Carmen paschale 4.0.1
Jam placidas Jordanis item transgressus arenas,Judaeae sectatus iter, sine nomine mixtumVulgus, et innumeras relevans a clade catervas,Suscipit infirmos, et dat discedere sanos.Nil igitur summo de se sperantibus unquamDifficile est conferre Deo, cui prona facultasArdua planare, et curva in directa referre;Nam quidquid natura negat, se judice, praestat.Namque foramen acus sicut penetrare camelusMembrorum prae mole nequit, sic dives, opima
PL 19, 671Aこうしてふたたびヨルダンの穏やかな砂地を越え、ユダヤへの道を進み、名もなく混じり合った群衆を、また数え切れぬ群衆を災厄から救い、病人を受け入れ、癒えた者を去らせる。それゆえ、至高の神にこそ自分のことを望む者にとって、神が与えることが難しいことは決してない。神にとって険しいものを平らにし、曲がったものをまっすぐに戻すのはたやすい。実に自然が拒むものは何であれ、自らの判断で成し遂げる。実に、針の穴を駱駝が通ることが体の大きさのためにできないように、そのように富める者は、豊かな
Carmen paschale 4.0.2
Fertilitate tumens, tenuem non possit adireCoelestis regni ducentem ad limina callem,Ni Genitor rerum (qui mundum lege coercet,Et nulla sub lege manet, cui condere velle est,Quem frons nulla videt, sed totum conspicit ipse)Hoc impossibile est homini, dixisset, at altoPossibile est jus omne Deo; multisque molestumDivitibus tandem faceret mitescere censum.Nam proprias bene tractat opes, coeloque recondiThesauros vult ille suos, ubi quidquid habetur,
PL 19, 672A豊穣にふくれ、天の国の敷居へ導く細い小道に近づくことはできない、万物の生みの親が(世界を法で拘束し、自らはいかなる法のもとにもなく、造ることを望むだけでよく、いかなる顔もその者を見ず、その者自らがすべてを見る)「これは人には不可能であるが、高き神にはあらゆる権能が可能である」と言わなかったなら、そして多くの富める者に重荷であった資産をついに和らがせなかったなら。実に自分の財を善く扱う者、そして宝が天にしまわれることをその者は望む。そこでは何であれ蓄えられたものを、
Carmen paschale 4.0.3
Non mordax aerugo vorat, non tinea sulcat,Nec male defossum famulatur furibus aurum,Jejunis quicumque cibum, sitientibus haustum,Hospitibus tectum, nudis largitur amictum,Solatur nexos in carcere, perfovet aegros,Atque aliis largus, sibi tantum constat egenus.Nec dubie in coelum substantia pervenit illa,Quae Christo collata datur sub paupere forma,Quae damnis augmenta capit, quae spargitur ut sit,Quae perit ut maneat, quae vitam mortua praestat.
PL 19, 673A食い込む錆が貪らず、虫が刻まず、悪しく埋められた金が盗人に仕えることもない所で、飢えた者に食物を、渇いた者に飲み物を、旅人に屋根を、裸の者に衣を与え、牢に縛られた者を慰め、病人を温める者は誰でも、他人には惜しまず、自分にだけ乏しい者として立つ。疑いなく、天に到る財は、貧しい姿のキリストに捧げて与えられたもの、損失によって増え、撒かれることで存し、失われることで残り、死んでなお命を与えるもの。
Carmen paschale 4.0.4
Praeterea geminos Dominus considere caecos,Dum quoddam transiret iter, comitante caterva,Conspicit, exstinctae poscentes munera formae,Flebilibusque vagas implentes vocibus auras.Nec cunctata solens pietas inferre salutem,Quae sentit flagrare fidem, mox lumina tangensEvigilare jubet, quae somnus presserat ingens,Atque diu clausas reserans sub fronte fenestras,Ingrediente die, fecit discedere noctem.Hinc repetita sacri gradiens per moenia templi
