Epistolae et decreta 3.0.1
Felix sanctae universalis Ecclesiae papa, atque per gratiam Dei catholicae et apostolicae Ecclesiae urbis Romae episcopus, una cum sancto concilio nostro reverentissimorum sacerdotum, huc nobiscum convenientium (Martinus I papa in synodica conc. Later.) , in confirmatione piissimorum catholicae Ecclesiae dogmatum, et revelatione oppressorum fratrum, coepiscoporum videlicet nostrorum, qui rectam Nicaeni concilii tenent fidem, et qui fratres non infestant, universis spiritualibus fratribus nostris, et reliquis in sacerdotali collegio Domino consecratis, atque omni plenitudini Ecclesiae catholicae.
PL 13, 25C聖なる普遍の教会の教皇にして、神の恩寵によって、公同にして使徒的な教会、ローマ市の司教であるフェリクスが、ここに我々とともに集まった、いとも尊敬すべき司教たちの我々の聖なる会議とともに(Martinus I papa in synodica conc. Later.)、公同の教会のきわめて敬虔な教義を確かなものとし、またニカイア会議の正しい信仰を保ち、兄弟たちを悩ますことのない、すなわち我々の同僚の司教たちである、圧迫された兄弟たちの救援〔底本は revelatione。relevatione(救援)の誤りと取った〕のために、我々のすべての霊の兄弟たち、また司教の団体にあって主に奉献されたそのほかの人々、また公同の教会の全体に〔送る〕。
Epistolae et decreta 3.0.2
Gratia vobis et pax multiplicetur in confortatione et sancti Spiritus communione quatenus in eo proficientes, a gloria in gloriam, virtutes annuntiemus ejus, qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum (I Pet. II) , apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio.
PL 13, 25D恩寵と平和が、諸君に慰めと聖なる霊の交わりにおいて増し加わるように。我々はそこで進みつつ、栄光から栄光へと、我々を暗闇から驚くべき自らの光へと呼んだ〔神〕の力を宣べ伝えよう(一ペトロ2)。神のもとには、変化も、移り変わりの影もない。
Epistolae et decreta 3.0.3
Portare, fratres, hortamur (Jac. I) , persecutiones et tribulationes patienter, ut ejus inveniamini filii, quem quotidie patrem vocatis Deum in coelis; et in eo vincatis omnia, qui propter nos vicit omnia: Qui etiam proprio filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum (Rom. VIII) .
PL 13, 26A兄弟たちよ、我々は勧める(Jac. I)。迫害と苦難を忍耐して担え。諸君が、日々「天にいる父」と呼ぶ神の子であると見いだされ、我々のためにすべてに勝った〔神〕にあって、すべてに勝つように。「〔神は〕自らの子をさえ惜しまず、我々すべてのために彼を渡した」(ローマ8)。
Epistolae et decreta 3.0.4
Imitatores quoque Dei convenit in omni verbo et opere imitari Deum (Maximus Aquileiensis, cons. 4 ejusdem conc. Later. anno 649 celebrati) .
PL 13, 26A神の模倣者であるなら、あらゆる言葉と行いにおいて神を模倣するのがふさわしい(Maximus Aquileiensis, cons. 4 ejusdem conc. Later. anno 649 celebrati)。
Epistolae et decreta 3.0.5
Ideoque illud oportet nos dicere, quod ipse de se perhibuit Dominus: Veniet princeps hujus mundi, et in me nihil inveniet (Joan. XIV) .
PL 13, 26Aそれゆえ、我々は、主自身が自分について証しした言葉を言うべきである。「この世の支配者が来るが、わたしのうちには何も見いださない」(ヨハネ14)。
Epistolae et decreta 3.0.6
Venerunt et illi qui vos et nos persequuntur, quia vos sine nobis persequi non possunt, quoniam unius Dei membra sumus, et unum illius sacerdotium per ejus sanctificationem retinemus, et in nobis de suis nihil invenerunt: quia quidquid sumus, gratia Dei sumus, licet propterea calumniari nos irrationabiliter studuerint, quod facere solent inimici, suam ex hoc cooperire dementiam properantes, quatenus per mendacium veritatem valeant obumbrare.
PL 13, 26A諸君と我々を迫害する者たちも来た。彼らは我々なしには諸君を迫害できないからである。我々は唯一の神の肢体であり、神の聖化によって唯一の司教職を保っており、我々のうちに彼らは自分のものを何も見いださなかった。我々の存在は何であれ神の恩寵によるものだからである。それでも彼らは我々を道理なく中傷しようとした。これは敵がよくすることであり、そうすることで自らの愚かさを覆い隠そうと急ぎ、偽りによって真理を覆い隠そうとするのである。
Epistolae et decreta 3.0.7
Scripsi enim vobis, inquit beatus apostolus, per multas lacrymas, non ut contristemini, sed ut sciatis, quam charitatem abundantius habeo in vobis (I Cor. II) .
