アウソニウスc. 310–395

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Ludus septem sapientum

Pars IV 第IV部

Ausonius · Ludus septem sapientum · PL 19, 873C · 10 sectiones

Ludus septem sapientum 4.0.1

1

De more Graeco prodeo in scenam Solon,Septem Sapientum fama cui palmam dedit.Sed fama non est judicii severitas.Neque me esse primum, vestrum aut imum existimo,Aequalitas quod ordinem nescit pati.Recte olim ineptum Delphicus jussit Deus

PL 19, 873C

ギリシアの習いにしたがい、私ソロンは舞台に進み出る。世評が七賢人のうちでヤシ〔勝利の印〕を授けた者である。だが世評は判断の厳格さではない。私は自分が、諸君〔七賢人〕の第一でも最下位でもあるとは考えない。平等は順位を耐えることを知らないからだ。かつてデルポイの神は、正しくも、愚かな者に命じた、

Ludus septem sapientum 4.0.2

2

Quaerentem, quisnam primus sapientum foret,Ut in orbe tereti nomina eorum incideret:Ne primus esset, ne vel imus quispiam.Eorum e medio prodeo gyro Solon.Ut quid dixisse Croeso regi existimor,Id omnis hominum secta sibi dictum putet.

PL 19, 873D

賢人たちのうち誰が第一かと尋ねる者に、彼らの名を丸い輪に刻むように、と。誰も第一とならず、また最下位ともならないように。その輪の真ん中から、私ソロンは進み出る。私が王クロイソスに言ったと思われていることは何であれ、人間のあらゆる種類の者が、自分に言われたものと考えるがよい。

Ludus septem sapientum 4.0.3

3

Graece coactum ὅρα τέλος μακροῦ Βίου:Quod longius fit, si Latine edisseras:Spectare vitae jubeo cunctos terminum.Proinde miseros, aut beatos dicereEvita: quod sunt semper ancipiti statu.Id adeo sic est. Si queam, paucis loquar.

PL 19, 873D

ギリシア語で凝縮された「長い生涯の終わりを見よ(ὅρα τέλος μακροῦ βίου)」は、ラテン語で説明すれば、より長くなる。私は、すべての人に生涯の終わりを見るよう命じる。だから、惨めな者とも幸いな者とも言うことは避けよ。彼らは常に不確かな状態にあるからだ。まさにそうなのだ。できれば、手短に語ろう。

Ludus septem sapientum 4.0.4

4

Rex, an tyrannus, Lydiae Croesus fuitHis in beatis, dives insanum in modum,Lateribus aureis templa qui divis dabat.Is me evocavit. Venio dicto obediens,Meliore ut uti rege possint Lydii.Rogat, beatum prodam, si quem noverim;

PL 19, 873D

リュディアの王か、僭主か、クロイソスは世に幸いな者のうちにあり、狂気じみて富み、黄金の煉瓦で神々に神殿を捧げた。彼が私を呼んだ。私は言葉に従って来る、リュディア人がより良い王を得られるように。彼は求める、幸いな者を知っているなら名を挙げよ、と。

Ludus septem sapientum 4.0.5

5

Telana dico civem non ignobilem.Pro patria pugnans iste vitam objecerat.Despexit. Alium quaerit. Inveni Aglaum;Fines qui agelli proprii numquam excesserat.At ille ridens, Quo dein me ponis loco,Beatus orbe toto qui solus vocor?

PL 19, 874A

私はテラナ〔底本は Telana。アテナイ人テッロスのことか〕という、卑しからぬ市民を挙げる。彼は祖国のために戦い、命を投げ出した。王は軽んじ、別の者を求める。私はアグラオスを見出した。自分の小さな畑の境を一度も出なかった者だ。すると彼は笑って言った。「ではあなたは私をどの位置に置くのか、全世界で唯一、幸いな者と呼ばれる私を」。

Ludus septem sapientum 4.0.6

6

Spectandum dico terminum vitae prius:Tum judicandum, si manet felicitas.Dictum moleste Croesus accepit. At egoRelinquo regem. Bellum ille in Persas parat.Profectus, victus, vinctus, regi deditus.. . . . . . . . . . . . . . . . .

PL 19, 874A

私は言う、まず生涯の終わりを見るべきだ、そのうえで、幸運が続くかどうかを判じるべきだ、と。クロイソスはその言葉を不快に受け取った。だが私は王を後にした。彼はペルシア人に対する戦を準備する。出陣し、敗れ、縛られ、王に引き渡された。……

Ludus septem sapientum 4.0.7

7

At ille captus, funeris ipse instar sui.. . . . . . . . . . . . . . . . .Qua flamma totum se per ambitum dabat,Volvens in altum fumidos aestu globos.At pene sero Croesus ingenti sono,O vere vates, inquit, o Solon, Solon!

PL 19, 874B

だが彼は捕らえられ、自らの葬儀のような姿で、……そこでは炎が周囲のすべてに広がり、熱で煙の玉を高く巻き上げていた。だがクロイソスは、ほとんど遅すぎたときに、大声で、「ああ、まことの預言者よ、ソロン、ソロンよ」と言った。

Ludus septem sapientum 4.0.8

8

Clamore magno ter Solonem nuncupat.Qua voce Cyrus motus, exstingui jubetGyrum per omnem, et destrui ardentem pyram.Et commodum profusus imber nubibusRepressit ignem. Croesus ad regem illicoDeductus lectam per ministrorum manum

PL 19, 874B

大声で三度、ソロンの名を呼ぶ。その声にキュロスは心を動かされ、命じる、周囲のすべてで火を消し、燃える薪の山を崩すように、と。ちょうどそのとき、雲から降りそそいだ雨が火を抑えた。クロイソスは直ちに王のもとへ選りすぐった従者の一団によって連れていかれた。

Ludus septem sapientum 4.0.9

9

Interrogatus, quem Solonem diceret:Et quam ciendi causam haberet nominis,Seriem per omnem cuncta regi edisserit.Miseratur ille: vimque fortunae videns,Laudat Solonem: Croesum in amicis habet.Vinctumque pedicis aureis secum jubet

PL 19, 874B

「どのソロンのことか」と問われ、その名を呼んだ理由は何かと問われて、一部始終を通して、すべてを王に説明する。王は憐れみ、運命の力を見て、ソロンを称え、クロイソスを友の列に置く。黄金の足かせで縛られたまま、自分とともに、と命じる、

Ludus septem sapientum 4.0.10

10

Reliquum, quod esset vitae, totum degere.Ego duorum regum testimonioLaudatus, et probatus ambobus fui.Quodque uni dictum est, quisque sibi dictum putet.Ego jam peregi, qua de causa huc prodii.Venit ecce Chilon. Vos valete, et plaudite.

PL 19, 874C

生涯の残りのすべてを過ごすように、と。私は二人の王の証言によって称えられ、二人に認められた。一人に言われたことは、誰もが自分に言われたと思うがよい。私は、ここに出てきた目的を、すでに果たした。見よ、キロンが来る。諸君は健やかであれ、そして拍手を。