PL 19, 674Aさらに主は、二人の盲人が座っているのを、ある道を、群衆を伴って通るときに、見る。消え去った姿〔exstinctae formae。失われた視力を言うと取った〕の賜物を求め、涙の声でさまよう大気を満たしていた。救いをもたらすことに慣れた慈しみは遅れず、信仰が燃えるのを感じ取り、すぐに目に触れて、大いなる眠りが押さえていた目に目覚めよと命じ、額の下で長く閉ざされた窓を開いて、昼が入るにつれ、夜を去らせた。それからふたたび訪れた聖なる神殿の城壁を通って進み、
Carmen paschale 4.0.5
Lumina caecatis dedit, et vestigia claudis.Talia davidicam post facta reliquerat urbem,Bethaniae vicina petens: eademque reversus,Clarescente die, properabat visere tecta.Ecce autem mediis astans sublimis in arvis,Frondea ficus erat, cujus in robore nullumRepperit esuriens, lustrato stipite, pomum.Arboreisque comis, Jam nunc ex germine vestroNullus, ait, fructus reliquum generetur in aevum.Confestim viduata suis ficulnea succis
PL 19, 675A盲人に光を、足の不自由な者に歩みを与えた。こうした業ののち、ダビデの町を後にし、ベタニアの近くを目指し、同じ道を引き返して、昼が明るくなるにつれ、家々を見に急いだ。見よ、野のただ中に高く立つ葉の茂ったイチジクがあり、その幹に飢えた彼は、幹を見回したが、一つの実も見つけなかった。そして樹木の葉に言う、「今から汝らの芽からいかなる実も、のちの世に生じるな」。たちまちイチジクの木は汁を失い、
Carmen paschale 4.0.6
Aruit, et siccis permansit mortua ramis.Omnis enim quicumque Deo nil fertile nutrit,Ceu sterilis truncus, lignis aequabitur ustis.At justus palmae similis florebit amoenae,Semper habens frondes, et tamquam Libana cedrus,Multiplicandus adest, et vertice sidera tangit.Post oblatus ei virtutem sensit herilemInsanus sermone carens, quem faucibus arctisAngebat vis clausa mali, vitiumque tacendoProdiderat. Sed cuncta solens infirma levare
PL 19, 676A枯れ、干からびた枝のまま死んで残った。実に誰であれ、神に実りをもたらすものを何も育てぬ者は、不毛の幹のごとく、焼かれた薪と等しくされる。だが義人は、愛らしいヤシのように花咲き、常に葉を保ち、レバノンの杉のように、増し加えられるべく居合わせ、頂は星に触れる。その後、彼に差し出されて、主人の力を感じたのは、言葉を持たぬ狂人である。その者を、狭い喉で閉じ込められた悪の力が苦しめ、黙ることで病を露わにしていた。だが、あらゆる弱さを軽くするのに慣れた
Carmen paschale 4.0.7
Conditor, obsessa pepulit de fauce latronem,Et voci patefecit iter, nexuque solutoMuta diu tacitas effudit lingua loquelas.Post Dominus Pharisaea petens convivia coenae,Orantis dapibus sese impertivit amici.Tunc mulier, quam fama nocens, et plurima vitaeMordebant delicta suae, clementia supplexCorruit amplectens vestigia, quaeque profusisIrrigat incumbens lacrymis, et crine solutoNec tergere sacras, nec cessat lambere plantas,
PL 19, 677A創造主は、占められた喉から略奪者を追い出し、声に道を開いた。縛めが解かれると、長く黙していた舌は、黙っていた言葉を放った。その後、主はファリサイ派の宴の席を目指し、招く友の食事に自らを分け与えた。そのとき一人の女が、悪い評判と、自らの生の多くの罪〔delictum〕に咬まれて、寛容を求めて嘆願し、足跡を抱きつつ崩れ落ち、身をかがめてあふれる涙でそれを潤し、髪を解いて聖なる足を拭うのをやめず、なめるのをやめず、
Carmen paschale 4.0.8
Unguento fragrante fovens, sententia donecLaeta Dei, quem ferre manum non poenitet unquam,Si nos poeniteat veterem quaesisse ruinam,Vade, fides, mulier, tua te salvavit ab omni,Dixisset, quodcumque mali gessisse videris:Utere pace mea. Magna est medicina fateri,Quod nocet abscondi; quoniam sua vulnera nutrit,Qui tegit, et plagam trepidat nudare medenti.En polluta diu, modicum purgata recessitPer gemitum, propriique lavans in gurgite fletus,
