Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1De Patientia

Caput V 第V章

Tertullian · De Patientia · PL 1, 1256A · 24 sectiones

De Patientia 5.1

1

Verumtamen procedere disputationem de necessariis fidei non est otiosum, quia nec infructuosum. Loquacitas in aedificatione nulla turpis, si quando turpis. Itaque si de aliquo bono sermo est, res postulat, contrarium quoque boni recensere.

PL 1, 1256A

しかしながら、信仰にとって必要な事柄について論を進めることは無駄ではない。実りのないことでもないからである。教化のための饒舌は、およそ饒舌というものが見苦しいことがあるとしても、決して見苦しくはない。それゆえ、何か善いものについて語るのであれば、事柄の性質上、その善の反対のものもあわせて考察することが求められる。

De Patientia 5.2

2

Quid enim sectandum sit, magis inluminabis, si quod vitandum sit proinde digesseris. Consideremus igitur de impatientia: an sicut patientia in Deo, ita adversaria ejus in adversario nostro nata atque comperta sit; ut ex isto appareat, quam principaliter fidei adversetur.

PL 1, 1256A

何を追い求めるべきかは、何を避けるべきかをあわせて整理してこそ、いっそう明らかになるであろう。それゆえ、忍耐のなさについて考察しよう。忍耐が神のうちにあるのと同様に、それに敵対するものが、我々の敵〔悪魔〕のうちに生まれ、見出されたのかどうか。そのことから、忍耐のなさがいかに根本的に信仰に敵対するものであるかが明らかになるであろう。

De Patientia 5.3

3

Nam quod ab aemulo Dei conceptum est, utique non est amicum Dei rebus. Eadem discordia est rerum, quae et auctorum.

PL 1, 1256B

なぜなら、神に敵対する者から生まれたものは、当然、神の事柄と親しいものではないからである。事物の不和は、その生みの主〔神と悪魔〕の不和と同じものである。

De Patientia 5.4

4

Porro cum Deus optimus, diabolus e contrario pessimus; ipsa sui diversitate testantur, neutrum alteri facere, ut nobis non magis a malo aliquid boni, quam a bono aliquid mali dictum videri possit.

PL 1, 1256B

さらに、神が至善であるのに対し、悪魔はその正反対に至悪である以上、両者はその相違そのものによって、いずれも相手のために働くことはないと証ししている。したがって、悪しき者から何か善きことが語られたと我々に思われることも、善き者から何か悪しきことが語られたと思われることも、ともにありえないのである。

De Patientia 5.5

5

Igitur natales impatientiae in ipso diabolo deprehendo, jam tunc cum Dominum Deum universa opera quae fecisset, imagini suae, id est homini subjecisse impatienter tulit (Genes., III). Nec enim doluisset, si sustinuisset; nec invidisset homini, si non doluisset.

PL 1, 1256B

かくして私は、忍耐のなさの起源を悪魔自身のうちに見出す。それはまさに、主なる神がお造りになったすべての作品を、ご自身の似姿である人間に服させられたことを、悪魔が忍耐なく受け止めたときのことである(創世記3章)。もし耐え忍んでいたなら、悲しむこともなかったであろう。悲しむことがなかったなら、人間を妬むこともなかったであろう。

De Patientia 5.6

6

Adeo decepit eum, quia inviderat autem, quia doluerat. Doluerat, quia patienter utique non tulerat.

PL 1, 1256B

かくして悪魔は人間を欺いた。妬んでいたからである。妬んでいたのは、悲しんでいたからである。悲しんでいたのは、当然、忍耐強く耐え忍んでいなかったからである。

De Patientia 5.7

7

Quid primum fuerit ille angelus perditionis, malus an impatiens, contemno quaerere; palam cum sit, impatientiam cum malitia, aut malitiam ab impatientia auspicatam, deinde inter se conspirasse, et individuas in uno patris sinu adolevisse.

PL 1, 1257A

かの滅びの天使において、悪と忍耐のなさのいずれが先であったか、私はあえて問わない。忍耐のなさが悪意とともに始まったのか、悪意が忍耐のなさから始まったのか、いずれにせよその後は互いに結びつき、一つの父〔悪魔〕の懐のうちで分かちがたく育っていったことは明らかだからである。

De Patientia 5.8

8

Atenim quam primus senserat, per quam delinquere intraverat, de suo experimento quid ad peccandum adjuvaret structus eamdem impingendo in crimen homini advocavit: conventa statim illi mulier, non temere dixerim per colloquium ipsum ejus afflata est spiritu impatientia infecto, usque adeo nunquam omnino peccasset, si in divino interdicto patientiam perservasset.

