De idolorum vanitate 9.1
Hic nec videri potest, visu clarior est; nec comprehendi, tactu purior est; nec aestimari, sensu major est: et ideo sic eum digne aestimamus dum inaestimabilem dicimus.
PL 4, 576Bこの方は見られることがない。それは視覚よりも輝かしいからである。捉えられることもない。それは触覚よりも清らかだからである。推し量られることもない。それは感覚よりも大いなるものだからである。それゆえ、我々はこの方を、測り知れない者と呼ぶことによってこそ、ふさわしく推し量るのである。
De idolorum vanitate 9.2
Quod vero templum habere possit Deus, cujus templum totus est mundus? et cum homo latius maneat, intra unam aediculam vim tantae majestatis includam? In nostra dedicandus est mente, in nostro consecrandus est pectore. Nec nomen Deo quaeras: Deus nomen est illi.
PL 4, 576Bいったい、神が神殿を持つことなどできようか。その神殿とは全世界そのものであるのに。そして、人間でさえもっと広く住まうというのに、これほど大いなる威厳の力を、たった一つの小祠のうちに閉じ込めることができようか。神は我々の心のうちに捧げられ、我々の胸のうちに奉献されるべきである。神に名を求めてはならない。「神」こそが、その名なのである。
De idolorum vanitate 9.3
Illic vocabulis opus est ubi propriis appellationum insignibus multitudo dirimenda est: Deo, qui solus est, Dei vocabulum totum est. Ergo unus est, et ubique totus diffusus est.
PL 4, 577A固有の呼び名という標識によって多数のものが区別されねばならないところでこそ、名称は必要とされる。だが、ただひとりである神にとっては、「神」という呼び名がそのすべてである。それゆえ神は唯一であり、あまねく至るところに、その全体において行き渡っているのである。
De idolorum vanitate 9.4
Nam et vulgus in multis Deum naturaliter confitetur, cum mens et anima sui auctoris et principis admonetur. Dici frequenter audimus, o Deus, et Deus videt, et Deo commendo, et Deus tibi reddat, et quod vult Deus, et si Deus dederit. Atque haec est summa delicti, nolle agnoscere quem ignorare non possis.
PL 4, 577A実際、民衆でさえ、多くの場合、生まれながらに神を告白している。それは、精神と魂とが、自らの創造者かつ首長を思い起こさせられるからである。「おお神よ」、「神は見ておられる」、「神に委ねる」、「神があなたに報いてくださるように」、「神の望みたもうことなら」、「神が与えてくださるなら」――こう言われるのを我々はしばしば耳にする。そして、これこそが罪の極みである。すなわち、お前が知らずにいることのできない方を、認めようとしないことである。