PL 19, 678A香油の芳香で温めながら、神の喜ばしい宣告が、(その神は手を差し伸べることを決して悔いない、我々が古い破滅を求めたことを悔いるなら)「行け。女よ、汝の信が汝をあらゆる悪から救った、何であれ汝が犯したと見える悪から」と告げるまで。「私の平和を用いよ」と。告白することは大いなる薬である、隠せば害となるものを。自らの傷を養うのはそれを覆う者、傷を癒す者にさらすのを恐れる者である。見よ、長く汚れていた女は、少し清められて呻きを通して去り、自らの涙の淵で洗って、
Carmen paschale 4.0.9
Munda suis lacrymis redit, et detersa capillis.Jamque Capharnaeae synagogam intraverat urbisRite docens populos, quem cum vidisset iniquusHumano sub corde latens, clamore protervoSpiritus infremuit, Quid nobis, et tibi? dicens:Perdere nos, heu! Christe, venis? Scio denique, qui sis,Et sanctum cognosco Dei; nec plura locutus,Imperio terrente, tacet, hominemque reliquitPulsus, et in vacuas fugiens evanuit auras.Sic etiam variis finem languoribus esse
PL 19, 679A自らの涙で清められ、髪で拭われて戻った。やがて、カファルナウムの町の会堂に入り、民を正しく教えていた。その者を、人の心の下に潜んでいた不法な霊が見ると、厚かましい叫びで唸って言う、「我々と汝に何のかかわりがあるか。我々を滅ぼしに来たのか、ああ、キリストよ。実に私は汝が誰かを知り、神の聖なる者を認めている」。それ以上は語らず、命令に恐れて黙り、人を離れた。追い払われ、空しい大気へ逃げて消えた。このように、さまざまな衰弱に終わりが
Carmen paschale 4.0.10
Fecit, et exclusos semper reticere coegitDaemonas, ac talem prohibet se pandere testem.Olim quippe ferox, et nigrae mortis amatorIlle nocens anguis, dejectus culmine coeliCum pompis, sociisque suis, omnique nefandaeAgmine militiae, Christum, quem noverat illic,Conspicit in terris, velamine carnis opertum,Et gemit esse homini Dominum virtutis amicum.Dumque Tyri transgressus iter, Sidonia rursusArva legens, placidas Dominus calcaret arenas,
PL 19, 680Aあるようにした。そして追い出された悪霊たちをつねに黙らせ、そのような証人が現れることを禁じる。かつて凶暴で黒い死を愛したあの有害な蛇は、天の頂から突き落とされ、その見せびらかしと仲間たちとともに、すべての忌まわしい軍役の群れとともに、そこで知っていたキリストを地上で、肉の覆いに覆われた姿で見て、力の主が人の友であることを呻いて嘆く。そして主がテュロスの道を越え、再びシドンの野を行き、穏やかな砂を踏んだとき、
Carmen paschale 4.0.11
Curavit gemino miserum spiramine clausumQui vocem non ore dabat, non aure trahebat,Sidereaeque manus ruptis penetralibus omnesAttactu patuere fores, laetusque repenteAudirique loquens, meruitque audire loquentes.Tu quoque virtutis sensisti munus herilis,Procumbens oculis, cujus in lumina ChristusExspuit, et speciem simulatae mortis ademit.Hinc majora docens populos coelestia, verumSe reserat sermone Deum, turbasque frequentes,
PL 19, 681A二重の息のふさがれた哀れな者を癒した。口で声を発せず、耳で聞き取れなかった者を。天の手の触れによって、奥の部屋が破られ、すべての扉が開いた。その者は突然喜んで聞かれ語る者となり、語る者たちを聞くに値した。あなたもまた、主人の力の賜物を感じ取った、目を閉ざされて倒れた者よ。その目に、キリストは唾をかけ、装われた死の様を取り去った。それから、いっそう大きな天のことを民に教え、言葉によって自らがまことの神であると明かし、頻繁に集まる群衆を、
Carmen paschale 4.0.12
