テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Monogamia

Caput XI 第XI章

Tertullian · De Monogamia · PL 2, 943B · 26 sectiones

De Monogamia 11.1

1

Ut igitur in Domino nubas secundum Legem et Apostolum (si tamen vel hoc curas), qualis est id matrimonium postulans, quod eis a quibus postulas, non licet habere; ab episcopo monogamo, a presbyteris et diaconis ejusdem sacramenti, a viduis, quarum sectam in te recusasti?

PL 2, 943B

そこで、お前が律法と使徒とに従って主にあって嫁ごうとするなら――もっとも、お前がそのことすらも気にかけるならばの話だが――お前が求めているその婚姻は、いったいいかなるものであろうか。お前がそれを求めている当人たち、すなわち一度だけ結婚した監督、同じ誓約のもとにある長老たちや執事たち、お前がその仲間入りを自ら拒んだやもめたち――その彼ら自身が持つことを許されていない婚姻だというのに。

De Monogamia 11.2

2

Et illi plane sic dabunt viros et uxores, quomodo buccellas. Hoc enim est apud illos: Omni petenti te dabis. Et conjungent vos in Ecclesia virgine, unius Christi unica sponsa. Et orabis pro maritis tuis, novo et vetere. Elige cui te adulteram praestes.

PL 2, 943C

そして彼らは、確かに夫や妻を、まるで小さなパン切れのように与えるであろう。彼らのもとではこうなのだから。「求める者にはみな与えよ」と。そして彼らは、唯一のキリストのただ一人の花嫁である処女なる教会のうちで、お前と彼とを結び合わせるであろう。そしてお前は、新旧二人の夫のために祈るであろう。そのいずれに対して姦淫の女として身をさらすか、選ぶがよい。

De Monogamia 11.3

3

Puto, ambobus. Quod si sapias, taceas defuncto. Repudium sit illi silentium tuum, alienis jam dotalibus scriptum. Hoc modo novum promereberis maritum, si veteris obliviscaris. Debes magis illi placere, propter quem Deo placere non maluisti.

PL 2, 943C

思うに、双方に対してであろう。もしお前に分別があるなら、亡き夫についてはむしろ黙っているがよい。お前の沈黙を、彼への離縁状としよう――それはすでに他人の婚資の証書によって書き記されているのだから。このようにして、古い夫を忘れるならば、お前は新しい夫にふさわしい者となるであろう。お前はむしろ彼を喜ばせるべきである。彼のために、お前は神を喜ばせることを選ばなかったのだから。

De Monogamia 11.4

4

Haec Psychici volunt Apostolum probasse, aut in totum non recogitasse, cum scriberet: Mulier vincta est in quantum temporis vivit vir ejus; si autem mortuus fuerit, libera est: cui vult, nubat; tantum in Domino (I Cor. VII, 39).

PL 2, 944A

プシュキコイは、使徒がこう書いたときに、これらのことを是認していた、あるいはまったく考え直しもしなかったのだ、と言おうとする――「女は夫が生きているかぎりの間、縛られている。しかし夫が死んだならば、自由の身である。自分の望む相手に嫁ぐがよい。ただし主にあってのみ」(一コリント7:39)と。

De Monogamia 11.5

5

Ex hoc enim capitulo defendunt licentiam secundi matrimonii, imo et plurimi, si secundi; quod enim semel esse desiit, omni obnoxium est numero.

PL 2, 944A

この一節から、彼らは二度目の婚姻の放縦を擁護する。いや、二度目どころか、それ以上さえも。というのも、一度きりであることをやめてしまったものは、いかなる数にも従うことになるからである。

De Monogamia 11.6

6

Quo autem sensu Apostolus scripserit, ita relucebit, si prius constet, non hoc illum sensu scripsisse, quo Psychici utuntur.

PL 2, 944A

しかし、使徒がどのような意味でこれを書いたかは、彼がプシュキコイの用いるような意味で書いたのではないということが先に明らかになるならば、それによって照らし出されるであろう。

De Monogamia 11.7

7

Constabit autem, si quis ea recordetur, quae huic capitulo diversa sunt et apud doctrinam, et apud voluntatem, et apud propriam ipsius Pauli disciplinam.