PL 13, 26B「わたしは、多くの涙をもって、汝らに書き送った」と福者使徒は言う。「汝らを悲しませるためでなく、汝らに対して、わたしがいっそう豊かに愛を抱いていることを知らせるためである」(一コリント2)〔底本の引照は I Cor. II。文言はコリント二2:4 に当たるとみられる〕。
Epistolae et decreta 3.0.8
Etenim detrahentibus detrahere (Deusdedit Calaritanus ep. ibidem) non est bonum, ut non ad ea quae scripta sunt, commoti, injuriae certamen efficiamus.
PL 13, 26B中傷する者たちを中傷し返すことは(Deusdedit Calaritanus ep. ibidem)善いことではない。書かれたことに心を動かされて、侮辱の争いを作り出すことのないためである。
Epistolae et decreta 3.0.9
Non debemus omnino timere opprobrium hominum (Martinus I, cons. 3 ibidem) , neque eorum exprobrationibus vinci, quoniam hoc nobis Dominus jubet per Isaiam prophetam, dicens: Audite me, qui scitis judicium, populus meus, in quorum cordibus lex mea est (Isa. LI) .
PL 13, 26B我々は人々の非難をまったく恐れてはならず(Martinus I, cons. 3 ibidem)、彼らの罵りに打ち負かされてもならない。主が預言者イザヤを通して我々にこう命じているからである。「わたしに聞け、裁きを知る者たち、わたしの民よ、その心にわたしの律法がある者たちよ」(イザヤ51)。
Epistolae et decreta 3.0.10
Nolite timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne timeatis (Psal. XLIII) . Considerantes etiam quod in psalmo scriptum est: Nonne Deus requiret ista? Ipse enim novit abscondita cordis, et cogitationes talium hominum, quoniam vanae sunt.
PL 13, 26C「人々の非難を恐れるな。彼らの冒瀆の言葉を恐れるな」(詩篇43)。また詩編に書かれていることをも考えよ。「神はこれを問い質さないだろうか。神は心の隠れたことを知っているのだから」。そして、このような人々の思いが空しいことをも〔知っている〕。
Epistolae et decreta 3.0.11
Vana autem locutus est unusquisque ad proximum suum, et labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. Sed disperdet dominus universa labia dolosa, et linguam magniloquam. Qui dixerunt, labia nostra a nobis sunt: quis noster dominus est (Psal. XI) ?
PL 13, 26C「彼らはそれぞれ隣人に空しいことを語り、欺きの唇で、心からも悪を語った。しかし、主はすべての欺きの唇と、大言を吐く舌を滅ぼす。彼らは言った、『我々の唇は我々のものだ。我々の主人はだれか』」(詩篇11)。
Epistolae et decreta 3.0.12
Nam si haec in memoria retinerent, minime ad tantam prosilirent iniquitatem. Non enim ( ejusdem papae verba ) per probabilem et paternam doctrinam hoc faciunt, sed ut suam exerceant in servos Dei vindictam. Scriptum namque est: Via stulti recta in oculis ejus.
PL 13, 26Cもしこれらを記憶にとどめていたなら、彼らはこれほどの不正へ飛び出すことはなかったであろう。彼らは(同じ教皇の言葉)、是認できる父なる教えによってこれを行っているのではなく、神の僕たちに対して自らの復讐を遂げるために行っている。書かれているからである。「愚か者の道は、その目に正しい」。
Epistolae et decreta 3.0.13
Et sunt viae, quae videntur homini justae, novissima autem earum deducunt ad mortem (Prov. XII, XIV) . Nos enim qui haec patimur, judicio Dei (Conc. Rom. III, sub Symmacho) haec reservare debemus, qui reddet unicuique secundum opera sua (Jerem. XV) .
PL 13, 26D「人に正しく見える道がある。しかしその終わりは死へと導く」(箴言12、14)。我々はこれらを被る者として、これを神の裁きに(Conc. Rom. III, sub Symmacho)取っておかねばならない。神は「各人にその業に従って報いる」(エレミヤ15)。
Epistolae et decreta 3.0.14
Qui etiam per ministros suos intonuit, dicens: Mihi vindictam, ego retribuam (Rom. XII) . Vos enim in recta fide, et pura ac bona succurrite voluntate vicissim, nec aliquis a supplemento fratris subtrahat manum: quoniam in hoc, ait Dominus, cognoscent omnes, quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem (Joan. XIII) .