Quae nimis irruerant, cupiens vitare parumper,Stagna petit, parvaque sedens Simonis in alno,Littore sistentem firmabat ab aequore plebem.Et dictis jam finis erat; tunc altius actamIn pelagus jubet ire ratem, vastoque profundoRetia demitti piscantia, quae nihil omnemClaudere per noctem vacuo potuere labore.Simon paret ovans, et aquosis gentibus instans,Linea claustra jacit, tantumque immanis apertosImplevit captura sinus, ut praeda redundans
PL 19, 682Aあまりにも押し寄せたのを、しばし避けようと望み、湖を目指し、シモンの小さな舟に座り、岸に立つ民衆を水の上から固めた。言葉が終わると、さらに深く進めた海へ舟を出し、広い深みに漁の網を降ろすよう命じる。その網は一晩中何も閉じ込めえず、空しい労苦に終わっていた。シモンは喜んで従い、水の民〔gentes〕に迫り、糸の囲いを投げ、巨大な漁獲が開いた懐を満たし、あふれる獲物が
Carmen paschale 4.0.13
Turbaret geminas cumulato pisce carinas:Nam socia isthic puppis erat. Six maxima saepeGaudia non ferimus, propensaque vota timemus;Quodque Deo facile est, homines optare nec audent.Talibus insignis virtutibus, ibat in urbem,Quae sit dicta Naim, populo vallatus opimo,Et grege discipulum, miserum cum cominus ecceConspicit efferri juvenem, gelidumque cadaver,Pluribus exsequiis et inani funere passumTriste ministerium, cujus sors invida matrem
PL 19, 683A積み上げた魚で二つの舟を揺さぶった。そこには仲間の舟があったのだ。こうして〔底本は Six。Sic と読む〕最大の喜びを我々はしばしば耐えられず、傾く願いを恐れる。神にたやすいことを、人は望むことすらあえてしない。このような力ある業で名高く、都へ行った、ナインと呼ばれる都へ、豊かな群衆に囲まれ、弟子たちの群れとともに。見よ、近くで哀れな若者が運び出されるのを見る。冷たい屍が、多くの葬送と空しい葬儀、悲しい務めを受けたその者の。運命は妬み深く、母を
Carmen paschale 4.0.14
Jamdudum viduam gemina viduaverat urna.Nec remorata diu pietas, inimica doloris,Auxilium vitale tulit, tactoque feretro,Surge, ait, o juvenis; parensque in tempore dictoMortuus assurgit, residensque, loquensque revixit,Atque comes genitricis abit: nam funere torpens,Et licet amissae passus discrimina vitae,Non poterat famulus, Domino clamante, tacere,Nec, vita praesente, mori. Mox agmine verso,Deponens trepidum recidivo tramite luctum,
PL 19, 684A長くやもめであった彼女から、二つ目の骨壺がまたも奪っていた。慈しみは長く留まらず、悲しみの敵として、命の助けをもたらし、棺台に触れて、「立て、若者よ」と言う。命に従い、その言葉の時に死者は立ち上がり、座り、語りつつ生き返り、母の連れとなって去る。葬りで麻痺していた者は、失われた命の危機を被ったとはいえ、僕として、主が叫ぶとき、黙ることができず、命が居合わせるとき、死ぬこともできなかった。やがて列は向き直り、戻る道で震える悲しみを捨て、
Carmen paschale 4.0.15
Candida felicem revocavit pompa parentem.Nec tibi parva salus, Domino medicante, Maria,Multiplici laesum curavit vulnere sensum,Quam fera septenis rabies invaserat armis,Daemonico cuneata globo; sed squameus anguisImperiosa sacri fugiens miracula verbi,Corde tuo depulsus abit, volucresque per aurasIn chaos infernae lapsus penetrale gehennae,Septem ingens gyros, septena volumina traxit.Neve redundantem cumulato germine messem
PL 19, 685A白い行列が幸いな母を連れ戻した。あなたにとっても小さな救いではなかった、マリアよ。主が癒し、多様な傷で損なわれた思いを癒した。あなたを、荒々しい狂気が七つの武器で襲い、悪霊の群れに楔のように囲まれていたが、鱗ある蛇は、聖なる言葉の命ずる奇跡から逃れ、あなたの心から追い出されて去り、飛ぶ空を通って冥界のゲヘナの奥の混沌へ落ち、巨大な七つの輪、七つの渦を引いた。増し加わった芽によってあふれる収穫を
Carmen paschale 4.0.16