PL 1, 1257A

しかし彼は、自らが最初に感じ取り、それによって罪へと踏み入った当のもの〔忍耐のなさ〕を、自らの経験によって何が罪を犯すのに役立つかを見抜いたうえで、同じそれを人間に押しつけ、罪へと誘い込んだ。すなわち、彼にたちどころに取り入られた女は――軽々しく言うのではないが――彼との対話そのものを通して、忍耐のなさに冒された霊を吹き込まれたのであり、もし神の禁令のもとで忍耐を保ち続けていたなら、女はおよそ罪を犯すことなどまったくなかったであろう。

De Patientia 5.9

9

Quid quod non sustinuit sola conventa; sed apud Adam nondum maritum, nondum aures sibi debentem impatiens etiam tacendi est, ac traducem illum ejus, quod a malo hauserat, facit.

PL 1, 1257A

さらに言えば、女が耐えられなかったのは、ひとり悪魔に取り入られたときだけではない。いまだ夫でもなく、いまだ女に耳を傾ける義理もなかったアダムに対しても、女は黙っていることに耐えられず、悪より汲み取ったものを彼に伝える者としたのである。

De Patientia 5.10

10

Perit igitur et alius homo, per impatientiam alterius; perit mox et ipse per impatientiam suam utrobique commissam; et circa Dei praemonitionem, et circa diaboli circumscriptionem, illam servare, hanc refutare non sustinens.

PL 1, 1257B

かくして、一方の人間〔アダム〕もまた、他方〔エバ〕の忍耐のなさによって滅び、やがて彼自身もまた、両面において犯した自らの忍耐のなさによって滅んだ。すなわち、神の前もっての警告についても、悪魔の欺きについても、前者を守り抜くことも、後者を退けることも耐えられなかったのである。

De Patientia 5.11

11

Hinc prima judicii, unde delicti origo: hinc Deus irasci exorsus, unde offendere homo inductus. Inde in Deo prima patientia, unde indignatio prima. Qui tunc maledictione sola contentus, ab animadversionis impetu in diabolo temperavit.

PL 1, 1257B

罪の起源が生じたところから、最初の裁きも生じた。人間が神を冒すよう仕向けられたところから、神は怒り始められたのである。神における最初の忍耐も、まさに最初の憤りが生じたところから生じた。神はそのとき、呪いのみで満ち足り、悪魔に対する罰の激発を抑えられたのである。

De Patientia 5.12

12

Aut quod crimen ante istud impatientiae admissum homini imputatur? Innocens erat, et Deo de proximo amicus, et Paradisi colonus. At ubi semel succidit impatientiae desivit Deo sapere, desivit coelestia sustinere posse.

PL 1, 1257B

あるいは、この忍耐のなさの犯罪より前に、人間にどのような犯罪が帰せられていたであろうか。人間は無垢であり、神のもっとも近くにいる友であり、楽園を耕す者であった。しかし、ひとたび忍耐のなさに屈するや、人間は神にかなう思いを抱くことをやめ、天上のことに耐えることができなくなった。

De Patientia 5.13

13

Exinde homo terrae datus, et ab oculis Dei ejectus, facile usurpari ab impatientia coepit in omne quod Deum offenderet. Nam statim illa semine diaboli concepta, malitiae foecunditate, iram filium procreavit, editum suis artibus erudiit.

PL 1, 1257C

そのときより、人間は地に引き渡され、神の御目から追い出され、神を冒すことすべてにおいて、たやすく忍耐のなさに支配されるようになった。というのも、忍耐のなさはたちまち悪魔の種を宿し、その悪意の多産さによって、怒りという子を生み、生まれたその子に自らの手管を仕込んだからである。

De Patientia 5.14

14

Quod enim ipsum Adam et Evam morti immerserat, docuit et filium ab homicidio incipere (Gen., IV).

PL 1, 1258A

なぜなら、アダムとエバ自身を死に陥れたその同じもの〔忍耐のなさ〕が、その子〔カイン〕にも殺人から始めることを教えたからである(創世記4章)。

De Patientia 5.15

15

Frustra istud impatientiae adscripserim, si Cain ille primus homicida, et primus fratricida, oblationes suas a Domino recusatas aequanimiter nec impatienter tulit, si iratus fratri suo non est, si neminem denique interemit.

PL 1, 1258A

もしあの最初の殺人者にして最初の兄弟殺しであるカインが、自分の献げ物を主に退けられたことを平静に、忍耐のなさなく受け止め、兄弟に対して怒ることもなく、ついには誰も殺さなかったのであれば、私がこれを忍耐のなさに帰したのは無駄であったことになろう。

De Patientia 5.16

16

Cum ergo, nec occidere potuerit, nisi iratus; nec irasci, nisi impatiens: demonstrat quod per iram gessit ad eam referendum, a qua ira suggesta est. Et haec quidem impatientiae tunc infantis quodammodo incunabula. Caeterum quanta mox incrementa, nec mirum.

PL 1, 1258A

それゆえ、怒らなければ殺すこともできず、忍耐のなさなくしては怒ることもできなかった以上、怒りによって為されたことは、その怒りを生じさせたもの〔忍耐のなさ〕に帰せられるべきことが示される。これこそ、当時なお幼子であった忍耐のなさの、いわば揺籃であった。しかし、その後どれほど大きく育ったことか。何の不思議もない。

De Patientia 5.17

17

Nam, si prima deliquit, consequens est, ut quia prima, idcirco et sola sit matrix in omne delictum, defundens de suo fonte varias criminum venas. De homicidio quidem dictum est.

