ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De incarnationis Dominicae sacramento liber unus

Caput IV 第IV章

Ambrose of Milan · De incarnationis Dominicae sacramento liber unus · PL 16, 824C · 28 sectiones

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.1

1

Non sufficere si credamus in Christo veram carnem, nisi a divinitate omnem cum ea confusionem, aliamve infirmitatem secludamus: neque si eumdem utriusque foederis Deum dicamus, nisi coaeternum ipsimet Verbum profiteamur: nec demum, si ante Virginem agnoscamus illum coepisse, nisi omni principio antiquiorem praedicemus.

PL 16, 824C

キリストに真の肉があると信じるだけでは足りず、神性から、それとのあらゆる混同と、そのほかの弱さとを退けねばならない。また、両契約の神は同じ神だと言うだけでは足りず、言葉そのものが〔父と〕共に永遠であると告白せねばならない。また、彼がおとめより前に始まったと認めるだけでは足りず、あらゆる始まりよりも古いと宣べねばならない。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.2

2

Commendatur Petri confessio; et cur ille, loquentibus aliis, tacuerit, quamve pulchre idem postea responderit, exponitur. 23. Noli igitur et tu secundum naturam interpretari, quod praeter divinitatis naturam est.

PL 16, 824C

ペトロの告白が称えられ、他の者たちが語るときになぜ彼が黙っていたのか、のちに同じ彼がいかに見事に答えたのかが説かれる。23. だから、あなたもまた、神性の本性の外にあることを、本性に従って解釈するな。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.3

3

Nam etsi credas a Christo veram carnem esse susceptam, et offeras transfigurandum corpus altaribus; non distinguas tamen naturam divinitatis et corporis, et tibi dicitur: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti (Gen. IV, 7) .

PL 16, 824C

たとえあなたが、キリストによって真の肉が受け取られたと信じ、変容させられるべき体を祭壇に献げるとしても、神性の本性と体の本性を区別しないなら、あなたに言われる。「汝が正しく献げても、正しく分けないなら、汝は罪を犯したのだ」(創世記4:7)。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.4

4

Divide quod meum, divide quod suum Verbi est. Ego quod erat illius, non habebam: et ille quod meum est, non habebat. Suscepit quod meum est, ut impertiret quod suum est: suscepit non ut confunderet, sed ut repleret.

PL 16, 825A

私のものを分けよ、言葉自身のものを分けよ。私は、彼のものを持たなかった。彼もまた、私のものを持たなかった。彼は私のものを受け取った、自分のものを分け与えるためである。混同するためではなく、満たすために受け取った。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.5

5

Si credas susceptionem, affingas confusionem; Manichaeus esse desisti, nec tamen Ecclesiae filius esse coepisti.

PL 16, 825A

汝が受容を信じながら混同をつくり上げるなら、汝はマニ教徒であることをやめたが、それでも教会の子であることを始めてはいない。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.6

6

24. Si credas susceptionem corporis, adjungas divinitati compassionem: portionem utique perfidiae, non perfidiam declinasti; credis enim quod tibi prodesse praesumis: non credis quod Deo dignum est.

PL 16, 825A

24. 汝が体の受容を信じながら、神性に共苦を付け加えるなら、汝が避けたのは背信の一部であって、背信そのものではない。汝は、自分に益があると思うことを信じ、神にふさわしいことは信じないからである。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.7

7

25. Rursus si credas quia idem Deus et novi et veteris Testamenti est, tempora autem Verbo ejus et momenta praemittas: tolerabilior Valentinus est, qui non saecula ante Deum, sed deos putat esse, quod saecula sunt; minoris enim sacrilegii est copulari divinitati saecula, quam praeferri.

