セドゥリウス5世紀前半

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Carmen paschale

Dedicatio Operis paschalis, Prooemium 『復活祭の作品』の献辞 冒頭

Sedulius · Carmen paschale · PL 19, 545C · 15 sectiones

Carmen paschale ded2.0.1

1

Sancto ac beatissimo patri Macedonio presbytero Sedulius in Christo salutem. Praecepisti, reverende mi domine, Paschalis carminis textum, quod officio purae devotionis simpliciter exsecutus vobis obtuli perlegendum, in rhetoricum me transferre sermonem.

PL 19, 545C

聖なる、いとも福なる父、司祭マケドニウスへ、セドゥリウスより、キリストにおいて挨拶を送る。あなたは命じた、尊ぶべき我が主よ、『復活祭の歌』の本文を――私が清い献身の務めとして素朴に仕上げ、あなた〔vos。一人の相手への敬意の複数〕に通読していただくために差し出したものを――修辞の文体に移すようにと。

Carmen paschale ded2.0.2

2

Quod utrum placuerit, ideo geminari volueris, an quod offenderit, ut potius arbitror, stylo censueris liberiore describi, sub dubio videor fluctuare judicio.

PL 19, 547A

それが気に入ったので重ねて書かせようとしたのか、それとも――私のほうがむしろそう考えるが――気に入らなかったので、より自由な文体で記すべきだと判断したのか、私は定まらぬ判断のうちに揺れているように見える。

Carmen paschale ded2.0.3

3

Sanctis tamen jussionibus non resiliens, injunctam suscepi provinciam, et procellosis adhuc imbribus concussae ratis vela madentia tumentis pelagi rursus fatigationi commisi per emensos cursus revoluti discriminis, et Cycladas ingentes, quas praecipitanti formidine celerius ante transieram, longa maris circuitione discurrens, ut illos portus et littora, quae dudum praetereundo lustravi, diligentiori opera nunc viserem.

PL 19, 547A

それでも、聖なる命令に逆らわず、課された任務を引き受けた。嵐の雨にまだ打たれたままの船の、濡れた帆を、うねる海の疲労にふたたびゆだね、一度経た航路、すでに過ぎた危難をたどり直して、かつて急ぐ恐れのうちに素早く通り過ぎた巨大なキュクラデス諸島を、長い海の回り道で駆け巡る。かつて通りすがりに見渡した港や岸を、今はより丁寧な仕事で訪れようとするのである。

Carmen paschale ded2.0.4

4

Tradita siquidem multa pro metricae necessitatis angustia priori commentario nequaquam videntur inserta, quae postmodum linguae resolutio magis est assecuta.

PL 19, 547A

実際、伝えられた多くのことは、韻律の必要の狭さのために、先の叙述にはまったく挿入されていないように見える。それらは、のちに言葉の解き放たれた自由が、より多く捉えたのである。

Carmen paschale ded2.0.5

5

Dederimus hinc obtrectatoribus viam, dicentque nonnulli, fidem translationis esse corruptam, quia certa videlicet sunt in oratione, quae non habentur in carmine. Si qui tamen istud objiciant, faciunt nae intelligendo, ut nihil intelligant.

PL 19, 547B

ここで我々は誹謗者に道を開いたことになろう。ある者たちは、翻案の忠実さが損なわれていると言うだろう。散文の中には確かにあるものが、歌の中には無いからである。だが、もしそのように非難する者がいるなら、彼らは、理解することによって何も理解しないという仕方で行っているのだ。

Carmen paschale ded2.0.6

6

Nam si saeculares litteras assecuti, aut divinis videbuntur libris instructi, debent exempla veterum recensere, ne similia lacerare conentur injuste. Cognoscant, HERMOGENIANUM doctissimum jurislatorem tres editiones sui operis confecisse.

PL 19, 547B

なぜなら、世俗の文学を修め、あるいは神の書に通じていると見られる者は、古人の先例を顧みるべきで、同様の事柄を不当に引き裂こうとしてはならない。知るがよい、きわめて博学な法学者ヘルモゲニアヌスが、自らの作品に三つの版を作ったことを。

Carmen paschale ded2.0.7

7

Cognoscant, peritissimum divinae legis Origenem tribus nihilominus editionibus prope cuncta, quae disseruit, aptavisse.

PL 19, 547B

知るがよい、神の法に最も通じたオリゲネスが、やはり三つの版で、自らの論じたほとんどすべてを整えたことを。

Carmen paschale ded2.0.8

8

Nec eorum quispiam mordacis linguae laceratur injuria, cum potius inde laudis consequantur augmenta, quod proventibus uberioris ingenii diligentiore posteros fide noscendae veritatis instruxerunt. Aliud est namque mutare composita, et aliud integrare.

