ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De bono mortis

Caput IX 第IX章

Ambrose of Milan · De bono mortis · PL 14, 557B · 24 sectiones

De bono mortis 9.1

1

Concluditur mortis bonum ex interitu corporis et immortalitate animae: quae immortalitas multifariam ostenditur. Cui accedit ad fugiendam corporis societatem, et prosequendam summi boni conjunctionem exhortatio.

PL 14, 557B

死の善は、体の滅びと魂の不死から結論される。その不死はさまざまな仕方で示される。これに、体との交わりを避け、最高の善との結びつきを追い求めよ、という勧めが加わる。

De bono mortis 9.2

2

38. Quis igitur dubitet de bono mortis, cum id quod inquietum, id quod erubescendum, id quod inimicum nobis est, id quod violentum, id quod procellosum, et ad omnia vitia illecebrosum est, conquiescat et jaceat, et quasi fera claudatur cavea sepulcri, relinquatur rabies ejus exanimis, et emortua compago viscerum in terram resolvatur: id autem quod familiare virtutibus, amicum disciplinis, studiosum gloriae, sequax boni, Deo subditum est, ad illud sublime evolet; et cum illo puro et perpetuo bono atque immortali maneat, ipsi adhaereat; et cum ipso sit de quo cognationem ducit, ut quidam ait: Cujus et genus sumus (Act. XVII, 28) ?

PL 14, 557B

38. それでは、死の善を誰が疑えようか。我々にとって落ち着きのないもの、恥ずべきもの、敵であるもの、荒々しいもの、嵐のようなもの、あらゆる悪徳へと誘うものが静まって横たわり、野獣のように墓という檻に閉じ込められ、その狂暴さは生気を失ったまま置き去りにされ、臓腑の死に絶えた組織が土に解体される。他方、徳に親しく、教えの友であり、栄光を求め、善に従い、神に服するものは、かの高みへと飛び去る。そして純粋で永遠で不死のかの善とともにとどまり、それに結びつき、自らの親族の源であるそのものとともにある。ある者が言うように、「我々はその子孫でもある」(使徒言行録17:28)のである。

De bono mortis 9.3

3

Non enim mori animam cum corpore manifestum est, quia non est de corpore. Non esse autem eam de corpore Scriptura multis modis edocet. Nam et Adam a Domino Deo nostro accepit spiritum vitae, et factus est homo in animam viventem (Gen. II, 7) .

PL 14, 557C

魂が体とともに死なないことは明らかである。魂は体から出たものではないからである。魂が体から出たものでないことを、聖書は多くの仕方で教える。アダムは、我々の主なる神から命の霊を受け、「人は生きる魂となった」(創世記2:7)からである。

De bono mortis 9.4

4

Et David ait: Convertere, anima mea, in requiem tuam; quia Dominus benefecit mihi (Ps. CXIV, 7) . Et in quo benefecerit, audi: Quia liberavit, inquit, pedes meos a lapsu (Ibid., 8) .

PL 14, 557D

またダビデは言う、「私の魂よ、汝の安息に帰れ。主が私に善くしたからである」(詩篇114:7)。どのように善くしたかを聞け。「私の足を、つまずきから救い出したからである」(詩篇114:8)と彼は言う。

De bono mortis 9.5

5

Vides gratulari eum mortis hujus remedio, quia finis factus est erroris, quia culpa, non natura defecit. 39. Denique quasi exutus et liber, dicit: Placebo Domino in regione vivorum (Ibid., 9) . Illa est enim vivorum regio.

PL 14, 557D

見よ、彼はこの死という癒しを喜んでいる。誤りの終わりが来たからである。尽きたのは本性ではなく、罪責だったからである。39. そこで彼は、いわば脱ぎ捨てて自由になった者として言う、「私は、生ける者の地で主に喜ばれよう」(詩篇114:9)。それこそが生ける者の地だからである。

De bono mortis 9.6

6

Denique illam animarum requiem dicit terram esse viventium (Ps. XXVI, 13) , quo peccata non penetrant, ubi virtutum vivit gloria.

PL 14, 558A

彼は、魂のあの安息を、生きている者たちの地と呼ぶ(詩篇26:13)。そこには罪が入り込まず、徳の栄光が生きている。

De bono mortis 9.7

7

Ista autem regio plena est mortuorum, quia plena delictorum, meritoque dictum est: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos (Matt. VIII, 22) .

PL 14, 558A

これに対し、この地は死者に満ちている。罪に満ちているからである。「死者に自分たちの死者を葬らせよ」(マタイ8:22)と言われたのも当然である。

De bono mortis 9.8

8

Sed et supra similiter ait: Anima ejus in bonis demorabitur, et semen ejus haereditabit terram (Ps. XXIV, 13) , hoc est, anima timentis Deum habitabit in bonis, ut semper in eis sit, et secundum ea.