PL 16, 825B

25. また、汝が新約と旧約の神は同じ神だと信じながら、その言葉に時と瞬間を先立たせるなら、ウァレンティノスの方がまだ耐えやすい。彼は、世々が神より前にあるのではなく、世々であるものが神々だと考えるからである〔ウァレンティノスが神的な存在とした「世々」(アイオーン)を言う〕。神性に世々を結びつけるのは、世々を神性の上に置くよりも冒瀆が小さい。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.8

8

26. Si credas iterum quia Christus principium non sumpsit ex Virgine, sed tamen aliquod ante Christum aestimes esse principium: in tempore distantia, de impietate contentio est; Virginis enim supparem negasti esse, non temporis.

PL 16, 825B

26. 汝がまた、キリストはおとめから始まりを受けたのではないと信じながら、それでもキリストより前に何らかの始まりがあると見なすなら、隔たりは時にあるにせよ、争いは不敬虔についてのものである。汝は、〔キリストが〕おとめと同年の者であることを否んだのであって、時と同年の者であることは否んでいないからである〔suppar(同じ年ごろの者)の係りは定かでない。キリストをおとめと同じ年ごろとすることは否みながら、時と同じ年ごろとすることは否まない、の意に取った〕。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.9

9

Ego autem et supparem Virginis secundum susceptionem corporis non negabo, et creatorem temporis confitebor. Quid enim proficis, si dicas quia Christus haec an illa sit creatura? Creatura mutatur, non divinitas adoratur.

PL 16, 825B

しかし私は、体の受容に従えばおとめと同年の者であることも否まず、時の創造者であることも告白する。実際、キリストはこの被造物なのかあの被造物なのかと言って、汝に何の益があるのか。被造物は変化する。〔それでは〕神性が礼拝されることにならない。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.10

10

27. Noluit se sic Christus agnosci, nec his tantum, quae supra hominem sunt, meritis aestimari.

PL 16, 825C

27. キリストは、このように認められることも、人を超えるものに属する功績だけで評価されることも、望まなかった。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.11

11

Denique cum interrogasset: Quem me dicunt esse homines (Matth. XVI, 13) ? cum alii dicerent Eliam, alii Hieremiam, aut unum ex prophetis; nullius sententiam praedicavit: cum Petrus dixisset: Tu es Christus Filius Dei vivi (Ibid., 16) ; hunc solum non immerito laudavit.

PL 16, 825C

実に、「人々は私を誰だと言っているか」(マタイ16:13)と問うたとき、ある者はエリヤと言い、ある者はエレミヤ、あるいは預言者の一人と言ったが、彼は誰の意見も称えなかった。ペトロが「汝はキリスト、生ける神の子である」(マタイ16:16)と言うと、彼はこの者だけを、当然のこととして称えた。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.12

12

28. Ergo Joannes dicit, Petrus dicit, Christus probavit, et tu non probas, Ariane? Nec Joanni et Petro putas esse credendum, quos vel solos pro testimonio gloriae suae Dominus noster Jesus Christus ad omnium fidem credidit abundare?

PL 16, 825C

28. そうであれば、ヨハネが言い、ペトロが言い、キリストが是認したのに、汝は是認しないのか、アレイオス派よ。汝は、ヨハネとペトロを信じるべきではないと考えるのか。我々の主イエス・キリストは、自らの栄光の証しとして、万人の信仰のために、この二人だけでも足りると見なしたのに。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.13

13

Denique quasi ad testimonium veteris et novi Testamenti Moyses cum Elia adsciscitur, cum Joanne Petrus frequenter adhibetur (Matth. XVII, 1) . 29. Petrus dicit, Tu es (Joan. XIII, 23) ; non dicit: Tu esse coepisti.

PL 16, 825C

実に、新約と旧約の証しとなるかのように、モーセがエリヤと共に加えられ、ヨハネにしばしばペトロが伴う(マタイ17:1)。29. ペトロは言う、「汝は在る」(ヨハネ13:23)〔底本の引照はヨハネ13:23。「汝は…である」の句はマタイ16:16 に当たり、ヨハネ13:23 は次の節の「寄りかかった者」に当たる〕。彼は「汝は存在し始めた」とは言わない。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.14

14

Petrus dicit: Tu es Filius Dei; non dicit: Tu es creatura. Dixit hoc Joannes. Si adhuc non credidisti, quia non intellexisti mysterium supra sapientiam recumbentis, repetivit Petrus.

