ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De bono mortis

Caput XII 第XII章

Ambrose of Milan · De bono mortis · PL 14, 563D · 39 sectiones

De bono mortis 12.1

1

Aeternam felicitatem describit, quam nobis etiam destinatam esse demonstrat. Deinde ejusdem qualitates prosequens, illam vivorum regionem esse ostendit, hanc mortuorum. Ad extremum prudenti admonitione librum absolvit.

PL 14, 563D

永遠の幸福を描き、それが我々にも定められていることを示す。次いでその性質を述べ進めて、かしこは生ける者の地、ここは死者の地であることを明らかにする。最後に、思慮深い勧告をもって書を結ぶ。

De bono mortis 12.2

2

52. His igitur freti, intrepide pergamus ad redemptorem nostrum Jesum; intrepide ad patriarcharum concilium, intrepide ad patrem nostrum Abraham, cum dies advenerit, proficiscamur; intrepide pergamus ad illum sanctorum coetum, justorumque conventum.

PL 14, 564A

52. したがって、これらに支えられて、恐れずに我々の贖い主イエスのもとへ進もう。恐れずに族長たちの集いのもとへ、恐れずに我々の父アブラハムのもとへ、その日が来たなら出立しよう。恐れずに、あの聖なる者たちの群れ、義人たちの会衆のもとへ進もう。

De bono mortis 12.3

3

Ibimus enim ad patres nostros, ibimus ad illos nostrae fidei praeceptores; ut etiamsi opera desint, fides opituletur, defendatur haereditas.

PL 14, 564A

我々は我々の父祖たちのもとへ行くのだ。我々の信仰の教師たちのもとへ行くのだ。行いが欠けていても、信仰が助けとなり、嗣業が守られるためである。

De bono mortis 12.4

4

Ibimus et ubi sinum suum Abraham sanctus expandit, ut suscipiat pauperes, sicut suscepit et Lazarum: in quo sinu requiescunt, qui in hoc saeculo gravia atque aspera pertulerunt.

PL 14, 564A

聖なるアブラハムが、貧しい者たちを迎えようとその懐を広げている所へも、ラザロを迎えたように、我々は行く。この懐には、この世で重く厳しいことを耐え忍んだ者たちが憩っている。

De bono mortis 12.5

5

53. Sed nunc, pater, etiam atque etiam extende ad suscipiendum hunc pauperem manus tuas, aperi gremium tuum, expande sinus tuos, ut plures suscipias, quia plurimi in Dominum crediderunt. Sed tamen, quamvis fides creverit, abundat iniquitas, refrigescit charitas.

PL 14, 564A

53. だが今、父よ、この貧しい者を迎えるために、重ねて重ねてあなたの手を伸べ、ふところを開き、懐を広げよ。より多くの者を迎えるためである。主を信じた者がきわめて多いからだ。しかしそれでも、信仰が増したとはいえ、不義は満ち、愛は冷えている。

De bono mortis 12.6

6

Ibimus ad eos, qui recumbunt in regno Dei cum Abraham, Isaac, et Jacob, quoniam rogati ad coenam non se excusaverunt.

PL 14, 564B

我々は、神の国でアブラハム、イサク、ヤコブとともに席に着いている者たちのもとへ行く。彼らは晩餐に招かれて、断らなかったからである。

De bono mortis 12.7

7

Ibimus eo ubi paradisus est jucunditatis, ubi Adam qui incidit in latrones, nescit jam vulnera sua flere, ubi et latro ipse regni coelestis consortio gratulatur, ubi nullae nubes, nulla tonitrua, nullae coruscationes, nulla ventorum procella, neque tenebrae, neque vesper, neque aestas, neque hyems vices variabunt temporum.

