De bono mortis 4.1
Mortem multis nominibus esse bonam: sed maxime quod sit finis peccati, et ad meliorem vitam transitus; quodque ipsa nos redemerit.
PL 14, 546A死は多くの理由で善であること。とりわけ、それが罪の終わりであり、より善い生への移行であること、また、それ自身が我々を贖ったことによる。
De bono mortis 4.2
13. Sed dicet aliquis scriptum esse (Sap. I, 13) quia Deus mortem non fecit: vita erat in paradiso, ubi lignum vitae (Gen. II, 9) , et vita erat lux hominum. Mors igitur mala, quae accessit et subintravit.
PL 14, 546B13. だが、誰かはこう言うだろう。「神は死を造らなかった」と書かれている(知恵の書1:13)。命は楽園にあり、そこには命の木があり(創世記2:9)、「命は人々の光であった」。それゆえ、後から来て忍び込んだ死は悪である、と。
De bono mortis 4.3
Sed quomodo mors mala, si aut secundum gentiles sensu caret, aut secundum Apostolum (Philipp. I, 21) lucrum Christus esse, cum quo esse multo melius? Quomodo igitur mors nobis malum, si nullus post mortem sensus est?
PL 14, 546Bしかし、異教徒たちによれば死は感覚を欠くものであり、使徒によれば(フィリピ1:21)キリストが益であって〔lucrum Christus esse は構文が崩れている。フィリピ1:21を踏まえ、「キリストが益である」、すなわち死によってキリストを得ると取った〕、彼とともにいることははるかに善いのだとすれば、どうして死が悪であろうか。それゆえ、死の後に感覚が全くないのなら、どうして死が我々にとって悪であろうか。
De bono mortis 4.4
Ubi enim nullus sensus, nullus utique injuriae dolor, quia dolor sensus est. Aut quia est post mortem sensus, est etiam vita post mortem, et superstes mortis est anima quae sensu utitur, et vita fungitur.
PL 14, 546B感覚が全くないところには、害悪の苦痛も全くないからである。苦痛は感覚だからである。あるいは、死の後に感覚があるのなら、死の後にも生があり、感覚を用い、生を営む魂が、死を生き延びるのである。
De bono mortis 4.5
Cum autem manet post mortem vita atque anima, manet bonum, nec morte amittitur, sed augetur: nec ullo impedimento mortis retardatur anima: sed operatur magis, quia operatur quae sua sunt, sine ulla societate corporis, quod animae majori oneri quam usui est.
PL 14, 546Cだが死の後にも生と魂がとどまるなら、善もとどまり、死によって失われることなく、むしろ増す。魂は死のいかなる妨げによっても遅らされることなく、かえっていっそう働く。体との交わりが何もないままに、自分に属することを働くからである。体は魂にとって、用であるより重荷のほうが大きいのである。
De bono mortis 4.6
Quid igitur mali est animae, quae puritatem suam custodierit et virtutum disciplinam servaverit? Aut si non servaverit, non mors malum, sed vita; quia vita non fuit. Quae est enim vita vitiis peccatisque obsita?
PL 14, 546Cそれゆえ、自らの純粋さを守り、徳の規律を保った魂にとって、何の悪があろうか。もし保たなかったのなら、悪いのは死ではなく生である。それは生ではなかったからである。悪徳と罪に覆われた生とは、いったい何なのか。
De bono mortis 4.7
Quid igitur accusamus mortem, quae aut vitae pretium luit, aut abolet ejus dolorem atque cruciatum? Itaque mors aut suae quietis bono utitur, aut malo alieno laborat.
PL 14, 546Cそれなのに、なぜ我々は死を告発するのか。死は、生の代償を償い、あるいは生の苦痛と責め苦を消し去るのに。こうして死は、自らの安らぎの善を用いるか、あるいは他のものの悪に苦しむかである。
De bono mortis 4.8
14. Nunc illud specta: si vita oneri, mors absolutioni: si vita supplicio, mors remedio: aut si judicium post mortem, etiam vita post mortem.
PL 14, 546C14. 次にこれを見よ:生が重荷なら、死は解放であり、生が責め苦なら、死は癒しである。また、死の後に裁きがあるなら、死の後にも生がある。
De bono mortis 4.9
Vita igitur hic non est bona: aut si hic vita bona, quomodo mors illic non est bona, cum ibi nullus supersit terribilis judicii metus? Sed ipsa hic vita bona si est, quibus rebus bona est? Virtute utique, et bonis moribus.
PL 14, 546Dそれゆえ、この世の生は善くないか、あるいは、この世の生が善いのなら、そこでは恐ろしい裁きへの恐れが何も残らないのに、死がそこで善くないことがあろうか。だが、この世の生そのものが善いのなら、何によって善いのか。確かに徳と善い習わしによってである。
De bono mortis 4.10
Non ergo secundum animae et corporis copulam bona est: sed quia per virtutem quod malum est suum repellit; quod autem bonum est mortis, adipiscitur; ut quod animae est, magis quam id quod contubernii et conjunctionis operetur.
