テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Monogamia

Caput III 第III章

Tertullian · De Monogamia · PL 2, 932A · 22 sectiones

De Monogamia 3.1

1

Sed an onerosa monogamia, viderit adhuc impudens infirmitas carnis. An autem nova, de hoc interim constet.

PL 2, 932A

しかし一度の結婚が重荷であるか否か、それはなお、恥知らずな肉の弱さ自身が考えることである。だが、それが新しいものであるか否かについては、さしあたりここで確定させよう。

De Monogamia 3.2

2

Illud enim amplius dicimus, etiamsi totam et solidam virginitatem sive continentiam Paracletus hodie determinasset, ut ne unis quidem nuptiis fervorem carnis despumare permitteret, sic quoque nihil novi inducere videretur; ipso Domino spadonibus aperiente regna coelorum (Matth., XIX, 12), ut et ipso spadone; ad quem spectans et Apostolus, propterea et ipse castratus, continentiam mavult.

PL 2, 932A

というのも、我々はさらにこう言うのである——たとえパラクレートスが今日、全き堅固な童貞、あるいは節制を定め、一度の結婚によってすら肉の熱情を発散させることを許さなかったとしても、それでもなお何ら新しいことを持ち込んだとは見えなかったであろう、と。主御自身が、御自らも宦官として、宦官たちに天の国を開いておられるのだから(マタイ19:12)。使徒もこの方に目を注ぎ、それゆえに自らも去勢された者となって、節制を選び取っている。

De Monogamia 3.3

3

Sed salvo, inquis, jure nubendi. Plane salvo; et videbimus quousque; nihilominus jam ex ea parte destructo, qua continentiam praefert. Bonum, inquit, homini mulierem non contingere (I Cor., VII, 1). Ergo malum est contingere. Nihil enim bono contrarium, nisi malum.

PL 2, 932B

「しかし」とお前は言う、「結婚する権利は保たれたままである」と。確かに保たれている。そしてどこまで保たれているかは、これから見ることにしよう。それでもなお、節制を上位に置くというその点において、その権利はすでに切り崩されているのである。「女に触れないことは人にとって善いことである」(一コリント7:1)と言われている。それゆえ、触れることは悪いことになる。善に対立するものは、悪のほかにないからである。

De Monogamia 3.4

4

Ideoque superesse, ut et qui habeant uxores sic sint, quasi non habeant; quo magis qui non habent, habere non debeant. Reddit etiam caussas cur ita suadeat; quod innupti de Deo cogitent: nupti vero quomodo in matrimonio quis suo placeat (I Cor., VII, 32).

PL 2, 932B

それゆえ、なお残っているのは、妻を持つ者たちも持たない者であるかのようにあるべきだということであり、まして持たない者たちは、なおのこと持つべきではないということである。彼はまた、なぜそのように勧めるのか、その理由を示す。すなわち、未婚の者は神のことを思うが、既婚の者は、婚姻においてどうすれば自分の相手を喜ばせられるかを思う、というのである(一コリント7:32)。

De Monogamia 3.5

5

Et possum contendere: non mere bonum esse, quod permittitur. Quod enim mere bonum est, non permittitur, sed ultro licet. Permissio habet caussam, aliquando et necessitatis. Denique, in hac specie non est voluntas permittentis nubere.

PL 2, 932C

そして私はこう論じることができる。許されているものは、純粋に善いものではない、と。なぜなら、純粋に善いものは許されるのではなく、おのずから許可されているからである。許可には理由があり、時にはそれが必然性の理由であることもある。そして実に、この場合において、許す者の意志は結婚することにはないのである。

De Monogamia 3.6

6

Aliud enim vult: Volo vos, inquit, omnes sic esse, quomodo et ego (I Cor., VII, 7). Et cum ostendit melius esse, quid utique se velle confirmat, quam quod melius esse praemisit?

PL 2, 932C

なぜなら彼が望んでいるのは別のことだからである。「私は汝ら全員が、私のようであることを望む」と彼は言う(一コリント7:7)。そして彼がより善いことを示すとき、彼が望むと確言していることは、彼が先に「より善い」と述べたそのこと以外の何であろうか。

De Monogamia 3.7

7

Et ita, si aliud quam quod voluit permittit, non voluntate, sed necessitate permittens, non mere bonum ostendit, quod invitus indulsit.