PL 14, 564B

我々は、喜びの楽園のある所へ行く。盗賊の手に落ちたアダム〔ルカ10:30 の、強盗に襲われて傷を負った人をアダムと解している〕が、もはや自らの傷を嘆くことを知らず、〔十字架の上で悔い改めた〕あの盗賊自身も天の国の交わりを喜び、雲も雷鳴も稲妻もなく、風の嵐もなく、闇も夕べもなく、夏も冬も時の移ろいを変えることのない所である。

De bono mortis 12.8

8

Non frigus, non grando, non pluviae, non solis istius erit usus, aut lunae, neque stellarum globi: sed sola Dei fulgebit claritas. Dominus enim erit lux omnium; et illud lumen verum, quod illuminat omnem hominem, fulgebit omnibus.

PL 14, 564B

寒さも雹も雨もなく、この太陽も月も星々の天球も用いられることはない。ただ神の輝きだけが光る。主がすべての者の光となり、「すべての人を照らす真の光」が万人に輝くからである。

De bono mortis 12.9

9

Ibimus eo ubi servulis suis Dominus Jesus mansiones paravit, ut ubi ille est, et nos simus. Sic enim voluit. Quae sint illae mansiones audi dicentem: In domo Patris mei mansiones multae sunt (Joan. XIV, 2) .

PL 14, 564C

我々は、主イエスがその僕たちのために住まいを備えた所へ行く。自分のいる所に我々もいるようにと。そう望んだのである。その住まいがどのようなものか、語るのを聞け。「私の父の家には住まいが多くある」(ヨハネ14:2)。

De bono mortis 12.10

10

Quae sit voluntas: Iterum, inquit, venio, et accersio vos ad me ipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis (Ibid., 3) . 54. Sed dices quia solis discipulis loquebatur, quod ipsis solis spoponderit multas mansiones. Igitur undecim tantum discipulis praeparabat?

PL 14, 564C

その望みがどのようなものかは、こう言っている。「再び私は来て、汝らを私自身のもとへ呼び寄せる、私のいる所に汝らもいるようにと」(ヨハネ14:3)。54. だがあなたは、彼が弟子たちだけに語っていたのであり、多くの住まいを約束したのも彼らだけにだ、と言うだろう。では、十一人の弟子のためだけに備えていたというのか。

De bono mortis 12.11

11

Et ubi est illud quod ex omnibus mundi partibus venient et recumbent in Dei regno (Matth. VIII, 11) ? Unde voluntatis divinae dubitamus effectus? Sed Christi velle, fecisse est.

PL 14, 564C

「彼らは世界のあらゆる方角から来て、神の国で席に着く」(マタイ8:11)とあるのは、どこへ行ったのか。なぜ我々は神の意志の成就を疑うのか。キリストが望むことは、すでに成したことである。

De bono mortis 12.12

12

Denique demonstravit et viam, demonstravit et locum, dicens: Et quo vado, vos scitis, e viam scitis (Joan. XIV, 4) . Locus apud Patrem est, via Christus est, sicut ipse ait: Ego sum via, et veritas, et vita. Nemo venit ad Patrem nisi per me. (Joan. IV, 6) .

PL 14, 564D

さらに彼は、道をも示し、場所をも示して言った。「私が行く所を汝らは知っている、またその道を〔底本は e。et と読む〕知っている」(ヨハネ14:4)。場所は父のもとにあり、道はキリストである。彼自身がこう言うとおりである。「私は道であり、真理であり、命である。私によらなければ、誰も父のもとに来ない」(ヨハネ4:6〔底本は IV。XIV の誤りか〕)。

De bono mortis 12.13

13

Ingrediamur hanc viam, teneamus veritatem, vitam sequamur. Via est quae perducit, veritas est quae confirmat, vita quae per se redditur.

PL 14, 565A

この道に入ろう。真理を保とう。命に従おう。道は導くもの、真理は確かにするもの、命はそれ自らによって〔人に〕与えられるものである〔vita quae per se redditur の意は定かでない。「それ自らによって返し与えられる」と取った〕。

De bono mortis 12.14

14

Et ut sciamus veram voluntatem, addidit in posterioribus: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam (Joan. XVII, 12) . Repetitio ista confirmatio est, sicut illud: Abraham, Abraham (Gen. XXII, 1) !