PL 19, 547B

彼らのうち誰一人、噛みつく舌の侮辱で引き裂かれてはいない。むしろそこから称賛の増しを得ている。より豊かな才の産物によって、真理を知るためのより入念な誠実さをもって、後世の人々を教えたからである。実に、組み上げたものを変えることと、完全にすることは別である。

Carmen paschale ded2.0.9

9

Nam plena quamvis spatia divinae legis immensa, quibus dicta semper adjiciuntur, et desunt, velut mare fluviorum penitus incrementa non sentiens, nullis terminari sensibus queant, nullis explicari linguis valeant.

PL 19, 548A

というのは、神の法の広大な空間は満ちているが、そこには言葉が絶えず付け加えられ、また欠けてもいて、河川の流入の増加をまるで感じない海のように、いかなる思いによっても限り得ず、いかなる言葉によっても解き明かし得ないからである。

Carmen paschale ded2.0.10

10

Sic et nostri prorsus a sese libelli non discrepant. Sed quae defuerant primis, addita sunt secundis. Nec impares argumento, vel ordine, sed stylo videntur, et oratione dissimiles. Proferant igitur sua, si qui carpere nituntur aliena.

PL 19, 548A

そのように、我々の小冊子も、互いにまったく異ならない。ただ、最初のものに欠けていたことが、第二のものに加えられている。主題においても順序においても等しくないのではなく、文体において、また語りにおいて異なるように見えるだけである。他人の仕事を非難しようとする者は、まず自分の仕事を示すがよい。

Carmen paschale ded2.0.11

11

Promptius est omnibus judicare, quam facere, et de castrensi munimine pericula securo vultu conspicere. Credo tamen, Pater egregie, nullum fore, quamvis impudenter, obloquium, si meruero dextrum pectoris adipisci judicium.

PL 19, 548A

皆にとって、判断することは行うことよりたやすく、陣営の防壁の内から危険を安全な顔で眺めることもたやすい。それでも、すぐれた父よ、もし私が胸の好意ある判断を得られるなら、どれほど恥知らずな者であっても、反論は何ひとつ生じないと信じる。

Carmen paschale ded2.0.12

12

Fave primum, ut alii faveant, et omnium mentibus sententia se probatae jugiter auctoritatis infundat. Tu facies, ut delectet evasisse discrimina, cum serenior coeperis aperire tranquilla. Navigare rursus in aequore, nunc in portu jam navigem.

PL 19, 548A

まずあなたが好意を示せ。そうすれば他の人々も好意を示すだろう。そして確かな権威をもって是認された判断が、皆の心に絶えず注ぎ込まれるように。あなたは、危難を逃れ得たことが喜びとなるようにしてくれる、あなたがより晴れやかになって穏やかなものを開き始めるときに。海原をふたたび航行すること、――今は港のうちですでに航行しよう。〔最後の一文は本文が崩れているらしく、前後との係りは定かでない。ミーニュの注(アレバロ)も「欠けて損なわれた箇所らしく、ジュレはここに星印を付けた」とする〕

Carmen paschale ded2.0.13

13

Tandem aliquando post undas calcare liceat, nos arenas tetigimus montes ex pelago. Tangamus montes ex saxo, et infirmos aquis irruentibus gressus navali positos statione firmemus. Priores igitur libri, quia versu digesti sunt, nomen Paschalis Carminis acceperunt.

PL 19, 548B

ついにいつか、波のあとで、我々が砂を踏むことが許されるように。我々は海から山に触れた。岩から成る山に触れよう。そして、押し寄せる水に弱った足取りを、船の停泊地に据えて固めよう。〔ミーニュの注(アレバロ)に従い、calcare liceat nos arenas. Tetigimus montes ex pelago: tangamus montes ex saxo と区切って訳した。注はガランディの補い qui tetigimus も挙げ、多くの刊本は nos を non とすると言う〕それゆえ先の諸巻は、詩行に整えられたので、『復活祭の歌』の名を受けた。

Carmen paschale ded2.0.14

14

Sequentes autem in prosa nulla cursus varietate conversi, Paschalis designantur Operis vocabulo nuncupati.

PL 19, 548B

続く諸巻は、散文に、文の運びに変化もなく移されたので、『復活祭の作品』という呼び名で呼ばれる。

Carmen paschale ded2.0.15

15

Utramque vero materiem vobis orantibus, Domino Jesu Christo, qui vota non recusat humilium, et grego supplicanter, et offero, cui virtus, honor et gloria cum Patre, et Spiritu sancto, per omnia saecula saeculorum. Amen.

PL 19, 548B

しかし両方の素材を、あなたの祈りに支えられて、主イエス・キリスト――謙虚な者たちの願いを退けないキリスト――に、嘆願しつつ集めて〔底本は grego。ミーニュの注(アレバロ)は、ジュレが古写本に et grego とあるのを congrego(集める)の意に解したこと、『教父文庫』が rogo とすることを挙げ、自らは erogo か congrego を推す。ここでは congrego の意に解した〕、また献げる。キリストに、父と聖なる霊とともに、力と誉れと栄光が、世々限りなくある。アーメン。