ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Exhortatio virginitatis

Caput XIII 第XIII章

Ambrose of Milan · Exhortatio virginitatis · PL 16, 361A · 17 sectiones

Exhortatio virginitatis 13.1

1

Virgines de servanda in se imagine divina monet; ut a Deo ipso eruditi, alienae linguae flagellum non metuant. Hoc vero quomodo et quatenus non timendum; qua etiam ratione sibi cavendum a lingua propria?

PL 16, 361A

彼は、おとめたちに、自分のうちに神の像を保つよう戒める。神自身に教えられた者として、他人の舌の鞭を恐れないためである。だがこれを、どのように、どこまで恐れずにいるべきか。また、自分自身の舌に対してはどのような道理で用心すべきか。

Exhortatio virginitatis 13.2

2

Quo loco in eam rem Susannae, Josephi, Danielis et Jobi exempla referuntur. 84. Servate et vos hanc imaginem, filiae, servate Scripturae praecepta divinae; Ut omne os, inquit, obstruatur (Rom. III, 19) .

PL 16, 361A

この箇所では、このことについてスザンナ、ヨセフ、ダニエル、ヨブの手本が引かれる。84. 娘たちよ、諸君もこの像を守れ。神の聖書の命令を守れ。「すべての口がふさがれるために」と言われている(ローマ3:19)。

Exhortatio virginitatis 13.3

3

Scriptum est enim: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Bonus Dominus erudit et docet, et plerumque arguit: sed etiam quem arguit, beatum facit; beatus enim homo quem arguit Dominus (Psal. XCIII, 12) .

PL 16, 361B

こう書かれているからである。「主よ、汝が教え導き、汝の法について教えた人は幸いである」(詩篇93:12)。善い主は教え導き、教え、しばしば咎める。だが咎める者をも幸いにする。「主が咎める人は幸いである」からである(詩篇93:12)。

Exhortatio virginitatis 13.4

4

Et ideo increpationes ejus non refugias, quia charitatis et gratiae sunt; ipse enim percutit, et quia bonus medicus, manibus suis sanat (Deut. XXXII, 39) . Septies de necessitatibus te liberat, in septimo autem non te continget malum.

PL 16, 361B

だから、主の叱責を避けるな。それは愛と恩寵に属するものだからである。主は打つが、善い医者であるので、自らの手で癒やす(申命記32:39)。「七度の窮乏から汝を解き放ち、第七のときには、悪が汝に触れることはない。」

Exhortatio virginitatis 13.5

5

In fame eripit te a morte, in pugna autem de manu ferri te exuit, a flagello linguae te abscondit (Job V, 19 et seq.) . Si enim tu nullis putaveris derogandum, alienae linguae flagella non metues.

PL 16, 361B

「飢饉のとき、汝を死から救い、戦いでは剣の手から汝を解き放ち、舌の鞭から汝を隠す」(ヨブ記5:19以下)。あなたが、誰をもけなしてはならないと考えるなら、他人の舌の鞭を恐れることはないからである。

Exhortatio virginitatis 13.6

6

85. Mire autem sermones maledicorum expressit dicendo linguae flagellum, cujus sonus late resultat.

PL 16, 361C

85. 彼は、悪口を言う者たちの言葉を「舌の鞭」と言って見事に言い表した。その音は遠くまで響く。

Exhortatio virginitatis 13.7

7

A quo nos separare cupiens Petrus apostolus, monet ut non reddamus malum pro malo, et maledictum pro maledicto (I Petr. III, 9) : sed magis cum maledicitur nobis, benedictionis referamus gratiam.

PL 16, 361C

使徒ペトロは、我々をそこから引き離そうとして、悪に悪を、悪口に悪口を返さぬよう戒める(一ペトロ3:9)。むしろ、我々が悪く言われるとき、祝福の返礼をするよう戒める。

Exhortatio virginitatis 13.8

8

Et ideo dicit: Cohibe linguam tuam a malo (Psal. XXXIII, 14) , tamquam linguae flagello; nec timeas verborum sonum, si munda est conscientia tua.

PL 16, 361C

それゆえ彼は言う。「汝の舌を悪から制せよ」(詩篇33:14)。舌の鞭に対してのようにである。あなたの良心が清いなら、言葉の響きを恐れるな。

Exhortatio virginitatis 13.9

9

Bonum est quidem, nullum, si fieri potest, locum obtrectationi dare: sed quia plerique non vitiis, sed virtutibus derogant; reprehendant quod laudis est, non inveniant quod erroris est. 86. Sed quod pejus est, non solum aliena lingua, sed etiam nostra flagellamur.

PL 16, 361C

できることなら、誰にも悪口の口実を与えないのは善い。だが、多くの者は悪徳ではなく徳をけなすので、彼らには称賛に値することを非難させ、誤りであることを見いださせないでおけばよい〔文が省略的で、こう取った〕。86. しかし、さらに悪いことに、我々は他人の舌によってだけでなく、自分の舌によっても打たれる。

Exhortatio virginitatis 13.10

10

Et haec sunt graviora verbera, cum ex multiloquio peccatum incurrimus. Et ideo custodi, virgo, vias tuas; ut non delinquas in lingua tua (Psal. XXXVIII, 2) . Et bona loqui plerumque crimen est virginis.

