ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De bono mortis

Caput II 第II章

Ambrose of Milan · De bono mortis · PL 14, 540A · 25 sectiones

De bono mortis 2.1

1

Praemissa distinctione de triplici genere mortis, ostendit tertium genus medium esse; imo potius bonum judicandum, quod nos vitae miseriis ac peccatis liberet; idem tamen patienter exspectandum. 3. Sed mortis tria sunt genera.

PL 14, 540A

死の三種の区別を先に述べて、第三の種類は中間のものであること、いや、むしろ善と判断すべきであることを示す。それは我々を生の悲惨と罪から解き放つからである。ただし、これは忍耐して待たなければならない。3. だが、死には三つの種類がある。

De bono mortis 2.2

2

Una mors peccati est, de qua scriptum est: Anima quae peccat ipsa morietur (Ezech. XVIII, 4) . Alia mors mystica, quando quis peccato moritur, et Deo vivit, de qua ait Apostolus: Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem (Rom. VI, 4) .

PL 14, 540B

一つは罪の死であり、これについては書かれている。「罪を犯す魂は、その魂が死ぬ」(エゼキエル18:4)。もう一つは奥義の死であり、人が罪に対して死に、神に対して生きるときのことで、使徒はこれについて言う。「我々は洗礼によって、彼とともに死の内に葬られたからである」(ローマ6:4)。

De bono mortis 2.3

3

Tertia mors est, qua cursum vitae hujus et munus explemus, id est, animae corporisque secessio.

PL 14, 540B

第三の死は、それによって我々がこの生の走路と務めを果たし終えるものであり、すなわち魂と体の分離である。

De bono mortis 2.4

4

Advertimus igitur quod una mors sit mala, si propter peccata moriamur: alia mors bona sit, qua is qui fuerit mortuus, justificatus est a peccato: tertia mors media sit; nam et bona justis videtur, et plerisque metuenda, quae cum absolvat omnes, paucos delectat.

PL 14, 540B

それゆえ我々は気づく。一つの死は、罪のゆえに死ぬのなら悪であり、もう一つの死は、それによって死んだ者が罪から義とされた善であり、第三の死は中間のものである。それは義人たちには善と見え、多くの者には恐るべきものだからである。それはすべての者を解き放つのに、喜ぶ者は少ない。

De bono mortis 2.5

5

Sed non hoc mortis est vitium, at nostrae infirmitatis, qui voluptate corporis, et delectatione vitae istius capimur, et cursum hunc consummare trepidamus, in quo plus amaritudinis, quam voluptatis est.

PL 14, 541A

だが、これは死の欠陥ではなく、我々の弱さの欠陥である。我々は体の快楽とこの生の楽しみに捕らわれ、この走路を走り終えることを恐れる。しかしこの走路には、快楽より苦さのほうが多い。

De bono mortis 2.6

6

At non sancti ac sapientes viri, qui longaevitatem peregrinationis hujus ingemiscebant, dissolvi, et cum Christo esse pulchrius aestimantes: denique diem generationis suae exsecrabantur, sicut quis ait: Pereat dies illa in qua natus sum (Job. III, 2) .

PL 14, 541A

しかし聖なる賢い人々はそうではなかった。彼らはこの旅路の長さを嘆き、解き放たれてキリストとともにいることをいっそう美しいと考えた。実際、自分の生まれた日を呪った者もいる。ある者が言うとおりである。「私の生まれた日は滅びよ」(ヨブ記3:2)〔底本は3:2。3:3の誤りか〕。

De bono mortis 2.7

7

4. Quid enim est quod haec vita delectet, plena aerumnarum et sollicitudinum? In qua innumerae calumniae, et multae molestiae, et multae lacrymae eorum qui afflictantur molestiis, et non est, inquit (Thren. I, 2) , qui eos consoletur.

PL 14, 541A

4. 苦難と心労に満ちたこの生が、いったい何を喜ばせるというのか。この生には数えきれない中傷があり、多くの煩わしさがあり、煩わしさに苦しめられる者たちの多くの涙があり、「彼らを慰める者はいない」と言われる(哀歌1:2)。

De bono mortis 2.8

8

Et ideo laudat Ecclesiastes defunctos magis quam viventes. Et optimus, inquit, supra hos duos, qui nondum natus est, qui non vidit hoc malum (Eccl. IV, 2 et 3) .

PL 14, 541B

それゆえコヘレトは、生きている者たちよりも死んだ者たちを称える。「この二者のいずれにもまして最も善いのは、まだ生まれず、この悪を見なかった者である」と彼は言う(コヘレトの言葉4:2-3)。

De bono mortis 2.9

9

Et alibi idem Ecclesiastes meliorem longaevo viro eum asseruit (Eccl. VI, 3) , quem abortu ejecit mater sua; quia non vidit haec mala quae fiunt in hoc mundo, nec in has venit tenebras, nec in vanitate ambulavit saeculi; et ideo requiem hic magis habebit qui in hanc vitam non venit, quam ille qui venit.

