ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Exhortatio virginitatis

Caput VIII 第VIII章

Ambrose of Milan · Exhortatio virginitatis · PL 16, 350D · 15 sectiones

Exhortatio virginitatis 8.1

1

Ut prolem suam, quae Deo jam a parentibus promissa erat, acrius urgeat, filiae Jephthe in implendo paterno voto obsequium refert: deinde ad filium conversa ei revocat in memoriam quemadmodum precibus a Deo fuerit impetratus, cui proinde negari non possit sine crimine.

PL 16, 350D

〔ユリアナは〕すでに両親から神に約束されていた子らをいっそう強く促すため、エフタの娘が父の願を果たすにあたって示した従順を語り、次いで息子に向き直って、彼がどのように祈りによって神から授かったか、それゆえ神に彼を拒むことは罪科なしにはできないことを思い起こさせる。

Exhortatio virginitatis 8.2

2

His dictis, alacritatem piae sobolis cernens in gratiarum actiones effunditur sancta mulier: cujus Ambrosius in Ecclesiam, ubi filium lectoris obeuntem munus reperit, processum narrat. 51. Considerate, filii, quid votis debeatis parentum.

PL 16, 351A

以上を語り終え、敬虔な子らの熱意を見た聖なる女は、感謝の言葉にあふれ出る。アンブロシウスは、彼女が教会へ進み、息子が読師の務めを果たしているのを見いだす次第を語る。51. 子らよ、両親の願に対して、諸君が何を負っているかを考えよ。

Exhortatio virginitatis 8.3

3

Aperuimus ad Deum os nostrum: votum est voluntas parentum. Nos oravimus, vos solvite. Quanta vis sit in votis parentum Jephthe Galaaditis filia vos debet docere, quae ne frustraretur oblationem paternam, etiam mortem suam obtulit.

PL 16, 351A

我々は神に向かって口を開いた。願とは両親の意志である。我々は祈った〔oravimus。続く vos solvite(果たせ)から、願を込めた祈りを言う〕。諸君は果たせ。両親の願にどれほどの力があるかは、ギレアド人エフタの娘が諸君に教えるはずである。彼女は、父の献げ物をむなしくさせまいとして、自分の死さえ献げた。

Exhortatio virginitatis 8.4

4

Nam cum ille sollicitus de belli periculo, vovisset ut si prosperior pugnae eventus foret, id quod regredienti domum suam primo sibi occurreret, Deo immolaret; ubi victoria potitus est, occurrit filia, laeta prae caeteris gaudio victoriae et pietatis officio.

PL 16, 351A

というのも、彼は戦いの危険を案じて、戦いの結果が良いものとなるならば、家に帰る自分を最初に出迎えたものを神に献げる、と願を立てたのである。ところが勝利を得たとき、出迎えたのは娘であった。彼女は誰よりも、勝利の喜びと孝の務めに満ちて嬉しげだった。

Exhortatio virginitatis 8.5

5

Ingemuit pater non affectus memor, sed memor voti. Quaesivit causam filia: respondit ille quid Domino promisisset. Tum illa hortata est ut promissum Deo munus impleret. Itaque incautam patris oblationem sanguine suo solvit (Judic. XI, 31 et seq.) .

PL 16, 351B

父は、情を思い出したのではなく、願を思い出して嘆いた。娘はその理由を尋ねた。父は、主に何を約束したかを答えた。すると彼女は、神に約束した賜物を果たすよう父を励ました。こうして彼女は、父の軽率な献げ物を、自分の血で果たした(士師記11:31以下)。

Exhortatio virginitatis 8.6

6

52. Haec vobis communia. Tu autem, fili, quem mihi verus Helcana (I Reg. I, 1 et seq.) , id est, Dei dedit possessio, postulatus meus, petitus meus (inde enim etiam Samuel nomen accepit); tu, inquam, impetratus meus, et votivus meus, qui quomodo in uterum meum veneris, nescio (jam enim desperaveram sobolem sexus virilis), quem mihi vota mea, non aliqua solemnis coetus secreta formarunt: tu, inquam, fili, agnosce a quo donatus sis mihi.

PL 16, 351B

52. これは諸君に共通のことである。ところであなたは、息子よ、真のエルカナ(サムエル記上1:1以下)、すなわち神の所有が私に与えた子、私が請い求めた子、私が願い求めた子(サムエルもそこから名を受けたのだから)。あなたは、私が得た子、私の願による子であり、どのようにして私の胎に来たのか、私は知らない(私はすでに男の子を望むことを諦めていたのだから)。私のために、私の願が、通例の集いの秘め事〔solemnis coetus は、通例の夫婦の交わりを言うのであろう〕ではなく、あなたを形づくったのだ。あなたは、と私は言う、息子よ、誰から私に与えられたのかを知れ。

Exhortatio virginitatis 8.7

7

Ille tua ora plasmavit, ille tua membra distinxit, ille mea orata suscepit, cujus templo, cujus obsequio te antequam nascereris, sacravi. Non parentibus, non tibi, sed Deo natus es; cujus antequam de vulva matris exires, esse coepisti.

