Epistolae 2.9.1
Ordine proposito, Martyrii sibi quoque consequens nomen, prophetiam quam tenebat implevit: exposuit vocabuli parabolam, verus in omnibus revelator: arrisit quod vocabatur nomen, et meritis cumulavit: statuit natale vocabulum, ut origine, sic passione venturum.
PL 13, 556D提示された順序に従い、マルテュリウスもまた、自らの名にふさわしくなって、保っていた預言を成就した。名の譬えを解き明かし、あらゆる点でまことの啓示者であった。呼ばれていた名が微笑み、功績でそれを積み増した。生まれながらの呼び名を、生まれにおいてと同じく、受難においても〔殉教者と〕成るものとして確かなものにした〔martyr と Martyrius の語呂合わせ〕。
Epistolae 2.9.2
Quid poenae conscia horti secreta dissolvam? quod illo se primum contulit, ad quod iterum martyr intravit, januam paradisi, mundam voluptatem ac venerandas sui veris delicias meditatus; animatum florem, male haerentem adhuc spinae saeculi, locis virentibus plantaturus; a virgine demonstratus, cujus erat hortus.
PL 13, 556D刑罰を知るこの庭の秘密を、なぜ私が解きほぐそうか。彼が最初にそこへ赴いたのは、殉教者としてもう一度入る所、すなわち楽園の門であった。清い歓びと、自らの春の尊ぶべき悦びを思い巡らせながら。まだ世の棘にまずくしがみついている生ける花を、緑の場所に植えようとして、その庭の持ち主である処女によって示された〔処女が誰を指すか(教会かマリアか)は定かでない〕。
Epistolae 2.9.3
Quid me iterum ad mysteria facta revolvitis? Illa virgo prodidit, quae suos tenere semper optavit: voluit dimittere quem recepit: cultorem quem probavit, elegit.
PL 13, 557Aなぜ諸君は私を再び、なされた奥義へ引き戻すのか。自分のものをつねに保とうと望んでいたあの処女が、〔彼を〕明かした〔prodidit は「明かした」とも「引き渡した」とも取れる。目的語は略されており、マルテュリウスと取った〕。受け入れた者を手放そうとし、認めた耕す者〔cultor。庭を耕す者の意〕を選んだ。
Epistolae 2.9.4
Jam noti amoris affectu Deum quoque tenuit invitatum, dicente in Canticis Salomone, Descendat frater meus in hortum suum (Cant. V, 1) .
PL 13, 557Aすでに知られた愛の情によって、彼女は神をも招いて引き留めた。ソロモンが雅歌で言うとおりである。「わが兄弟は自分の園に下りよ」(雅歌5:1)。
Epistolae 2.9.5
Descendit et certe descendit: nam exire noluit quem dives voluntas adamavit quoque tempore passionis, ut rem notam nostris temporibus exprimamus. In horto cum Judaeis comprehendit Dominum Scariotes.
PL 13, 557A彼は下った、たしかに下った。豊かな意志が愛した者は、出ようとしなかったからである〔quem dives voluntas adamavit は意味が取りにくい〕。受難の時にも同様で、我々の時代によく知られた事柄を言い表すならば、庭でユダヤ人たちとともに、イスカリオテが主を捕えた。
Epistolae 2.9.6
Nemo de tali secessione discipuli causetur: ita Magister et Dominus invenitur. Putatus est hortulanus, rigator viventium, plantator animarum. Hortus est ergo non fugientis, sed confugientis asylum, intelligentibus horti facient meruisse paradisum.
PL 13, 557A弟子のこのような退去を誰も非難してはならない。師にして主もそうして見いだされるのだから。彼は庭師と思われた。生ける者たちに水を注ぎ、魂を植える者である。ゆえに庭は、逃げる者の避難所ではなく、逃げ込む者の避難所である。悟る者たちに、庭は、楽園に値したことをなすであろう〔底本は intelligentibus horti facient meruisse paradisum。本文が崩れているらしく、このように解した〕。