PL 2, 932C

かくして、彼が望んだこととは別のことを許すのであれば、意志によってではなく必然性によって許しているのであり、不本意ながら認めたことを純粋に善いものとして示しているのではない。

De Monogamia 3.8

8

Denique cum dicit, Melius est nubere quam uri; quale id bonum intelligendum est, quod melius est poena? quod non potest videri melius, nisi pessimo comparatum?

PL 2, 932C

実に、彼が「燃えるより結婚するほうがよい」と言うとき、それはいったいどのような善として理解されるべきなのか。刑罰よりましだというその善は。最悪のものと比べられなければ、より善いとは見えないようなものではないか。

De Monogamia 3.9

9

Bonum illud est, quod per se hoc nomen tenet, sine comparatione non dico mali, sed etiam boni alterius; ut si et alii bono comparatum adumbretur, remaneat nihilominus in boni nomine.

PL 2, 932D

善であるとは、それ自体でこの名を保つものである。悪と比較せずとも、いや、他の善と比較せずとも、そうなのである。たとえ他の善と比較されて影が差そうとも、それでもなお善という名のうちに留まるようなものである。

De Monogamia 3.10

10

Caeterum, si per mali collationem cogitur bonum dici, non tam bonum est quam genus mali inferioris, quod ab altiore malo obscuratum, ad nomen boni impellitur.

PL 2, 933A

しかし、もし悪との比較によって善と呼ばれることを強いられるのであれば、それは善であるというよりも、むしろより高次の悪によって覆い隠され、善という名へと押しやられた、より下位の種類の悪にすぎない。

De Monogamia 3.11

11

Aufer denique conditionem, ut non dicas, Melius est nubere quam uri; et quaero an dicere audeas, Melius nubere; non adjiciens quo melius sit.

PL 2, 933A

そこで、その条件を取り去ってみるがよい。「燃えるより結婚するほうがよい」と言わないようにするのだ。そして私は問う、お前は「結婚するほうがよい」と、何に比べてよいのかを付け加えずに言う勇気があるか、と。

De Monogamia 3.12

12

Fit ergo jam non melius; et dum non melius, nec bonum, sublata conditione, quae dum melius illud facit alio, ita bonum haberi cogit.

PL 2, 933A

かくして、もはや「よりよい」ではなくなる。そして「よりよい」でなくなれば、条件が取り去られた以上、善でもなくなるのである。その条件こそが、それを他のものより「よりよい」ものとすることによって、善であると見なすことを強いていたのだから。

De Monogamia 3.13

13

Melius est unum oculum amittere, quam duos: si tamen discedas a comparatione mali utriusque, non erit melius unum oculum habere; quia nec bonum.

PL 2, 933A

片目を失うほうが、両目を失うよりもよい。だが、もしお前がこの両方の悪の比較から離れるならば、片目を持つことがよりよいことにはならない。なぜならそれは善ですらないからである。

De Monogamia 3.14

14

Quid nunc, si omnem indulgentiam nubendi, de suo, id est, de humano sensu accommodat ex necessitate qua diximus, Quia melius sit nubere quam uri?

PL 2, 933A

さて、もし彼が結婚を許すあらゆる寛容を、自分自身のもの、すなわち人間の考えから、我々が述べたあの必然性に従って与えているのだとしたらどうか。「燃えるより結婚するほうがよい」からという、その必然性である。

De Monogamia 3.15

15

Denique, conversus ad alteram speciem dicendo, Nuptis autem denuntio, non ego, sed Dominus, ostendit illa quae supra dixerat, non Dominicae auctoritatis fuisse, sed humanae aestimationis.

PL 2, 933B

そして実に、「既婚の者たちには、私ではなく主が命じる」と言って、もう一つの場合に話を転じることによって、彼は先に述べたことが、主の権威によるものではなく、人間の判断によるものであったことを示しているのである。

De Monogamia 3.16

16

At ubi ad continentiam reflectit animos, Volo autem vos sic esse omnes: puto autem, inquit, et ego spiritum Dei habeo; ut si quid indulserat ex necessitate, id Spiritus Sancti auctoritate revocaret.