PL 14, 547Aそれゆえ生は、魂と体の結合によって善いのではない。徳によって自分の悪を退け、死に属する善を手に入れ、そうして、同居と結合に属することよりも、魂に属することを働くから〔善い〕のである。
De bono mortis 4.11
Quod si vita bona, quae animae se a corpore separantis est speculum, et si anima bona quae se elevat atque abducit a corporis contubernio; et mors utique est bonum, quae animam a societate carnis hujus absolvit et liberat.
PL 14, 547Aもし、体から自らを引き離す魂の写しである生が善く、体との同居から自らを高め引き離す魂が善いなら、魂をこの肉との交わりから解き放ち自由にする死もまた、確かに善である。
De bono mortis 4.12
15. Omnifariam igitur mors est bonum; et quia compugnantia dividit, ne se invicem impugnent; et quia portus quidam est eorum qui magno vitae istius jactati salo, fidae quietis stationem requirunt; et quia deteriorem statum non efficit: sed qualem in singulis invenerit, talem judicio futuro reservat, et quiete ipsa fovet, et praesentium invidiae subducit, et futurorum exspectatione componit.
PL 14, 547A15. それゆえ死は、あらゆる点で善である。互いに戦うものを分け、互いに攻め合わないようにするから。また、この生の大海に翻弄されて、確かな安らぎの停泊地を求める者たちにとって、いわば港だから。また、より悪い状態をもたらさず、各人のうちに見いだした状態をそのまま来るべき裁きのために取っておき、安らぎそのものによって温め、現在の妬みから引き離し、来るべきものへの期待によって落ち着かせるから。
De bono mortis 4.13
Accedit eo, quod frustra homines mortem timent, quasi finem naturae. Nam si recolamus quod Deus mortem non fecerit: sed postquam homo lapsus in flagitium est praevaricationis et fraudis, sententia eum comprehenderit, ut in terram suam terra remearet, inveniemus mortem finem esse peccati (Gen. III, 19) ; ne quo esset vita diuturnior, eo fieret culpa numerosior.
PL 14, 547B加えて、人々が死を、あたかも本性の終わりであるかのように恐れるのは、むなしい。というのも、神が死を造らなかったこと、そして人が背反と欺きの恥ずべき行為に陥ったのちに、判決が彼を捕らえ、土が自らの土に帰ることになったことを思い起こすなら、我々は、死が罪の終わりであることを見いだすからである(創世記3:19)。それは、生が長引くほど咎が数多くなることのないためであった。
De bono mortis 4.14
Passus est igitur Dominus subintrare mortem, ut culpa cessaret. Sed ne iterum naturae finis esset in morte, data est resurrectio mortuorum; ut per mortem culpa deficeret, per resurrectionem autem perpetuaretur natura. Ideoque mors haec transitus universorum est.
PL 14, 547Bそれゆえ主は、咎が止むように、死が忍び入ることを許した。だが、再び本性の終わりが死の内にあることのないように、死者の復活が与えられた。死によって咎が尽き、復活によって本性が永続するようにである。それゆえ、この死はすべての者の移行である。
De bono mortis 4.15
Opus est ut constanter transeas. Transitus autem a corruptione ad incorruptionem, a mortalitate ad immortalitatem, a perturbatione ad tranquillitatem. Non igitur nomen te mortis offendat, sed boni transitus beneficia delectent.
PL 14, 547Cあなたは、毅然として移ってゆかねばならない。その移行は、朽ちることから朽ちないことへ、死すべきことから不死へ、動揺から静穏への移行である。それゆえ、死という名があなたをつまずかせることなく、善い移行の恩恵があなたを喜ばせるように。
De bono mortis 4.16
Quid est enim mors, nisi sepultura vitiorum, virtutum suscitatio? Unde et ille ait: Moriatur anima mea in animis justorum (Num. XXIII, 10) , id est, consepeliatur, ut sua vitia deponat, justorum assumat gratiam qui mortificationem Christi in corpore suo atque anima circumferunt.
PL 14, 547C死とは、悪徳の埋葬、諸徳の呼び覚ましでなくて何であろうか。それゆえあの人も言う。「私の魂は、義人たちの魂の内で死ね」(民数記23:10)。すなわち、ともに葬られるようにということであり、それは、自らの悪徳を捨て、体にも魂にもキリストの死〔mortificatio〕を帯びている義人たちの恩寵を受けるためである。
De bono mortis 4.17
Mortificatio autem Christi, remissio peccatorum, abolitio criminum, erroris oblivio, assumptio gratiarum est. Quid autem de bono mortis plenius possumus dicere, quam quod mors est quae mundum redemit?
PL 14, 547Cキリストの死〔mortificatio〕とは、罪の赦し、罪状の抹消、誤りの忘却、恩寵の受領である。では、死の善について、世界を贖ったのは死であるということ以上に満ち足りたことを、我々は何と言えようか。