PL 16, 351C

神があなたの顔を形づくり、神があなたの肢体を分け、神が私の祈りを受け入れた。あなたが生まれる前から、私はあなたを神の神殿に、神への奉仕に献げた。あなたは両親のためでも、自分のためでもなく、神のために生まれた。母の胎から出る前から、あなたは神のものとなり始めていた。

Exhortatio virginitatis 8.8

8

Et omnes quidem illius sumus, sed tamen tu specialiter promissus, Domino tuo redderis; quia scriptum est: Vovete et reddite Domino Deo vestro (Ps. LXXV, 12) .

PL 16, 351C

たしかに我々はみな神のものであるが、それでもあなたは特別に約束されたのだから、あなたの主に返される。「汝らの神である主に、誓え、そして果たせ」と書かれているからである(詩篇75:12)。

Exhortatio virginitatis 8.9

9

Ego misera, ego indigna, et tamen quasi Anna promisi ut omnibus vitae tuae diebus ac noctibus a conspectu Domini non recedas: ego promisi, tu exsequere: Dominus sibi hostiae suae munus implebit.

PL 16, 351C

私は惨めな者、ふさわしくない者である。それでもハンナのように、私は約束した。あなたが生涯のすべての日と夜、主の前から離れないことを。私は約束した。あなたが成し遂げよ。主は、自分への犠牲の賜物を、自ら満たす。

Exhortatio virginitatis 8.10

10

53. Haec et alia pia mater: quae postquam congruentem filiorum vidit affectum, ablactatum suum uberibus gratiae spiritalis in templum Domini deducens, conversa est ad preces, et dixit: Confirmatum est cor meum in Domino: exaltatum est cornu meum in Deo meo.

PL 16, 352A

53. 〔ここで著者の語りに戻る〕敬虔な母は、これらのことと、ほかのことを語った。子らのふさわしい情を見ると、霊の恩寵の乳房で〔育てて〕乳離れさせた我が子〔uberibus gratiae spiritalis の係りは定かでない。ablactatum にかけて取った〕を主の神殿に連れて行き、祈りに向き直って言った。「私の心は主において固められた。私の角は私の神において高く上げられた」

Exhortatio virginitatis 8.11

11

Dilatatum est os meum super inimicos meos, laetetur in salutari tuo; quoniam non est sanctus alius quomodo Dominus; et non est justus, quomodo Deus noster, et non est sanctus praeter te (I Reg. II, 1, 2) .

PL 16, 352A

「私の口は私の敵の上に広げられた。汝の救いのうちに喜ぶように。主のように聖なる者は他にいないからだ。我々の神のように正しい者はいない。汝のほかに聖なる者はいない」(サムエル記上2:1, 2)。

Exhortatio virginitatis 8.12

12

54. Ista igitur ad filios suos mater dixit, quae simul et viduitatis in se, et integritatis in liberis titulos in domum suam intulit, quasi quosdam femineos principatus.

PL 16, 352A

54. 以上のことを、母は自分の子らに語った。彼女は、やもめの身の栄誉を自分に、無傷さの栄誉を子らに、ともに自分の家に持ち込んだ。あたかも女の統べる位ともいうべきものを。

Exhortatio virginitatis 8.13

13

Egregia sane femina, quae sibi nihil reliquit: totum quod habuit, Deo obtulit; cujus vita institutio disciplinae est, et quaedam formula castitatis bono proposito, et meliore magisterio. Exemplum enim viduitatis et virginitatis magisterium est.

PL 16, 352B

まことにすぐれた女である。自分には何も残さず、持てるすべてを神に献げた。彼女の生は教えの訓練であり、貞潔の一つの型であって、善い志と、さらに善い教導とをそなえている。やもめの身の模範が、おとめの身の教導となっているからである。

Exhortatio virginitatis 8.14

14

55. Procedit in Ecclesiam filiarum virginum septa comitatu, domesticum decus invehens: et invenit in Ecclesia quod suum dicat, filium sacrarum lectionum oracula personantem; ut videantur sibi sorores domi discere, cum frater auditur.

PL 16, 352B

55. 彼女は教会へ進み出る。おとめである娘たちを供として囲まれ、家の誉れを運び入れながら。そして教会で、自分のものと呼べる者を見いだす。聖なる朗読の託宣を響かせている息子である。兄弟が聞かれるとき、姉妹たちは家で学んでいると思えるほどに。

Exhortatio virginitatis 8.15

15

Mater quoque ad imitationem coelestis exempli gaudet se proficere de filio, et omnia legentis verba pio mandat affectui, et sedulo corde conservat.

PL 16, 352B

母もまた、天上の模範〔ルカ2:19・51で、すべての言葉を心に納めていた主の母マリアを言うのであろう〕に倣って、息子から益を得ることを喜び、朗読する者のあらゆる言葉を敬虔な情に託して、熱心な心で守っている。