テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Jejuniis adversus Psychicos

Caput VI 第VI章

Tertullian · De Jejuniis adversus Psychicos · PL 2, 960B · 12 sectiones

De Jejuniis adversus Psychicos 6.1

1

Nunc si temere rationes castigati a Deo victus, et castigandi propter Deum a nobis, ad primordiorum experimenta revocavimus, conscientiam communem consulamus, ipsa natura enuntiabit, quales nos ante pabulum et potum in virgine adhuc saliva exhibere consuerit rebus duntaxat sensus agendis quo divina tractantur si multo pollentioris mentis, si multo vivatioris cordis, quam cum totum illud domicilium interioris hominis, escis stipatum, vinis inundatum, decoquendis jam stercoribus aestuans, praemeditatorium efficitur latrinarum, in quo plane nihil tam in proximo supersit, quam ad lasciviam sapere.

PL 2, 960B

さて、もし我々が、神によって抑制される食のあり方についても、また我々が神のために抑制すべき食のあり方についても、その理由を根源の経験にまで軽々しく遡らせたにすぎないというのなら、共通の良心に問うてみよう。自然そのものが告げるであろう――少なくとも神的な事柄が扱われる、感覚を働かせるべき事柄に関しては、我々は食物と飲物を口にする前、まだ唾液が処女のままであるうちには、はるかに力強い精神を、はるかに生気に満ちた心を示す習わしがあるのに対し、内なる人間のその住まいの全体が、食物で満たされ、酒に浸され、消化されつつある排泄物で沸き立ち、まさに便所の控えの間となってしまうときには、そこにはもはや、淫らさへの味わいのほかに、これといって間近に残るものは何もないのだ、と。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.2

2

Manducavit populus et bibit, et surrexerunt ludere (Ex. XXXII, 6). Intellige sanctae Scripturae verecundiam: lusum, nisi impudicum, non denotasset. Caeterum, quotusquisque meminerit religionis, occupatis memoriae locis, impeditis sapientiae membris?

PL 2, 960C

「民は食べ、飲み、そして立ち上がって戯れた」(出エジプト32:6)。聖なる聖典の慎み深さを見て取るがよい。もしそれが淫らなものでなかったなら、聖典はその戯れを取り立てて記しはしなかったであろう。しかし、記憶の場所がふさがれ、知恵の肢体が妨げられているとき、いったい幾人が信仰を思い出すというのか。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.3

3

Nemo ita ut decet, ita ut par est, ita ut utile est, recordabitur Dei in eo tempore, quo ipsum sibi hominem excidere solemne est. Omnem disciplinam victus aut occidit aut vulnerat.

PL 2, 960C

誰ひとりとして、しかるべきように、ふさわしいように、有益であるように、神を思い起こす者はいない。それは、人が自分自身をも見失うのが常であるようなその時においてである。食は、あらゆる規律を殺すか、あるいは傷つけるかする。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.4

4

Mentior, si non Dominus ipse oblivionem sui exprobrans Israeli, caussam plenitudini deputat: Incrassatus est dilectus, et pinguefactus, et dilatatus est, et dereliquit Deum qui fecit eum, et abscessit a Domino salutificatore suo (Deut. XXXII, 15).

PL 2, 961A

もし主ご自身が、イスラエルに対してご自身が忘れられたことを咎めつつ、その原因を満腹に帰しておられるのでないなら、私は嘘をついていることになろう。「愛された者は肥え太り、太って広がり、自分を造られた神を見捨て、自らを救われる主から離れ去った」(申命記32:15)。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.5

5

Denique in eodem Deuteronomio eamdem causam praecaveri jubens: Ne, inquit, cum manducaveris et biberis, et domos optimas aedificaveris, ovibus et bobus tuis multiplicatis, et argento et auro, extollatur cor tuum, et obliviscaris Domini Dei tui (Deut., VIII, 12).

PL 2, 961A

そして、同じ申命記において、同じ原因があらかじめ戒められるよう命じてこう仰せられる。「汝が食べ、飲み、最良の家々を建て、羊と牛とが増え、銀と金とが増えたときに、汝の心が高ぶり、汝の主なる神を忘れることのないように」(申命記8:12)。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.6

6

Praeposuit corruptelae divitiarum edacitatis enormitatem, cui ipsae divitiae procurant. Per illas scilicet incrassatum erat cor populi, ne oculis videret, et auribus audiret, et corde conjiceret adipibus obstructo, quas nominatim esui abstulit, dedocens hominem saginae studere.

