ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De fuga saeculi

Caput V 第V章

Ambrose of Milan · De fuga saeculi · PL 14, 581D · 34 sectiones

De fuga saeculi 5.1

1

Cur hinc fugere debeamus, et quomodo transire cum Moyse, ut videamus Deum, calceamenta pedum solventes: quomodo etiam relinquere umbram hujus vitae, et cum sancto David, si non ut aquila, saltem ut passer; si non ad coelum, saltem ad montes evolare.

PL 14, 581D

なぜ我々はここから逃れねばならないか、またどのようにモーセとともに、足の履物を脱ぎつつ渡って神を見るべきか。さらに、どのようにこの生の影を去り、聖なるダビデとともに、ワシのようにではなくとも、せめてスズメのように、天へではなくとも、せめて山々へ飛び去るべきか。

De fuga saeculi 5.2

2

25. Fugiamus ergo hinc, ubi nihil est, ubi inane est omne quod magnificum putatur esse, ubi et qui se putat quid esse, nihil est, et omnino non est. Vidi, inquit, impium superexaltatum et elevatum ultra cedros Libani, et transivi, et ecce non erat (Ps. XXXVI, 35) .

PL 14, 582A

25. それゆえここから逃れよう。そこには何もなく、偉大だと思われるものはすべて空しく、自分を何者かだと思う者もまた無であり、まったく存在しない。「私は不敬な者が高く上げられ、レバノンの杉の上にそびえ立つのを見た。私は通り過ぎた。すると見よ、彼はいなかった」(詩篇36:35)。

De fuga saeculi 5.3

3

Et tu transi sicut David, transi sicut bonus servus, ut dicatur tibi: Transi, recumbe (Luc. XVII, 7) . Transi sicut Moyses, ut videas Deum Abraham, Isaac, et Jacob, et videas visum magnum.

PL 14, 582A

あなたもダビデのように渡れ、善き僕のように渡れ、「渡れ、席に着け」とあなたに告げられるように(ルカ17:7)。モーセのように渡れ、アブラハム、イサク、ヤコブの神を見るために、そして大いなる光景を見るために。

De fuga saeculi 5.4

4

Hoc est visum magnum, sed si videre vis, solve calceamentum pedum tuorum, solve omne vinculum iniquitatis, solve cingula saeculi, relinque calceamentum quod terrenum est. Ideo Jesus sine calceamento, auro et argento apostolos destinavit, ne secum terrena portarent.

PL 14, 582A

これが大いなる光景である。だが見たいのなら、あなたの足の履物を脱げ、不義のあらゆる束縛を解け、世の帯を解け、地上のものである履物を捨てよ。それゆえイエスは、履物を持たせず、金も銀も持たせずに使徒たちを遣わした。地上のものを携えさせないためである。

De fuga saeculi 5.5

5

Qui enim bonum quaerit, non in calceamento, sed in pedum velocitate et decore laudatur, dicente Scriptura: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona (Esai. LII, 7) ! Solve ergo calceamentum pedum tuorum, ut speciosi sint ad evangelizandum.

PL 14, 582B

善を求める者は、履物においてではなく、足の速さと美しさにおいて称えられるからである。聖書は言う。「平和を告げ知らせる者、善を告げ知らせる者の足は、なんと美しいことか」(イザヤ52:7)。それゆえあなたの足の履物を脱げ、告げ知らせるために足が美しくなるように。

De fuga saeculi 5.6

6

Solve dixit (Exod. III, 5) , non liga. Solve, ut transeas, et illum quem mirabaris in terra impium, nihil illic esse, nihil posse reperias. Transi igitur, hoc est, fuge de terris, ubi malitia est, ubi avaritia.

PL 14, 582B

「脱げ」と彼は言ったのであり(出エジプト記3:5)、「結べ」とは言わなかった。脱げ、渡るために。そして、あなたが地上で驚嘆していたあの不敬な者が、そこでは無であり、何もなしえないことを見いだすために。それゆえ渡れ、すなわち、悪意のある地、貪欲のある地から逃れよ。

De fuga saeculi 5.7

7

Ideo dicit tibi David: Declina a malo, et fac bonum (Ps. XXXIII, 15). Declinare fugere est utique. Malum autem in terris, bonum in coelo est. Unde et addidit: Inquire pacem, et sequere eam. Pax in coelo est.