PL 2, 944A

それは、この一節とは教えにおいても、意志においても、パウロ自身の規律においても異なる事柄を思い起こす者があれば、明らかになるであろう。

De Monogamia 11.8

8

Si enim secundas nuptias permittit, quae ab initio non fuerunt, quomodo adfirmat omnia ab initium recolligi in Christo? Si vult nos iterare conjugia, quomodo semen nostrum in Isaac semel marito auctore defendit?

PL 2, 944A

もし彼が、初めからなかった二度目の結婚を許すのであれば、どうしてすべてのものが初めの状態へとキリストにおいて回復されると言い切るのか。もし彼が我々に婚姻を繰り返すことを望むのであれば、どうして彼は、一度だけ娶った夫を我々の祖として、イサクにおける我々の種を弁護するのか。

De Monogamia 11.9

9

Quomodo totum ordinem Ecclesiae de monogamis disponit, si non haec disciplina praecedit in laicis, ex quibus Ecclesiae ordo proficit?

PL 2, 944B

もし、教会の位階がそこから生じる信徒たちのうちに、この規律があらかじめ行われていないのであれば、どうして彼は教会の位階全体を、一度の結婚をした者たちで整えるのか。

De Monogamia 11.10

10

Quomodo in matrimonio adhuc positos a fructu matrimonii avocat, dicens in collecto esse tempus, si per mortem matrimonio elapsos iterum in matrimonium revocat?

PL 2, 944B

もし彼が、死によって婚姻を脱した者たちを再び婚姻へと呼び戻すのであれば、どうして彼は、時が縮まっていると言って、なお婚姻のうちにある者たちをその果実から遠ざけるのか。

De Monogamia 11.11

11

Haec si diversa sunt ei capitulo, de quo agitur, constabit, ut diximus, non hoc illum sensu scripsisse, quo Psychici utuntur.

PL 2, 944B

これらのことが、いま論じているその一節と異なるのであれば、我々がすでに述べたとおり、彼がプシュキコイの用いるような意味でこれを書かなかったことは明らかになるであろう。

De Monogamia 11.12

12

Quia facilius est, ut aliquam rationem habeat unum illud capitulum, quae cum caeteris sapiat, quam ut Apostolus diversa inter se docuisse videatur. Eam rationem in ipsa materia poterimus recognoscere. Quae ista materia Apostolo fuit scribendi talia?

PL 2, 944B

というのも、使徒が互いに矛盾することを教えたと見なされるよりも、かのただ一つの一節が、他の箇所と調和するような何らかの理由を持つと考えるほうが容易だからである。その理由は、まさにその主題そのもののうちに見て取ることができよう。使徒がこのようなことを書くに至った主題とは何であったか。

De Monogamia 11.13

13

Tyrocinium novae et cum maxime orientis Ecclesiae, quam lacte scilicet educabat, nondum solido cibo (I Cor. III) validioris doctrinae: adeo ut, prae illa infantia fidei, ignorarent adhuc quid sibi agendum esset circa carnis et sexus necessitatem.

PL 2, 944C

それは、新しく、まさに今生まれ出つつある教会の初心の段階であり、使徒はこれを乳で養っていたのであって、より堅固な教えという固い食物ではまだ養っていなかった(一コリント3章)。それゆえ、信仰のその幼さのゆえに、彼らは肉と性の必要について自分たちが何をなすべきかをまだ知らなかったのである。

De Monogamia 11.14

14

Cujus etiam ipsas species ex rescriptis intelligimus, cum dicit: De his autem quae scribitis, bonum est homini mulierem non attingere; propter fornicationes autem, unusquisque uxorem suam habeat (I Cor. VII): ostendit fuisse qui in matrimonio a fide deprehensi, verebantur ne non liceret eis matrimonio suo exinde uti, quia in carnem sanctam Christi credidissent.

PL 2, 944C

この幼さの実際のありさまさえも、我々は彼の返書から知ることができる。彼はこう言う。「汝らが書き送ったことについて言えば、人は女に触れないのがよい。しかし淫行を避けるために、おのおの自分の妻を持つがよい」(一コリント7章)。これは、すでに婚姻のうちにあって信仰に至った者たちの中に、それ以後自分の婚姻を用いることが許されないのではないかと恐れる者たちがいたことを示している。彼らはキリストの聖なる肉を信じたからである。

De Monogamia 11.15

15

Et tamen secundum veniam concedit, non secundum imperium; id est, indulgens, non praecipiens ita fieri. Caeterum, malebat omnes id esse quod et ipse.

