テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Scorpiace

Caput I 第I章

Tertullian · Scorpiace · PL 2, 121A · 18 sectiones

Scorpiace 1.1

1

Magnum de modico malum scorpios terra suppurat: tot venena, quot genera; tot pernicies, quot et species; tot dolores, quot et colores, Nicander scribit et pingit: et tamen unus omnium violentiae gestus nocere de cauda; quae cauda erit, quodcumque de postumo corporis propagatur, et verberat.

PL 2, 121A

さそりという小さきものから、地は大いなる害悪を膿み出す。類の数だけ毒があり、種の数だけ害があり、色の数だけ痛みがある、とニカンドロスは書き、描いている。しかし、その凶暴の振る舞いはすべてただ一つ、尾によって害をなすことにある。その尾とは、体の末端から伸び出るものであり、それが打つ。

Scorpiace 1.2

2

Proinde scorpii series illa nodorum, venenata intrinsecus venula subtilis, arcuato impetu surgens, hamatile spiculum in summo tormenti ratione stringit; unde et bellicam machinam, retractu tela vegetantem, de scorpio nominant.

PL 2, 121A

したがって、さそりのかの節々の連なり——内に毒を持つ細い管——は、弓なりに勢いよく持ち上がり、鉤状の針を先端に、投射機の仕掛けさながらに引き絞る。そこから、引き絞ることで矢を繰り出す戦の器械をも、さそりの名で呼ぶのである。

Scorpiace 1.3

3

Id spiculum, et fistula est, patula tenuitate in vulnus et virus, qua figit effundit. Familiare periculi tempus aestas; Austro et Africo saevitia velificat. In remediis naturalia plurima; aliquid et magia circumligat, medicina cum ferro et poculo occurrit.

PL 2, 122A

その針はまた管でもあり、傷をつけるためにも毒を注ぐためにも開いた細い口を持っていて、突き刺すその同じ口から注ぎ出す。危険の時節としてなじみ深いのは夏であり、南風とアフリクス風とに乗って、その猛威は帆を張る。治療にあっては自然のものが多くを占めるが、いくらかは魔術も身に巻きつけられ、薬は刃物と杯とをもってこれに立ち向かう。

Scorpiace 1.4

4

Nam et praebibunt quidam, festinando tutelam; sed concubitus exhaurit, et denuo sitiunt. Nobis fides praesidium, si non et ipsa percutitur diffidentia signandi statim et adjurandi, et urgendi bestiae calcem: hoc denique modo etiam ethnicis saepe subvenimus; donati a Deo ea potestate, quam Apostolus dedicavit (Act., XXVIII), cum morsum viperae sprevit.

PL 2, 122A

実に、ある者たちは守りを急いで前もって飲んでおく。しかし交わりがそれを汲み尽くし、彼らはふたたび渇く。我々にとっては信仰が守りとなる——もっとも、直ちに証印を刻むことと、神の名にかけて厳命することと、獣に踵を押しつけることとを怠る不信によって、それ自体が打たれることさえなければだが。実にこの仕方によって、我々は異教徒たちにもしばしば助けを与えている。使徒が蝮の咬みを退けたときに捧げ示したかの権力(使徒行伝28章)を、我々は神から賜っているのである。

Scorpiace 1.5

5

Quid ergo promittit stylus iste, si fides de suo tuta est? Ut et alias de suo tuta sit, cum suos scorpios patitur. Acerba mediocritas et istis, et genus varium, et uno modo armantur, et certo tempore subornantur, nec alio quam ardoris.

PL 2, 122B

それでは、信仰がおのずから安全であるのなら、この筆はいったい何を約束するのか。他の場合にも、おのれのさそりどもを被るときに、なおおのずから安全であるようにと約束するのである。これらにもまた、取るに足らぬ小ささでありながら苛烈だという性質があり、種類もさまざまであるが、武装は一様であり、定まった時節に、それも熱気の時節をおいて他ならぬときに、備えを固める。

Scorpiace 1.6

6

Hoc apud Christianos persecutio est. Cum igitur fides aestuat, et Ecclesia exuritur de figura rubi, tunc Gnostici erumpunt, tunc Valentiniani proserpunt, tunc omnes martyriorum refragatores ebulliunt, calentes et ipsi offendere, figere, occidere.

