Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.1
Docet beatissimus Paulus in omnibus ferme epistulis suis, ex omni natione, dignitate, nobilitate, aetate, uel sexu conuocatos ad fidem unum effectus in Christo; cuius passionis sacramento dehonestatus est mundi principatus, deturpata nobilitas, celsitudo deiecta, exaltata humilitas, eleuata depraessa, purificata sordida, iacentia erecta, et uiuificata sunt mortua.
PL 18, 135Bいとも福なるパウロは、ほとんどすべての手紙で、あらゆる民族・地位・高貴さ・年齢・性から信仰へ召された者たちが、キリストにおいて一つとされたことを教える。その受難の秘義によって、世の支配は辱められ、高貴さは汚され、高みは打ち倒され、へりくだりは高められ、押し下げられていたものは引き上げられ、汚れたものは清められ、倒れていたものは起こされ、死んでいたものは生かされた。
Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.2
Sic apud Eseiam (Isa. XI., 4) uallium fossa replentur, montium ardua humiliantur; sic praua diriguntur, et aspera deplanantur: sic collium omnium prona in aequalitate librata in planitie sunt deducta camporum; sic caedri Libani tenuati sunt, uirgulta uitulaminum roborata pinguescunt; sic leonum faeritas mansuefacta boni coniungitur, et carnium pinguitudine fastidita cum boue paleis uescitur: sic lupus rabie deposita cum agnis camporum prata depascitur: sic ursus cum uitulo, et haedus cum pardo concordat (Ibid. XI, 6, 7) : sic infantes cavernis aspidum manus ingerunt, nec nocent: sic humani generis uarietas quia de boue ad Deum non pertinet) in unum redigetur: sic diuers tas natalium unitate concordat: sic conditiones aemulae pares efficiuntur; dum moriuntur per baptismum natalibus mundi, et nobilitati per gratiam caelo nascuntur, dicente Eseia propheta: « Ecce nunc dominator Dominus Sabaoth conturbabit gloriosos cum uirtute, et qui superbi sunt contumelia conterentur, et humiliahuntur, et cadent excelsi gladio.
PL 18, 136Aこうして、イザヤのもとで(イザヤ11:4)〔引かれた句はイザヤ40:4に当たる〕、谷の窪みは満たされ、山々の険しさは低くされる。こうして、曲がったものはまっすぐにされ、でこぼこは平らにされる。こうして、すべての丘の斜面は均されて等しくなり、野の平地へと導かれる。こうして、レバノンのスギは細められ、若木の枝は強められて肥える。こうして、獅子の獰猛さは手なずけられて牛〔boui と読む。刷りは n と u の見分けがつきにくい〕と結ばれ、肉の脂身を嫌って、牛とともに藁を食べる。こうして、狼は猛りを捨てて、子羊とともに野の牧草を食む。こうして、クマは子牛と、子山羊はヒョウと和合する(イザヤ11:6, 7)。こうして、幼子たちは毒蛇の穴に手を入れても、害を受けない。こうして、人類の多様さは、(牛のことは神に関わりがないのだから〔底本は閉じ括弧だけを刷る。ミーニュの脚注は、この箇所を分かりやすくするために括弧で示したとする。quia の前に開き括弧を補った〕)一つにまとめられる。こうして、生まれの多様さは一体性のうちに調和する。こうして、張り合う境遇は等しくされる。洗礼によって世の生まれに対して死に、恩寵によって高貴にされて天に生まれるからである。預言者イザヤが言うとおりである。「見よ、今、万軍の主である支配者が、力をもって栄えある者たちを揺り動かし、高ぶる者たちは辱めによって砕かれ、へりくだらされ、高い者たちは剣で倒れる」。
Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.3
Libanus uero cum altis cadet (Ibid. X, 33, 34), » Frequenter Libanum montem et caedrorum eius cacumina regno mundano conparat eiusque principibus sermo diuinus; quod regnum eiusque ministros Dominus Christus sua passione deiecit et pressit.
PL 18, 136B「レバノンは、高い者たちとともに倒れる」(イザヤ10:33, 34)。神の言葉は、レバノン山とそのスギの梢を、しばしば世の王国とその君主たちになぞらえる。主キリストは、その受難によって、その王国とその役人たちを打ち倒し、押さえつけた。
Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.4
Et ne nos tractorum diuersitas perturbaret, ipsius Domini Christi personam, qui haec omnia esset consummaturus, designans idem propheta subiunxit, ut diceret: « Exiet uirga de radice Iesse, et flos de radice eius ascendet (Ibid. XI, 1) . » Radix utique Dauid significauit personam, ex cuius semine Christus est natus in carne, qui ex patris sui Iesse lumbis erumpens usque ad florem Dominicae natiuitatis carnalis porrexit originem.
