ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus

Caput VII 第VII章

Ambrose of Milan · De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus · PL 16, 317C · 15 sectiones

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.1

1

Ubi probatum est Mariam perseverasse in integritate virginea, ex eo quod in matrem discipulo data fuerit; confirmatur virginitatis propositum ab ea minime mutari potuisse, cujus tanta constantia in Filii passione, tantaque virtus in Baptistae exsultatione praefulserit.

PL 16, 317C

マリアが母として弟子に与えられたことから、彼女が終生おとめの無傷さのうちにとどまったことが証明されたので、さらに、おとめの身の志が彼女によって変えられることは決してありえなかったことが確認される。子の受難における彼女のこれほどの不動の心と、洗礼者が躍ったときの彼女のこれほどの徳が、はっきりと現れていたからである。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.2

2

46. Sed tamen Maria suis, non alienis moribus defendatur. Non defecit, ut dixi. Ipse testis est Filius Dei, qui cum esset in cruce, discipulum matri commendabat ut filium: discipulo eam tradebat ut matrem (Joan. XIX, 26, 27) .

PL 16, 317C

46. しかしマリアは、他人の流儀ではなく、彼女自身の流儀によって弁護されるがよい。彼女は、私が述べたとおり、尽きなかった。神の子自身が証人である。十字架の上にあったとき、彼は弟子を子として母に託し、彼女を母として弟子に渡した(ヨハネ19:26, 27)。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.3

3

Docuit hoc Joannes, qui mystica magis scripsit; alii enim Evangelistae scripserunt quod in passione Domini terra contremuit, sol refugit, persecutoribus venia postulata est: iste dilectus Domini, qui e pectore ejus hauserat secreta sapientiae, et piae voluntatis arcana ab aliis dicta (Matth. XXVII, 51 et seq.) praeteriens, hoc diligentius prosecutus est, ut maternae virginitatis perseverantiam suo judicio comprobaret (Joan. XIII, 23) ; quasi filius de matris pudore sollicitus, ne quis eam tanto convicio temeratae integritatis aspergeret.

PL 16, 318A

これを教えたのはヨハネであった。彼は奥義に関することをより多く書いた者である。他の福音書記者たちは、主の受難のとき地が震え、太陽が退き、迫害者たちのために赦しが願われたと書いた。しかし、この主の愛する者は、主の胸から知恵の秘密と、敬虔な意志の奥深い事柄を汲み取った者であり、他の者たちが語った事柄(マタイ27:51以下)を〔あえて〕通り過ぎて〔ab aliis dicta の係りは定かでない。「他の者たちが語った事柄」を通り過ぎた、と取った〕、母のおとめの身が最後まで保たれたことを自分の判断で確かめるために、これをいっそう丹念に追った(ヨハネ13:23)。それは、あたかも子が母の恥じらいを案じて、誰も彼女に、無傷さを汚したというこれほどの非難を浴びせることのないようにするかのようであった。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.4

4

47. Dignum quippe erat ut qui latroni veniam donabat, matrem dubio pudoris absolveret. Dicit enim ad matrem: Mulier, ecce filius tuus. Dicit et ad discipulum: Ecce mater tua (Luc. XXIII, 43) . Ipse est discipulus, cui mater commendatur.

PL 16, 318A

47. 実に、盗賊に赦しを与えた者が、母を恥じらいの疑いから解くのは、ふさわしいことであった。彼は母に言う。「女よ、見よ、汝の子である」。弟子にも言う。「見よ、汝の母である」(ルカ23:43)〔ミーニュの引照はルカ23:43 で、これは直前の「盗賊に赦しを与えた」に当たる。引用の句はヨハネ19:26–27 にある〕。母が託されたのは、その弟子である。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.5

5

Quomodo marito uxorem tolleret, si fuerat Maria mixta conjugio, aut usum tori conjugalis agnoverat? 48. Claudite ora, impii: aperite aures, pii: audite quid Christus loquatur.

PL 16, 318B

どうして夫から妻を取り上げることがあろうか。もしマリアが結婚で交わっていたなら、あるいは結婚の床の習いを知っていたなら。48. 口を閉じよ、不敬虔な者たちよ。耳を開け、敬虔な者たちよ。キリストが何を語るか聞け。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.6

6

Testatur de cruce Dominus Jesus (Joan. XIX, 26) , et paulisper publicam differt salutem, ne matrem inhonoram relinquat. Subscribitur Joannes testamento Christi.

PL 16, 318B

主イエスは十字架から証しし(ヨハネ19:26)、公の救いをしばらく延ばして、母を名誉なきままに残すことのないようにする。ヨハネはキリストの遺言に署名する。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.7

7

Legatur matri pudoris defensio, testimonium integritatis: legatur et discipulo matris custodia, pietatis gratia. Et ex illo suscepit eam discipulus in sua (Ibid. 27) . Non utique Christus faciebat divortium, non Maria relinquebat virum.

