ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Exhortatio virginitatis

Caput VII 第VII章

Ambrose of Milan · Exhortatio virginitatis · PL 16, 348B · 32 sectiones

Exhortatio virginitatis 7.1

1

Virginum sterilitatem, aliarum fecunditate potiorem esse, cum Ecclesiae imitetur copiosos partus, qui sorte, hoc est, gratia et non ex operibus producuntur.

PL 16, 348B

おとめたちが子を産まないことは、ほかの女たちの多産にまさる。それは教会の豊かな出産に倣うものだからである。教会の子らは籤によって、すなわち恩寵によって生み出され、行いによって生み出されるのではない。

Exhortatio virginitatis 7.2

2

Dandas itaque sortes Christo, qui supra laborem mercedem solvit: dandam etiam veritatem, id est, virginitatem. Quot et quantis tentationibus ea impugnetur!

PL 16, 348C

したがって、労苦を超える報酬を支払うキリストに、籤を与えるべきである。真理、すなわちおとめの身をも与えるべきである。それがどれほど多くの、どれほど大きな試みに攻められることか。

Exhortatio virginitatis 7.3

3

Sed cum bonam castitatem esse didicerimus ab Apostolo, indicat sancta Vidua recurrendum ad remedium: quod eleganti priscae illius Mariae allegoria, in carnis mortificatione ac Dominicae passionis merito, quo nos ad victoriam perducimur, positam esse significat.

PL 16, 348C

しかし、貞潔が善いことを我々は使徒から学んだので、聖なるやもめ〔ユリアナ〕は、救いの薬に立ち返るべきことを示す。それは、あの昔のマリア〔モーセの姉〕の優雅な寓喩のうちにあり、肉を殺すことと、我々を勝利へ導く主の受難の功績のうちに置かれていると、彼女は示す。

Exhortatio virginitatis 7.4

4

Quaerendam postea in coelestibus sapientiam, atque attrahendam in interiora, ut vivamus. 42. Sit ergo vobis portio Dominus, Dominus qui sterilem et parientem facit.

PL 16, 348C

その後、知恵を天上のものの中に求め、内奥へ引き入れねばならない、我々が生きるために。42. それゆえ、主が諸君の分であれ、子を産まぬ女をも、産む女をも造る主が。

Exhortatio virginitatis 7.5

5

Utramque facit: sed altera in tristitia parit, altera in sterilitate laetatur, cui dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et exclama, quae non parturis (Esai. IV, 15) . Habet enim filios sine partus dolore.

PL 16, 348C

主は両方を造る。だが一方は悲しみのうちに産み、他方は産まぬことを喜ぶ。後者に言われる。「喜べ、産まぬ不妊の女よ。声を上げて叫べ、産みの苦しみを知らぬ女よ」(イザヤ4:15)〔底本の引照は IV, 15。この句はイザヤ54:1にあり、取り違えらしい〕。彼女は産みの痛みなしに子らを持つからである。

Exhortatio virginitatis 7.6

6

Unde dicitur de Ecclesia: Quis audivit, si parturivit terra uno die, et gens nata est simul (Esai. LXVI, 8) ? Uno autem die terra non parturit, sed parit gratia. Venit paschae dies, in toto orbe baptismi sacramenta celebrantur, velantur sacrae virgines.

PL 16, 348D

それゆえ、教会について言われる。「誰が聞いたか、地が一日で産みの苦しみをし、民が一度に生まれたことを」(イザヤ66:8)。だが一日で地が産みの苦しみをするのではなく、恩寵が産むのである。復活祭の日が来て、全世界で洗礼の秘跡が執り行われ、献げられたおとめたちがヴェールを受ける。

Exhortatio virginitatis 7.7

7

Uno ergo die sine aliquo dolore multos filios et filias solet Ecclesia parturire. Ideoque pulchre dicitur: Et gens nata est simul, de populo consecrato.

PL 16, 348D

こうして教会は、一日のうちに、何の痛みもなく、多くの息子と娘を産むのが常である。それゆえ、奉献された民について「民は一度に生まれた」と言われているのは見事である。

Exhortatio virginitatis 7.8

8

43. Videtis mysteria, videtis gratiam Christi, gratiam Spiritus sancti, qui velut quadam sorte defertur; quoniam non ex operibus, sed ex fide unusquisque justificatur a Domino.