PL 14, 565A

そして我々が真の意志を知るように、彼は後の箇所でこう付け加えた。「父よ、汝が私に与えた者たちを、私のいる所に彼らも私とともにいて、私の輝きを見るようにと、私は望む」(ヨハネ17:12〔底本は 12。24 の誤りか〕)。この繰り返しは確証である。「アブラハムよ、アブラハムよ」(創世記22:1)のようにである。

De bono mortis 12.15

15

Et alibi: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas (Esai. XLIII, 25) . Pulchre autem quod supra promisit, hic poposcit.

PL 14, 565A

また別の所ではこう言う。「私は、私こそは、汝の不義を消す者である」(イザヤ43:25)。先に約束したことを、ここでは求めたのは見事である。

De bono mortis 12.16

16

Et quia ante promisit, et sic poposcit, non ante poposcit, et sic promisit: promisit quasi arbiter muneris, conscius potestatis: poposcit a Patre quasi pietatis interpres. Et ante promisit, ut potestatem cognoscas: poposcit postea, ut pietatem intelligas.

PL 14, 565A

また、先に約束してそのうえで求め、先に求めてそのうえで約束したのではないのは、こういうことである。すなわち、贈り物の裁量者として、権能を自覚して約束し、慈愛の通訳者として父に求めたのである。あなたが権能を知るように先に約束し、慈愛を悟るように後で求めた。

De bono mortis 12.17

17

Non poposcit ante, et sic promisit; ne videretur promisisse potius quod impetraverat, quam quod promiserat, praestitisse. Nec superfluum putes quod poposcit, cum tibi exprimat paternae voluntatis consortium, in quo unitatis indicium, non incrementum est potestatis.

PL 14, 565A

先に求めてそのうえで約束したのではない。約束したことを果たしたというより、得たものを約束したように見えないためである。また、求めたことを余計なことと思うな。それは、父の意志との共同をあなたに示すのであって、そこにあるのは一致の徴であり、権能の増大ではない。

De bono mortis 12.18

18

55. Sequimur te, Domine Jesu: sed ut sequamur accersi, quia sine te nullus ascendit. Tu enim via es, veritas, vita, possibilitas, fides, praemium. Suscipe nos quasi via, confirma quasi veritas, vivifica quasi vita.

PL 14, 565B

55. 我々は汝に従う、主イエスよ。だが、我々が従えるよう、呼び寄せよ。汝なしには、誰も上らないからである。汝は道、真理、命、可能性、信仰、報いである。道として我々を迎え、真理として確かにし、命として生かせ。

De bono mortis 12.19

19

Pande illud tuum bonum quod videre desiderabat David, inhabitans in domo Domini; ideoque dicebat: Quis ostendit nobis bona (Psal. IV, 6) ? Et alibi: Credo videre bona Domini in terra viventium (Psal. XXVI, 13) .

PL 14, 565B

汝のあの善、ダビデが主の家に住みつつ見ることを願った善を示せ。それゆえ彼はこう言っていた。「誰が我々に善を示すのか」(詩篇4:6)。また別の所では、「私は、生ける者の地で主の善を見ることを信じる」(詩篇26:13)。

De bono mortis 12.20

20

Ibi enim sunt bona, ubi vita perpetua est, vita sine crimine. Alibi quoque ait: Replebimur in bonis domus tuae (Psal. LXIV, 5) . Quod ideo frequentavit, ut scires hinc bonum illud philosophos transtulisse, quod summum asserunt.

