に従属する、一般語のほうが先にあるからである。すなわち、後に続くものは先立つものに、部分をなすものは全体をなすものに従属する。そしてそれ(特殊語)は、自らが従属する当のもの(一般語)のうちにおいて理解され、また、そのうちに含まれているがゆえに、そのうちにおいて意味されるのである。

De Virginibus Velandis 4.13

13

Sic nec manus, nec pes, nec ullum membrorum desiderat significari, corpore nominato. Et si mundum dixeris, illic erit et coelum, et quae in eo, sol et luna, et sidera, et astra, et terra, et freta, omnis census elementorum.

PL 2, 895A

同様に、手も、足も、肢体のいずれも、「肉体」と名指されたなら、あらためて名指されることを欲しない。そしてもし「世界」と言ったならば、そこには天も、天にあるもの、太陽も月も、星々も、星辰も、大地も、海も、元素のありとあらゆる総体も、含まれるであろう。

De Virginibus Velandis 4.14

14

Omnia dixeris, cum id dixeris quod ex omnibus constat. Sic et mulierem nominando, quidquid est mulieris nominavit.

PL 2, 895A

お前がすべてを言ったことになるのは、すべてから成り立つものを言ったときである。それと同じように、「女」と名指すことによって、女に属するものは何であれ、名指されたことになるのである。