PL 2, 944C

それでもなお彼は、命令によってではなく、大目に見ることによってこれを許した。すなわち、そう行うことを命じたのではなく、大目に見たのである。しかし、彼はむしろ、すべての者が自分と同じようであることを望んでいた。

De Monogamia 11.16

16

Proinde et de repudio rescribens, demonstrat quosdam de isto quoque cogitasse: vel maxime, quia et in ethnicis matrimoniis non putabant post fidem sibi perseverandum.

PL 2, 945A

それゆえ、離縁についても答えを書き送るにあたって、彼はある者たちがこのことについても思い悩んでいたことを示している。とりわけ、異教徒との婚姻においては、信仰を得たのちにはそこにとどまり続けるべきではないと考えていた者たちがいたからである。

De Monogamia 11.17

17

Quaerebant et de virginibus consilium (praeceptum enim Domini non erat), bonum esse homini si sic permaneat; utique quomodo a fide fuerit inventus. Vinctus es uxori, ne quaesieris solutionem.

PL 2, 945A

彼らはまた童貞女たちについても助言を求めていた(主の命令がなかったからである)。人がそのままとどまるならばそれはよいことである。それは当然、信仰に至ったときの状態のままでのことである。「お前は妻に縛られている。解放を求めるな。」

De Monogamia 11.18

18

Solutus es ab uxore, non quaesieris uxorem: si autem acceperis uxorem non deliquisti: quia ante fidem soluto ab uxore, non numerabitur post fidem secunda uxor, quae post fidem prima est. A fide enim etiam ipsa vita nostra censetur.

PL 2, 945A

「お前は妻から解かれている。妻を求めるな。しかし、もし妻を娶ったとしても、お前は罪を犯したのではない。」なぜなら、信仰の前に妻から解かれていた者にとって、信仰ののちの妻は二人目として数えられることはないからである。信仰ののちにおいては、彼女こそが最初の妻だからである。我々の生そのものが、信仰から起算されるのである。

De Monogamia 11.19

19

Sed hic parcere se dicit illis: alioquin pressuram carnis subsecuturam, prae angustiis temporum impedimenta matrimonii recusantibus; quin potius de Domino sollicitudinem habendam promerendo, quam de marito. Et ita revocat quod permisit.

PL 2, 945A

しかしここで彼は、自分は彼らを大目に見ているのだと言う。さもなければ、時の窮迫にもかかわらず婚姻の妨げをものともせず娶ろうとする者たちに、肉の苦難が続いて起こるであろうから。むしろ、夫のためにではなく主のために気遣いを持つよう努めるべきである、と。こうして彼は、自分が許したことを取り消すのである。

De Monogamia 11.20

20

Sic ergo in eodem ipso capitulo, quo definit unumquemque, in qua vocatione vocabitur, in ea permanere debere, adjiciens: Mulier vincta est, quamdiu vivit vir ejus: si autem dormierit, libera est; cui volet nubat, tantum in Domino (I Cor. VII, 39); hinc quoque eam demonstrat intelligendam, quae et ipsa sic fuerit inventa soluta a viro, quomodo et vir solutus ab uxore; per mortem utique, non per repudium facta solutione: quia repudiatis non permitteret nubere, adversus pristinum praeceptum.

PL 2, 945B

かくして、彼が各人はどのような召しにおいて召されたにせよ、その召しのうちにとどまり続けるべきであると定める、まさにその同じ一節において、彼はこう付け加える。「女は、夫が生きているかぎり縛られている。しかし夫が眠りについたなら、自由の身である。自分の望む相手に嫁ぐがよい。ただし主にあってのみ」(一コリント7:39)と。ここからも彼が示しているのは、これが、夫から解かれた女として、まさに夫が妻から解かれたのと同じように見出された女――しかも死によって、離縁によってではなく解かれた女――と理解されるべきだということである。というのも、彼は、以前の命令に反して、離縁された女に嫁ぐことを許しはしなかったであろうからである。

De Monogamia 11.21

21

Itaque mulier si nupserit, non delinquet, quia nec hic secundus maritus deputabitur, qui est a fide primus, et adeo sic est, ut propterea adjecerit: Tantum in Domino; quia de ea agebatur, quae ethnicum habuerat, et amisso eo crediderat; ne scilicet etiam post fidem ethnico se nubere posse praesumeret; licet nec hoc Psychici curent.

