ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De bono mortis

Caput XI 第XI章

Ambrose of Milan · De bono mortis · PL 14, 561C · 25 sectiones

De bono mortis 11.1

1

Septem ordines quibus digesta erit post hanc vitam justorum laetitia, exponit; atque ut studiose ad Deum anima accedamus, neque finem vitae perhorrescamus, hortatur. 48. Justarum autem animarum per ordines quosdam digesta erit laetitia (IV Esdr. VII, 49 et seq.) .

PL 14, 561C

この生ののち、義人たちの喜びが整えられる七つの段階を述べる。また、我々が魂をもって熱心に神に近づき、生の終わりを恐れることのないよう勧める。48. 義人たちの魂の喜びは、いくつかの段階に整えられている(第四エズラ7:49以下)。

De bono mortis 11.2

2

Primum, quod vicerint carnem, nec illecebris ejus inflexae sint. Deinde, quod pro pretio sedulitatis et innocentiae suae, securitate potiantur, nec quibusdam sicut impiorum animae erroribus et perturbationibus implicentur, atque vitiorum suorum memoria torqueantur, et exagitentur quibusdam curarum aestibus.

PL 14, 561C

第一に、肉に打ち勝ち、その誘惑に屈しなかったことである。第二に、自らの勤勉と無垢の報いとして平安を得、不敬な者たちの魂のようにさまざまな迷いや動揺にからめ取られず、自らの悪徳の記憶に苦しめられず、心配の熱に駆り立てられないことである。

De bono mortis 11.3

3

Tertio, quod servatae a se legis divino testimonio fulciantur, ut factorum suorum incertum supremo judicio non vereantur eventum.

PL 14, 561C

第三に、自らが律法を守ったことについての神の証言に支えられ、最後の裁きにおける自らの行いの結末を、定かでないものとして恐れないことである。

De bono mortis 11.4

4

Quarto, quia incipiunt intelligere requiem suam, et futuram sui gloriam praevidere, eaque se consolatione mulcentes, in habitaculis suis cum magna tranquillitate requiescent stipatae praesidiis angelorum.

PL 14, 561C

第四に、自らの安息を悟り始め、自らの将来の栄光を前もって見て、この慰めに心を和らげながら、天使たちの守りに囲まれて、大いなる静けさのうちに自らの住まいで憩うことである。

De bono mortis 11.5

5

Quintus autem ordo exsultationis uberrimae habet suavitatem, quod ex hoc corruptibilis corporis carcere in lucem libertatemque pervenerint, et repromissam sibi possideant haereditatem.

PL 14, 562A

第五の段階は、きわめて豊かな歓喜の甘美を持つ。朽ちる体のこの牢獄から光と自由へと至り、自らに約束された相続を所有するからである。

De bono mortis 11.6

6

Est enim ordo quietis, quia est et resurrectionis: Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo, inquit, omnes vivificabuntur.

PL 14, 562A

これは安息の段階であり、復活の段階でもあるからである。「アダムにおいてすべての者が死ぬように、キリストにおいてもすべての者が生かされる」と彼は言う。

De bono mortis 11.7

7

Unusquisque autem in ordine suo: primitiae Christus; deinde qui sunt Christi, qui in adventum ejus crediderunt, deinde finis (II Cor. XV, 22 et seq.) . Erit igitur ordo diversus claritatis et gloriae, sicut erit ordo meritorum.

PL 14, 562A

「しかし各人はそれぞれの順序においてである。初穂はキリスト、次にキリストに属する者たち、その到来を信じた者たち、そののち終わりである」(二コリント15:22以下)〔底本は「二コリント」。一コリント15:22以下の誤りと解した〕。したがって、功績の順序があるように、輝きと栄光の順序の違いもあるであろう。

De bono mortis 11.8

8

Processus quoque ordinum processum exprimit claritatis (IV Esdr. VII) . Denique sexto ordine demonstrabitur iis, quod vultus earum sicut sol incipiat refulgere, et stellarum luminibus comparari; qui tamen fulgor earum corruptelam jam sentire non possit.

PL 14, 562A

段階の進みは、輝きの進みをも表す(第四エズラ7)。さて第六の段階で、魂たちに次のことが示される。その顔が太陽のように輝き始め、星々の光に比べられるが、それでもその輝きは、もはや朽ちることを感じえないということである。

De bono mortis 11.9

9

Septimus vero ordo is erit, ut exsultent cum fiducia, et sine ulla cunctatione confidant, et sine trepidatione laetentur, festinantes vultum ejus videre, cui sedulae servitutis obsequia detulerunt: de quo innoxiae conscientiae recordatione praesumant gloriosam mercedem laboris exigui, quam incipientes recipere, cognoverunt indignas esse hujus temporis passiones, quibus remunerationis aeternae gloria tanta refertur.