PL 13, 26D神はまた自らの僕たちを通して雷のように告げた。「復讐はわたしのもの、わたしが報いる」(ローマ12)。諸君は、正しい信仰のうちに、純粋で善い意志をもって、互いに助け合え。だれも兄弟の補いから手を引いてはならない。主が言うように、「これによって皆が知る、汝らがわたしの弟子であることを、もし汝らが互いに愛を持つなら」(ヨハネ13)。
Epistolae et decreta 3.0.15
Unde et ipse per prophetam loquitur, dicens: Ecce quam bonum, et quam jucundum, habitare fratres in unum (Psal. CXXXII) . Spirituali dico (Paulus CP. ep. Monothelita ad Theodorum papam cons. 4 conc.
PL 13, 27Aそれゆえ、神自身も預言者を通して語る。「見よ、兄弟たちが一つになって住むことは、なんと善く、なんと快いことか」(詩篇132)。私は霊的な〔住まい〕について言う(Paulus CP. ep. Monothelita ad Theodorum papam cons. 4 conc.〔出典の記載は次節に続く〕)。
Epistolae et decreta 3.0.16
Later.) habitaculo et concordia, quae in Deo est, et unitate fidei hujus delectabilis, secundum veritatem inhabitaculi, quae videlicet in Aaron magis decorabatur, atque sacerdotalem induentibus dignitatem, sicut unguentum super caput, principalem intellectum irrigans, et usque ad ipsam extremam scientiam deducens.
PL 13, 27A(Later.)この住まい、神にある和合、この快い信仰の一致、住まいの真実にかなう一致は、アロンにおいていっそう飾られ、司教の尊厳を身にまとう者たちにおいて、頭に注がれる香油のように、主要な理解を潤し、最も端の知識にまで導くのである〔底本の構文は崩れているらしく、dico の目的語を「住まい」と取り、以下を並べて解した。ミーニュの脚注は quae videlicet の quae に qui、quod の異読を挙げる。quod と読めば、関係詞は前の事柄全体を受ける〕。
Epistolae et decreta 3.0.17
In hoc enim habitaculo benedictionem et aeternam vitam promisit Dominus. Hujus ergo propheticae vaticinationis meritum amplectentes, fraternam praesentem syllabam exposuimus, nostra propter charitatem minime quaerentes, aut quaesituri.
PL 13, 27Aこの住まいにおいて、主は祝福と永遠の生命を約束した。それゆえ、この預言の功を受け入れて、我々は兄弟としてのこの書簡を述べた。愛のゆえに、我々のことは決して求めず、これから求めることもない。
Epistolae et decreta 3.0.18
Non enim detrahentibus bonum est detrahere, aut palo, secundum vulgarem fabulam, excutere palum. Absit. Non sunt nostra ista: quapropter haec avertat divinitas.
PL 13, 27B中傷する者たちを中傷し返すことは善くない。俗の諺に言うように、杭を杭で打ち出すようなものである。断じて否。これは我々のものではない。それゆえ、神性がこれを遠ざけるように。
Epistolae et decreta 3.0.19
Non sunt edocti habitus nostri ita vincere, sed in patientia longanimitatis et spiritu humilitatis: quia sicut per duritiam minime (ut prophetice dicamus) purgatur nigella (Dan. III) , ita nec pacis soporatus fructus intelligentiae per asperitatem exprimitur.
PL 13, 27B我々の性向は、そのように勝つことを教えられておらず、むしろ寛容の忍耐と謙遜の霊によって勝つことを教えられている。(預言的に言うなら)黒種草は打つことによっては清められないように(ダニエル3)、平和の静められた理解の実も、荒々しさによって搾り出されることはない〔底本は pacis soporatus fructus intelligentiae。soporatus の係りは定かでないが、「平和の、静められた理解の実」と取った〕。
Epistolae et decreta 3.0.20
Propter hoc enim et verborum supportavimus colaphos, ut vel paulatim valeamus eum imitari, qui propter nos se humiliare dignatus est, et extremae illius ultionis per hanc plagam verba declinemus.
PL 13, 27Bこのために我々は言葉の平手打ちをも耐え忍んだ。我々のために身を低くすることをよしとした〔キリスト〕を、少しずつでも模倣できるように、またこの打撃によって、あの最後の報復の言葉を避けることができるように。
Epistolae et decreta 3.0.21
Audiamus ergo, et consentiamus Ecclesiae oratori, qui per linguam Spiritus sancti clara voce exclamat, dicens: Omnia vobis in charitate fiant (I Cor. XVI) . Ergo sive quaerimus, sive tantummodo dicimus, et tantummodo audimur, charitas intercedat.
