諸家4–18世紀

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 12 › Selecta veterum testimonia de S. Philastrio

Testimonium XXI 第XXI項

Various / anonymous · Selecta veterum testimonia de S. Philastrio · PL 12, 1107C · 24 sectiones

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.1

1

De haereticis Catalogi PHILASTRII episcopi Brixiensis, nimis levi brachio ( Serarius ) defungitur. Nam eos accuratius discutere intererat ejus, qui de haereticis disputationem instituit. Nos de illis infra amplius dicemus.

PL 12, 1107C

ブレシアの司教フィラストリウスの目録にある異端者たちを、(セラリウスは)あまりに軽い手つきで片づけている〔主語は丸括弧の中のセラリウスと取った〕。異端者についての論を企てた者には、彼らをもっと綿密に検討することが肝要であったからである。我々は、彼らについて後でさらに述べる。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.2

2

Interea mendose Heliognostos dici non negabit, qui mediocriter Graece eruditus est. Ἡλιογνῶσται enim, non Ἡλιόγνωστοι recta ratio postulat, quam ἀναλογίαν vocant. Atqui si κατ' ἀναλογίαν recte dicitur, non tamen κατ' ἔννοιαν.

PL 12, 1107C

ところで、ヘリオグノスティ派と呼ぶのが誤りであることは、ギリシア語にいくらかでも学のある者なら否定しないであろう。正しい理法が要求するのは、ヘーリオグノーストイではなくヘーリオグノースタイ〔ギリシア語〕であり、これを類比(アナロギア)と呼ぶ。しかし、類比に従って正しく言えるとしても、意味に従って正しいわけではない〔ギリシア語の語形の論〕。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.3

3

Nam Ἡλιολάτραι aut Πλιοσεβεῖς dicendi erant. Ii sunt, qui ad solem orientem adorabant, ut est apud Ezechielem VIII, adversus institutum divinum legis Mosaicae. Ab istis profecti qui Σαμψαῖοι dicebantur, ἡλιάζοντες, ἡλιασταὶ, ἡλιακοί.

PL 12, 1107C

というのも、彼らはヘーリオラトライ〔太陽崇拝者〕あるいはヘーリオセベイス〔底本のギリシア語の綴りは誤植らしく、ヘーリオセベイス(太陽を敬う者)と読む〕と呼ばれるべきだったからである。彼らは、エゼキエル第8章にあるように、モーセの律法の神的な定めに背いて、昇る太陽を拝んだ者たちである。彼らから出たのが、サンプサイオイ、シムシャイ〔ミーニュはここにヘブライ語の一語(シムシャイ)を刷るが、翻刻はこれを落としている〕と呼ばれた者たち、すなわちヘーリアゾンテス、ヘーリアスタイ、ヘーリアコイ〔いずれも太陽に関わる者の意〕である。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.4

4

Epiphanius haeresi 33: Σαμψαῖοι γὰρ ἑρμηνεύονται ἡλιακοί· quamvis de sole oriente adorato tacuit. Sed illi erant Esseni, aut ab Essenis, ut alibi aperietur. Kaiani quare usus obtinuit ut dicerentur potius, quam Kainiani, quaerant eruditi.

PL 12, 1107C

エピファニオスは第33異端で言う、「サンプサイオイは、『太陽の者』と解される」〔ギリシア語〕。ただし彼は、昇る太陽が拝まれたことについては黙している。しかし彼らはエッセネ派であったか、エッセネ派から出た者たちであって、これは別の箇所で明らかにされよう。カイアニ派〔Kaiani〕が、なぜカイニアニ派〔Kainiani〕ではなくむしろそう呼ばれるのが習慣となったのかは、学者たちが探究するがよい。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.5

5

Namque hic analogiae vis facta est. Musoritae est barbara compositio, neque inde me ulla Grammatica extricare potest.

PL 12, 1107D

というのも、ここでは類比の力が曲げられたからである。ムソリタ派〔Musoritae〕は野蛮な合成語であり、文法はそこから私を救い出すことができない。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.6

6

Troglodytae, qui et capite 22 Subterranei dicuntur, et sine ulla causa a Philastrio iterantur, quam vere ex VIII, 11, 12 Ezechielis deducantur, verba Philastrii cum verbis prophetae collata fidem fecerint.