Exiguis Dominus sineret languere colonis,Discipulosque alios, quorum mens conscia recti,Puraque simplicitas, numero, meritoque refulgens,Aurea libra fuit, velut agnos praecipit interSanguineos properare lupos: Assumite, dicens,Jura potestatis, nullum metuatis ut hostem;Vipereasque minas, et scorpionum, atque inimicaeOmnia virtutis sensu calcate fideli.Nulla meis famulis feritas adversa nocebit.Nec tantum hoc gaudete, viri, quod spiritus ater
PL 19, 686Aわずかな耕作者のために衰えるのを主が許さぬよう、別の弟子たちに——その心は正しさを自覚し、純粋な素朴さを持ち、数においても功においても輝く金の秤〔aurea libra の意味は定かでない。弟子の数と功の釣り合いを言うと取った〕であった——血に飢えた狼の間を子羊のように急ぐよう命じ、言う、「引き受けよ、権能の法を、いかなる敵をも恐れぬように。蝮と蠍の脅し、また敵のあらゆる力を、信ある思いで踏みつけよ。私の僕らには、敵対する凶暴は何も害さない。人々よ、このことをさほど喜ぶな、黒い霊が」
Carmen paschale 4.0.17
Subjaceat vobis, quantum quod nomina vestraScripsit in aeterno coelestis littera libro.Jus est quippe Dei, vitam praeponere factis.Nam merito cessante bono, miracula nil sunt,Quae faciunt plerumque mali quibus arbiter orbis,Nescio vos, dicturus erit, discedite, cunctiArtifices scelerum, rebus qui semper iniquisDivinum simulastis opus. Sic tempore MoysiCarminibus quidam vanis Memphitis in orisSigna dabant non sponte Dei, sed imagine falsa
PL 19, 687A「汝らに服することを。それよりも、汝らの名を天の文字が永遠の書に記したことを〔喜べ〕〔nec tantum … quantum。「…ほどには喜ぶな、…ほどに」の比べ〕」。実に、行いより生き方を重んじるのは神の定めである。功としての善が欠けるなら、奇跡は無であり、それを悪人もしばしば行う。そのような者らに世の審判者は「私は汝らを知らない。去れ、すべての悪事を企む者らよ、常に不法な行いで神の業を装った者らよ」と言うだろう。こうしてモーセの時代、メンフィスの地で、ある者たちが空しい呪文でしるしを与えていた、神の意志でなく、偽りの像によって
Carmen paschale 4.0.18
Visibus humanis magicas tribuere figuras.Post Pharisaeorum cujusdam principis intratClarificare domum, non escam sumere tantum,Ad quam tunc facili convenerat ille precatu.Hic homo perspicuo distentus ventre tumebatPlenus aquae, gravidamque cutem suspenderat alvusInclusam paritura necem; jam membra fluebant,Accrescente sinu, miserosque infusa per artusTurgida perflatum macies tenuaverat aegrum,Inque uteri spatium totus convenerat hydrops.
PL 19, 688A人の目に魔術の像を与えていた。その後、あるファリサイ派の首長の家に入る、食事を取るだけでなく、家に栄光を与えるために。その家に、彼はたやすい願いで招かれていた。この男は、はっきり見える腹がふくれ、水に満ちて、重い皮は垂れ、腹は内に閉じた死を産もうとしていた。肢体はすでに流れ崩れ、腹が増す中、哀れな肢体に注がれた腫れた痩せが、膨れ上がった病人をやつれさせていた。腹の空間へ水腫の全てが集まっていた。
Carmen paschale 4.0.19
Non tulit hanc speciem mundi Pater, et sua transitSabbata non curans, hominem curare paratusQuem voluit magis esse suum: nam sabbata propterCondita sunt hominem, non est homo sabbata propter.Tunc pius humentem siccata corporis undaJussit abire luem: fluidus mox viscera morbusDeserit, et vacuae resident in pectore fibrae,Carnalemque lacum pestis lymphata reliquit.Coeperat interea Dominus, Galilaea per arvaTransgrediens, sancto quoddam pede tangere castrum.
