テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Scorpiace

Caput IX 第IX章

Tertullian · Scorpiace · PL 2, 138B · 26 sectiones

Scorpiace 9.1

1

Superest, ne antiquitas suum quoque habuerit sacramentum, novitatem christianam recensere, quasi et de Deo aliam, ac proinde disciplina quoque aemulam, cujus sophia filios suos jugulare non norit.

PL 2, 138B

残るは、キリスト教の新しさもまた検討することである。それは、古きものだけがその秘義を有していたかのように——あたかもキリスト教が別の神に属し、したがって張り合う教えでもあって、そのソフィアは自分の子らを屠ることを知らぬかのように——見なされないようにするためである。

Scorpiace 9.2

2

Plane alia in Christo et divinitas et voluntas et schola, martyria aut nulla in totum, aut aliter intelligenda mandarit, qui neminem ad hujusmodi discrimen hortetur, qui pro eo passis nihil repromittat, quia pati eos nolit.

PL 2, 138B

確かに、キリストにおいては神性も意志も学派も別だ、というのだろう。殉教についても、まったく命じなかったか、さもなくば別様に理解すべきものとして命じたのだ、と。そのキリストは、このような危険へ誰も駆り立てず、自分のために苦しむ者たちに何一つ約束しない——彼らが苦しむことを望まないからだ、というわけである。

Scorpiace 9.3

3

Et ideo praeceptorum principia deducens: Beati, inquit (Matth., V, 10), qui persecutionem patiuntur ob justitiam, quoniam illorum est regnum coelorum.

PL 2, 138B

そしてそれゆえに、命令の初めを説き起こして、こう言う(マタイ5:10)。「義のために迫害を受ける者たちは幸いである。天の国は彼らのものだから」。

Scorpiace 9.4

4

Hoc quidem absolute ad omnes, dehinc proprie ad Apostolos ipsos: Beati eritis cum vos dedecoraverint, et persecuti fuerint, et dixerint adversus vos omnia mala propter me; gaudete et exultate, quoniam merces vestra plurima in coelo: sic enim faciebant et prophetis patres eorum (ibid., V, 11).

PL 2, 138C

これはまず万人に対して一般に語られ、その後は使徒たち自身に固有のものとして語られる。「汝らは、人々が汝らを辱め、迫害し、私のゆえに汝らに逆らってあらゆる悪しきことを言うとき、幸いである。喜び踊れ、汝らの報いは天において大きいからである。彼らの父祖たちも預言者たちに対して同じことをしたのだから」(同5:11)。

Scorpiace 9.5

5

Ut etiam prophetaret quod et ipsi occidi haberent ad exemplum prophetarum. Quanquam et si omnem hanc persecutionem conditionalem in solos tunc Apostolos destinasset, utique per illos cum toto sacramento, cum propagine nominis, cum traduce Spiritus Sancti in nos quoque spectasset etiam persecutionis obeundae disciplina, ut in haereditarios discipulos, et apostolici seminis frutices.

PL 2, 138C

こうしてまた、彼ら自身も預言者たちに倣って殺される定めにあることを、あらかじめ告げ知らせたのである。もっとも、たとえこの迫害の全体を、条件つきで当時の使徒たちだけに宛てたのだとしても、彼らを通じて——秘義の全体とともに、名の取り木とともに、聖なる霊の接ぎ木とともに——迫害を被るべき規律は我々にも及んだはずである。我々は彼らを継ぐ弟子であり、使徒という種子から生えた若枝なのだから。

Scorpiace 9.6

6

Nam et rursus ad Apostolos dirigit (Matth., X, 16): Ecce ego mitto vos tanquam oves in medio luporum; et (v. 17): Cavete ab hominibus; tradent enim vos in consessus, et in synagogis suis flagellabunt vos, et ad praesides et reges perducemini, mei caussa, in testimonium illis et nationibus, etc. Cum autem subjicit (v. 21): Tradet autem frater fratrem, et pater filium in mortem, et insurgent filii in parentes, et mortificabunt eos; manifeste iniquitatem istam in caeteros pronuntiavit, quam in Apostolis non invenimus.