PL 1, 1258A

なぜなら、もし忍耐のなさが最初に罪を犯したのであれば、それが最初であったがゆえに、あらゆる罪に対してただ一つの母胎ともなり、自らの源泉から犯罪のさまざまな水脈を注ぎ出す、という帰結になるからである。殺人については、すでに述べたとおりである。

De Patientia 5.18

18

Sed ira editum a primordio, etiam quascumque postmodum causas sibi invenit, ad impatientiam ut ad originem sui confert. Sive enim quis inimicitiis, sive praedae gratia id scelus conficit, prius est ut aut odii aut avaritiae fiat impatiens.

PL 1, 1258B

しかし、殺人は太初より怒りから生み出されたものであるから、後になってどのような原因を自らに見出そうとも、それらを自らの起源である忍耐のなさへと帰する。すなわち、ある者が敵意によってであれ、略奪のためであれ、その罪を犯す場合、まず憎しみに対して、あるいは貪欲に対して忍耐を失うことが先立つのである。

De Patientia 5.19

19

Quicquid compellit, sine impatientia sui non est ut perfici possit. Quis adulterium sine libidinis impatientia subiit? Quod et si pretio in foeminis cogitur venditio illa pudicitiae, utique impatientia contemnendi lucri ordinatur.

PL 1, 1258B

人を駆り立てるものは何であれ、それ自身に対する忍耐のなさなしには成し遂げられることはない。情欲に対する忍耐のなさなくして、誰が姦通に及んだであろうか。たとえ女たちにおいて、貞潔のかの売り渡しが金銭によって強いられるのだとしても、それは当然、利得を軽んじることへの忍耐のなさによって命じられているのである。

De Patientia 5.20

20

Haec, ut principilia penes Dominum delicta. Nam ut compendio dictum sit, omne peccatum impatientiae adscribendum. Malum impatientia est boni. Nemo impudicus non impatiens pudicitiae, et improbus probitatis, et impius pietatis et inquietus quietis.

PL 1, 1258B

これらが、主のもとにおいて主要な罪と見なされるものである。要するに、あらゆる罪は忍耐のなさに帰せられるべきなのである。悪とは、善に対する忍耐のなさである。貞潔に対して忍耐のなさを持たない淫らな者はいない。正直さに対してそれを持たない不正な者はなく、敬虔に対してそれを持たない不敬虔な者はなく、静けさに対してそれを持たない落ち着きのない者はいない。

De Patientia 5.21

21

Ut malus unusquisque fiat, bonus perseverare non poterit. Talis igitur excetra delictorum, cur non Dominum offendat improbatorem malorum?

PL 1, 1258C

各人が悪しき者となるのは、善き者であり続けることができなくなるからである。それゆえ、このような罪の毒蛇が、悪を非とされる主を冒さずにいられようか。

De Patientia 5.22

22

Annon ipsum quoque Israel per impatientiam semper in Deum deliquisse manifestum est, exinde cum oblitus brachii coelestis, quo aegyptiis afflictationibus fuerat extractus, de Aaron sibi deos duces postulat, cum in idolum auri sui collationes defundit (Exod., XVII)? tam necessarias enim Moysis cum Domino congredientis impatienter exceperat moras.

PL 1, 1259A

イスラエルもまた、常に忍耐のなさによって神に対して罪を犯していたことは明らかではないか。すなわち、エジプトでの苦しみから自分を引き出した天の腕を忘れ、アロンに自分たちを導く神々を求め、金の献げ物を注ぎ込んで偶像を造ったときからそうであった(出エジプト記17章)。というのも、モーセが主と会見するための、あれほど必要な遅延を、忍耐なく受け止めたからである。

De Patientia 5.23

23

Post mannae escatilem pluviam, post petrae aquatilem sequelam desperant de Domino, tridui sitim non sustinendo. Nam haec quoque illis impatientia a Domino exprobatur. Ac ne singula pervagemur, nunquam non per impatientiam delinquendo perierunt.

PL 1, 1259A

マナという食物の雨の後、岩からの水の流れの後にも、彼らは三日間の渇きに耐えられずして、主に対して絶望する。これもまた、彼らの忍耐のなさとして主から咎められていることである。個々の事例を辿ることはしないが、彼らは常に忍耐のなさによって罪を犯し、滅んでいったのである。

De Patientia 5.24

24

Quomodo autem prophetis manus intulerunt, nisi per impatientiam audiendi (Act., VIII, Sap. II)? Domino autem ipsi, per impatientiam videndi. Quod si patientiam inissent, liberarentur.

PL 1, 1259A

いったい、聞くことへの忍耐のなさによってでなくして、どうして彼らは預言者たちに手をかけたであろうか(使徒言行録8章、知恵の書2章)。そして主ご自身に対しても、見ることへの忍耐のなさによって、そうしたのである。もし彼らが忍耐を保っていたなら、解き放たれていたであろう。