PL 12, 1107D

トログロデュタイ派〔穴居人〕は、第22章では「地下の者たち」〔Subterranei〕とも呼ばれ、何の理由もなくフィラストリウスによって繰り返されているが、彼らがエゼキエル第8章11–12節からどれほど正しく導き出されているかは、フィラストリウスの言葉を預言者の言葉と突き合わせれば確かになるであろう。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.7

7

Ubi, inquit, Seniores cum thuribulis, idola colunt speluncis habitantes abditis Verba Prophetae: Et septuaginta viri de Senioribus domus Israel, et Jezonias filius Saphan stabat in medio eorum stantium ante picturas: et unusquisque habebat thuribulum in manu sua, et vapor nebulae de thure consurgebat.

PL 12, 1107D

彼は言う、「そこでは、長老たちが香炉を手に、隠れた洞窟に住んで偶像を拝む」。預言者の言葉はこうである。「イスラエルの家の長老のうち七十人の男と、シャファンの子ヤアザンヤが、絵の前に立つ彼らの真ん中に立っていた。そして一人一人が手に香炉を持ち、香から雲の蒸気が立ち上っていた。」

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.8

8

Et dixit ad me: Certe vides, fili hominis, quae Seniores domus Israel faciunt in tenebris, unusquisque in abscondito cubilis sui. In Graeco: ἐν σκότει, ἐν τῷ κοιτῶνι τῷ κρυπτῷ αὐτῷν.

PL 12, 1108A

「そして彼は私に言った。『人の子よ、イスラエルの家の長老たちが暗闇の中で、一人一人が自分の寝室の隠れたところで行っていることを、確かにあなたは見ている』。」ギリシア語では「暗闇の中で、彼らの隠れた寝室で」〔ギリシア語。底本の語尾は誤植らしく、「彼らの」と読む〕。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.9

9

Neque Τρωγλοδύται, neque Ὑπόγειοι, vel Ἁποχθόνιοι dici possunt, ubi nullae speluncae sunt, sed penetralia domus, et abdita cubilium, Muscicolas, id est, Μυιολάτρας, a musca Accaronis, inquit, ad quam misit Ochozias rex. In II Reg.

PL 12, 1108A

洞窟がなく、家の奥まった部屋と寝室の隠れたところがあるだけの場所では、彼らをトローグロデュタイとも、ヒュポゲイオイ〔地下の者〕とも、アポクトニオイ〔底本のギリシア語の綴りは崩れている。地下の者の意と読む〕とも呼ぶことはできない。蝿崇拝派、すなわちミュイオラトライ〔蝿の崇拝者〕は、アッカロンの蝿から〔名を得た〕、と彼は言う。それは王オコジアが人を遣わした先である。列王記四〔底本は II Reg.。ヘブライ語聖書の数え方による列王記下で、ウルガタの列王記四にあたる。引照は次の節に続く〕

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.10

10

I, 2, legitur: Ite, consulite Beelzebub Deum Accaron. Hic nulla est musca Accaronis, sed Beelzebub Accaronis, a quo Beelzebubitae dici debebant.

PL 12, 1108A

1:2〔底本は II Reg. I, 2。ここは列王記四(列王記下)1:2 にあたる〕に読まれる。「行って、アッカロンの神ベルゼブブに伺いを立てよ。」ここにはアッカロンの蝿というものはなく、あるのはアッカロンのベルゼブブであり、彼から、彼らはベルゼブブ派と呼ばれるべきであった。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.11

11

Sed Beelzebub, id est Deus Muscae, a Scriptura dicitur, per contumeliam, ut alibi ostendimus, non quod Accaronitae eo nomine numen suum dehonestare voluerint (quis enim τὸ σεβιζόμενον ὑβρίζει); sed multi erant Baalim: et apud illas gentes εἰδωλομανεῖς numquam Baal dicebatur sine constructivo.

PL 12, 1108A

しかしベルゼブブ、すなわち蝿の神という呼び名は、我々が別の箇所で示したように、聖書によって侮蔑のために言われたのであって、アッカロンの人々が自分たちの神をその名で貶めようとしたからではない(崇められるものを辱める者がいるだろうか〔ギリシア語〕)。そうではなく、バアルたちは多くいたのであり、偶像に狂う〔ギリシア語〕その諸国民のあいだで、バアルは、付け加える語なしに言われることは決してなかった。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.12

12

Baal-Samaim, Οὐράνιος, Baal-Reem, Βροντεὺς, quem ridiculo nomine Scriptura Baal-Phegor vocat, quod est Πορδεὺς, non Βροντεὺς.