PL 2, 139A

また改めて使徒たちに向けても言う(マタイ10:16)。「見よ、私は汝らを、狼どものただ中に羊のように遣わす」。そして(同17節)「人々に用心せよ。彼らは汝らを合議の法廷に引き渡し、自分たちの会堂で汝らを鞭打ち、汝らは私のゆえに総督や王たちの前に引き出され、彼らと諸国民への証しとなるであろう」云々。しかし続けて(同21節)「兄弟は兄弟を、父は子を死に渡し、子らは親に逆らって立ち上がり、彼らを死に至らしめるであろう」と付け加えるとき、この不義については明らかに他の者たちに向けて告げているのであって、使徒たちの中にはこれを見出さない。

Scorpiace 9.7

7

Nemo enim eorum aut fratrem aut patrem passus est traditorem, quod plerique jam nostri. Dehinc ad Apostolos revocat (v. 22), Et eritis odio omnibus propter nomen meum. Quanto magis nos, quos a parentibus quoque tradi oportet?

PL 2, 139B

というのも、彼らのうち誰ひとり、兄弟や父を裏切り者として被った者はいなかったからである。だが我々の側では、すでに多くの者がそれを被っている。それから、また使徒たちへと立ち返って言う(同22節)。「そして汝らは、私の名のゆえに、すべての人々から憎まれるであろう」。ましてや我々はどうであろうか。我々もまた、親からも裏切られねばならないのだから。

Scorpiace 9.8

8

Ita, ipsa hac permistione nunc ad Apostolos, nunc ad omnes disponendo, eumdem in universos nominis exitum effudit, in quibus consederit nomen cum odii sui lege. Qui autem sustinuerit usque in finem, iste salvus fiet (ibid).

PL 2, 139B

このように、まさにこの混ぜ合わせによって、あるときは使徒たちへ、あるときはすべての者へと語りを配することで、名がその憎しみの掟とともに宿ったすべての者の上に、同じ名の帰結を注ぎ出したのである。「しかし最後まで耐え忍ぶ者、その者は救われるであろう」(マタイ10:22)。

Scorpiace 9.9

9

Quid sustinendo, nisi persecutionem, nisi traditionem, nisi occisionem? Nec enim aliud est sustinere in finem, quam pati finem. Et ideo: Non est discipulus super magistrum (ib., v. 25).

PL 2, 139B

何を耐え忍ぶのか。迫害でなくて何であろうか、裏切りでなくて何であろうか、殺害でなくて何であろうか。最後まで耐え忍ぶとは、その終わりを被ること以外の何ものでもないのだから。それゆえに、「弟子は師にまさるものではない」(マタイ10:25)。

Scorpiace 9.10

10

Statim sequitur: Nec servus super dominum suum; quia cum magister et dominus ipse perpessus sit persecutionem et traditionem et occisionem, multo magis servi et discipuli eamdem expendere debebunt, ne quasi superiores exempti de iniquitate videantur; quando hoc ipsum sufficere eis ad gloriam debeat, aequari passionibus Domini et Magistri; ad quarum tolerantiam aedificans monet (ibid., v, 28), non eos timendos, qui solum corpus occidant, animam autem interficere non valeant: sed illi potius metum consecrandum, qui et corpus et animam occidere et perdere possit in gehenna.

PL 2, 139B

すぐに続けて、「僕もその主人にまさるものではない」。師にして主であるその方自身が迫害と裏切りと殺害とを被ったのだから、僕や弟子たちはなおのこと、それと同じものを引き受けねばならない。あたかも自分たちだけが上位に立ち、不義を免れているかのように見えることのないためである。それどころか、主にして師の受難に等しくされること、これこそが彼らにとって栄光として十分であるはずなのだ。その忍耐を築き上げるために、こう戒める(マタイ10:28)。恐れるべきは、肉体のみを殺し得て魂を殺す力を持たない者たちではなく、むしろ肉体も魂もともに殺し、ゲヘナにおいて滅ぼし得る方を、恐れるべきものとして崇めよ、と。

Scorpiace 9.11

11

Quinam hi solius corporis interemptores, nisi praesides et reges supradicti? homines opinor. Quis etiam animae dominator, nisi Deus solus?