PL 19, 689A世の父は、この光景を耐えず、自らの安息日を気にかけず越え、人を癒す用意をした、その人をいっそう自分のものとしたいと望んだからだ。安息日は人のために造られたのであって、人が安息日のためにあるのではない。そのとき慈しみ深い者は、体の水が乾いて、湿った病が去るよう命じた。流れる病はまもなく内臓を離れ、空の筋が胸に残り、狂った疫病は肉の湖を後にした。その間に、主は、ガリラヤの野を横切りつつ、聖なる足で、ある砦の村に触れ始めていた。
Carmen paschale 4.0.20
Hunc procul ut videre decem maculosa gerentesLeprosi portenta viri, quos corpore foedoDiscolor obscenis turpabat poena figuris,Praeceptor, miserere, potes namque omnia, Jesu,Clamantes dixere simul: tunc flexa potestas,Quae numquam pietate vacat, clementior infit:Ite, sacerdotum conspectibus ora referte.Cumque viam peterent, subito mundata vicissimMirantur sua membra viri, variumque tuentesEsse nihil, sese pariter speculantur, et omnes
PL 19, 689A十人の重い皮膚病の男たちが、斑の異形を帯びて彼を遠くから見た。醜い体に、色の斑な刑罰が、おぞましい姿で彼らを汚していた。「師よ、憐れめ、汝は全てをなしうるのだから、イエスよ」と叫んで、同時に言った。そのとき、心を動かされた力は、慈しみを決して欠かぬもので、いっそう寛大に口を開く、「行け、祭司たちの目の前に顔を見せよ」。彼らが道を目指すと、突然、互いに清められた自分の肢体に男たちは驚き、斑がもはや何もないのを見つめ、同時に自分たちを眺め、皆が
Carmen paschale 4.0.21
Explorant proprias alterno lumine formas.Ex quibus ut grates ageret pro munere tanto,Vix unus reduci conversus tramite, pronusSternitur ad terram, Dominum virtutis adorans,Atque sacerdoti vero sua protulit ora.Denique pontificum princeps, summusque sacerdosQuis, nisi Christus, adest? gemini libaminis auctorOrdine Melchisedech, cui dantur munera semper,Quae sua sunt, fructus segetis, et gaudia vitis.Cum residens caecus Timaei filius illud
PL 19, 690A互いの目で自分たちの姿を確かめる。そのうち、これほどの賜物への感謝を捧げるために、ほとんど一人だけが戻る道へ向き直り、地にひれ伏し、力の主を拝み、真の祭司に自らの顔を差し出した。実に、祭司たちの長、大祭司としてキリストのほか誰が居合わせるか。二つの供え物の創始者、メルキゼデクの位階の者、その者に常に捧げられるのは、彼自身のもの、穀物の実と、ブドウの喜びである。座っていたティマイオスの子の盲人が、その
Carmen paschale 4.0.22
Propter iter, Dominum per quod cognoverat ire,Vociferans crebro lumen clamore petisset,Nec, populo prohibente, tacens, accedere jussusAd Dominum palpante manu, visumque recepit,Et, nullo ducente, redit. Quam fortiter instatImportuna fides! quidquid res dura negarit,Sola frequens votis oratio praestat honestis.Unanimum panem sic ille petebat amicum,Qui foribus clausis per opaca silentia noctis,Obnixeque diu, confidenterque neganti,
PL 19, 691A道のそばで、主がその道を通ると知って、叫んで何度も光を叫び求め、民が止めても黙らず、近づけと命じられ、手探りで主のもとへ行き、視力を取り戻し、導く者なく帰った。しつこい信仰は何と強く迫ることか。厳しい事柄が何を拒もうとも、正しい願いを伴う絶え間ない祈りだけが与える。そのようにあの者は、心を一つにする友にパンを求めた。戸を閉ざした夜の暗い静けさの中、長く頑固に、ためらいなく拒む者から、
Carmen paschale 4.0.23
Vocibus assiduis, precibusque extorsit anhelis.Praeteriensque viae Dominus loca Samaritanae,Humanam flagrante sitim collegerat aestu,Fonsque perennis aquae, modicam desiderat undam,Ut biberet, qua corpus erat; tunc accola gentisStans mulier, parvum puteo quae traxerat haustum,Cum dare cunctatur periturae munera lymphae,Agnoscens propriam numeroso conjuge vitam,Orat, inexhausti tribui sibi dona fluenti,Aeternam positura sitim, qua nemo carere
