ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De apologia prophetae David

Caput IX 第IX章

Ambrose of Milan · De apologia prophetae David · PL 14, 868B · 31 sectiones

De apologia prophetae David 9.1

1

Paucos cum David peccata sua agnoscere, immo plures de illis gloriari; sapientem delicti sui numquam deponere memoriam; et quanta sit conscientiae vis?

PL 14, 868B

ダビデとともに自分の罪を認める者は少なく、むしろ多くの者がそれを誇ること。賢者は自分の罪の記憶を決して捨てないこと。良心の力はいかに大きいか。

De apologia prophetae David 9.2

2

Inter peccatum et iniquitatem discrimen esse: quove pacto illa baptismate ac poenitentia charitati conjuncta deleantur. 46. Ideoque addidit: Quoniam iniquitatem meam ego agnosco; et delictum meum contra me est semper (Psal. L, 5) .

PL 14, 868B

罪と不法のあいだには違いがあること。また、それらが洗礼と、愛に結ばれた悔い改めとによって、どのように消されるか。46. それゆえ彼は付け加えた。「私は私の不法を認め、私の罪は常に私に対している」(詩篇50:5)。

De apologia prophetae David 9.3

3

Non mediocre est, ut agnoscat unusquisque peccatum suum. Ideoque et supra ait: Lapsus quis intelliget (Psal. XVIII, 13) ? id est, quis est tantus ut intelligat? Quomodo illud: Quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis ascendet in montem Domini (Psal. XIV, 1) ?

PL 14, 868C

各人が自分の罪を認めることは、並大抵のことではない。それゆえ彼は前にも言う。「つまずきを誰が悟るか」(詩篇18:13)。すなわち、悟るほど偉大な者は誰か、ということである。「誰が汝の幕屋に住み、誰が主の山に登るか」(詩篇14:1)という言葉と同様である。

De apologia prophetae David 9.4

4

Non utique nullus, sed rarus. Qui enim potest agnoscere, potest declinare, potest quid sequatur, eligere. Plerique in suis lapsibus gloriantur, et putant ea laudi esse quae crimini sunt.

PL 14, 868C

それは、誰もいないということではなく、まれだということである。認めることのできる者は、避けることができ、何に従うかを選ぶことができる。多くの者は自分のつまずきを誇り、罪であるものを称賛に値すると思っている。

De apologia prophetae David 9.5

5

Si alienum coinquinavit thorum, et pudicae feminae expugnavit affectum, si viduae propositum aliqua fraude mutavit: alius nece hominis, latrocinii insidiis, et rapto vivere putat esse virtutis: nonnulli circumvenire ac fallere arbitrantur esse sapientiae.

PL 14, 868D

ある者は、他人の寝床を汚し、貞潔な女の心を攻め落とし、寡婦の決意を何らかの欺きで変えた〔ことを誇る〕〔原文は「もし…したなら」の条件節だけで主節が無い。前文の「自分のつまずきを誇る」を受けた省略と解して補った〕。別の者は、人を殺し、強盗の待ち伏せをして奪って生きることを徳だと思い、またある者は、欺き、だますことを知恵だと考える。

De apologia prophetae David 9.6

6

Ex his nullus potest dicere: Quoniam iniquitatem meam ego agnosco: sed ille qui potest dolere quod fecerit, condemnare quod deliquerit, quem sua vitia compungunt.

PL 14, 868D

これらの者のうち、誰も「私は私の不法を認める」とは言えない。言えるのは、自分のしたことを悲しみ、自分が犯した過ちを断罪し、自分の悪徳に胸を刺される者である。

De apologia prophetae David 9.7

7

Unde et Propheta ait: Quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini (Psal. IV, 5) . Plerique equorum cum ceciderint, se jactare consuerunt; et quos casus non laeserit, jactando se debilitant et frangunt.

PL 14, 869A

それゆえ預言者も言う。「汝らが心の中で言うことについて、汝らの寝床で胸を刺されよ」(詩篇4:5)。馬の多くは、倒れると身をのたうたせる習いがあり、転倒が傷つけなかった馬も、のたうつことで自らを弱らせ、傷める。

De apologia prophetae David 9.8

8

Alii (qualis Graecorum equorum fertur natura) cum vel in certamine curuli elisi fuerint vel fortuito ceciderint, nequaquam se movere consuerunt, et quamdam tenent quietis et patientiae disciplinam.