PL 2, 945B

それゆえ、女が嫁いだとしても罪を犯すことにはならない。なぜなら、ここでも二人目の夫は、信仰から数えれば最初の夫とみなされるからであり、まさにそうであるからこそ、彼は「ただし主にあってのみ」と付け加えたのである。それは、異教徒の夫を持ち、その夫を失ったのちに信仰に至った女について論じられていたからであり、彼女が信仰ののちにもなお異教徒に嫁ぐことができると思い込むことのないようにするためであった。もっとも、プシュキコイはこの点さえ気にかけない。

De Monogamia 11.22

22

Sciamus plane non sic esse in graeco authentico, quomodo in usum exiit per duarum syllabarum aut callidam aut simplicem eversionem: Si dormierit vir ejus, quasi de futuro sonet, ac per hoc videatur ad eam pertinere, quae jam in fide virum amiserit.

PL 2, 946A

我々は、ギリシア語の原本では、二つの音節の狡猾な、あるいは単純な取り違えによって流布するようになったのとは違うかたちになっていることを、確かに知っておこう。「もし彼女の夫が眠りについたなら」というのは、あたかも未来のことを言っているかのように響き、それによって、すでに信仰のうちで夫を失った女に当てはまるように見えるのである。

De Monogamia 11.23

23

Hoc quidem si ita esset, in infinitum emissa licentia, totiens virum dedisset, quotiens amissus esset, sine ullo pudore nubendi, etiam ethnicis congruente.

PL 2, 946A

もしこれが実際そうであったなら、放縦は際限なく解き放たれ、夫を失うたびごとに新しい夫が与えられることになり、しかも、異教徒にさえ似つかわしい嫁ぐことへの恥じらいの一つもないままであったろう。

De Monogamia 11.24

24

Sed etsi ita esset quasi de futuro: Si cujus maritus mortuus fuerit, tantumdem et futurum ad eam pertineret, cujus ante fidem morietur maritus Quaevis accipe, dum caetera non evertas.

PL 2, 946A

しかし、たとえそれが未来のことであるかのようであったとしても――「もしある女の夫が死ぬであろうなら」というならば――それは、信仰の前にその夫が死ぬであろう女にも等しく当てはまることになろう。どちらにでも取るがよい。ただし、他の箇所を覆すことのないかぎりで。

De Monogamia 11.25

25

Nam cum et illa sententiae cedant, servus vocatus es, ne curaveris: Impraeputiatus vocatus es, ne circumcidaris: Circumcisus vocatus es, ne adduxeris; quibus concurrit: Vinctus es uxori, ne quaesieris solutionem: solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem; satis manifestum est, ad eos haec pertinere, qui in nova et recenti vocatione constituti, de his consulebant, in quibus a fide fuerant deprehensi.

PL 2, 946B

というのも、次の格言もこれに従うからである。「お前は奴隷として召された。それを気にかけるな。」「お前は無割礼のまま召された。割礼を受けるな。」「お前は割礼を受けて召された。〔その跡を〕引き戻そうとするな。」これらに並んで、「お前は妻に縛られている。解放を求めるな。お前は妻から解かれている。妻を求めるな」とあるのだから、これらのことが、新しく最近の召しのうちに置かれ、自分たちが信仰に至ったときの状態について助言を求めていた者たちに関わることは、十分に明らかである。

De Monogamia 11.26

26

Haec erit interpretatio capituli istius de hoc examinanda, an et tempori, et caussae, et tam exemplis et argumentis praecedentibus, quam et sententiis et sensibus subsequentibus; et in primis, an ipsius Apostoli et consilio proprio congruat et instituto: nihil enim custodiendum est, quam ne diversus sibi quis deprehendatur.

PL 2, 946B

これが、この一節についての解釈であり、次の点から吟味されるべきものである。すなわち、それが時と事情とに、また先立つ実例や論証とも、後に続く言葉やその考えとも一致するかどうか、そしてまず何よりも、使徒自身の考えと定めとに一致するかどうかである。というのも、守るべきことはただ一つ、人が自分自身と矛盾する者と見なされないようにすることだけだからである。