PL 12, 1108B

バアル・シャマイムはウーラニオス〔天の〕、バアル・レエムはブロンテウス〔雷の〕であり、聖書が嘲笑の名でバアル・ペオルと呼ぶものは、ポルデウス〔屁の〕であって、ブロンテウスではない。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.13

13

Sic illud Accaronitarum idolum, quod meo judicio dicebatur Baal-Zebahim, Deus victimarum, immolationum, sacrificiorum, joculari vocabulo Scriptura vocavit Deum Muscae, quod in templo Hierosolymitano muscae carnes victimarum non liguriebant, cum tamen Gentium fana a muscis infestarentur propter nidorem victimarum.

PL 12, 1108B

かくて、アッカロンの人々のあの偶像は、私の判断ではバアル・ゼバヒム、すなわち犠牲獣・屠りの捧げ物・生贄の神と呼ばれていたのであり、聖書は戯れの言葉で、それを蝿の神と呼んだ。エルサレムの神殿では蝿が犠牲獣の肉をなめることはなかったが、諸国民の神殿は犠牲獣の焼ける臭いのために蝿に悩まされたからである。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.14

14

Ideo in Arcadia heroi cuidam Myagro, antequam hostiae caederentur, res divina fiebat, ne muscae ad eas advolarent. Pausanias, Ἑν ταύτῃ τῇ πανηγύρει Μυιάγρῳ προθύουσιν, ἐπευχόμενοί τε κατὰ τῶν ἱερείων τῷ ἥρωι, καὶ ἐπικαλούμενοι τὸν Μυίαγρον.

PL 12, 1108B

このため、アルカディアでは、ミュイアグロスという英雄に、犠牲獣が屠られる前に祭儀が行われ、蝿が飛んでこないようにした。パウサニアスは言う、「この祭礼で、彼らはミュイアグロスにあらかじめ犠牲を捧げ、犠牲獣に向かって英雄に祈り、ミュイアグロスの名を呼ぶ」〔ギリシア語〕。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.15

15

Itaque quod Ochozias rex miserit scitatum oraculum Beelzebub idoli Accaronitarum, ideo ullam hinc haeresin Muscicolarum exortam fuisse, neque sequitur, neque verum est.

PL 12, 1108C

したがって、王オコジアがアッカロンの人々の偶像ベルゼブブの神託に伺いを立てに人を遣わしたからといって、そこから蝿崇拝派という異端が起こったということは、帰結もしないし、真実でもない。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.16

16

Unus tantum Baal sine constructivo nominabatur κατ' ἐξοχήν, isque erat Baal-Samaim, de quo toties in Scriptura. Reliqui dii dicuntur Baalim absolute in libris sacris, cum singuli apud gentes istas cum constructivo suo conciperentur.

PL 12, 1108C

ただ一人のバアルだけが、付け加える語なしに、卓越した意味で〔ギリシア語〕そう呼ばれた。それがバアル・シャマイムであって、聖書にたびたび出てくる。ほかの神々は聖典の中で絶対的にバアルたち〔Baalim〕と呼ばれるが、これらの民のもとでは、それぞれが自分に付く語とともに考えられていた。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.17

17

Ideo Baalitae non debebant distingui a Muscicolis, siquidem ulla Muscicolarum haeresis fuisset. Sed hos male divulsit Philastrius, ut Troglodytas a Subterraneis. Astaritae, et Remphanitae, puto Ἀστρῖται. Τὸ ἄστρον τοῦ θεοῦ ὑμῶν Ῥεμφάν (Amos V, 26; Actor. VII. 43) .

PL 12, 1108C

それゆえ、バアル派は、蝿崇拝派から区別されるべきではなかった。もっとも、蝿崇拝派の異端なるものが存在したとすればの話である。しかしフィラストリウスは、トログロデュタイ派を地下派から引き裂いたように、これらを不当に引き裂いた。アスタル派とレンパン派〔底本は Astaritae, Remphanitae〕は、私はアストリタイ〔星の者〕〔ギリシア語〕だと思う。「汝らの神の星レンパン」〔ギリシア語〕(アモス5:26、使徒言行録7:43)。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.18

18

Ideo sequentes Molochitae apud eumdem Philastrium, ad istos pertinent, ex eodem loco Amos: Ἀνελάβετε τὴν σκηνὴν Μολόχ, a quibus Tophetitae non magis separandi erant, quam Troglodytae a Subterraneis. In loco Topheth siquidem idolo Moloch infantes igne lustrabantur.