PL 14, 541B

また別の箇所で同じコヘレトは、母が流産で産み落とした者を、長寿の男よりも善いと断言した(コヘレトの言葉6:3)。彼は、この世界で起こるこれらの悪を見ず、この闇に入らず、世の空しさの中を歩まなかったからである。それゆえ、この生に来なかった者のほうが、来た者よりも、いっそう多くの安息を得るだろう。

De bono mortis 2.10

10

Quid enim boni est homini in hac vita, qui in umbra vivit, nec expleri potest cupiditatibus suis? Et si expleatur divitiis, fructum quietis amittit, quia cogitur custodire quod misera aviditate quaesierit; ut miserius eas possideat, cui prodesse non poterunt.

PL 14, 541B

この生において、影の中に生き、自らの欲望を満たすこともできない人間に、何の善があるだろうか。たとえ富で満たされても、安らぎの実りを失う。惨めな貪りで求めたものを守らなければならなくなるからである。そのため、その富が役に立たなくなる者は、いっそう惨めにそれらを所有することになる。

De bono mortis 2.11

11

Quid enim miserius quam ut custodia torqueat, quarum abundantia nihil prosit? 5. Itaque si plena oneris vita, utique finis ejus allevamento est: allevamentum autem est bonum, mors autem finis: mors igitur bonum est.

PL 14, 541C

その豊かさが何の役にも立たないのに、それを守ることが苦しめる、これほど惨めなことがあろうか。5. それゆえ、生が重荷に満ちているなら、その終わりは確かに軽減である。軽減は善であり、死は終わりである。それゆえ死は善である。

De bono mortis 2.12

12

Neque enim aliter gavisus est Simeon, qui responsum acceperat non visurum se mortem, nisi prius videret Christum Domini; et cum eum parentes in templum inducerent, suscepit manibus suis, et dixit: Nunc dimittis servum tuum in pace (Luc. II, 29) ; quasi necessitate quadam teneretur in hac vita, non voluntate.

PL 14, 541C

シメオンもまた、ほかの仕方で喜んだのではない。彼は、主のキリストを先に見るまでは死を見ないだろうという答えを受けていた。両親が子を神殿に連れて来たとき、彼は自分の手に抱き取って言った。「今こそ汝は汝の僕を安らかに解き放つ」(ルカ2:29)。あたかも、この生に何らかの必然によって留められていて、意志によってではないかのようであった。

De bono mortis 2.13

13

Ita dimitti petit, quasi a vinculis quibusdam ad libertatem festinaret. Sunt enim velut vincula quaedam corporis hujus, et quod est gravius, vincula tentationum, quae nos alligant, et ad injuriam captivitatis astringunt quadam lege peccati.

PL 14, 541C

こうして彼は、あたかも何かの鎖から自由へと急ぐかのように、解き放たれることを求める。実際、この体にはいわば鎖のようなものがあり、さらに重いこととして、試練の鎖がある。それは我々を縛り、罪の何らかの法則によって、捕囚の不当な扱いへと締めつける。

De bono mortis 2.14

14

Denique in exitu ipso videmus quemadmodum anima decedentis paulatim solvat se vinculis carnis, et ore emissa evolet tamquam carcereo corporis hujus exuta gurgustio.

PL 14, 541D

実際、まさに最期に我々は、死にゆく者の魂が、いかに少しずつ肉の鎖から自らを解き、この体の牢獄のような小屋から脱ぎ捨てられたかのようにして、口から放たれ飛び去るかを見る。

De bono mortis 2.15

15

Denique festinabat etiam sanctus David de hoc loco peregrinationis exire, dicens: Advena ego sum apud te in terra et peregrinus, sicut omnes patres mei (Ps. XXXVIII, 13) .

PL 14, 541D

実際、聖なるダビデもまた、この旅の場所から出ようと急いで言った。「私は地上で、汝のもとの寄留者であり旅人である、私のすべての父祖たちのように」(詩篇38:13)。

De bono mortis 2.16

16

Et Ideo tanquam peregrinus ad illam sanctorum communem omnium patriam festinabat, petens pro hujus commorationis inquinamento remitti sibi peccata, priusquam discederet e vita. Qui enim hic non acceperit remissionem peccatorum, illic non erit.

PL 14, 542A

それゆえ彼は旅人として、聖なる者たちすべてに共通のあの故郷へと急ぎ、この滞在の汚れのために、生から去る前に自分の罪が赦されることを求めた。ここで罪の赦しを受けなかった者は、そこにはいないからである。

De bono mortis 2.17

17

Non erit autem qui ad vitam aeternam non poterit pervenire, quia vita aeterna remissio peccatorum est. Ideoque dicit: Remitte mihi, ut refrigerer, priusquam abeam, et amplius non ero (Ps. XXXVIII, 14) .