PL 16, 349A

43. 諸君は奥義を見ており、キリストの恩寵、聖なる霊の恩寵を見ている。それは、ある種の籤によるかのように授けられる。人は誰も行いによってではなく、信仰によって主から義とされるからである。

Exhortatio virginitatis 7.9

9

Sicut enim sortis eventus non in nostra est potestate, sed quem casus attulerit; sic gratia Domini non quasi ex mercedis merito, sed quasi ex voluntate defertur.

PL 16, 349A

籤の結果は我々の力のうちにあるのではなく、偶然がもたらしたものがそのまま結果となる。同じように、主の恩寵は、報酬に値する功績によるかのようにではなく、意志によるかのように授けられる。

Exhortatio virginitatis 7.10

10

Unde et Apostolus ait de divisionibus gratiarum, quae diverso modo Dei servulis deferuntur: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. Prout vult, inquit, non prout debetur (I Cor. XII, 11) .

PL 16, 349A

それゆえ使徒も、神の僕たちに様々な仕方で授けられる恩寵の分配について言う。「これらすべてを、一にして同じ霊が働かせ、思うままに各人に分け与える」。「思うままに」と彼は言う。「当然受けるべきままに」とは言わない(一コリント12:11)。

Exhortatio virginitatis 7.11

11

Denique et Dominus ait uberiorem mercedem pro opere postulantibus et conquerentibus quod parem accepissent cum iis qui posterius advenerant: Si ego bonus, oculus tuus quare nequam est (Matth. XX, 15) ?

PL 16, 349A

実に、主もまた、働きに対してより多くの報酬を求め、後から来た者たちと同じ分を受けたと不平を言う者たちに言う。「私が善いのに、なぜ汝の目は悪いのか」(マタイ20:15)。

Exhortatio virginitatis 7.12

12

44. Date ergo, filii, sortes vestras ei qui ultra meritum laboris remunerationem suis donare consuevit. Date veritatem ipsius viro sancto (Deut. XXXIII, 8) , id est, integritatem; ipsius enim est integritas, qui immaculatus advenit.

PL 16, 349B

44. それゆえ、子らよ、諸君の籤を、自分の者たちに労苦の功績を超える報いを授けるのを常とする者〔キリスト〕に与えよ。彼の真理を、聖なる人に与えよ(申命記33:8)、すなわち無傷さを。無傷さは、汚れなく来た彼のものだからである。

Exhortatio virginitatis 7.13

13

Veritas itaque virginitas: corruptela mendacium est. State ergo in corde vestro, sicut bona vinea in propagine sua.

PL 16, 349B

したがって、おとめの身は真理であり、汚れは偽りである。それゆえ、諸君の心の中に、その枝の上の善いブドウの木のように立て。

Exhortatio virginitatis 7.14

14

45. Multae tentationes sunt; ideoque ait Scriptura: Tentaverunt eum tentatione, et maledixerunt ei super aquam contradictionis Cades (Deut. XXXII, 51) . Tentatur virginitas a plerisque petitoribus; et cum voluerit virgo perseverare, existunt qui contradicant.

PL 16, 349B

45. 試みは多い。それゆえ聖書は言う。「彼らは彼を試みによって試み、カデシュの反目の水のほとりで彼を呪った」(申命記32:51)。おとめの身は多くの求婚者に試みられ、おとめが貫こうとすると、反対する者が現れる。

Exhortatio virginitatis 7.15

15

Contradicit petitor, et refutatus maledicit. In opprobrio esse videtur innupta, vel virgo, vel vidua.

PL 16, 349C

求婚者は反対し、拒まれると呪う。嫁がない女は、おとめであれ、やもめであれ、辱めの中にあるように見える。

Exhortatio virginitatis 7.16

16

Cades enim innupta est, quae est sancta corpore et spiritu, et Domino se dicavit, quae reliquit parentes, et non facit voluntatem eorum qui solent dicere: Debes nobis, filia, nepotes. Cades est quae filios nescit.

PL 16, 349C

カデシュとは、体も霊も聖なる、嫁がない女のことであり、主に自らを献げ、両親を捨て、こう言うのを常とする者たちの意志を行わない女である。「娘よ、あなたは我々に孫を負っている」。カデシュとは、息子たちを知らない女である。

Exhortatio virginitatis 7.17

17

Quod si illa divitiis saeculi praefert opprobrium Christi, quod necesse est ut subeat, qui quaerit Christo placere; quanto magis vos, quos pater provocat ad integritatem, mater hortatur id sequi, quod convenit! 46. Bonum est ergo virginitas.