PL 16, 826A

ペトロは言う、「汝は神の子である」。「汝は被造物である」とは言わない。ヨハネがこれを言った。汝が、知恵の上に寄りかかった者の奥義を悟らなかったために、なお信じなかったのなら、ペトロがそれを繰り返したのである〔「知恵の上に寄りかかった者」は、知恵であるキリストの胸にもたれたヨハネを指すと取った〕。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.15

15

Commendavit utrumque Christus, alterum judicio, alterum mysterio; id enim addidit, ut legeres quod in Christi pectore recumbebat, et intelligeres quod ejus caput, in quo principale omnium sensuum est, arcano quodam sapientiae replebatur.

PL 16, 826A

キリストは二人を共に称えた。一人は判断によって、もう一人は奥義によってである。すなわち、〔ヨハネが〕キリストの胸に寄りかかっていたことを汝が読み、また、あらゆる感覚の首座である彼の頭が、知恵の何らかの秘められたもので満たされていたことを悟るように、このことが書き添えられたのである。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.16

16

Sed si non putas intelligendum esse mysterium, saltem noli impugnare judicium. Laudatur Petrus, quia Dei Filium credidit, quem videbat; quia se ab imperitae plebis rudibus adhuc opinionibus separabat.

PL 16, 826A

だが、汝が奥義を理解すべきではないと考えるなら、せめて判断には逆らうな。ペトロが称えられるのは、目に見ていた者を神の子と信じたからであり、無知な民衆のなお粗野な思い込みから自らを切り離したからである。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.17

17

Denique cum interrogasset Dominus, quid homines de Filio hominis aestimarent, cum diceretur vulgi sententia, Petrus tacebat.

PL 16, 826A

実に、主が、人の子について人々はどう考えているかと問い、群衆の意見が語られていたとき、ペトロは黙っていた。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.18

18

30. Taces ergo, Simon, et respondentibus aliis, adhuc taces (Matth. XVI, 14) ; cum ipse sis primus, qui etiam non interrogatus interrogas: nec times, ne reprehendaris a Domino, quia non respondes interroganti?

PL 16, 826B

30. シモンよ、あなたは、他の者たちが答えているときも、なお黙っているのか(マタイ16:14)。あなた自身は、問われなくても問う、第一の者であるのに。問う者に答えないことで、主に咎められるのを恐れないのか。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.19

19

Ideo, inquit, non respondeo, quia non interrogor meam, sed alienam sententiam; legi enim: Ut non loquatur os meum opera hominum (Psal. XVI, 4) : opus autem est perfidorum perfidias praedicare.

PL 16, 826B

彼は言う。「私が答えないのは、問われているのが私の意見ではなく、他人の意見だからである。私は『私の口が人の業を語らぬように』(詩篇16:4)と読んだ。背信の者たちの背信を宣べ伝えるのは、まさに〔人の〕業である」。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.20

20

Ergo taceo adhuc, quia nondum id quod sentio interrogor: non proferam labiis, quod animus non probavit. Erit tempus quando respondeam.

PL 16, 826B

「だから私はなお黙っている。私が思うことは、まだ問われていないからである。心が是認しなかったことを、唇で述べはしない。答えるべき時が来るだろう」。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.21

21

Interrogabor et ipse quid sentiam, tunc demum respondebo quod meum est; meum est enim fidem loqui, pietatem asserere, gratiam praedicare.

PL 16, 826B

「私自身にも、何を思うかが問われるだろう。そのとき初めて、私のものを答えよう。信仰を語り、敬虔を主張し、恩寵を宣べるのが、私のものだからである。」

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.22

22

31. Non igitur quasi pigrior sensu, voce tardior tacet, nec quasi fastidiosus differt vocis obsequium: sed quasi cautus periculum vulgaris opinionis evitat, qui periculum non evitabat salutis.