PL 16, 318B

母には、恥じらいの弁護と無傷さの証しが遺贈される。弟子には、母の保護と敬虔の恩寵が遺贈される。「その時から、弟子は彼女を自分のもとに迎えた」(ヨハネ19:27)。キリストが離縁を行ったのでは決してなく、マリアが夫を捨てたのでもない。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.8

8

Sed cum quo virgo habitare debebat, quam cum eo quem filii haeredem, integritatis sciret esse custodem? 49. Stabat ante crucem mater, et fugientibus viris, stabat intrepida. Videte utrum pudorem mutare potuerit mater Jesu, quae animum non mutavit.

PL 16, 318B

では、おとめは誰と住むべきであっただろうか。子の相続人であり、無傷さの守り手であると知っている者とのほかに。49. 母は十字架の前に立っていた。男たちが逃げ去る中でも、恐れずに立っていた。見よ、イエスの母が、心を変えなかったのに、恥じらいを変えることなどできたであろうか。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.9

9

Spectabat piis oculis filii vulnera, per quem sciebat omnibus futuram redemptionem. Stabat non degeneri mater spectaculo, quae non metuebat peremptorem. Pendebat in cruce filius, mater se persecutoribus offerebat.

PL 16, 318C

彼女は敬虔な目で、子の傷を見つめていた。その子によって、万人に贖いが来ることを知っていたからである。母は、卑しからぬ見ものとして立っていた。殺す者を恐れなかったからである。子は十字架に懸かっており、母は迫害者たちに自分を差し出していた。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.10

10

Si hoc solum esset, ut ante filium prosterneretur, laudandus pietatis affectus, quod superstes filio esse nolebat: sin vero ut cum filio moreretur, cum eodem gestiebat resurgere, non ignara mysterii quod genuisset resurrecturum: simul quae publico usui impendi mortem filii noverat, praestolabatur si forte etiam sua morte publico muneri aliquid adderetur.

PL 16, 318C

もし彼女の目的がただ、子の前にひれ伏すことだけであったなら、称えられるべきは敬虔の情であり、子に生き残ることを望まなかったという点にある。だがもし、子とともに死ぬためであったなら、彼女は同じ子とともによみがえることをも切望していた。自分の産んだ者がよみがえるという奥義を知らなかったわけではないからである。同時に、子の死が公の益のために費やされることを知っていた彼女は、もしや自分の死によっても公の務めに何かが加わるのではないかと、待ち構えていた。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.11

11

Sed Christi passio adjutorio non eguit, sicut ipse Dominus longe ante praedixit: Et respexi, et non erat auxiliator: et attendi, et nemo suscipiebat; et liberabo eos brachio meo (Esai. LXIII, 5) .

PL 16, 319A

しかしキリストの受難は助力を必要としなかった。主自身が、はるか前に予告したとおりである。「私は見回したが、助ける者はなかった。目を向けたが、誰も支える者はいなかった。私は自分の腕で彼らを解き放つ」(イザヤ63:5)。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.12

12

50. Quomodo ergo extorqueri potuit integritas Mariae, quae fugientibus apostolis, supplicia non metuebat, sed ipsa se offerebat periculis?

PL 16, 319A

50. それでは、使徒たちが逃げ去る中で刑罰を恐れず、みずから危険に身を差し出したマリアの無傷さが、どうして奪い取られえただろうか。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.13

13

Cujus tanta gratia, ut non solum in se virginitatis gratiam reservaret, sed etiam his quos viseret, integritatis insigne conferret. Visitavit Joannem Baptistam, et in utero matris priusquam nasceretur, exsilivit (Luc. I, 41) .

PL 16, 319A

彼女の恩寵はきわめて大きく、自分のうちにおとめの身の恩寵を保っただけでなく、訪れた人々にも無傷さの印を授けるほどであった。彼女は洗礼者ヨハネを訪ね、ヨハネは母の胎内で、生まれる前に躍り上がった(ルカ1:41)。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.14

14

Ad vocem Mariae exsultavit infantulus, obsecutus antequam genitus. Nec immerito mansit integer corpore, quem tribus mensibus oleo quodam suae praesentiae et integritatis unguento Domini mater exercuit.

PL 16, 319A

マリアの声に、幼子は喜び躍った。生まれる前に従ったのである。主の母が三か月のあいだ、いわば自分の臨在の油、無傷さの香油によって鍛えた者が、体において無傷のままとどまったのは、当然であった。

De institutione virginis et S. Mariae virginitate perpetua ad Eusebium liber unus 7.15

15

Eademque postea Joanni Evangelistae est tradita conjugium nescienti. Unde non miror prae caeteris locutum mysteria divina, cui praesto erat aula coelestium sacramentorum.

PL 16, 319B

同じ彼女は、のちに、結婚を知らない福音書記者ヨハネに託された。それゆえ私は、彼が他の誰よりも神の奥義を語ったことを不思議に思わない。彼の前には、天の秘義の広間が備わっていたのである。