PL 14, 562B

第七の段階は次のとおりである。確信をもって喜び、少しもためらわずに信頼し、恐れなく楽しみ、勤勉な奉仕の従順を捧げた相手の顔を見ようと急ぐ。そしてその者について、咎なき良心の記憶によって、わずかな労苦に対する栄光ある報いを前もって確信する。その報いを受け始めて、この時の苦難は、これほど大きな永遠の報いの栄光によって償われるに値しないものだと知ったのである。

De bono mortis 11.10

10

Hic ordo, inquit (IV Esdr., IX) , animarum, quae sunt justorum, quas etiam immortales non dubitavit dicere in quinto ordine; eo quod spatium, inquit, incipiunt recipere fruentes et immortales.

PL 14, 562B

「これが、義人である魂たちの段階である」と彼は言う(第四エズラ9)。彼は、第五の段階においてそれらを不死とさえ言うことをためらわなかった。「享受し、また不死となって、余地〔spatium は「場所」「期間」とも取れる〕を受け始めるからである」と彼は言う。

De bono mortis 11.11

11

Haec est, inquit (Ibid.) , requies earum per septem ordines, et futurae gloriae prima perfunctio, priusquam in suis habitationibus quietae congregationis munere perfruantur.

PL 14, 562B

「これが、七つの段階を経る彼らの安息であり、来たるべき栄光の最初の享受である」と彼は言う(第四エズラ9)。そののち彼らは、自らの住まいで、静かな集まりの賜物を存分に享受するのである。

De bono mortis 11.12

12

Unde ait propheta ad angelum: Ergo dabitur tempus animabus, postquam separatae fuerint de corporibus, ut videant ea quomodo dixisti (IV Esdr. IX) .

PL 14, 562C

それゆえ預言者は天使に言う、「それでは、魂たちが体から分離されたのち、汝が言ったとおりにそれらを見るための時が与えられるのか」(第四エズラ9)。

De bono mortis 11.13

13

Et dixit Angelus: septem dies erit libertas earum, ut videant, in septem diebus, qui praedicti sunt sermones, et postea congregabuntur in habitaculis suis.

PL 14, 562C

すると天使は言った、「七日のあいだ、彼らには自由があり、七日のうちに、先に述べられた言葉を見る。そののち、自らの住まいに集められる」。

De bono mortis 11.14

14

Haec ideo plenius de justorum ordinibus expressa sunt, quam de passionibus impiorum; quia melius est cognoscere quomodo innocentes salventur, quam quomodo crucientur flagitiosi.

PL 14, 562C

これらが、不敬な者たちの苦難についてよりも、義人たちの段階についてより詳しく述べられているのは、無垢な者たちがいかに救われるかを知るほうが、恥ずべき者たちがいかに苦しめられるかを知るよりも良いからである。

De bono mortis 11.15

15

49. Ergo quia justi hanc remunerationem habent (S. Aug. lib. IV contra duas epist. Pelag., c. 11) , ut videant faciem Dei, et lumen illud quod illuminat omnem hominem, abhinc induamus hujusmodi studium, ut appropinquet anima nostra Deo, appropinquet oratio, adhaereat illi nostrum desiderium, non separemur ab eo.

PL 14, 562C

49. それゆえ、義人たちは神の顔と、すべての人を照らすあの光を見るという報いを受けるのだから(聖アウグスティヌス『ペラギウス派の二書簡駁論』第4巻第11章を見よ)、今からこのような熱意を身にまとおう。我々の魂が神に近づき、祈りが近づき、我々の願いが神にしがみつき、神から引き離されないように。

De bono mortis 11.16

16

Et hic quidem positi, meditando, legendo, quaerendo copulemur Deo, cognoscamus eum ut possumus. Ex parte enim hic cognoscimus, quia hic imperfecta, illic perfecta omnia: hic parvuli, illic robusti.

PL 14, 562D

この世に置かれていても、思索し、読み、探求することによって、神に結ばれよう。我々にできるかぎり、神を知ろう。我々はここでは部分的に知るのである。ここではすべてが不完全で、かしこでは完全だからである。ここでは幼子であり、かしこでは壮年である。

De bono mortis 11.17

17

Videmus, inquit, nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem (I Cor. XIII, 12) .

PL 14, 563A

「我々は今は鏡によって謎のうちに見るが、そのときには顔と顔を合わせて見る」(一コリント13:12)と彼は言う。

De bono mortis 11.18

18

Tunc revelata facie gloriam Domini speculari licebit, quam nunc animae corporis hujus concretis visceribus involutae, et quibusdam carnis hujus maculis et colluvionibus obumbratae sincere videre non possunt.