PL 16, 826C

31. こうして彼が黙っているのは、感覚が鈍いからでも、声が遅いからでもなく、気難しいから声による従順を先延ばしにするのでもない。むしろ、身の安全にかかわる危険は避けなかった彼が、用心深い者として、俗説の危険を避けているのである。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.23

23

Denique in posterioribus habes quia exsilivit e navi, ut occurreret Domino (Matth. XIV, 29) , non gloriae cupidus, sed obedientiae praematurus.

PL 16, 826C

実に、後の箇所に、彼が船から跳び降りて主のもとへ行ったとあるのを、あなたは見出す(マタイ14:29)。それは栄光を欲したからではなく、従順に逸ったからである。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.24

24

32. Hic ergo qui ante reticebat, ut doceret nos quod impiorum nec verbum debeamus iterare: hic, inquam, ubi audivit: Vos autem quid me dicitis (Matth. XVI, 15) ? statim loci non immemor sui, primatum egit: primatum confessionis utique, non honoris; primatum fidei, non ordinis.

PL 16, 826C

32. それゆえ、この者は、先には沈黙していた。不敬虔な者たちの言葉を、一語たりとも繰り返してはならないと我々に教えるためである。この者が、「では汝らは私を何と言うか」(マタイ16:15)と聞くや、自分の立場を忘れず、ただちに首位を行使した。栄誉の首位ではなく告白の首位、序列の首位ではなく信仰の首位である。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.25

25

Hoc est dicere: Nunc nemo me vincat, nunc meae partes sunt: debeo compensare quod tacui, debet prodesse quod silui. Lingua mea non habet spinas; sine impedimento fides debet exire.

PL 16, 826C

これは次のように言うに等しい。今は誰も私に勝ってはならない、今は私の出番である。黙っていた分を埋め合わせねばならない、沈黙していたことが益とならねばならない。私の舌には棘がない。信仰は妨げなく出なければならない。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.26

26

Dum alii coenum, alienae licet, prolatae tamen impietatis evacuant, qui aut Eliam, aut Hieremiam, aut unum ex prophetis Christum esse dixerunt (Matth. XVI, 14) ; habuit enim ista vox coenum, habuit ista vox spinas: dum alii, inquam, hoc lavant coenum, dum in aliis enodantur hae spinae, vox nostra Filium Dei Christum resultet.

PL 16, 827A

他の者たちが、他人のものであるにせよ口にされた不敬虔の泥を空にしている間、すなわち、エリヤ、あるいはエレミヤ、あるいは預言者の一人がキリストだと言った者たち(マタイ16:14)の泥を空にしている間に――その声には泥があり、その声には棘があったからである――、他の者たちがこの泥を洗い、他の者たちのうちでこれらの棘が取り除かれている間に、我々の声は、キリストが神の子であると響き返すがよい。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.27

27

Mihi purus est sermo, cui nullas spinas expressa reliquit impietas. 33. Hic est ergo Petrus qui respondit pro caeteris apostolis, immo prae caeteris (Ibid., 16) ; et ideo fundamentum dicitur, quia novit non solum proprium, sed etiam commune servare.

PL 16, 827A

私の言葉は清い。口にされた不敬虔が、そこに棘を一つも残さなかったからである。33. それゆえ、これが、他の使徒たちのために、いや他の使徒たちに先んじて答えたペトロである(マタイ16:16)。そして彼が土台と呼ばれるのは、自分のものだけでなく共通のものをも守ることを知っていたからである。

De incarnationis Dominicae sacramento liber unus 4.28

28

Huic astipulatus est Christus, revelavit Pater. Nam qui veram generationem loquitur Patris, a Patre assumpsit, non sumpsit ex carne.

PL 16, 827A

彼にキリストは同意し、父が啓示した。実に、父の真の生まれを語る者は、父から受け取ったのであって、肉から取ったのではない〔assumpsit(受け取った)と sumpsit(取った)の対の係りは定かでない。父の真の生まれを知ることを父から受け、肉と血から得たのではない、の意に取った(マタイ16:17 を受ける)〕。