PL 14, 565B

善がそこにあるのは、永続する命、咎なき命のある所だからである。また別の所でも彼は言う。「我々は汝の家の善で満たされる」(詩篇64:5)。これを彼が繰り返したのは、哲学者たちが、最高と主張するあの善をここから移したことを、あなたが知るためである。

De bono mortis 12.21

21

Pande ergo illud vere bonum tuum, illud divinum, in quo et vivimus, et sumus, et movemur (Act. XVII, 28) . Movemur quasi in via, sumus quasi in veritate, vivimus quasi in vita aeterna (Joan. XIV, 6) .

PL 14, 565C

ゆえに、汝のあの真の善、あの神的なもの、そこで我々が生き、あり、動くもの(使徒言行録17:28)を示せ。我々は道においてのように動き、真理においてのようにあり、永遠の命においてのように生きる(ヨハネ14:6)。

De bono mortis 12.22

22

Demonstra nobis illud bonum, quod est simile sui, semper indissolubile atque immutabile, in quo simus aeterni in agnitione omnis boni, sicut vas electionis tuae Paulus testificatus est dicens: Forsitan enim ideo discessit ad horam, ut aeternum illum reciperes (Philem. XV) .

PL 14, 565C

我々に、それ自身に似て、つねに解けることなく変わることのない善、あらゆる善の認識において我々が永遠となる善を示せ。汝の選びの器パウロが証言して言ったとおりである。「おそらくそれゆえ彼は、しばしの間去ったのだ、汝が彼を永遠に受け入れるために」(フィレモン15)。

De bono mortis 12.23

23

Aeternum ergo ministrum Dei dixit, scribens ad Philemonem, cujus fidem in agnitionem omnis boni quod in sanctis est, in Christum Jesum evidentiorem fieri postulabat.

PL 14, 565C

こうして彼は、フィレモンに書き送って、神の僕を永遠の者と呼んだのであり、聖なる者たちのうちにあるあらゆる善の認識における彼の信仰が、キリスト・イエスにおいていっそう明らかになるよう求めていた。

De bono mortis 12.24

24

In quo bono est requies pura, lux immortalis, gratia perpetua, haereditas animarum pia, et secura tranquillitas, non morti subjecta, sed erepta de morte, ubi nullae lacrymae, nullus est fletus. Unde enim illic fletus, ubi nullus est lapsus?

PL 14, 565D

この善には、清い安息、不死の光、永続する恩寵、魂たちの敬虔な嗣業、そして安らかな静けさがある。それは死に服するのでなく、死から奪い取られたものであり、そこには涙も嘆きもない。倒れる者のいない所に、どうして嘆きがあろうか。

De bono mortis 12.25

25

Ubi sunt sancti tui erroribus et sollicitudinibus, insipientia atque ignorantia, timore ac metu, cupiditatibus atque corporeis colluvionibus et passionibus absoluti, ubi regio viventium est.

PL 14, 566A

汝の聖なる者たちが、迷いと心労、愚かさと無知、恐れと懼れ、欲望と体の汚濁と情念から解き放たれている所、そこに生ける者の地がある。

De bono mortis 12.26

26

Et ut assertioni huic adjungamus auctoritatem, de hoc bono Propheta dicit: Convertere, anima mea, in requiem tuam, quia Dominus benefecit tibi: quoniam eripuit animam meam de morte, oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu.

PL 14, 566A

この主張に権威を加えるために、預言者はこの善について言う。「私の魂よ、汝の安息に帰れ。主が汝に善くしたからである。主は私の魂を死から、私の目を涙から、私の足を倒れることから救い出した」。

De bono mortis 12.27

27

Placebo Domino in regione vivorum (Ps. CXIV, 7 et seq) . Placebo, dixit, non placeo, hoc est, de tempore sibi blanditur futuro. Contraria sunt autem praesentibus futura, et temporalibus aeterna. Et ideo quoniam ibi vivorum regio, hic utique mortuorum.