PL 2, 123A

キリスト教徒たちのもとでは、これは迫害である。したがって、信仰が煮え立ち、教会が柴のごとく焼かれるとき、そのときグノーシス派が湧き出る。そのときウァレンティヌス派が這い出てくる。そのとき殉教に逆らう者たちがみな沸き立つ——彼ら自身も熱に浮かされて、打ちかかり、突き刺し、殺そうとして。

Scorpiace 1.7

7

Nam quod sciant multos simplices ac rudes, tum infirmos, plerosque vero in ventum, et si placuerit, christianos, nunquam magis adeundos sapiunt, quam cum aditus animae formido laxavit; praesertim cum aliqua atrocitas fidem martyrum coronavit.

PL 2, 123A

というのも、彼らは知っているからである——多くの素朴な者たちや未熟な者たち、それに弱い者たち、いや大半は根なしの者たち、気が向けばキリスト教徒とも呼べるほどの者たちのことを。そうした者たちに近づくべき好機は、恐怖が魂への入り口を緩めたときにまさるものはないと、彼らは心得ている。とりわけ、何らかの残虐が殉教者たちの信仰に冠を授けたときには。

Scorpiace 1.8

8

Itaque primo trahentes adhuc caudam de affectibus applicant, aut quasi in vacuum flagellant. Haeccine pati homines innocentes? ut putes fratrem, aut de melioribus ethnicum? Siccine tractari sectam nemini molestam? Dehinc adigunt, perire homines sine caussa.

PL 2, 123A

そこでまず、なおも尾を引きずりながら、彼らは情に訴えて針を近づける。あるいは、いわば空を打つかのように鞭打つ。「無垢な者たちがこのような目に遭うというのか」——お前は、兄弟が、いや異教徒のうちでもましな者が語っているのだと思うだろう——「誰にも迷惑をかけない一派が、このように扱われるというのか」。そしてついには、人々が理由もなく滅びるのだと思い込ませる。

Scorpiace 1.9

9

Perire enim, et sine caussa, prima fixura. Exinde jam caedunt. Sed nesciunt simplices animae, quid, quomodo scriptum sit, ubi, et quando, et coram quibus confitendum, nisi quod nec simplicitas ista, sed vanitas, imo dementia, pro Deo mori.

PL 2, 123B

『滅びる』こと、しかも『理由もなく』ということ——これが最初の突き傷である。そこから彼らはすでに斬りつけてくる。しかし素朴な魂たちは、何が、どのように、どこで、いつ、誰の前で告白されるべきかと書かれているかを知らない。ただ知っているのは、神のために死ぬとは、この素朴さなどではなく、むなしさ、それどころか狂気だということだけである。

Scorpiace 1.10

10

Et: Quis me salvum faciat, si is occidet, qui salvum facere debebit? Semel Christus pro nobis obiit, semel occisus est ne occideremur. Si vicem repetit, nunc et ille salutem de mea nece exspectat?

PL 2, 124A

また、「救うべき者自身が私を殺すのなら、いったい誰が私を救うのか。キリストは一度我々のために死んだ。一度殺されたのは、我々が殺されないためであった。もしその代償をふたたび求めるのなら、彼は今や、私の死によって救いを期待しているとでもいうのか」。

Scorpiace 1.11

11

An Deus hominum mundi sanguinem flagitat, maxime si taurorum et hircorum (Ps., LIX, 13) recusat? Certe peccatoris poenitentiam mavult quam mortem (Ezech. XVIII, 23). Et quomodo non peccatorum desiderat mortem?

PL 2, 124A

「神が世の人々の血を要求するというのか、とりわけ雄牛や雄山羊の血さえも拒んでいるというのに(詩篇59:13)。確かに、神は罪人の死よりも悔い改めを望む(エゼキエル18:23)。では、罪人ならぬ者たちの死を、神はどうして望むというのか」。

Scorpiace 1.12

12

Haec, et si qua alia admenta haereticorum venenorum, quem non vel in scrupulum figant, si non in exitium? vel in bilem, si non in mortem? At tu, fides si vigilat, ibidem scorpio pro solea anathema illidito, et relinquito in suo sopore morientem.