PL 14, 558A

だが彼は、先にも同じように言っている、「彼の魂は良いもののうちにとどまり、その子孫は地を受け継ぐ」(詩篇24:13)。すなわち、神を畏れる者の魂は、良いもののうちに住み、つねにその中に、またそれに従ってあるということである。

De bono mortis 9.9

9

Quod potest etiam de eo accipi qui sit in corpore; ut et ipse si timeat Deum, in bonis habitet, et in coelestibus sit, et possideat corpus suum, et dominetur ei quasi in servitutem redacto, et possideat haereditatem gloriae et coelestium promissorum.

PL 14, 558A

これはまた、体の中にある者についても解することができる。すなわち、その者もまた神を畏れるなら、良いもののうちに住み、天上のものの中にあり、自分の体を所有して、これを隷属させられたもののように支配し、栄光と天上の約束の相続を所有する、ということである。

De bono mortis 9.10

10

40. Unde et nos si volumus post mortem corporis hujus in bonis esse, caveamus ne agglutinetur anima nostra huic corpori, ne commisceatur, ne inhaereat, ne trahatur a corpore, et tamquam ebria perturbationibus ejus vacillet et fluitet, nec se ei credat atque ejus delectationibus, ut committat se ejus sensibus.

PL 14, 558B

40. それゆえ我々も、この体の死ののちに良いもののうちにありたいと望むなら、我々の魂がこの体にくっつき、混ざり合い、しがみつき、体に引きずられ、酔った者のように体の動揺にふらつき漂い、自らを体とその快楽にゆだね、その感覚に身を任せることのないよう、気をつけよう。

De bono mortis 9.11

11

Nam et oculus ejus error et fraus est, quia fallitur visus: et auris ejus deceptio est, quia et auditus illuditur: et sapor ejus deceptio est. Denique non otiose dictum est: Oculi tui recta videant (Prov. XIV, 25) .

PL 14, 558B

体の目は誤りと欺きであり、視覚は欺かれるからである。体の耳は偽りであり、聴覚は弄ばれるからである。体の味覚もまた偽りである。それゆえ、「汝の目は正しいものを見よ」(箴言14:25)〔底本は14:25。4:25の誤りか〕と言われたのは、無意味ではない。

De bono mortis 9.12

12

Et: lingua tua non loquatur perversa (Ps. XXXIII, 14) . Quod non esset dictum, nisi frequenter errarent. Vidisti meretricem, captus es vultu ejus, et forma decoram putasti: erraverunt oculi tui, perversa viderunt, alia nuntiaverunt.

PL 14, 558B

また、「汝の舌は曲がったことを語るな」(詩篇33:14)。これは、目や舌がしばしば誤るのでなければ、言われなかったであろう。あなたは娼婦を見て、その顔に捕らえられ、姿を麗しいと思った。あなたの目は誤り、曲がったものを見て、別のものを伝えたのである。

De bono mortis 9.13

13

Nam si vere vidissent, vidissent deformem meretricis affectum, inhorrentem procaciam, indecentem impudicitiam, marcentes libidines, tetram colluvionem, animae vulnera, conscientiae cicatrices. Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam (Matth. V, 28) .

PL 14, 558C

もし目が真実に見ていたなら、娼婦の醜い心情、身の毛もよだつ厚かましさ、見苦しい不貞、しおれてゆく情欲、おぞましい汚れ、魂の傷、良心の傷痕を見たはずである。彼は言う、「女を見て、これを欲する者は」(マタイ5:28)。

De bono mortis 9.14

14

Vides quod iste falsum quaesivit, qui non veritatem, sed adulterium requisivit. Videre enim quaesivit ut concupisceret, non ut verum cognosceret. Errat igitur oculus, ubi errat affectus. Affectus ergo deceptio est, deceptio visus.

PL 14, 558C

見よ、この男は偽りを求めた。彼は真理ではなく、姦淫を求めたのである。見ることを求めたのは、欲するためであって、真実を知るためではなかった。それゆえ、心情が誤るところで目は誤る。したがって、心情こそが欺きであり、視覚の欺きなのである。

De bono mortis 9.15

15

Et ideo tibi dicitur: Ne capiaris oculis tuis (Prov. VI, 25) , id est, non capiatur anima tua. Mulier enim virorum pretiosas animas capit (Ibid. 26) . Deceptio est auditus.

PL 14, 558C

それゆえあなたには言われる、「汝の目に捕らえられるな」(箴言6:25)。すなわち、あなたの魂が捕らえられることのないように、ということである。「女は男たちの貴い魂を捕らえる」(箴言6:26)からである。聴覚もまた欺きである。

De bono mortis 9.16

16

Denique blandimento multo sermonis mulier fornicaria saepe juvenis cor seduxit, decepit, illusit (Prov. VII, 21) .