PL 14, 582B

それゆえダビデはあなたに言う。「悪から離れ、善を行え」(詩篇33:15)。離れるとは、まさに逃れることである。悪は地にあり、善は天にある。それゆえ彼はこうも加えた。「平和を求め、これを追え」。平和は天にある。

De fuga saeculi 5.8

8

Denique de coelo veniens dicit: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis (Joan. XIV, 27) .

PL 14, 582C

実際、天から来て彼は言う。「私の平和を汝らに与える、平和を汝らに残す」(ヨハネ14:27)。

De fuga saeculi 5.9

9

Ergo quia fugienda et declinanda sunt mala; mala autem in terris, in terris iniquitates: fugiamus terrena, ne nos comprehendant iniquitates, quae etiam sanctum comprehenderunt David, sicut ipse testatur dicens: Comprehenderunt me iniquitates meae, et non potui ut viderem (Ps. XXXIX, 13) ; eo quod fumo iniquitatis oculus animae caecatur, ne videat quae sunt lucida.

PL 14, 582C

それゆえ、悪は逃れ、離れるべきものであり、悪は地にあり、不義は地にあるのだから、地上のものを逃れよう。不義が我々を捕えないためである。不義は聖なるダビデをも捕えたのであり、彼自身が証しして言うとおりである。「私の不義が私を捕え、私は見ることができなかった」(詩篇39:13)。不義の煙によって魂の目が盲いて、輝くものを見られなくなるからである。

De fuga saeculi 5.10

10

Sic ergo et Laban bona Jacob videre non potuit, et princeps hujus mundi gloriam Christi. 26. Sed forte dicas: Cur igitur Jacob ad Laban missus est, si Laban reprehensibilis? Si nomen consideremus, candidus dicitur Latine. Ergo ad splendidiora jubetur egredi Jacob.

PL 14, 582C

こうしてラバンはヤコブの善きものを見ることができず、この世界の君はキリストの栄光を見ることができなかった。26. だが、あなたはおそらく言うだろう。ラバンが非難に値するなら、なぜヤコブはラバンのもとへ遣わされたのか、と。名を考えるなら、ラテン語では「白い」という意味である。それゆえヤコブは、より輝かしいものへ出てゆくよう命じられるのである。

De fuga saeculi 5.11

11

Sed quia carnalis erat, melius intelligimus splendidiora vitae hujus. Quasi nondum perfectus primo ad eum vadit, apud quem ad horam exsultaret in luce ejus. Filios autem deteriores habebat, id est, tolerabilius nomen, quam opera.

PL 14, 582D

だがラバンは肉的であったので〔carnalis erat の主語はラバンと取った〕、「より輝かしいもの」とは、この生の輝かしいものと解するほうがよい。まだ完全でない者のように、ヤコブはまず、その光のなかでしばらくのあいだ喜び躍る相手のもとへ行く。ところがラバンは、より悪い子らをもっていた。すなわち、名のほうが行いよりも耐えうるものであった。

De fuga saeculi 5.12

12

Et ideo et matris consilio, et divino oraculo, et ipsius Jacob amatoris disciplinae voluntate cito deseritur ac relinquitur.

PL 14, 582D

それゆえ、母の勧めにより、神の託宣により、また教えを愛するヤコブ自身の意志によって、彼は速やかに見捨てられ、あとに残される。

De fuga saeculi 5.13

13

27. Abscondit autem simulacra sancta Rachel, id est, Ecclesia, vel prudentia, quia Ecclesia inanes ideas, et vanas nescit simulacrorum figuras: sed veram novit Trinitatis substantiam. Denique umbram abolevit, splendorem gloriae manifestavit.