PL 18, 137Aそして、論じられたことの多様さに我々が惑わされぬよう、これらすべてを成し遂げようとする主キリストその人の人物を指し示して、同じ預言者は続けてこう言った。「エッサイの根から枝が出て、その根から花が咲き上る」(イザヤ11:1)。根は、まさにダビデという人物を意味した。その子孫からキリストは肉において生まれた。ダビデは、父エッサイの腰から出て、主の肉における誕生という花に至るまで、系譜を延ばしたのである。
Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.5
Denique sic adiecit, ut diceret: « Requiescet in eo Spiritus Dei, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et uirtutis, spiritus cognitionis et pietatis, replebit eum spiritus sancti timoris Dei (Ibid., 2, 3) . » Et ut apertius Christum intellegi oportere monstraret, prosequitur, dicens: « Non secundum gloriam iudicabit, neque secundum eloquentiam redarguet; sed iudicabit humili iudicio, et redarguet gloriosos terrae, et percutiet terram uerbo oris sui, et spiritu per labia interficiet inpium (Ibid., 4) ; » eo scilicet uerbo, et labiorum adspiratione, qua dixit: « Principatus huius mundi (id est dominatus) mittetur foris (Joan. XII, 31) .
PL 18, 137A実に、彼はこう付け加えた。「彼の上に神の霊が憩う。知恵と知性の霊、思慮と力の霊、知識と敬虔の霊が。聖なる神への畏れの霊が彼を満たす」(イザヤ11:2, 3)。そして、キリストのことと理解すべきだとさらにあらわに示すために、続けて言う。「栄光によって裁かず、雄弁によって責めることもない。むしろ、へりくだった裁きで裁き、地の栄えある者たちを責め、その口の言葉で地を打ち、唇の息で不敬虔な者を殺す」(イザヤ11:4)。つまり、「この世の支配(すなわち統治)は外に追い出される」(ヨハネ12:31)と言った、その言葉と唇の息によるのである。
Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.6
De quo iterum: Venit principatus mundi, et non inueniet in me nihil (Joan. XIV, 30) . » Et ut sacramentum crucis ostenderet, adiecit, dicens: « Et erit iustitia praecinctus lumbos, et ueritate inuolatus ( sic ) latera (Isai. XI, 5) . » « Tunc, ait, (id est ex eo tempore) pascet lupus cum agno, et pardus requiescet cum aedo, et uitulus, et taurus, et leo simul pascentur; et puer paruulus ducet eos (hoc est sacerdos, uel aetatis paruitate innocus, uel innocentiae puritate subnixus gubernabit eos).
PL 18, 138Aこれについて、また、「この世の支配が来るが、私のうちには何も見出さないであろう」(ヨハネ14:30)。また、十字架の秘義を示すために、こう付け加えた。「正義がその腰の帯となり、真理がその脇腹を覆う〔原文のまま〕」(イザヤ11:5)。「そのとき、と彼は言う(すなわちそのときから)、狼は子羊とともに草を食み、ヒョウは子山羊とともに憩い、子牛も雄牛も獅子も、ともに草を食む。幼い子が彼らを導く(すなわち、年の幼さゆえに害のない、あるいは無垢の清さに支えられた祭司〔sacerdos〕が、彼らを治める)」。
Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.7
Et bos, et ursus simul pascentur (et natio eorum una erit), et leo, et bos manducabunt paleas (id est aridas escas) (Ibid., 6, 7) . » Ac ne mea interpretatio praesumpta uel temeraria a sollicitis auditoribus iudicetur, apostoli Pauli disputationem meis interpretationibus interseram, dicentis: « Expoliate uos ueterem hominem cum actibus eius, et induite nouum qui renouatur in agnitione Dei secundum imaginem eius, qui creauit eum.
PL 18, 138A「牛もクマも、ともに草を食む(彼らの民族は一つとなる)。獅子も牛も藁(すなわち乾いた餌)を食う」(イザヤ11:6, 7)。そして、私の解釈が、僭越あるいは軽率なものと、気遣う聴衆に判断されないよう、使徒パウロの議論を、私の解釈の間に差し挟もう。使徒はこう言う。「汝らは古い人をその行いとともに脱ぎ捨て、それを造った者の像に従って、神の認識において新たにされる新しい人を着よ」。
Sermones tres ex codice Sessoriano 3.10.8
Ubi non est masculus et femina, Graecus et Iudaeus, circumcisio et praeputium, barbarus et Scyta, seruus et liber: sed omnia et in omnibus Christus (Coloss. III, 9, 10, 11) . » Veteris actibus spoliatos conuersatione noui hominis, qui Christus est, uestit; nec passus est relinquere exutos, sed tegmine honestae conuersationis, et bonorum operae claritate contexit. « Induite uos, inquit, sicut electi Dei et sancti uiscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientiam, modestiam, sufferentes inuicem, et donantes uobismetipsis, si quis aduersum aliquem habet querellam, sicut et Dominus donauit uobis, ita et uos facite (Ibid., 12, 13) . »
PL 18, 139A「そこには、男も女もなく、ギリシア人もユダヤ人もなく、割礼も無割礼もなく、未開の人もスキタイ人もなく、奴隷も自由人もなく、キリストがすべてであり、すべてのうちにいる」(コロサイ3:9, 10, 11)。古い人の行いを脱がされた者たちに、キリストである新しい人の生き方を着せ、裸のままに残すことを許さず、立派な生き方の覆いと、善い業の栄光で包んだ。「汝らは、神に選ばれた聖なる者として、慈しみの心、親切、謙遜、忍耐、控えめを身に着けよ。互いに忍び合い、誰かが誰かに対して訴えを持つなら、汝ら自身のあいだで赦し合え。主が汝らを赦したように、汝らもそうせよ」(コロサイ3:12, 13)。