PL 16, 349C

キリストに喜ばれようとする者が必ず負わねばならないキリストの辱めを、この女が世の富よりも選ぶとすれば、まして諸君はどれほどそうすべきことか。父は諸君を無傷さへと促し、母はふさわしいことに従うよう勧めているのだから。 46. それゆえ、おとめの身は善である。

Exhortatio virginitatis 7.18

18

Denique, Qui judicavit, inquit, in corde suo servare virginem suam, bene facit. Igitur et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit (I Cor. VII, 37, 38) . Ille bene facit propter laqueum, hic melius facit propter utilitatem.

PL 16, 349C

実に、使徒は言う。「自分の心で、自分のおとめを守ると決めた者は、善いことをしている。したがって、自分のおとめを結婚させる者も善いことをしており、結婚させない者は、さらに善いことをしている」(一コリント7:37, 38)。前者は罠のゆえに善いことをし、後者は益のゆえにさらに善いことをしている。

Exhortatio virginitatis 7.19

19

Illud pro remedio, istud pro praemio. Beatior autem qui sic permanserit, secundum meum quidem consilium. Puto enim ut et ego Spiritum Dei habeam (Ibid., 40) . Sequimini ergo, filii, consilium Apostoli, donum Spiritus sancti.

PL 16, 349D

前者は救いの薬のため、後者は報いのためである。「そのままでいる者のほうが、私の勧めによれば、いっそう幸いである。私も神の霊を持っていると思うからだ」(一コリント7:40)。それゆえ、子らよ、使徒の勧め、聖なる霊の賜物に従え。

Exhortatio virginitatis 7.20

20

47. Sumite ergo et vos, sicut sumpsit Maria soror Moysis et Aaron, tympanum in manibus vestris, exite dicentes: Cantemus Domino; gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare (Exod. XV, 20) .

PL 16, 349D

47. それゆえ、諸君もまた、モーセとアロンの姉マリアが取ったように、太鼓を手に取り、こう言いながら出て行け。「我々は主に歌おう。主は栄光のうちに崇められた。馬とその乗り手を海に投げ込んだ」(出エジプト記15:20)。

Exhortatio virginitatis 7.21

21

Mortificate membra vestra tympani modo: nulla in iis lascivia carnis exaestuet, omnisque flagrantiae corporalis sensus intereat. Nesciat in iis nisi inter mortuas corporis voluptates solus spiritus resultare.

PL 16, 350A

太鼓のように、諸君の肢体を殺せ。そこに肉の放埒が沸き立たず、体の燃えるあらゆる感覚が絶えるように。肢体のうちでは、体の快楽が死んでいるただ中でのみ、霊だけが響き返すことを知るように。

Exhortatio virginitatis 7.22

22

Si enim mortui fueritis peccato, vivetis Deo: vivetis autem, si non regnet in corpore vestro mortuo ulla concupiscentia. 48. Versate manibus vestris crucem Domini Jesu, et in vestris eam operibus elevantes, calcate mundi hujus profundum, et pertransite.

PL 16, 350A

もし諸君が罪に対して死んだなら、神に対して生きる。そして生きるのは、死んだ諸君の体を、いかなる欲望も支配しないときである。48. 主イエスの十字架を手に取り、諸君の行いのうちにそれを掲げて、この世の深みを踏みつけ、渡り切れ。

Exhortatio virginitatis 7.23

23

Ille sicut equus adhinniens in libidinem, nullum locum inveniat in vobis; et quicumque voluerit persequens comprehendere vos, demergatur.

PL 16, 350A

あの者は、欲情に向かっていななく馬のように、諸君のうちにいかなる場所も見いださないように。そして、諸君を追って捕らえようとする者は誰であれ、沈められるように。

Exhortatio virginitatis 7.24

24

Dextera laevaque circa vos aquae murus sit, ut vapor omnis corporis temperetur; donec ad illos intelligibiles duodecim fontes, et septuaginta arbores palmarum, ad illam magni requiem sabbati divina vos dignatio perducat, et in montem haereditatis suae plantare dignetur, ubi sancta Maria choros ducit.