PL 2, 124A

これらのこと、そしてこれに類する異端者たちの毒の仕込みは、たとえ破滅にまでは至らずとも、いったい誰を疑念へと刺し貫かずにおくだろうか。たとえ死にまでは至らずとも、苦い憤りへと。しかしお前は、もし信仰が目覚めているならば、そのさそりに、履物の代わりに呪詛を打ちつけ、おのれの眠りのうちに死にゆくままに捨て置くがよい。

Scorpiace 1.13

13

Caeterum, si plagam satiaverit, intimat virus, et properat in viscera; statim omnes pristini sensus retorpescunt, sanguis animi gelascit, carne spiritus exolescit, nausea nominis inaccrescit. Jam et ipsa mens sibi quo vomat quaerit.

PL 2, 124A

しかし、もしそれが刺し傷を存分に負わせたなら、毒は奥深くへ入り込み、内臓へと急ぐ。たちまち、以前の感覚はことごとく麻痺し、心の血は凍りつき、肉における霊は衰え失せ、名に対する吐き気が募っていく。ついには、心そのものが、何に向かって吐き出すべきかを自らに問い始める。

Scorpiace 1.14

14

Atque ita semel infirmitas quae percussa est, sauciatam fidem vel in haeresim, vel in saeculum exspirat. Et nunc praesentia rerum est medius ardor ipsa canicula persecutionis: ab ipso scilicet cynocephalo.

PL 2, 124B

こうして、いったん打たれた弱さは、傷を負った信仰を、異端へ、あるいは世へと、息絶えさせる。そして今、事態の現状はまさに真夏の炎暑、迫害の天狼星そのものである——ほかでもない、かの犬頭のものから来る熱なのだ。

Scorpiace 1.15

15

Alios ignis, alios gladius, alios bestiae Christianos probaverunt. Alii fustibus interim et ungulis insuper degustata martyria in carcere esuriunt. Nos ipsi ut lepores, destinata venatio, de longinquo obsidemur, et haeretici ex more grassantur.

PL 2, 124B

ある者たちは火によって、ある者たちは剣によって、ある者たちは猛獣によって、キリスト教徒であることを証しされた。また別の者たちは、さしあたり棒叩きと、さらには鉤爪とによって殉教を味わい、牢獄の中でそれに飢え渇いている。我々自身は、野兎のように、定められた狩りの獲物として、遠くから包囲されており、異端者たちはいつものように跳梁している。

Scorpiace 1.16

16

Itaque tempus admonuit adversus nostrates bestiolas (promptam) mederi theriacam stylo temperare; qui legeris, biberis. Non amarum potio.

PL 2, 125A

したがって、時節は、我々のもとの小さき獣どもに立ち向かうべく、手近な効能のある解毒薬を筆によって調合するよう促した。お前は、読めば、そのまま飲むことになる。この飲み薬は苦くはない。

Scorpiace 1.17

17

Si eloquia Domini dulcia super mella et favos (Ps. XVIII, 7), inde pigmenta sunt; si lacte et melle promissio Dei manat, hoc sapiunt quae illuc faciunt. Vae autem qui dulce in amarum, et lumen in tenebras convertunt (Is. V, 20).

PL 2, 125A

もし主の御言葉が、蜜や蜂の巣にもまさって甘いのなら(詩篇18:7)、この調合薬もそこから採られている。もし神の約束が乳と蜜とをもって流れ出るのなら、そこへ至らせるものも同じ味がする。しかし——「甘きを苦きに、光を闇に変える者たちには災いあれ」(イザヤ5:20)。

Scorpiace 1.18

18

Perinde enim et qui martyriis refragantur, salutem perditionem interpretantes, tam dulce in amarum, quam lucem in tenebras reformant, atque ita miserrimam hanc vitam illi beatissimae praevertendo, tam amarum pro dulci, quam tenebras pro luce supponunt.

PL 2, 125A

実に、殉教に逆らう者たちも同様であって、救いを滅びと解釈し、甘きを苦きに、光を闇に、ともに作り変えている。こうして、この上なく惨めなこの生を、かの至福の生に優先させることによって、苦きを甘きの代わりに、闇を光の代わりに据えるのである。