PL 14, 563A

そのときには、覆いのない顔で主の栄光を映し見ることが許されるであろう。今は、この体の固まった臓腑に包まれ、この肉の染みと汚れに覆われた魂たちは、それを純粋に見ることができない。

De bono mortis 11.19

19

Quis enim, inquit, videbit vultum meum, et vivet (Exod. XXXIII, 20) ? Et recte. Nam si solis radios oculi nostri ferre non possunt, et si quis diutius e regione solis intenderit, caecari solere perhibetur: si creatura creaturam sine fraude atque offensione sui non potest intueri, quomodo potest sine periculo sui vibrantem cernere vultum creatoris aeterni, corporis hujus opertus exuviis?

PL 14, 563A

「誰が私の顔を見て、なお生きるだろうか」(出エジプト記33:20)と彼は言う。そしてそれは当然である。我々の目は太陽の光線に耐えられず、太陽に向かって長く見つめる者は、盲目になるのが常だと言われている。被造物が被造物を、自らの欠損や損傷なしには見つめることができないのなら、この体の皮に覆われた者が、永遠の創造者の輝く顔を、自らの危険なしに見分けることがどうしてできようか。

De bono mortis 11.20

20

Quis enim justificatur in conspectu Dei, cum unius quoque diei infans mundus a peccato esse non possit, et nemo possit de sui cordis integritate et castimonia gloriari?

PL 14, 563B

神の前で、誰が義とされようか。生後一日の幼児でさえ罪から清くありえず、自らの心の純潔と貞潔を誇れる者は誰もいないのに。

De bono mortis 11.21

21

50. Non timeamus igitur recipi ab hominibus, non vereamur illum debitum omnibus finem, in quo Esdras remunerationem suae devotionis invenit, dicente ei Domino: Tu enim recipieris ab hominibus, et conversaberis residuum cum Filio meo, et cum similibus tuis (IV Esdr. XIV, 9) .

PL 14, 563B

50. それゆえ、人々のもとから取り上げられることを恐れまい。すべての者に定められたあの終わりを畏れまい。エズラはその終わりにおいて、自らの神への献身の報いを見いだした。主は彼に言った、「汝は人々のもとから取り上げられ、残りの時を、私の子と、汝に似た者たちとともに過ごす」(第四エズラ14:9)。

De bono mortis 11.22

22

Quod si illi gloriosum et jucundum erat cum similibus conservari, quanto nobis gloriosius erit et jucundius ad meliores pergere, et conversari cum iis, quorum facta miramur? 51. Quis utique prior, Esdras, an Plato? Nam Paulus Esdrae, non Platonis secutus est dicta.

PL 14, 563B

もし彼にとって、似た者たちとともに守られる〔底本は conservari。直前の引用の conversaberis を受けて conversari「ともに過ごす」の誤りかもしれない〕ことが栄えあることで楽しいことであったなら、我々にとって、より優れた者たちのもとへ行き、その行いに我々が驚嘆する人々とともに過ごすことは、どれほど栄えあり、どれほど楽しいことであろうか。51. いったい、どちらが先か、エズラかプラトンか。パウロが従ったのは、エズラの言葉であって、プラトンの言葉ではない。

De bono mortis 11.23

23

Esdras revelavit secundum collatam in se revelationem justos cum Christo futuros, futuros cum sanctis. Hinc et Socrates ille festinare se dicit, ad illos suos deos, ad illos optimos viros.

PL 14, 563C

エズラは、自らに授けられた啓示に従って、義人たちがキリストとともにあり、聖なる者たちとともにあるであろうことを明らかにした。ここから、あのソクラテスも、自分の神々のもとへ、あの最も優れた人々のもとへ急ぐと言う。

De bono mortis 11.24

24

Nostra sunt itaque quae in philosophorum litteris praestant: et ille posuit ea quorum proprium testimonium non habebat: nos divini praecepti habemus auctoritatem.

PL 14, 563C

それゆえ、哲学者たちの書物の中ですぐれているものは、我々のものである。彼は、自らに固有の証言のないことがらを述べたのであり、我々は神の命令の権威を持つ。

De bono mortis 11.25

25

Moyses et Elias cum Christo apparuerunt (Matth. XVII, 3) ; Abraham duos alios cum Deo suo suscepit hospitio (Gen. XVIII, 2) ; Jacob Dei castra conspexit (Gen. XXXII, 2) ; Daniel justos sicut solem et stellas fulgere in coelo, revelante sibi Spiritu sancto, declaravit (Dan. XII, 3) .

PL 14, 563C

モーセとエリヤはキリストとともに現れた(マタイ17:3)。アブラハムは、自分の神とともに二人の別の者を客として迎えた(創世記18:2)。ヤコブは神の陣営を見た(創世記32:2)。ダニエルは、聖なる霊が自らに啓示したとおり、義人たちが天で太陽や星のように輝くと宣言した(ダニエル12:3)。