テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Corona

Caput XII 第XII章

Tertullian · De Corona · PL 2, 94A · 9 sectiones

De Corona 12.1

1

Puta denique licere militiam usque ad caussam coronae. Sed et de corona prius dicamus. Laurea ista Apollini vel Libero sacra est: illi, ut deo telorum; huic, ut deo triumphorum. Sic docet Claudius cum et myrto ait milites redimiri solere.

PL 2, 94A

それでは、軍務そのものは冠の論件に至るまで許されているとしよう。しかしまず冠について語ろう。この月桂冠は、アポロにもリベルにも捧げられたものである。前者には矢の神として、後者には凱旋の神として。クラウディウスも同じくこう教えている——兵士たちはミルトスでも冠を結ばれるのが常であった、と。

De Corona 12.2

2

Veneris enim myrtum, matris Aeneae, non laurum, etiam amiculae Martis, per Iliam et Romulos Romani. Sed ego Venerem non credo ex hac parte cum Marte Romanam, qua pellicis dolor est.

PL 2, 94A

というのも、アエネアスの母であり、マルスの愛人でもあるウェヌスのミルトスを、ローマ人たちはイリアとロムルスたちのゆえに、月桂樹ではなく用いるからである。しかし私は、この点に関するかぎり、ウェヌスがマルスとともにローマ的なものであるとは信じない——そこには妾の身の痛みが関わっているのだから。

De Corona 12.3

3

Quum et olea militia coronatur, ad Minervam est idololatria, armorum aeque deam, sed et paci cum Neptuno initae ex hac arbore coronatam. In his erit serti militaris superstitio polluta et polluens, omniaque jam polluentur et caussis.

PL 2, 94A

軍務がオリーブによっても冠をかぶるとき、それはミネルウァに対する偶像崇拝である——武具の女神であると同時に、ネプトゥヌスとのあいだに結ばれた和議もまたこの木によって冠されたその女神に対する。これらのうちに、軍人の花冠にまつわる迷信が、汚れたものであり、かつ汚すものとしてあるのであって、あらゆるものが今やその由来によっても汚されることになるのである。

De Corona 12.4

4

Ecce annua votorum nuncupatio quid videtur? prima in principiis, secunda in capitoliis. Accipe post loca et verba: TUNC TIBI, JUPITER, BOVE CORNIBUS AURO DECORATIS VOVIMUS ESSE FUTURUM. Cujus sententiae vox est? utique negationis.

PL 2, 94B

見よ、年ごとの誓願の宣言とは、何であろうか。第一のものは軍営の司令部において、第二のものはカピトリウムにおいてなされる。まずその場所と文言とを聞くがよい。「その時にこそ、ユピテルよ、角に金の飾りを施した雄牛を、あなたに献げることを我々は誓う」。この文言の声は何であるか。当然、否認の声である。

De Corona 12.5

5

Etiamsi tacet illic Christianus ore, coronatus capite respondit. Eadem laurea in donativi dispensatione denuntiatur plane non gratuita idololatria, aliquibus aureis venditans Christum, ut argenteis Judas (Matth. XXVI).

PL 2, 94B

たとえそこでキリスト教徒が口では黙っていようとも、頭に冠をかぶることによって応答しているのである。下賜金の分配においても、同じ月桂冠が、確かに無償ではない偶像崇拝として告げられる——ユダが銀貨でそうしたように、いくらかの金貨でキリストを売り渡すのである(マタイ26章)。

De Corona 12.6

6

Hoc erit, Non potestis Deo servire et mammonae (Matth. XVI, 24): mammonae manum tradere, et a Deo absistere? Hoc erit, Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae Dei Deo (Matth. XXII, 21): nec hominem Deo reddere, et denarium Caesari auferre?

PL 2, 94B

これが、「汝らは神とマモンとに共に仕えることはできない」(マタイ16:24)ということであろうか——マモンに手を委ね、神から離れ去ることが。これが、「カエサルのものはカエサルに、神のものは神に返せ」(マタイ22:21)ということであろうか——人を神に返さず、カエサルからはデナリオンを奪い取ることが。

De Corona 12.7

7

Triumphi laurea foliis struitur, an cadaveribus? lamnis ornatur, an bustis? unguentis delibuitur an lacrymis conjugum et matrum? Fortasse quorumdam et Christianorum: et apud barbaros enim Christus. Qui hanc portaverit in capite caussam, nonne et ipse oppugnavit?

PL 2, 94B

凱旋の月桂冠は、葉によって組まれているのか、それとも死骸によってか。金の薄板で飾られているのか、それとも柩によってか。香油で塗られているのか、それとも妻や母たちの涙によってか。おそらくはキリスト教徒の妻や母たちの涙によってでもあろう——蛮族のもとにもキリストはおられるのだから。この論件を頭に載せて運ぶ者は、自らもまた戦ったことにならないだろうか。

De Corona 12.8

8

Est et alia militia regiarum familiarum. Nam et castrenses appellantur munificiae, et ipsae solemnium Caesareanorum.

PL 2, 95A

また、王家の一族に仕えるもう一つの軍務もある。実に、それらの職務も『陣営付き』と呼ばれ、それ自体、皇帝の祝祭にまつわるものである。

De Corona 12.9

9

Sed et tu proinde miles ac servus alterius es: et si duorum, Dei et Caesaris, certe tunc non Caesaris, cum te Deo debes, etiam in communibus, credo, potiori.

PL 2, 95A

しかしお前もまた、それと同様に、他者の兵士であり僕である。もし神とカエサルという二人に仕えているのなら、お前が神に己を負うているそのときには、確かにもはやカエサルのものではない——共通の事柄においてすら、より優れた方に己を負うべきなのだと、私は思う。