PL 2, 933B

だが彼が人々の心を節制へと向け直すとき、「私は汝ら全員がこのようであることを望む。そして私も神の霊を持っていると思う」と言う。これは、彼が必然性によって許していたものを、聖なる霊の権威によって取り消すためである。

De Monogamia 3.17

17

Sed et Joannes monens sic nos incedere debere quemadmodum et Dominus, utique etiam secundum sanctitatem carnis admonuit incedere, adeo manifeste. Et omnis, inquit, qui spem istam in illo habet, castificat se, sicut et ipse castus est (Jo., III, 3).

PL 2, 933B

さらにヨハネもまた、我々が主と同じように歩むべきであると訓戒しつつ、当然、肉の聖性に従って歩むようにも、これほど明白に勧めている。「あの方にこの希望をいだく者はみな、あの方御自身が清いのと同じように、自らを清める」(ヨハネ3:3)と言われている。

De Monogamia 3.18

18

Nam et alibi: Estote sancti, sicut et ille sanctus fuit (Jo., II, 3), scilicet, carne. De spiritu enim non dixisset, quia spiritus ultro sanctus agnoscitur, nec exspectat sanctitatis admonitionem, quae propria natura est ejus.

PL 2, 933C

というのも、他の箇所でも次のように言われているからである。「あの方が聖であったように、汝らも聖なる者であれ」(ヨハネ2:3)——すなわち、肉において、である。霊についてはこう言われなかったであろう。なぜなら霊はおのずから聖なるものと認められており、聖性の勧告を待つことがないからである。それは霊に固有の本性だからである。

De Monogamia 3.19

19

Caro autem docetur sanctitatem, quae et in Christo fuit sancta. Igitur si omnia ista obliterant licentiam nubendi, et conditione licentiae inspecta, et praelatione continentiae imposita, cur non potuerit post Apostolos idem spiritus superveniens ad deducendam disciplinam in omnem veritatem, per gradus temporum (secundum quod Ecclesiastes, Tempus omni rei, inquit), supremam jam carni fibulam imponere, jam non oblique a nuptiis avocans, sed exerte cum magis nunc tempus in collecto factum sit, annis circiter 160 exinde productis?

PL 2, 933C

しかし肉は聖性を教えられる。その肉はキリストにおいても聖なるものであった。それゆえ、もしこれらすべてが結婚の許しを消し去り、その許しの条件が吟味され、節制の優位が課されているとすれば、使徒たちの後に、同じ霊が到来して規律をすべての真理へと導きつつ、時の段階を経て——コヘレトが「すべての事には時がある」と言うとおり——ついに肉に最後の締め金をかけることが、なぜできなかったであろうか。もはや遠回しに結婚から遠ざけるのではなく、あからさまにそうすることが。今や時はいっそう切り詰められており、それ以来およそ160年が経過しているのだから。

De Monogamia 3.20

20

Nonne ipse apud te retractares? Vetus haec disciplina est, praemonstata jam tunc in carne Domini, et voluntate: dehinc in Apostolorum ejus tam consiliis quam exemplis. Olim sanctitati huic destinabamur. Nihil novi Paracletus inducit.

PL 2, 933C

お前は自ら省みてみないのか。これは古い規律なのであって、すでにそのとき主の肉と御意志において予め示されており、それから使徒たちの勧告と実例の双方において示されたものである。我々はかねてより、この聖性へと定められていたのである。パラクレートスは何ら新しいことを持ち込んではいない。

De Monogamia 3.21

21

Quod praemonuit, definit: quod sustinuit, exposcit. Et nunc recogitans ista, facile tibi persuadebis multo magis unicas nuptias competisse Paracleto praedicare, qui potuit et nullas, magisque credendum temperasse illum, quod et abstulisse decuisset, si quae velit Christus intelligas.

PL 2, 934A

予め告げたことを、彼は確定する。堪え忍んでいたことを、彼は要求する。そして今これらのことを思い返すならば、パラクレートスが、結婚を一切なくすことさえできたにもかかわらず、一度限りの結婚を宣べ伝えることこそいっそうふさわしいとした、ということをお前はたやすく納得するであろう。そしてまた、キリストが望んでおられることを理解するならば、彼が取り去ることさえふさわしかったはずのものを、むしろ節したのだと信じるべきである、ということも。

De Monogamia 3.22

22

In hoc quoque Paracletum agnoscere debes advocatum, quod a tota continentia infirmitatem tuam excusat.

PL 2, 934A

この点においてもまた、お前はパラクレートスを弁護者として認めねばならない。彼が、全き節制からお前の弱さを免除しているという点において。