De apologia prophetae David 16.1
Periti doctoris esse iniquos vias Domini edocere. Quomodo id tum Christi, tum Davidis personae accommodetur; quidve liberari se de sanguinibus oret Propheta? 75. Sequitur: Docebo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur (Psal. L, 15) .
PL 14, 880C熟達した教師の務めは、不義の者たちに主の道を教え尽くすことである。それが、キリストが語る言葉としても、ダビデが語る言葉としても、どのように当てはまるか。また預言者は、血から救われることを願って、何を言うのか。75. 続けて言う。「私は不義の者たちに汝の道を教えよう。不敬虔な者たちは汝のもとへ立ち返るであろう」(詩篇50:15)。
De apologia prophetae David 16.2
Ille praecipuus est gubernator, qui scopuloso in littore navim gubernat: ille doctor bonus, qui duriora acuit ingenia ad eruditionis profectum: ille bellator egregius, dux mirabilis, qui timidiores accendit in praelium, exploratisque locorum ingeniis, fulcit; ut infirma virium commoda stationis opportunitate compenset: ille similiter magnus etiam fidei zelator, qui iniquos docet.
PL 14, 880C岩礁の多い岸辺で船を操る者は、傑出した舵取りである。より頑なな才を研いで学びの進歩に至らせる者は、よい教師である。臆病な者たちを戦いへと奮い立たせ、土地の性質を調べ上げたうえで〔彼らを〕支え、力の弱さを、陣地の好都合によって補う者は、優れた戦士、驚くべき指揮官である。同じく、不義の者たちを教える者は、信仰への大いなる熱心者でもある。
De apologia prophetae David 16.3
Unde pulchre ait: Docebo iniquos. Non dixit: Docebo justos; noverunt enim justi vias Domini: sed, iniquos, inquit, docebo. Denique auctor prudentiae et magister omnium dicit: Non veni justos vocare, sed peccatores (Matth. IX, 13) .
PL 14, 880Dそれゆえ彼は見事に言う。「私は不義の者たちを教えよう」。「私は義人たちを教えよう」とは言わなかった。義人たちは主の道を知っているからである。そうではなく、「不義の者たちを私は教えよう」と言う。さらに、思慮の創始者であり万人の教師である者が言う。「私は義人を招くために来たのではなく、罪人を〔招くために来た〕」(マタイ9:13)。
De apologia prophetae David 16.4
Et medicus ille coelestis: Non opus est sanis, inquit, medicus, sed infirmis (Ibid., 12) .
PL 14, 881Aまた、あの天の医者は言う。「医者が要るのは、健やかな者ではなく、病む者である」(マタイ9:12)。
De apologia prophetae David 16.5
76. Sive igitur ex persona illius qui gentes vocavit, sive ex sua, bene posuit: Docebo iniquos vias tuas, quia commutari vitiosos affectus potest, propositumque convertere doctrina coelestis, et operatio divina sacrilegis pectoribus studia pietatis infundere; ut hi qui sine lege vivebant, convertantur ad Dominum verum, qui ante avertebantur: regalis quoque exemplo poenitentiae, hi qui iniquitates et acerba exercent flagitia corrigantur; et fide atque opere conversi, doctrinae remedium salutaris accipiant, ingrediantur Domini vias, in quibus nullos erroris anfractus, nulla diverticula praecipitis prolapsionis offendant.
PL 14, 881A76. したがって、諸国民を招いた者の人格から〔ex persona。「〜の人格から」は「〜の立場で・〜として語る」の意〕語ったにせよ、自分自身の人格から語ったにせよ、「私は不義の者たちに汝の道を教えよう」と彼はよく言った。悪しき情動は変えられうるからであり、天の教えは志を転じさせ、神の働きは冒瀆の胸に敬虔への熱意を注ぎうるからである。それは、律法なしに生きていた者たち、以前は背を向けていた者たちが、まことの主に立ち返るためである。また、不法と苛烈な悪行を行う者たちが、王の悔い改めの手本によって正されるためである。そして、信仰と行いによって立ち返った者たちが、救いの教えの薬を受け、主の道に入り、その道で過ちの曲がり角にも、転落へ至る脇道にも突き当たらないためである。
De apologia prophetae David 16.6
Sicut enim bonae vitae specimen, et virtutis exemplar in iis viris est, qui inoffensa vitae suae tempora percurrerint: ita qui anteactis renuntiantes flagitiis, vel incrudelitatis erroribus, emendaverint cursum posterioris aetatis, his ad imitandum propositi sunt, qui vel opere vel cogitatione labuntur.
PL 14, 881B善い生の見本と徳の模範が、生涯の時を躓きなく走り抜けた人々にあるのと同じく、過去の悪行や残酷の過ち〔incrudelitatis は崩れた語形らしい。in crudelitatis erroribus(残酷という過ち)と取った〕を捨てて、後の年月の歩みを改めた人々は、行いにせよ思いにせよ滑り落ちる人々に、見習うべき者として示されているのである。
De apologia prophetae David 16.7
77. Sequitur: Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae (Psal. L, 16) . Et ad Uriae mortem potest referri, quod mandatae necis ejus conscius, veniam tanti poscat admissi, et quamvis rex legibus absolutus, suae tamen reus sit conscientiae; quibus vinculis se enodari desiderans, divinum sibi precatur auxilium, ut ab omni criminis perpetrati labe mundetur.
PL 14, 881B77. 続けて言う。「血から私を救え、神よ、私の救いの神よ」(詩篇50:16)。これはウリヤの死にも当てはめうる。彼は、命じた殺害を自ら知る者として、かくも大きな過ちの赦しを求め、王として法から解かれていても、自らの良心に対しては罪責を負うからである。彼はこれらの鎖から解かれることを望み、神の助けを自分のために祈り、犯した罪状のあらゆる汚れから清められるようにする。
De apologia prophetae David 16.8
Et re vera cum mitis et corde mansuetus egregia semper dederit sanctus Propheta suae mansuetudinis et pietatis insignia, ita ut adversariis suis frequenter ignoverit, atque ab eorum nece putaverit abstinendum; non est mirum quod tam graviter doleat fundendi sanguinis innoxii sibi obrepsisse peccatum.
PL 14, 881B実際、聖なる預言者は、柔和で心穏やかな者として、自らの柔和と敬虔の際立ったしるしをつねに示し、敵をしばしば赦して、その殺害を控えるべきだと考えたほどであるから、罪なき血を流すという罪が自分に忍び込んだことを、これほど深く悲しむのは不思議ではない。
De apologia prophetae David 16.9
Ideo liberari se a sanguinibus, hoc est a peccatis mortalibus, postulavit. Laudavit Dominum Deum suum, justitiam Domini praedicavit; ideoque addidit: Exsultabit lingua mea justitiam tuam.
PL 14, 881Cそれゆえ彼は、血から、すなわち死に至る罪から、自らが救われることを求めた。彼は自らの神である主をたたえ、主の正義を宣べた。それゆえ付け加えた。「私の舌は汝の正義を喜び歌うであろう」。