PL 19, 692A絶え間ない声と喘ぐ祈りで引き出した。また主は、サマリアの道の地を通り過ぎ、燃える暑さで人の渇きを集めていた。永遠の水の泉が、わずかな水を欲する、体のある所で飲むために。そのとき、その民の住人の女が立ち、井戸から少しの水を汲んでいたが、滅びる水の賜物を与えるのをためらい、多くの夫のいる自らの生を知り、尽きぬ流れの賜物が自分に与えられるよう乞う、永遠の渇きを捨て去るために——その渇きを欠くことは誰も
Carmen paschale 4.0.24
Dignus erit, Domini nisi mersus gurgite Christi,Percipiat placidas animae, non corporis, undas.Dumque sui media residens testudine templi,Ore tonans patrio, directi ad pervia callisErrantem populum monitis convertit amicis,Ecce trahebatur, magna stipante caterva,Turpis adulterii mulier lapidanda reatu,Quam Pharisaea manus placido sub judice sistens,Cum damnare parat, plus liberat: omnibus illisNam simul e turbis proprio sine crimine nullus
PL 19, 693A値しない、主キリストの流れに浸されて、体ではなく魂の穏やかな水を受けるのでなければ〔Dignus erit … nisi … Percipiat の構文は取りにくい。前の行の nemo を主語とし、「受けるのでなければ」と取った〕。ところが神殿の円天井の中ほどに座り、父の口で雷のように語り、まっすぐな小道の通り道へ迷う民を、友なる戒めで向け直していると、見よ、大群衆に囲まれて、恥ずべき姦通の咎ゆえ石打ちにされるべき女が引かれて来た。その女をファリサイ派の一団は、穏やかな審判者の前に立たせ、断罪しようとして、かえって解放する。実に彼ら皆のうち、群衆の中で、自らに罪過のない者は誰も
Carmen paschale 4.0.25
Accusator erat, saxum qui missile primusSumeret, obscoenae feriens contagia moechae.Nec poterat quisquam festucam vellere parvamEx oculo alterius, proprio qui lumine grandemSciret inesse trabem. Profugus sic ille recessitImpetus, et clemens donat sententia culpam,Jam non peccandi sub conditione solutam.Nam vomitum quicumque suum canis ore relambit,Nec veterem studet hic veniam, nec habere futuram,Hujus damna tenens, hujus compendia perdens.
PL 19, 694A告発者はいなかった。投げ石を最初に取る者は、汚れた姦婦の汚染を打つために。誰も他人の目から小さな藁くずを取り除けなかった、自分の目に大きな梁があると知る者は。こうして逃げ去ったその勢い、寛大な宣告は咎を赦した、もはや罪を犯さぬという条件のもとで解かれた咎を。実に、犬のように自分の吐いたものを口でなめ戻す者は誰でも、過去の赦しも将来の赦しも持とうと励まず、一方の損害を抱え、他方の益を失う。
Carmen paschale 4.0.26
Inde means, genitum cernit considere caecum,Qui male praegnantis delapsus ventre parentis,In lucem sine luce ruit. Tunc sanguinis illeConditor humani, mundique orientis origo,Imperfecta diu proprii non passus haberiMembra operis, natale lutum per claustra genarumIlliniens, hominem veteri de semine supplet.Nec visum tamen ante capit, quam voce jubentisAccepta Domini, Siloam venisset ad undam,Et consanguinei fotus medicamine limi,
PL 19, 695Aそこから進み、生まれながらの盲人が座っているのを見る。その者は、悪しくみごもった親の胎から滑り落ち、光のないまま光の中へ落ちた。そのとき、人の血の創造主、昇りゆく世の起源である者は、自らの作品の肢体が不完全なまま長く持たれるのを許さず、生来の泥を目の閉ざしに塗り、古い種から人を補う。だが、命じる主の声を受けて、シロアムの水へ行くまでは視力を得なかった。血縁の泥の薬で温められ、
Carmen paschale 4.0.27
Pura oculos fovisset aqua; mox ergo gemellaeVultibus effulgent acies, tandemque merenturIgnotum spectare diem. Cognoscite, cuncti,Mystica quid doceant animos miracula nostros.Caeca sumus proles miserae de fetibus Evae,Portantes longo natas errore tenebras.Sed dignante Deo mortalem sumere formamTegminis humani, facta est ex virgine nobisTerra salutaris, quae fontibus abluta sacris,Clara renascentis reserat spiramina lucis.