PL 14, 869A

別の馬は(ギリシアの馬の性質がそうだと言われるように)、戦車競走で叩きつけられても、偶然に倒れても、決して身を動かさず、静けさと忍耐の一種の訓練を保つ。

De apologia prophetae David 9.9

9

His si casus non nocuit, quies prodest; certe non acerbatur offensio. Nonne mutis animalibus deteriores aestimandi, qui se in flagitiis suis jactant, et putant insigne esse virtutis, ubi lapsus est criminis?

PL 14, 869A

これらの馬には、転倒が害をなさなかったなら、静止が益となり、少なくとも傷が悪化することはない。自らの恥ずべき行いの中でのたうち、罪のつまずきがあるところを徳のしるしだと思う者は、ものを言わない動物よりも劣ると見なされるべきではないか。

De apologia prophetae David 9.10

10

Ideo quasi muto dicitur jumento: Peccasti, quiesce (Gen. IV, 7) . 47. Unde pulchre addidit: Et delictum meum contra me est semper. Insipiens enim delectatur erroribus suis, et novis vetera obumbrando, peccatis se existimat adjuvari; ideoque exsultat in crimine.

PL 14, 869A

それゆえ、物言わぬ荷役の獣に言うかのように言われる。「汝は罪を犯した、静まれ」(創世記4:7)。47. だから彼は見事に付け加えた。「私の罪は常に私に対している」。愚か者は自分の誤りを喜び、新しいもので古いものを覆い隠すことによって、罪によって自分が助けられていると思い、それゆえ罪の中で小躍りする。

De apologia prophetae David 9.11

11

At vero sapiens adversum se judicat esse delictum suum, et tamquam hostiles acies, ita lapsus culparum suarum adversantium modo sibi arbitratur obsistere.

PL 14, 869B

しかし賢者は、自分の罪は自分に敵対していると判断し、敵の軍勢のように、自分の咎のつまずきが、敵対者のように自分の前に立ちはだかると考える。

De apologia prophetae David 9.12

12

Quidquid personuerit, quidquid increpuerit, culpa ei propria semper occurrit; quidquid fuerit dictum aut lectum, in se dictum putat; quidquid intenderit, se nutu, se oculis signari putat.

PL 14, 869B

何が鳴り響いても、何が音を立てても、自分の咎が常に彼に立ち向かう。何が語られ、あるいは読まれても、自分に向けて語られたと思い、何に注意を向けても、それが頷きや目配せで自分を指し示していると思う。

De apologia prophetae David 9.13

13

Si epuletur, si cogitet, si oret ac deprecetur, ante oculos ejus semper est error proprius, et momentis omnibus culpa pulsat conscientiam, nec quiescere, nec oblivisci sinit, velut gravis censor exagitat se terrore perpetuo.

PL 14, 869B

宴席にいても、思いめぐらしても、祈り願っても、自分の誤りが常に目の前にあり、あらゆる瞬間に咎が良心を打ち、休むことも忘れることも許さず、峻厳な監察官のように、絶えざる恐れで彼を駆り立てる。

De apologia prophetae David 9.14

14

Omnia igitur adversa habet, qui ipse sibi displicet, ipse sui accusator, ipse sui testis est, nec invenit quo fugiat, qui ipse se perurget, et stimulat. Sed hoc bonae mentis est, vulnus sentire peccati.

PL 14, 869C

それゆえ、自分に不満であり、自ら自分の告発者、自ら自分の証人であり、逃げる先を見いだせず、自らを責めたて駆り立てる者は、すべてが逆風である。だが、罪の傷を感じるのは、よい精神の持ち主のことである。

De apologia prophetae David 9.15

15

Nam qui expertes doloris sunt, non sentiunt vulneris acerbitatem, quod est immedicabilis aegritudinis: qui autem aliquo dolore punguntur, sicut doloris sensu non carent, ita etiam non carent sanitatis profectu.

PL 14, 869C

痛みを知らぬ者は傷の激しさを感じない。それは治しえない病のしるしである。これに対し、何らかの痛みに刺される者は、痛みの感覚を欠かないように、健やかさへの進歩も欠かない。

De apologia prophetae David 9.16

16

Ubi enim doloris sensus, ibi etiam sensus est vitae; sentire enim vitalis vigoris ac muneris est.