PL 14, 542A

そして、永遠の生命に至ることができない者は、そこにはいない。永遠の生命とは罪の赦しだからである。それゆえ彼は言う。「私を赦せ、私が安らぐように。私が去って、もはやいなくなる前に」(詩篇38:14)。

De bono mortis 2.18

18

6. Quid igitur tantopere vitam istam desideramus, in qua quanto diutius quis fuerit, tanto majore oneratur sarcina peccatorum? Ipse Dominus ait: Sufficit diei malitia sua (Matth. VI, 34) .

PL 14, 542A

6. それなのに、なぜ我々はこの生をこれほど望むのか。そこでは、人は長くいるほど、いっそう大きな罪の荷を負わされるのに。主自身が言った。「その日の悪は、その日だけで十分である」(マタイ6:34)。

De bono mortis 2.19

19

Et Jacob dixit: Dies annorum vitae meae quos habeo, centum triginta minimi et mali (Gen. XLVII, 9) , non quia dies mali, sed quia nobis accessu dierum malitiae incrementa cumulantur. Nullus enim dies sine nostro peccato praeterit.

PL 14, 542B

またヤコブは言った。「私が生きてきた私の生涯の年の日々は、百三十、きわめて短く、悪い」(創世記47:9)。日々が悪いからではなく、日々が加わるにつれて、我々に悪の増し加わりが積み重なるからである。我々の罪なしに過ぎる日は一日もないからである。

De bono mortis 2.20

20

7. Unde egregie Apostolus ait: Mihi enim vivere Christus est, et mori lucrum (Phil. I, 21) , aliud ad necessitatem vitae referens, aliud ad mortis utilitatem.

PL 14, 542B

7. それゆえ使徒は見事に言う。「私にとって、生きることはキリストであり、死ぬことは益である」(フィリピ1:21)。一方を生の必要に、他方を死の益に関係づけているのである。

De bono mortis 2.21

21

Christus enim nobis vivere est, cui servimus, cui oportet ut a sanctis suis in Evangelii praedicatione deferatur obsequium. Denique et Simeon qui ait: Nunc dimittis servum tuum (Luc. II, 29) , propter Christum exspectabat.

PL 14, 542B

我々にとって生きるとはキリストである。我々は彼に仕え、福音を宣べ伝えることにおいて、彼の聖なる者たちから彼に奉仕が捧げられねばならないからである。実際、「今、汝は汝の僕を解き放つ」(ルカ2:29)と言ったシメオンも、キリストのゆえに待っていたのである。

De bono mortis 2.22

22

Christus enim rex noster est; et ideo quod rex jubet, deserere non possumus et contemnere. Quantos imperator terrae hujus in peregrinis locis aut honoris specie, aut muneris alicujus causa jubet degere! Numquid hi inconsulto imperatore discedunt?

PL 14, 542B

キリストは我々の王だからである。それゆえ、王が命じることを、我々は捨てることも軽んじることもできない。この地の皇帝は、どれほど多くの者たちに、名誉の体裁で、あるいは何らかの任務のために、異郷で暮らすことを命じることか。彼らは、皇帝に問わずに去るだろうか。

De bono mortis 2.23

23

Et quanto amplius est divinis parere, quam humanis! Vivere ergo sancto Christus est et mori lucrum. Unde Apostolus quasi servus; non enim refugit vitae obsequium, et quasi sapiens lucrum mortis amplectitur.

PL 14, 542C

まして、神の命令に従うことは、人の命令に従うことより、どれほど大きいことか。それゆえ聖なる者にとって、生きることはキリストであり、死ぬことは益である。それゆえ使徒は僕のごとくである。生の奉仕を避けず、賢者のごとく死の益を抱くのである。

De bono mortis 2.24

24

Lucrum est enim evasisse incrementa peccati, lucrum fugisse deteriora, et ad meliora transisse. Et addidit: Dissolvi enim, et cum Christo esse multo melius: permanere autem in carne magis necessarium propter vos (Philip. I, 23, 24) .

PL 14, 542C

罪の増大を免れたことは益であり、より悪いものから逃れたことは益であり、より善いものへ移ったことは益だからである。そして彼は付け加えた。「解き放たれてキリストとともにいることは、はるかに善いからである。だが肉にとどまることは、汝らのために、より必要である」(フィリピ1:23-24)。

De bono mortis 2.25

25

Aliud melius, aliud necessarium. Necessarium propter fructum operis, melius propter gratiam et copulam Christi.

PL 14, 542C

一方はより善く、他方は必要である。必要なのは、働きの実りのため、より善いのは、キリストの恩寵と結合のためである。