PL 19, 696A清い水が目を温めるまで。するとただちに、双子の視線は顔に輝き、ついに知られぬ昼を見るに値した。諸君、皆知れ、奥義の意味を持つ奇跡が我々の心に何を教えるかを。我々は盲いた者、哀れなエバの産み出した子らで、長い迷いから生じた闇を担っている。だが神が、人の覆いの死すべき姿をとることをよしとしたため、おとめから我々に救いの大地が生じ、それは聖なる泉で洗われ、生まれ直す光の明るい息吹を開く。
Carmen paschale 4.0.28
Bethaniaeque solum repetens intrarat, ibiqueLazarus occidua tumulatus sorte jacebatJam quarto sine luce die, claususque sepulcriMarmore, corruptum tabo exhalabat odorem.Flebant germanae, flebat populatio praesens,Flebat et Omnipotens, sed corpore, non deitate,Exanimesque artus illa pro parte dolebat,Qua moriturus erat, lacrymisque implevit amicum,Majestate Deum. Quid credere, Martha, moraris?Quidve, Maria, gemis? Christum dubitatis, an unum
PL 19, 697Aベタニアの地にふたたび入り、そこではラザロが没する運命に葬られて横たわり、すでに四日、光なく、墓の大理石に閉ざされ、膿で腐った臭いを放っていた。姉妹たちは泣き、居合わせた民は泣き、全能者もまた泣いた。しかし体において、神性においてではなく、そして生気のない肢体を、死すべき者であるその部分において悼み、涙によって友〔の務め〕を果たし、威光によって神〔の務め〕を果たした〔implevit amicum … Deum。涙で友であることを、威光で神であることを示したと取った〕。なぜ信じるのをためらうか、マルタよ。なぜ呻くか、マリアよ。キリストを疑うのか、それとも一人の
Carmen paschale 4.0.29
Possit ab infernis hominem revocare cavernis,Qui dabit, innumeras post funera surgere turbas?Ergo ubi clamantis Domini sonuit tuba, dicens:Lazare, perge foras; magno concussa pavoreTartara dissiliunt: erebi patuere recessus,Extremuit lethale chaos, mortisque profundaeLex perit, atque anima proprias repetente medullas,Cernitur ante oculos vivens astare cadaver.Postque sepulcralem tamquam recreatus honorem,Ipse sibi moriens et posthumus exstat, et haeres.
PL 19, 698A人を冥界の洞窟から呼び戻しうるかと。葬りののち数え切れぬ群衆を起き上がらせる者が。さて、叫ぶ主のラッパが響いて言うや、「ラザロよ、外に出よ」。大きな恐怖に揺さぶられ、タルタルスは裂け、エレボスの奥が開いた。致命の混沌は震え、深い死の法は滅び、魂が自らの髄へ戻ると、生きた屍が目の前に立つのが見える。そして墓の栄誉ののち、まるで造り直されたかのように、自らにとって死にゆく者であり、死後の者であり、相続人でもある。
Carmen paschale 4.0.30
Utque, caduca vagi contemnens culmina saecli,Monstraret se rite Deum, non curribus altis,Qui pompae mortalis honor, rapidisque quadrigisPulvereum sulcavit iter, nec terga frementisArdua pressit equi, phaleris qui pictus, et ostro,Ora cruentatum mandentia concutit aurum.Sed lento potius gestamine vilis aselliRectori suffecit honos, levisque ungula cujus,Ut tanto sessore decus mirabile portans,Nobilior sub fasce foret, non illius impar,
PL 19, 699Aそして、さまよう世のはかない頂を軽んじ、正しく自らが神であることを示すために、高い車ではなく——死すべき見せびらかしの誉れである——速い四頭立てで埃の道を切ったのでもなく、いななく馬の高い背を押さえたのでもない。馬飾りと紫に彩られ、口が嚙む血染めの金を揺さぶるその馬の。むしろ、ゆっくり運ぶ卑しい驢馬の歩みが統べる者に十分な誉れとなり、その軽い蹄は、これほどの乗り手の驚くべき誉れを担って、荷の下でいっそう高貴であり、劣らなかった、あの
Carmen paschale 4.0.31
Qui patulo Christum licet in praesepe jacentemAgnovit tamen esse Deum. Plebs omnis adoransIn solido molles subjecit tramite vestes.Dicite, gentiles populi, cui gloria regiTalis in orbe fuit? cui palmis compta, vel umquamFrondibus arboreis laudem coelestibus hymnisObvia turba dedit? Domino nisi cum Patre Christo.Qui regit aethereum princeps in principe regnum.
PL 19, 700A広い飼い葉桶に横たわるキリストを、それでも神と認めたものに。民衆はみな礼拝して、固い道に柔らかな衣を敷いた。言え、異邦の民よ、いかなる王にこのような栄光がこの世にあったか。いかなる王に、ヤシで飾られ、あるいは木の葉で、迎える群衆が天の賛歌で賛美を捧げたか。父とともにある主キリストのほかに。その者は、天の王国を、君主にあって君主として治める。