PL 14, 869C

痛みの感覚があるところには、命の感覚もある。感じることは、命の活力と働きに属するからである。

De apologia prophetae David 9.17

17

Unde et ille qui errorem suum non agnoscit, insanit, furit, desipit; qui autem agnoscit, utique resipiscit, non respuit remedia sanitatis, sed se ipse restringit, poenitet eum culpae, de ipsa semper cogitat, et cogitando se ipse condemnat.

PL 14, 869C

それゆえ、自分の誤りを認めない者は、狂い、荒れ、愚かになる。認める者は正気に返り、健やかさの薬を退けず、自らを抑え、咎を悔い、それについて常に思いめぐらし、思いめぐらしつつ自らを断罪する。

De apologia prophetae David 9.18

18

Justus enim in primordio sermonis accusator est sui. Qui se accusat, justus est; qui justus est, sobrius est, sanus est.

PL 14, 870A

義人は話の冒頭で自分の告発者となる。自分を告発する者は義人であり、義人は節度があり、健やかである。

De apologia prophetae David 9.19

19

Justus favere sibi nescit, rigorem judicii etiam circa se non novit inflectere, recordationem lapsus proprii perhorrescit, et commissum erubescit errorem, omnem ejus memoriam pavet, metuit, reformidat; gravem sibi se judicat, se ipsum arbitrum refugit, nec sese sibi audet committere; quod nullum putat sibi esse graviorem, quam eum quem latere non possit, fallere non queat, fugere ac vitare non reperiat, nisi ut se sibi abneget, et Domini crucem tollat.

PL 14, 870A

義人は自分に甘くすることを知らず、裁きの厳しさを自分に対しても曲げることを知らず、自分のつまずきの想起におののき、犯した誤りを恥じ、その記憶のすべてを恐れ、危ぶみ、すくみ上がる。自分を自分にとって厳しい者と判断し、自分自身という判事を避け、自分を自分に委ねる勇気もない。隠れることもできず、欺くこともできず、逃げ避ける道も見いだせない相手ほど、自分にとって厳しい者はいないと考えるからである。ただ、自分を自分に対して否み、主の十字架を負うのでなければ〔その相手から逃れる道は無い〕。

De apologia prophetae David 9.20

20

48. Magna vis obnoxiae conscientiae, magna supplicia. Timebant Adam et Eva; et cum Domini vocem in paradiso ambulantis audierunt, cupiebant se abscondere, quos nemo quaerebat.

PL 14, 870A

48. 罪責ある良心の力は大きく、その責め苦も大きい。アダムとエバは恐れた。楽園を歩む主の声を聞いたとき、誰も探していないのに、身を隠そうとした。

De apologia prophetae David 9.21

21

Cain quoque metuebat, ne omnis eum quicumque inveniret, occideret: ita in se ipse ferebat sententiam, quod dignus esset cui nullus ignosceret.

PL 14, 870B

カインもまた、出会う者は誰でも自分を殺すのではないかと恐れた。このように彼は、誰にも赦されないに値する者だという判決を、自ら自分に下していたのである。

De apologia prophetae David 9.22

22

Unde bene ait: Et delictum meum contra me est semper, hoc est, sine intervallo aliquo recordatio et species ipsa mei me erroris impugnant. Considera quomodo nos confundat, cum aliquid deliquimus, quomodo incurset oculos, quomodo in memoriam semper recurrat.

PL 14, 870B

それゆえ彼は見事に言う。「私の罪は常に私に対している」、すなわち、何の間断もなく、私の誤りの想起とその姿そのものが私を攻め立てる、ということである。我々が何か過ちを犯したとき、それがいかに我々を狼狽させ、いかに目に襲いかかり、いかに常に記憶に戻ってくるかを考えよ。

De apologia prophetae David 9.23

23

Quem commissi pudet, nescit postea aliquid tale committere, unde similiter erubescat. 49. Praecedit autem iniquitas, peccatum sequitur. Radix est iniquitas, fructus autem radicis est culpa.

PL 14, 870B

犯したことを恥じる者は、その後、同じように顔を赤らめるようなことを犯すすべを知らない。49. ところで、不法が先行し、罪が続く。不法は根であり、根の実は咎である。

De apologia prophetae David 9.24

24

Unde videtur iniquitas ad mentis improbitatem referri, peccatum ad prolapsionem corporis. Gravior iniquitas tamquam materia peccatorum, levius peccatum. Denique iniquitas per lavacrum remittitur, peccatum tegitur bonis factis, et tamquam aliis operibus obumbratur.