PL 14, 566A

「私は生ける者の地で主を喜ばせるであろう」(詩篇114:7以下)。彼は「喜ばせるであろう」と言い、「喜ばせている」とは言わなかった。すなわち、将来の時を思って自らを慰めているのである。将来のものは現在のものと、永遠のものは時間のものと反対である。それゆえ、かしこが生ける者の地であるから、ここは当然、死者の地である。

De bono mortis 12.28

28

56. An non mortuorum haec regio, ubi umbra mortis, ubi porta mortis, ubi corpus est mortis? Denique donatur Petro, ne forte portae inferi praevaleant ei (Matth. XVI, 18) . Portae inferi istae sunt terrenae.

PL 14, 566A

56. この地は死者の地ではないのか。死の陰があり、死の門があり、死の体がある所が。実際、ペトロには、冥界の門が彼に打ち勝たないことが与えられている(マタイ16:18)。この冥界の門とは、地上のものである。

De bono mortis 12.29

29

Unde et ille ait: Qui exaltas me de portis mortis (Psal. IX, 15) . Sicut enim sunt portae justitiae in quibus sancti Domino confitentur, ita sunt criminum portae in quibus impii Dominum negaverunt. Audi quoniam regio ista sit mortuorum.

PL 14, 566B

それゆえ彼は言う。「私を死の門から引き上げる汝よ」(詩篇9:15)。聖なる者たちが主に告白する正義の門があるように、不敬の者たちが主を否んだ罪の門がある。この地が死者の地であることを聞け。

De bono mortis 12.30

30

Si quis igitur mortuum tetigerit, immundus erit (Num. XIX, 11) . Immundus autem in conspectu Domini omnis iniquus. Si quis igitur tetigerit iniquitatem, immundus erit: si quis in deliciis, mortuus; quoniam quae in deliciis est, vivens mortua est (I Tim. V, 6) .

PL 14, 566B

「もし人が死者に触れるなら、汚れる」(民数記19:11)。主の目の前では、不義の者はすべて汚れている。ゆえに不義に触れる者は、汚れる。享楽の中にある者は、死んでいる。「享楽の中にある女は、生きながら死んでいる」(一テモテ5:6)。

De bono mortis 12.31

31

Et qui infideles sunt, descendunt in infernum viventes: etsi nobiscum videntur vivere, sed in inferno sunt. Si quis (14, q. 4. cap. Si quis usuram) usuram accipit, rapinam facit, vita non vivit, ut habes in Ezechiele (Ezech. XXXIII, 18 et 19) .

PL 14, 566B

また、不信の者たちは、生きながら冥界に下る。我々とともに生きているように見えても、冥界にいるのである。もし人が(『教令集』第2部第14事例第4問題「Si quis usuram」法文)〔グラティアヌス『教令集』の箇所を示す引照で、ミーニュが本文に刷ったまま写す〕利息を取るなら、略奪を行っているのであり、命によっては生きていない。あなたがエゼキエルに見るとおりである(エゼキエル33:18, 19)。

De bono mortis 12.32

32

Si quis autem justus justificationes Domini custodit ut faciat eas, vita, inquit, vivet, et vivet in eis. Ipse est ergo in regione vivorum, in illa regione ubi vita non est abscondita, sed libera; ubi non umbra, sed gloria.

PL 14, 566C

「だが義人が、主の定めを行うためにそれを守るなら、その人は命によって生き、それらによって生きる」と彼は言う。この人こそ生ける者の地にいるのであり、命が隠されておらず自由である地、陰ではなく栄光のある地にいる。

De bono mortis 12.33

33

Hic enim nec ipse Paulus vivebat in gloria. Denique in corpore mortis ingemiscebat. Audi dicentem: Nunc enim vita nostra abscondita est cum Christo in Deo: cum autem Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos cum illo apparebimus in gloria (Coloss. III, 3 et 4) .