PL 13, 27Bそれゆえ聞き、そして教会の弁士に同意しよう。この方は聖なる霊の舌を通して、はっきりした声で叫んで言う。「すべてのことを愛のうちに行え」(一コリント16)。それゆえ、求めるにせよ、ただ語るにせよ、ただ聞かれるにせよ、愛が間に立つように。
Epistolae et decreta 3.0.22
Ars aliqua existat ad compositionem concordiae boni et conjunctionem. Oportet enim, de Deo quaerentibus nobis spiritu rectitudinis mentis nostrae dinumerantes intentiones templum pacifice inhabitare in eum propter Dominum, qui per prophetam locutus est: Quaerens quaere, et apud me habita (Isa. XXI, juxta LXX) .
PL 13, 27C善い和合の構成と結合のために、何らかの術があるように。神について求める我々は、我々の心の正しさの霊によって、意図を数え上げつつ、主のゆえに、平和のうちに神を住まいとして神殿に住むべきだからである〔底本は oportet … dinumerantes intentiones templum pacifice inhabitare in eum propter Dominum。本文が崩れているらしく、「神殿に住む」と解した〕。この主は預言者を通して語った。「求める者は求めよ。わたしのもとに住め」(イザヤ21、七十人訳による)。
Epistolae et decreta 3.0.23
Speculum enim dedit nos Deus populo suo, et oportet eos, qui a Deo sunt deputati sacerdotium adipisci, ita in humilitate gressuum mentis adinvicem tendere, ut in melius aedificentur hi, qui ad nos respiciunt, quam (quod dicere piget) per nostram discordiam semitam pedum eorum concutere.
PL 13, 27C神は我々を、自らの民に対する鏡として与えたからである。神によって司教職を得るよう定められた者たちは、心の歩みの謙遜において互いに向かうのがふさわしい。そうして、我々を見る者たちが、善い方へと築かれるように。口にするのも憚られることだが、我々の不和によって、彼らの足の道を揺るがすことのないように。
Epistolae et decreta 3.0.24
Ad concordiam inclinemus nos ipsos, et unum in charitate sapiamus. Humilitatem veneremur, per quam apprehendi solet altitudo spiritus.
PL 13, 27D和合へと我々自身を傾けよう。そして愛において一つのことを思おう。謙遜を尊ぼう。霊の高みは、それによって捉えられるのが常だからである。
Epistolae et decreta 3.0.25
Si enim amplius usque adhuc taciturnitatem, quam verborum garrulitatem dileximus, hoc quidem bene habere arbitrati sumus, ne scriptis vestris reciproca respondentibus, injuriae fomitem exhortemur, et pusillanimitate dijudicemur ab eo, qui omnia ad charitatem dirigere promulgavit.
PL 13, 27D実際、我々はこれまで、言葉の饒舌よりも沈黙をいっそう愛してきた。そしてこれを善いことと思ってきた。諸君の文書に応酬して、不正の火種をかき立てることのないように、またすべてを愛へと向けることを告げた者に、臆病さのゆえに裁かれることのないようにである。
Epistolae et decreta 3.0.26
Oravimus vero et tunc ostium circumstantiae labiis nostris imponi, et verbum insonitum concipere potius quam verbum sonabile: et hoc tamen mihi donum est a domino, et factus sum sicut homo non audiens, et non habens in ore suo redargutiones (Psal. XVII) .
PL 13, 28A我々はそのときもまた祈った。取り巻く戸が我々の唇に置かれるように、音のない言葉をむしろ胸に宿すように、音のする言葉でなく。「しかし、このことも主からわたしへの賜物である。わたしは聞こえない人のようになり、口に反論を持たない者となった」(詩篇17)。
Epistolae et decreta 3.0.27
Sed quia tempus est loquendi et tempus tacendi (Eccles. III) , aperio verbum, et claudo ostium per taciturnitatem, competenter exorans: Domine, labia mea aperies, et respondeam exprobrantibus mihi verbum (Psal. L, CXVIII) .
PL 13, 28Aしかし、「語るに時があり、黙るに時がある」(コヘレトの言葉3)ので、わたしは言葉を開き、沈黙の戸を閉じて、ふさわしく祈る。「主よ、汝はわたしの唇を開く。そして、わたしは、わたしを辱める者に言葉を返そう」(詩篇50、118)。
Epistolae et decreta 3.0.28
Licet enim tacuissemus, non semper tamen tacebimus, adaperiente nobis domino claves verbi.