PL 14, 870B

それゆえ、不法は精神の邪悪さに、罪は体の転落に帰せられると見える。不法は罪の素材のようなものでより重く、罪はより軽い。したがって、不法は洗いによって赦され、罪はよい行いによって覆われ、いわば他の業によって陰に隠される。

De apologia prophetae David 9.25

25

Unde bene supra hic ipse ait: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata (Psal. XXXI, 1) . Charitas enim abscondit errorem, et operit multitudinem peccatorum.

PL 14, 870C

それゆえ、彼自身が前に見事に言う。「その不法が赦され、その罪が覆われた者たちは幸いである」(詩篇31:1)。愛は誤りを隠し、罪の多さを覆うからである。

De apologia prophetae David 9.26

26

Multa quoque charitas remittit etiam ipsa peccata, sicut scriptum est de muliere, quae super Dominum fudit unguentum: Remissa sunt peccata ejus multa, quoniam dilexit multum (Luc. VII, 47) .

PL 14, 870C

多くの愛は、罪そのものをも赦す。主の上に香油を注いだ女について、書かれているとおりである。「彼女の多くの罪は赦された。多く愛したからである」(ルカ7:47)。

De apologia prophetae David 9.27

27

50. Sunt etiam qui accipiant priorem versiculum de lavacro esse, secundum de poenitentia. Qua etiam gratia Petrus qui ante fuerat baptizatus, interrogatur, postquam visus est Dominum negasse: Simon Joannis diligis me?

PL 14, 870C

50. また、前の詩句は洗いについて、後の詩句は悔い改めについてのものだと解する人々もいる。この理由からも、先に洗礼を受けていたペトロは、主を否んだと見られたのち、こう問われた。「ヨハネの子シモン、汝は私を愛するか」。

De apologia prophetae David 9.28

28

Dixit ei: Utique tu scis, Domine, quia diligo te (Joan. XXI, 15 et seq.) . Et iterum interrogatur: Simon Joannis, diligis me? Et iterum respondit: Tu scis quia amo te. Et tertio interrogatur: Simon Joannis, amas me?

PL 14, 871A

彼は言った。「主よ、汝はまことに知っている、私が汝を愛していることを」(ヨハネ21:15以下)。また彼は問われる。「ヨハネの子シモン、汝は私を愛するか」。彼はまた答えた。「汝は、私が汝を親愛していることを知っている」。そして三度目に問われる。「ヨハネの子シモン、汝は私を親愛するか」。

De apologia prophetae David 9.29

29

Et contristatus est, quia dixit ei tertio: Amas me; et dixit ei: Domine, omnia tu scis, tu nosti quia amo te. Et dictum est ei trina vice: Pasce oves meas; sequere me (Ibid., 18) , quasi qui peccatum suum nimia charitate texisset.

PL 14, 871A

彼は、三度目に「汝は私を親愛するか」と言われたので悲しんだ。そして言った。「主よ、汝はすべてを知っている。汝は、私が汝を親愛していることを知っている」。そして三度、彼に言われた。「私の羊を養え。私に従え」(ヨハネ21:18)。それは、自分の罪を過大な愛で覆った者に対してのようである。

De apologia prophetae David 9.30

30

Nec otiose post confessionem nimiae charitatis jubetur plebem regere, qui etiam turbatus non amiserat, quemadmodum ipse se regeret? Haec propter gratiam diximus charitatis, eo quod peccatum tegat.

PL 14, 871A

過大な愛を告白したのち、会衆を治めるよう命じられたのは、理由のないことではない。彼は動揺しても、自分をどう治めるかを失っていなかったからである。我々がこれを述べたのは、愛が罪を覆うという、愛の恩寵のゆえである。

De apologia prophetae David 9.31

31

Denique nonnulli ideo trinam interrogationem dilectionis factam esse dixerunt, quia trina fuerat negatio; ut trinae lapsum negationis professio charitatis toties repetita deleret.

PL 14, 871A

ある人々は、愛についての三度の問いがなされたのは、否認が三度だったからであり、三度の否認というつまずきを、何度も繰り返された愛の表明が消すためだ、と言った。