アウソニウスc. 310–395

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Ordo urbium nobilium

Urbs XIV 第XIV篇

Ausonius · Ordo urbium nobilium · PL 19, 871C · 7 sectiones

Ordo urbium nobilium 14.0.1

1

Impia jamdudum condemno silentia, quod te,O patria, insignem Baccho, fluviisque, virisque,Moribus, ingeniisque hominum, procerumque senatu,Non inter primas memorem. Quasi conscius urbisExiguae immeritas dubitem contingere laudes.Non pudor hinc nobis. Nec enim mihi barbara Rheni

PL 19, 871C

不敬虔な沈黙を、私はとうから咎めている。あなたを、おお祖国よ、バックス〔ぶどう酒〕と河川と男たちで際立つあなたを、風習と人々の才と、貴族の元老院で際立つあなたを、第一の都市のうちに数えて語らなかったからだ。まるで小さな都市の自覚があって、値しない称賛に触れることをためらうかのようだ。これは私〔nos〕にとって恥ではない。私にはレヌスの蛮族の

Ordo urbium nobilium 14.0.2

2

Ora, nec Arctoo domus est glacialis in Haemo.Burdigala est natale solum: clementia coeliMitis ubi, et riguae larga indulgentia terrae;Ver longum, brumaeque breves, juga frondea subsuntFervent aequoreos imitata fluenta meatus.Quadrua murorum species, sic turribus altis

PL 19, 872A

岸辺はなく、北のハエモスに凍てつく家もない。ブルディガラ(ボルドー)が生まれた土地だ。そこでは天の温和さがやわらかで、潤う大地の恵みも豊かである。春は長く、冬は短く、茂る丘の稜線が下に連なる。海の流れをまねた流れが沸き立つ〔Fervent の主語は明示されず、潮の満ち引きする川の流れと解した〕。城壁の外観は四角〔quadrua は「四角の」の意の珍しい形〕で、高い塔で

Ordo urbium nobilium 14.0.3

3

Ardua, ut aerias intrent fastigia nubes.Distinctas interne vias mirere, domorumDispositum, et latas nomen servare plateas:Tum respondentes directa in compita portas,Per mediumque urbis fontani fluminis alveum.Quem pater Oceanus refluo cum impleverit aestu,

PL 19, 872A

そびえ、その頂は大気の雲に入る。内側の区切られた道を、家々の配置を、広い広場が名にふさわしいことを、驚嘆せよ。さらに、まっすぐな辻に向き合う門を、都の中央を通る、泉から来る流れの川床を。父オケアヌスが寄せ返す潮で満たしたとき、

Ordo urbium nobilium 14.0.4

4

Allabi totum spectabis classibus aequor.Quid memorem Pario contectum marmore fontemEuripi fervere freto; quanta umbra profundi!Quantus in amne tumor! quanto ruit agmine praecepsMargine contenti bissena per ostia cursus,Innumeros populi non umquam exhaustus ad usus!

PL 19, 872A

海原全体が船団とともに寄せ来るのを、あなたは見るだろう。パロスの大理石で覆われた泉が、エウリポス〔潮流の激しいエウボイアの海峡〕のように沸き立つことを、どう語ろう。深みの影の何と大きいことか。川の膨らみの何と大きいことか。何と大群で急ぎ落ちることか、縁に収められた流れが、十二の口を通って、民の数知れぬ用のために、決して尽きることなく。

Ordo urbium nobilium 14.0.5

5

Hunc cuperes, rex Mede, tuis contingere castris,Flumina consumpto cum defecere meatu:Hujus fontis aquas peregrinas ferre per urbes,Unum per cunctas solitus portare Choaspem.Salve, fons ignote ortu, sacer, alme, perennis,Vitree, glauce, profunde, sonore, illimis, opace.

PL 19, 872B

メディアの王よ、あなたはこの泉に自軍の陣営が触れることを望んだだろう、流れが使い尽くされて川が涸れたとき。この泉の水を異国の諸都市へ運ぶことを、すべての都を通してただ一つのコアスペス川〔ペルシアの王が水を携えた川〕を運ぶのを常としたあなたが。幸いあれ、源の知られぬ泉よ、聖なる、養い、永遠の、玻璃のように透き、青緑で、深く、鳴り、濁らず、木陰に覆われた泉よ。

Ordo urbium nobilium 14.0.6

6

Salve, urbis genius, medico potabilis haustu,DIVONA Celtarum lingua, fons addite divis.Non Aponus potu, vitrea non luce NemaususPurior, aequoreo non plenior amne Timavus.Hic labor extremus celebres collegerit urbes.Utque caput numeri Roma inclyta, sic capite isto

PL 19, 872B

幸いあれ、都の守護霊よ、薬として飲まれる泉よ、ディウォナ〔ケルトの言葉で「神の泉」の意〕、神々に加えられた泉よ。飲み心地ではアポヌス〔パタウィウム近郊の泉〕も、玻璃の輝きではネマウスス〔ニームの泉〕も、これより清らかではない。海のような流れをもつティマウス〔アドリア海に注ぐ川〕も、これより豊かではない。この労苦が、最後に名高い都市を集め終えるように。名高いローマが〔都市の〕数の頭であるように、この頭によって

Ordo urbium nobilium 14.0.7

7

Burdigala ancipiti confirmet vertice sedem.Haec patria est: patrias sed Roma supervenit omnesDiligo Burdigalam: Romam colo. Civis in hac sum,Consul in ambabus. Cunae hic, ibi sella curulis.

PL 19, 872C

ブルディガラが、二つの頭をもって、その座を固めるように〔ローマを列の頭に、ブルディガラを結びの頭に置いて、列を両端から固める意と取った〕。ここは祖国だ。だがローマは、あらゆる祖国の上に立つ。私はブルディガラを愛し、ローマを敬う。ここでは市民、両方で執政官である〔意は定かでない。両方の祖国のための執政官、と取った〕。揺りかごはここに、高官の椅子はあちらに。