PL 2, 139C

肉体のみを殺す者たちとは、先に述べた総督や王たち以外の誰であろうか。人間である、と思う。それでは魂を支配する方とは、ただ神おひとりのほかに誰であろうか。

Scorpiace 9.12

12

Quis iste ignium comminator, nisi is, sine cujus voluntate nec passerum alter in terram cadit; id est, nec altera ex duabus substantiis hominis, caro aut anima? Quia et capillorum apud eum regestus est numerus (ibid., v. 31).

PL 2, 139C

この火をもって脅す方とは、その意志なくしては二羽の雀のうちの一羽すら地に落ちることのない方——すなわち、その意志なくしては、人間を成す二つの実体、肉と魂のいずれもが落ちることのない、その方——以外の誰であろうか。その方のもとには髪の毛の数さえ数え上げられているのだから(マタイ10:31)。

Scorpiace 9.13

13

Nolite ergo metuere cum super dicit, multis passeribus antistatis; non frustra, id est, non sine emolumento casuros in terram repromittit; si magis ab hominibus quam a Deo occidi eligamus.

PL 2, 139D

「それゆえ恐れるな」——その上で「汝らは多くの雀にまさる」と言うとき、主は、我々が地に落ちるのは無駄にではない、すなわち益なくしてではない、と約束しているのである——もし我々が、神によってよりもむしろ人間によって殺されることを選ぶのであれば。

Scorpiace 9.14

14

Omnis igitur qui in me confessus fuerit coram hominibus, et ego confitebor in illo coram Patre meo qui in coelis est. Et omnis qui negaverit me coram hominibus, et ego negabo illum coram Patre meo qui in coelis est (ibid., v. 33).

PL 2, 140A

「それゆえ、人々の前で私にあって告白する者はすべて、私もまた、天にいますわが父の前でその者にあって告白しよう。そして人々の前で私を否認する者はすべて、私もまた、天にいますわが父の前でその者を否認しよう」(マタイ10:32-33)。

Scorpiace 9.15

15

Manifesta, ut opinor, definitio et ratio est tam confessionis quam negationis, etsi dispositio diversa est. Qui se christianum confitetur, Christi esse testatur. Qui Christi est, in Christo sit necesse est.

PL 2, 140A

告白についても否認についても、その定義と理は明らかである、と私は思う。もっとも、その据わり方は異なるが。おのれをキリスト教徒であると告白する者は、自分がキリストのものであることを証しする。キリストのものである者は、必然的にキリストにあるのでなければならない。

Scorpiace 9.16

16

Si in Christo est, in Christo utique confitetur, cum se christianum confitetur. Hoc enim non potest esse, nisi sit in Christo. Porro, in Christo confitendo, Christum quoque confitetur qui sit in Christo, dum et ipse in illo est, utpote christianus.

PL 2, 140A

もしキリストにあるなら、おのれをキリスト教徒であると告白するとき、当然キリストにあって告白しているのである。というのも、キリストにあるのでなければ、キリスト教徒であることはあり得ないからだ。さらに、キリストにあって告白することによって、キリストにある者は、キリストをも告白していることになる。彼自身がその方のうちにある以上、まさにキリスト教徒として、そうなのである。

Scorpiace 9.17

17

Nam et si diem dixeris, lucis rem ostendis quae diem praestat, licet non dixeris lucem, ita, etsi non directo pronuntiavit, «qui me confessus fuerit»; non est diversus actus quotidianae confessionis, a sensu Dominicae pronuntiationis.

PL 2, 140B

実に、お前が「昼」と言えば、たとえ「光」と言わなかったとしても、昼をもたらす光そのものを示していることになる。それと同じように、たとえ主が「私を告白する者」とは直接には言われなかったとしても、日々の告白という行いは、主の言葉の意味するところと異なるものではない。

Scorpiace 9.18

18

Quod enim est qui se confitetur, id est christianum, etiam id per quod est confitetur, id est Christum.

PL 2, 140B

というのも、おのれを告白する者がそれであるところのもの、すなわちキリスト教徒であるということは、その者がそれによってあるところのもの、すなわちキリストをも告白していることになるからである。

Scorpiace 9.19

19

Proinde qui se negavit christianum, in Christo negavit, negando se in Christo esse, dum negat se christianum, et Christum autem in se negando, dum se in Christo negat, Christum quoque negabit. Ita et qui in Christo negaverit, Christum negabit.