PL 14, 566C

実際ここでは、パウロ自身さえ栄光のうちに生きてはいなかった。かえって、死の体にあってうめいていた。彼の語るのを聞け。「今、我々の命はキリストとともに神のうちに隠されている。だが、我々の命であるキリストが現れるとき、そのとき我々も彼とともに栄光のうちに現れる」(コロサイ3:3, 4)。

De bono mortis 12.34

34

57. Festinemus ergo ad vitam. Si quis vitam tangit, vivet. Denique tetigit illa mulier quae tetigit fimbriam ejus, et a morte dimissa est, cui dicitur: Fides tua te salvam fecit, vade in pace (Luc. VIII, 48) .

PL 14, 566C

57. ゆえに命へ急ごう。命に触れる者は生きる。実際、その衣の房に触れたあの女は、死から解き放たれ、「汝の信仰が汝を救った、安らかに行け」と告げられた(ルカ8:48)。

De bono mortis 12.35

35

Si enim qui mortuum tangit, immundus est; sine dubio qui viventem tangit, salvus est. Quaeramus ergo viventem. Sed iterum videamus, ne eum quaeramus inter mortuos, et dicatur nobis sicut et mulieribus illis: Quid quaeritis viventem cum mortuis?

PL 14, 566D

死者に触れる者が汚れているなら、疑いなく、生ける者に触れる者は救われる。ゆえに生ける者を求めよう。だがもう一度よく見よう、死者の中に彼を求めることのないように、あの女たちに言われたように我々にも言われることのないように。「なぜ生ける者を死者とともに求めるのか」。

De bono mortis 12.36

36

Non est hic, sed surrexit (Luc. XXIV. 6) . Ipse quoque Dominus ubi se quaeri vellet, ostendit dicens: Vade ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum, et ad Patrem vestrum, Deum meum, et Deum vestrum (Joan. XX, 17) .

PL 14, 567A

「彼はここにいない、復活したのだ」(ルカ24:6)。主自身も、どこで自分が求められることを望むかを、こう言って示した。「私の兄弟たちのもとへ行って、彼らに言え。私は私の父、汝らの父、私の神、汝らの神のもとへ上る、と」(ヨハネ20:17)。

De bono mortis 12.37

37

Ibi ergo quaeramus eum, ubi quaesivit Joannes, et invenit. Ille eum in principio (Joan. I, 1) quaesivit, et invenit viventem apud viventem, Filium apud Patrem.

PL 14, 567A

ゆえに、ヨハネが求めて見いだした所に、彼を求めよう。ヨハネは彼を「初め」に(ヨハネ1:1)求めて、生ける者が生ける者のもとにあること、子が父のもとにあることを見いだした。

De bono mortis 12.38

38

Nos eum in temporum fine quaeramus, et complectamur pedes ejus, et adoremus eum, ut dicat et nobis: Nolite timere (Matth. XXVIII, 5) , id est, nolite timere a peccatis saeculi, nolite timere ab iniquitatibus mundi, nolite timere a fluctibus corporalium passionum, ego sum peccatorum remissio: nolite timere a tenebris, ego sum lux: nolite timere a morte, ego sum vita.

PL 14, 567A

我々は彼を時の終わりに求め、その足を抱き、彼を拝そう。我々にも彼が言うためである。「恐れるな」(マタイ28:5)。すなわち、「世の罪を恐れるな、世界の不義を恐れるな、体の情念の波を恐れるな、私は罪の赦しである。闇を恐れるな、私は光である。死を恐れるな、私は命である」ということである。

De bono mortis 12.39

39

Quicumque ad me venit, mortem non videbit in aeternum; quoniam ipse est plenitudo divinitatis, et ipsi est gloria, decus, perpetuitas a saeculis, et nunc, et semper, et in omnia saecula saeculorum, Amen.

PL 14, 568A

「私に来る者は誰でも、永遠に死を見ることがない」。彼自身が神性の充満であり、彼にこそ、栄光、栄え、永続が、世々の以前から、今も、つねに、そして世々の世にわたって帰する。アーメン。