PL 16, 350A

右にも左にも、諸君の周りに水の壁があり、体のあらゆる熱が和らげられるように。ついには、知性で捉えられるあの十二の泉と七十本のナツメヤシのもと、大いなる安息日のあの休息へ、神の恩顧が諸君を導き、その相続の山に諸君を植えることをよしとするように。そこでは聖なるマリアが輪舞を率いている。

Exhortatio virginitatis 7.25

25

49. Induite ergo, filii, Dominum Jesum; quaerite veram sapientiam, de qua dicit Job: Sapientia autem unde inventa est, qui locus disciplinae? . . . . Abyssus dixit: Non est in me. Mare dixit: Non est mecum (Job. XXVIII, 12 et seq.) .

PL 16, 350B

49. それゆえ、子らよ、主イエスを着よ。真の知恵を求めよ。それについてヨブは言う。「知恵はどこから見いだされたのか、教えの場所はどこか。……深淵は言った。『私のうちにはない』。海は言った。『私とともにはない』」(ヨブ記28:12以下)。

Exhortatio virginitatis 7.26

26

Bene abyssus dixit: Non est in me, quia resurrexit; non enim habet quem tenere non potuit. Denique habes in Evangelio, quia angeli dixerunt mulieribus ad sepulcrum venientibus: Jesum qui crucifixus est, quaeritis: non est hic, sed surrexit (Matth. XXVIII, 5, 6) .

PL 16, 350B

深淵が「私のうちにはいない」と言ったのは正しい。彼は復活したからである。保てなかった者を、深淵は持っていないのだ。実に、あなたは福音書に見る。天使たちが、墓に来た女たちに言った。「十字架につけられたイエスを、汝らは求めている。ここにはいない。復活したのだ」(マタイ28:5, 6)。

Exhortatio virginitatis 7.27

27

Quid est, non est hic? id est, non est in sepulcro, non est in infernis, sed in coelestibus est.

PL 16, 350B

「ここにはいない」とは何か。墓にいない、冥界にいない、天上にいるということである。

Exhortatio virginitatis 7.28

28

Mare quoque, hoc est, saeculum dicit, mundus hic dicit: Non est mecum; quia supra mundum est, quem vitae humanae lapsus atque illecebra non immutavit; quia peccatum non fecit, nec est dolus inventus in ore ejus (I Petr. II, 22) .

PL 16, 350C

海もまた、すなわち世が、この世界が言う。「私とともにはいない」。彼は世界の上にいるからである。人の生の堕落と誘惑は、彼を変えなかった。罪を犯さず、その口に偽りも見いだされなかったからである(一ペトロ2:22)。

Exhortatio virginitatis 7.29

29

Abyssus ergo dixit: Non est in me; mare dixit: Non est mecum. Sed coelum non dixit quia non est apud se, quem receperat resurgentem.

PL 16, 350C

こうして深淵は言った。「私のうちにはいない」。海は言った。「私とともにはいない」。しかし天は、彼が自分のもとにいないとは言わなかった。復活した彼を迎え入れていたからである。

Exhortatio virginitatis 7.30

30

Paradisus non dixit: Non est in me, quem regnare in se, absoluto quoque latrone, cognoverat; sicut ipse Dominus dixit: Hodie mecum eris in paradiso (Luc. XXIII, 43) .

PL 16, 350C

楽園は「私のうちにはいない」とは言わなかった。強盗が赦された後にも、彼が自分のうちで王として治めるのを知っていたからである。主自身が言ったとおりである。「今日、汝は私とともに楽園にいる」(ルカ23:43)。

Exhortatio virginitatis 7.31

31

50. Attrahite, filii, sapientiam in interiora vestri cordis promptuaria, quoniam ea est omni auro argentoque pretiosior, quam mors nescit; quia non mortui laudabunt te, Domine, sed viventes.

PL 16, 350C

50. 子らよ、知恵を諸君の心の奥の貯蔵庫に引き入れよ。知恵はあらゆる金銀よりも貴く、死はそれを知らない。「死者たちが汝を賛美するのではない、主よ。生きている者たちが賛美する」からである。

Exhortatio virginitatis 7.32

32

Et vos igitur ut vivatis, laudate Dominum, et laudate eum diebus ac noctibus (Psal. CXIII, 17, 18) . Laudabitis autem, si ab eo nulla vos avertat cupiditas matrimonii, et cura mundi; quoniam quae conjugium sortiuntur, sollicitantur mundi hujus negotiis.

PL 16, 350D

それゆえ諸君も、生きるために、主を賛美せよ。昼も夜も彼を賛美せよ(詩篇113:17, 18)。結婚への欲望も世の思い煩いも、諸君を彼から引き離さないならば、諸君は賛美するであろう。結婚を分として受けた女たちは、この世の営みに心を煩わされるからである。