PL 2, 140B

したがって、おのれをキリスト教徒であると否認した者は、キリストにあって否認したのである。おのれをキリスト教徒であると否認することによって、おのれがキリストにあることを否認しているのだから。そして、おのれのうちなるキリストを否認することによって、おのれがキリストにあることを否認するとき、キリストをも否認することになるであろう。このように、キリストにあって否認した者は、キリストを否認するのである。

Scorpiace 9.20

20

Et qui in Christo confessus fuerit, Christum confitebitur. Suffecisset igitur et si de confitendo tantummodo Dominus pronuntiasset.

PL 2, 140B

そしてキリストにあって告白した者は、キリストを告白するのである。それゆえ、主が告白についてのみ語られたとしても、それで十分であったはずだ。

Scorpiace 9.21

21

Ex forma enim confessionis, contrario quoque ejus praejudicaretur, id est negationi; perinde negationi negationem rependi a Domino, quemadmodum confessioni confessionem.

PL 2, 140C

というのも、告白の形から、その反対、すなわち否認についても先取りして判じられたはずだからである。ちょうど、告白に対して告白が主によって返されるのと同じように、否認に対しては否認が返されるのである。

Scorpiace 9.22

22

Et ideo cum in forma confessionis, etiam negationis conditio intelligatur, apparet ad alium modum negationis pertinere, quod de ea aliter Dominus pronuntiavit, quam de confessione, dicendo: Qui me negaverit; non, «Qui in me».

PL 2, 140C

それゆえ、告白の形のうちに否認の条件もまた汲み取られうるのだとすれば、主が否認について、告白についてとは異なる仕方で——「私を否認する者」と言い、「私にあって」とは言わずに——語られたことは、否認の別様の在り方に関わるものであることが明らかになる。

Scorpiace 9.23

23

Prospexerat enim et hanc vim plerumque in expugnatione nominis subsecuturam; ut qui se christianum negasset, ipsum quoque Christum compelleretur blasphemando negare. Sicut non olim pro... spice cum tota fide quorumdam colluctatum hoc modo horruimus.

PL 2, 140C

実に主は、この力が名への攻略においてしばしばこの後に続くことを見越しておられた。すなわち、おのれをキリスト教徒であると否認した者は、冒瀆によってキリストその方をも否認するよう強いられるということである。つい先頃、〔……〕、ある人々の信仰の全体を相手取ってこのように繰り広げられた格闘に、我々は身の毛のよだつ思いをしたばかりである。

Scorpiace 9.24

24

Itaque frustra erit dicere, «Etsi me negavero christianum, non negabor a Christo; non enim ipsum negavi.» Ex illa enim negatione tantumdem tenebitur, qua se christianum negando, Christum in se negans, etiam ipsum negavit.

PL 2, 140C

それゆえ、こう言うのは無駄であろう。「たとえ私がキリスト教徒であることを否認しても、私はキリストによって否認されはしない。私はその方その人を否認したのではないのだから」。というのも、その否認によって——おのれをキリスト教徒であると否認することで、おのれのうちなるキリストを否認する者は——同じだけの重みで、その方その人をも否認したことになるからである。

Scorpiace 9.25

25

Plus est autem, quod et confusioni confusionem comminatur: Qui me confusus fuerit coram hominibus, et ego confundar eum coram Patre meo qui in coelis est.

PL 2, 141A

さらに言えば、主は恥辱に対して恥辱をもって脅されるのであり、これはそれ以上のことである。「人々の前で私を辱める者については、私もまた、天にいますわが父の前でその者について恥じ入るであろう」。

Scorpiace 9.26

26

Sciebat enim a confusione vel maxime formari negationem: mentis statum in fronte consistere; priorem esse pudoris, quam corporis plagam.

PL 2, 141A

というのも、主は知っておられたのだ。否認はとりわけ恥辱から形づくられるものであり、心の状態は面持ちに現れるのであって、恥の刺し傷は肉体の刺し傷に先立つのだということを。