PL 16, 361D

しかも、おしゃべりの多さから罪に陥るとき、これはいっそう重い打撃である。それゆえ、おとめよ、あなたの道を守れ。あなたの舌で罪を犯さぬために(詩篇38:2)。おとめにとっては、善いことを語ることさえ、しばしば非難のもとである。

Exhortatio virginitatis 13.11

11

Sed quid miraris de virgine, cum mulier in silentio jubeatur discere (I Tim. II, 11) ? Bonus est pudor quem commendant silentia. 87. Susanna periclitabatur, et tacebat (Dan. XIII, 35); ut melius tacito pudore loqueretur.

PL 16, 361D

だが、おとめについて何を驚くのか。女は沈黙のうちに学ぶよう命じられているのに(一テモテ2:11)。沈黙が裏づける恥じらいは善いものである。87. スザンナは危うい目に遭いながら、黙っていた(ダニエル13:35)。黙した恥じらいによって、かえってよく語るためである。

Exhortatio virginitatis 13.12

12

Denique invenit verecundia defensorem, qui defenderet castitatem. De qua bene dicitur, quod eam a flagello linguae Dominus abscondit. 88. Quid de feminis dicimus? Joseph tacuit accusatus (Gen. XXXIX, 20) , ut melius eum innocentia quam lingua defenderet.

PL 16, 362A

実に、慎みは、貞潔を守る弁護者を見いだした。それについては、主がそれを舌の鞭から隠したと正しく言われる。88. なぜ女たちのことだけを言うのか。ヨセフは訴えられて黙った(創世記39:20)。舌よりも無垢が、彼をよりよく守るようにである。

Exhortatio virginitatis 13.13

13

Tacuit Daniel omnibus sapientior, et ora clausit leonum (Dan. XIV, 29 et seq.) . Unde pulchre sanctus David dicit: Posui, inquit, ori meo custodium, dum consistit adversum me peccator (Psal. XXXVIII, 2) . 89. Quid enim vis loqui?

PL 16, 362A

すべての者にまさって賢いダニエルは黙り、獅子たちの口をふさいだ(ダニエル14:29以下)。それゆえ聖なるダビデは見事に言う。「私は私の口に見張りを置いた、罪人が私に敵対して立つ間」(詩篇38:2)〔刷りの文字がかすれて定かでないが custodiam と読む〕。89. 一体、あなたは何を語りたいのか。

Exhortatio virginitatis 13.14

14

Vereris ne, te tacente, objecta credantur. Sed audi bonum magistrum dicentem sanctum Job: Ecce rideo opprobria, et non loquor: clamabo, et nusquam judicium (Job XIX, 7) , id est, criminator aliquis opprobria jacit?

PL 16, 362A

あなたは、自分が黙っていると、浴びせられたことが信じられてしまうのを恐れる。だが、善い教師である聖なるヨブがこう言うのを聞け。「見よ、私は辱めを笑い、語らない。叫んでも、どこにも裁きはない」(ヨブ記19:7)。すなわち、誰か告発者が辱めを浴びせるのか〔id est 以下と前の引用とのつながりは定かでない。「告発者が辱めを浴びせるなら」の意の問いと取った〕。

Exhortatio virginitatis 13.15

15

Habes quod intra te rideas, si crimen conscientia non recognoscit. Quid enim referas verba verbis? Nondum est judicium: et si clames, non appropinquat. Debentur tibi in hoc saeculo multa certamina.

PL 16, 362B

良心が罪を認めないなら、あなたには、心の内で笑う理由がある。言葉に言葉を返して何になるのか。裁きはまだ来ていない。あなたが叫んでも、近づかない。この世で、あなたには多くの戦いが負わされている。

Exhortatio virginitatis 13.16

16

90. Vicerat sanctus Job damni dolorem: vicerat, immo excluserat luctus acerbitatem in amissionibus filiorum, vicerat vulnerum asperitates: vibicibus corporis adhibentur mulieris tentamenta, et ipsa non sensit.

PL 16, 362B

90. 聖なるヨブは、損失の痛みに勝っていた。いや、息子たちを失ったときの悲しみの苦さを締め出して勝っていた。傷の激しさにも勝っていた。体の条痕には、妻の試みが加えられたが、彼はそれすら感じなかった。

Exhortatio virginitatis 13.17

17

Adhuc amicorum increpationes ad certamen ei ultimum reservantur. Luctatus fuerat cum affectu patrio (Job I, 18) , luctatus cum dolore corporis et aegritudine (Job II, 7) ; oportebat eum subire etiam sermonum tentationes.

PL 16, 362B

なお、友らの叱責が、彼のための最後の戦いとして取っておかれている。彼は父としての情と戦い(ヨブ記1:18)、体の痛みと病と戦った(ヨブ記2:7)。言葉による試みをも受けねばならなかった。