PL 13, 28A我々は黙っていたが、常に黙っているわけではない。主が我々に言葉の鍵を開いているからである。
Epistolae et decreta 3.0.29
Igitur directi in praesenti a beatitudine fraternitatis vestrae apocrisarii, post multas factas inter nos de ecclesiastica requisitione dissonantes sermocinationes, in fine ad hoc pervenerunt, admonentes nos atque hortantes interpretari unius veri Christi Dei nostri voluntatis intellectum, atque hujusmodi interpretationem destinare vestrae sacratissimae venerationi.
PL 13, 28Aさて、諸君の兄弟団の至福から現在遣わされた使節(アポクリシアリオス)たちは、教会の調査について我々のあいだで多くの食い違う話し合いが行われたのち、ついにこのことに至った。彼らは我々に、唯一の真なるキリスト、我々の神の意志の理解を解き明かし、その解き明かしを諸君のいとも聖なる崇敬に送るよう、勧め促したのである。
Epistolae et decreta 3.0.30
Nos autem acceptam habentes bonae conscientiae praedictorum venerabilium virorum admonitionem, cognoscentes autem et quae principatus apostolorum summitas docet (I Pet. III) , paratos esse ad satisfactionem omni poscenti verbum de spe, quae in nobis est, secundum Dei timorem, mansuetudinemque ad bonam scientiam temperantes, super tali tantummodo requisitione mentem nostram per has syllabas exponimus, superfluam exercitationem et altercationem verborum, propter satietatem et praesentis temporis incongruitatem, declinantes ac praecaventes, nihil omnino aliud intelligentes, aut proferentes vel dicentes, quam quod audivimus et cognovimus a sanctis et universalibus magnis apostolis, eorumque successoribus, et patres nostri enarraverunt nobis, et audientes praedicavimus, ad supernam tendentes vocationem.
PL 13, 28B我々は、先に述べた尊敬すべき人々の勧めを善き良心にかなうものとして受け入れ、また使徒たちの首位の頂点が教えること(一ペトロ3)をも知っている。すなわち、自分たちのうちにある希望について言葉を求めるすべての者に対し、神への畏れと柔和をもって、善き知識に調和させつつ、弁明する用意があるべきことを。そこで、ただこの調査についてのみ、これらの書簡によって我々の思いを述べる。余計な論議と言葉の争いは、飽きと現在の時の不適当のゆえに避け、またあらかじめ警戒する。我々は何ひとつ、聖なる普遍の大使徒たちとその後継者たちから聞き、知ったこと、また我々の教父たちが我々に語り告げたこと、そして聞いて宣べ伝えたこと以外には、悟りも、述べも、語りもしない。我々は天の召しへと向かっているのである。
Epistolae et decreta 3.0.31
Nostrum est studium, ubi pacis constitutio manet his, qui in stadio pietatis sunt, bene unica gloria intercessori tribuitur et corona. Deo manifestati sumus, qui judicat omnia, et comprobat.
PL 13, 28C平和の定めが、敬虔の競技場にいる者たちのもとにとどまるところで、唯一の栄光と冠が仲介者に帰せられるのは善いことであり、そこに我々の熱意がある〔底本は Nostrum est studium, ubi pacis constitutio manet his, qui in stadio pietatis sunt, bene unica gloria intercessori tribuitur et corona。本文が崩れているらしく、このように解した〕。我々は、すべてを裁き、確かめる神に対して明らかにされている。
Epistolae et decreta 3.0.32
Non jurgialiter stamus, non ad contradictionem respicimus, nec favorem inanem amplectimur: sed in verbo Dei proposito, hujusmodi requisitionis resolutionem fecisse dignoscimur, confidentes quoniam pacis Dominus Deus ad alterutrum nostrorum unitatem et dilectionem conservabit in gloria ejus benignissimae majestatis.
PL 13, 28C我々は争うために立っているのではなく、反論に目を向けているのでもなく、空しい好意を抱いているのでもない。神の言葉が示されたところで、この種の調査の解決を行ったと認められる。平和の主なる神が、互いの一致と愛を、自らのいとも慈愛深い威厳の栄光のうちに保つことを我々は確信している。
Epistolae et decreta 3.0.33
Omnem cum vestra beatitudine in Christo existentem fraternitatem, tam nos, quam qui nobiscum sunt, multum salutamus. Data 8 kalend. Novembris, Philemone et Attico viris clarissimis consulibus.
PL 13, 28D諸君の至福とともにキリストにあるすべての兄弟団に、我々も、我々とともにいる者たちも、深く挨拶を送る。十一月の朔日の八日前に発する。いとも輝かしい人フィレモンとアッティクスが執政官であるとき。