PL 14, 558C

実際、淫らな女は、言葉の多くの甘言によって、しばしば若者の心を惑わし、欺き、弄んだ(箴言7:21)。

De bono mortis 9.17

17

41. Ergo non laqueis nos credamus et retibus iis quae decipiunt et illudunt; quia corda tentantur, impediuntur cogitationes, quae impediuntur visu, impediuntur auditu, odore, tactu, sapore.

PL 14, 558D

41. それゆえ、欺き弄ぶ罠や網に身をゆだねるまい。心が試みられ、思いが妨げられるからである。思いは、視覚によって妨げられ、聴覚、嗅覚、触覚、味覚によって妨げられる。

De bono mortis 9.18

18

Non sequamur illecebrosa et seductoria: sed sequamur illud quod bonum est, illi adhaereamus, illud imitemur, illius praesentia, illius communicatio nos meliores faciat, mores nostros coloret, illius quaedam nos societas informet.

PL 14, 558D

誘い込み惑わすものに従うまい。善であるものに従おう。それにしがみつき、それを模倣しよう。その臨在、その交わりが我々をより良くし、我々の品性を染め、それとのある種の結びつきが我々を形づくるように。

De bono mortis 9.19

19

Qui enim bono adhaeret, assumit inde quod bonum est; quia scriptum est: Cum sancto sanctus eris et cum electo electus eris, et cum perverso perversus eris, et cum innocente innocens eris (Ps. XVII, 26, 27) : assiduitate enim atque imitatione quaedam similitudinis imago formatur.

PL 14, 559A

善にしがみつく者は、そこから善であるものを受け取るからである。書かれているとおりである、「聖なる者とともに、汝は聖なる者となり、選ばれた者とともに、汝は選ばれた者となり、曲がった者とともに、汝は曲がった者となり、無垢な者とともに、汝は無垢な者となる」(詩篇17:26-27)。絶え間ない交わりと模倣によって、ある種の似姿が形づくられるのである。

De bono mortis 9.20

20

Ideoque addidit: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine (Ibid., 29) . Etenim qui appropinquat lumini, citius illuminatur, et plus in eo splendor aeterni luminis refulget e proximo.

PL 14, 559A

それゆえ彼は付け加えた、「主よ、汝が私のともしびを照らすからである」(詩篇17:29)。光に近づく者は、いっそう早く照らされ、永遠の光の輝きは、近くから、その者の内にいっそう強く輝き返すからである。

De bono mortis 9.21

21

Ergo anima quae adhaeret illi invisibili bono Deo, atque immortali, et ipsa corporea haec fugit, et terrena, et mortalia derelinquit, fitque illius similis quod desiderat, in quo vivit et pascitur; et quia immortali intendit, non est ipsa mortalis.

PL 14, 559A

それゆえ、見えない不死の善である神にしがみつく魂は、この体に属するものを避け、地上のものと死すべきものを捨て去り、自らが望み、その中で生き、養われるものに似たものとなる。そして不死のものを目指すがゆえに、それ自身は死すべきものではない。

De bono mortis 9.22

22

Quae enim peccat, moritur; non utique aliqua sui dissolutione, sed merito moritur Deo, quia vivit peccato. Ergo quae non peccat, non moritur; quia manet in substantia sui, manet in virtute et gloria.

PL 14, 559A

罪を犯す魂は死ぬ。ただしそれは、何らかの自らの解体によってではなく、罪に生きるがゆえに、神に対して死ぬという意味においてである。したがって、罪を犯さない魂は死なない。自らの実体のうちにとどまり、徳と栄光のうちにとどまるからである。

De bono mortis 9.23

23

42. Nam quomodo substantia ejus interire potest, cum utique anima sit quae vitam infundit? Et cui anima infunditur, vita infunditur: a quo anima discedit, vita discedit. Anima ergo vita est. Quomodo enim potest mortem recipere, cum sit contraria?

PL 14, 559B

42. その実体が滅びることがどうしてありえようか。命を注ぎ込むのは、まさに魂だからである。魂が注がれる者には命が注がれ、魂が去る者からは命が去る。したがって、魂は命である。死と反対のものである魂が、どうして死を受け入れることができようか。

De bono mortis 9.24

24

Sicut enim nix calorem non recipit, nam statim solvitur: et lux non recipit tenebras, nam statim discutit (infuso enim lumine, tenebrarum horror aufertur, sicut admoto igne, nivium rigor desinit), ita et anima quae vitam creat, mortem non recipit, et non moritur: anima autem mortem non recipit; anima ergo non moritur.

PL 14, 559B

雪が熱を受け入れず、たちまち解けるのと同じように、また光が闇を受け入れず、たちまち追い払うのと同じように(光が注がれれば闇の恐ろしさは取り去られ、火が近づけば雪の凝結がやむように)、命を生み出す魂も死を受け入れず、死なない。魂は死を受け入れない。したがって、魂は死なない。