PL 12, 1108D

それゆえ、同じフィラストリウスにおいて続くモレク派は、これらに属する。同じアモスの箇所から、「汝らはモレクの幕屋を担いだ」〔ギリシア語〕とあり、トフェト派は、トログロデュタイ派が地下派から分けられるべきでなかったのと同様に、彼らから分けられるべきではなかった。トフェトという場所で、偶像モレクに対して、幼児が火によって清められたからである。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.19

19

Puteoritae, inquit, qui fodiebant sibi puteos, qui non possunt capere aquam salutarem. Intelligo esse vocem hybridam, puteoryctas, compositam ex Latino et Graeco. Sed in Graeco est λάκκους ὤρυξαν Λακκορύκται igitur dicendi erant, non Puteoryctae.

PL 12, 1108D

彼は言う、「プテオリ派は、救いの水を湛えることのできない井戸を自ら掘った者である」。私はこれが混成語、すなわちラテン語とギリシア語から合成された puteoryctae〔井戸を掘る者〕であると解する。しかしギリシア語では「彼らは水溜めを掘った」〔ギリシア語〕とあるから、プテオリュクタイではなく、ラッコリュクタイ〔水溜めを掘る者〕と呼ばれるべきであった。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.20

20

Sed si ex illo commate ulla haeresis divinanda fuit, cur non et ex 27 dicam aliam haeresin fuisse, quae lignum patrem, lapidem matrem vocabat? quis enim negaverit eamdem consequentiam esse? Neque quicquam certum est in Bahalitis, aut Balaamitis.

PL 12, 1109A

しかし、あの節のようなものから何らかの異端を推測するべきであったというなら、なぜ第27節から、木を父、石を母と呼んだ別の異端があったと言わないのか。同じ帰結であることを誰が否定するだろうか。またバハル派やバラム派についても、確かなことは何もない。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.21

21

Haeresis, inquit, quae Bahal idolum, aut Balaam pseudoprophetam, qui de Mesopotamia venerat contra Mosen beatissimum, asserunt nomen accepisse. Qui hoc asserebant, quomodo a Bahal idolo deducunt, si a Balaam pseudopropheta?

PL 12, 1109A

彼は言う、「偶像バハルから、あるいはメソポタミアから至福のモーセに敵対して来た偽預言者バラムから名を受けたと〔人々が〕主張する異端」。これを主張した者たちは、偽預言者バラムから〔名を受けた〕というのなら、どうして偶像バハルから導くのか。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.22

22

Pythonissaei nulli profecto fuerunt: neque ulla constans causa afferri potest. Sed nimis sibi indulsit in haeresibus divinandis, quae neque fuerunt, neque esse potuerunt, cum si hoc modo investigandae erant, longe probabiliores afferri possent, ut Soccothbenothitae, Nergelitae, Asimaei, Nebahasitae, Tartacitae, Adramelecitae, Anamelecitae.

PL 12, 1109A

ピュトニッサイオイ派〔Pythonissaei〕は、確かに存在しなかった。確かな理由も挙げることはできない。しかし彼は、存在したこともなく存在しえもしなかった異端を推測することに、あまりにも自らを甘やかした。この方法で探すべきであったとしても、はるかにもっともらしい例を挙げることができただろう。たとえばスコテ・ベノテ派、ネルガル派、アシマ派、ネバハズ派、タルタク派、アドラメレク派、アナメレク派である。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.23

23

Nam idola illa suos cultores habuerunt. Sed hoc modo quot idola fuerunt, tot genera haereseon, aut sectarum instituenda fuissent.

PL 12, 1109B

というのも、それらの偶像にはそれぞれの崇拝者がいたからである。しかしこの方法では、偶像の数だけ異端、あるいは宗派の種類を立てなければならなかったであろう。

Selecta veterum testimonia de S. Philastrio 21.0.24

24

Apud eumdem quoque Scriptorem in altera parte Operis, quot haereses post Christum narrantur fuisse, quae nullae fuerunt? et tamen non solum ibi, sed etiam apud Epiphanium omissa est omnium vetustissima, ἡ τῶν ὑπὲρ νεκρῶν βαπτιζομένων.

PL 12, 1109B

同じ著者においても、著作の後半に、キリストののちにあったと語られる異端のうち、どれだけが存在しなかったことか。しかも、そこにだけでなく〔ミーニュの脚注は、フィラストリウスも第129項で死者のために洗礼を受ける者に触れているとする〕、エピファニオスにおいても、あらゆるもののうち最も古い、死者のために洗礼を受ける者たち〔ギリシア語〕の異端は、省かれている。