PL 2, 961A

神は、富の腐敗よりも、食い気の途方もなさを先に立てられた。富そのものがこの食い気に仕えるのだから。すなわち、その富によって民の心は肥え太り、目をもって見ることなく、耳をもって聞くことなく、脂肪にふさがれた心をもって思い量ることもなくなっていた。だからこそ神は、名指しでその脂肪を食用から取り上げ、人に肥やしへの熱心を思いとどまらせようとされたのである。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.7

7

Caeterum, cui cor erectum potius inveniebatur quam impingnatum, quadraginta diebus totidemque noctibus supra humanae naturae facultatem jejunium perennavit, spiritali fide virtutem subministrante; et vidit oculis Dei gloriam, et audivit auribus Dei vocem, et corde conjecit Dei legem jam tunc docentis non in solo pane vivere hominem, sed in omni verbo Dei (Luc., IV, 4); cum quidem nec ipsum Moysen Deo pastum, inediamque ejus nomine saginatam constanter contemplari valeret pinguior populus.

PL 2, 961B

しかし、脂肪に覆われるよりもむしろ、心が挺立していると見出された者は、四十日四十夜、人間の本性の能力を超えて断食を続けた。霊的な信仰が力を供給していたのである。そして彼は、目をもって神の栄光を見、耳をもって神の声を聞き、心をもって、人はパンのみによって生きるのではなく、神のあらゆる言葉によって生きるのだという、神がすでにそのとき教えておられた法を思い量った(ルカ4:4)。それでいて、より肥えた民は、神によって養われたモーセ自身と、その名によって肥やされた彼の絶食とを、まともに見つめ続けることさえできなかったのである。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.8

8

Merito igitur etiam in carne se Dominus ei ostendit collegae jejuniorum suorum, non minus et Heliae.

PL 2, 961B

それゆえ当然にも、主は肉においてさえも、ご自分の断食の同輩である彼〔モーセ〕にご自身を示され、それに劣らずエリヤにも示されたのである。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.9

9

Nam et Helias hoc primum quod famem fuerat imprecatus, satis jam se jejuniis voverat: Vivit, inquit, Dominus, cui adsisto in conspectu ejus, si erit ros istis annis et imber (III Reg., XVII).

PL 2, 961B

実に、エリヤもまた、飢えを呼び求めたこの最初の行いによって、すでに十分に自らを断食へと誓わせていた。彼は言う、「わが立ちてその御前に仕える主は生きておられる。この後の年々、露も雨も降ることはないであろう」と(列王記上17)。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.10

10

Dehinc minantem Jezabel fugiens post unicum pabulum et potum, quem ab angelo expergefactus invenerat, et ipse, quadraginta diebus et noctibus vacuo ventre, arido ore, pervenit in montem Choreb; ubi cum in spelunca devertisset, quam familiari congressu Dei exceptus est!

PL 2, 961C

その後、脅すイゼベルから逃れ、天使によって目覚めさせられて見出したただ一度の食物と飲物のあとは、彼自身もまた、四十日四十夜、腹を空にし、口を渇かせたまま、ホレブ山にたどり着いた。そして、洞穴に宿ったとき、彼はいかに親密な神との出会いをもって迎えられたことか。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.11

11

Quid tu, Helia, hic (III Reg., XIX, 9)? multo amicior ista vox, quam, Adam, ubi es, (Gen., III, 9). Illa enim pasto homini minabatur, ista jejuno blandiebatur. Tanta est circumscripti victus praerogativa, ut Deum praestet homini contubernalem, parem revera pari.

PL 2, 961C

「エリヤよ、汝はここで何をしているのか」(列王記上19:9)。この声は、「アダムよ、どこにいるのか」(創世記3:9)という声よりも、はるかに親しみに満ちている。なぜなら、後者は食べさせられた人間を脅していたのに対し、前者は断食する者を慰めていたからである。これほどまでに、切り詰められた食のもたらす特権は大きく、神を人間の同宿の友とし、まさに対等な者を対等な者に並び立たせるのである。

De Jejuniis adversus Psychicos 6.12

12

Si enim Deus aeternus non esuriet (Is., I, 11), ut testatur per Esaiam, hoc erit tempus quo homo Deo adaequetur, cum sine pabulo vivit.

PL 2, 961C

実に、永遠なる神は飢えることがない――イザヤを通してそのことが証しされているとおりである(イザヤ1:11)――とすれば、人が食物なしに生きるとき、まさにその時こそ、人が神と等しくされる時となるであろう。