PL 14, 583A

27. 聖なるラケル、すなわち教会、あるいは思慮は、偶像を隠した。教会は空しいイデアや、偶像の虚しい象りを知らず、三位一体の真の実体を知っているからである。こうして教会は影を滅ぼし、栄光の輝きを現した。

De fuga saeculi 5.14

14

Relinquamus ergo umbram, qui solem quaerimus: deseramus fumum, qui lumen sequimur. Fumus iniquitas est; quia sicut fumus oculis, sic iniquitates utentibus ea vita. Umbra vita est: umbra enim est nostra haec vita in terra, sicut Job dixit (Job. VIII, 9) .

PL 14, 583A

それゆえ、太陽を求める我々は影を去ろう。光を追う我々は煙を捨てよう。煙とは不義である。煙が目を損なうように、不義はその生を送る者たちを損なうからである〔動詞が省かれている。「損なう」を補って取った〕。影とは生である。この地上の我々のこの生は影だからである、ヨブが言ったとおりである(ヨブ記8:9)。

De fuga saeculi 5.15

15

Quid insuper hic nisi tentationes? Omne tempus in sollicitudine, omnis vita in molestiis. In medio, inquit, laqueorum ambulamus (Eccli. IX, 20) . Et alius in via qua ambulabat, extentos sibi sed absconditos laqueos querebatur (Ps. CXLI, 4) , ne deprehensus caderet.

PL 14, 583A

そのうえ、ここにあるのは試練のほか何であろう。時はすべて気苦労のうちにあり、生はすべて煩いのうちにある。「我々は罠のただ中を歩いている」と彼は言う(集会の書9:20)。また別の者は、歩いていた道で、自分のために張られた、しかも隠された罠のことを嘆いていた(詩篇141:4)。捕えられて倒れることのないようにである。

De fuga saeculi 5.16

16

Volebat fugere sicut passer: sed adhuc laqueus contritus non erat. Periit, inquit, fuga a me (Ps. CXLI, 5) . Gravatas habebat pennas per illam tenebrosam aquam in nubibus aeris, et fortasse evolare non poterat.

PL 14, 583B

彼はスズメのように逃れようとした。だが罠はまだ砕かれていなかった。「逃れる道は私から失われた」と彼は言う(詩篇141:5)。彼の翼は、雲のなかの空気の、あの暗い水を通るために重くなっており、おそらく飛び去ることができなかった。

De fuga saeculi 5.17

17

Denique illas pennas quaerebat accipere, ut evolaret et requiesceret, sicut scriptum est: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam (Psal. LIV, 7) ? Ubi enim volatus, ibi requies.

PL 14, 583B

そこで彼はあの翼を受けることを求めた。飛び去って安らぐためであり、こう書かれているとおりである。「誰が私に、ハトのような翼を与えてくれるだろうか。私は飛んで、安らぐだろうに」(詩篇54:7)。飛ぶところに、安らぎがあるからである。

De fuga saeculi 5.18

18

Denique alibi dicit: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae (Ps. LXVII, 14) . 28. Sed fortasse dicas: Quomodo ergo hic dicit fugam a se periisse, qui supra dixerat: Si sumpsero pennas meas ante lucem (Psal. CXXXVIII, 9) ?

PL 14, 583B

さらに別の箇所で彼は言う。「汝らが分け前の間に眠るなら、ハトの翼は銀で覆われる」(詩篇67:14)。28. だがおそらくあなたは言うだろう。それなら、先に「私が夜明け前に自分の翼を取るなら」と言っていた者が(詩篇138:9)、どうしてここでは、逃れが自分から失われたと言うのか、と。

De fuga saeculi 5.19

19

Numquid contrarium est? Absit. Multa enim justorum certamina. Numquid semel athleta luctatur? Quoties post coronas multas vincitur in alio certamine! Quoties qui saepe vicerat, interdum fluctuat, et in incerto haeret!

PL 14, 583B

矛盾であろうか。決してそうではない。義人たちの闘いは多いからである。競技者は一度だけ闘うのだろうか。多くの冠を得たあとでも、別の試合で負けることがどれほど多いことか。しばしば勝ってきた者が、ときに揺らぎ、定まらぬところに留まることがどれほど多いことか。

De fuga saeculi 5.20

20

Et saepe fit ut fortibus fortis congrediatur, majoraque oriantur certamina, ubi majora virium documenta. Ergo David ubi fugam quaerebat, ut evaderet adversarium, et non inveniebat pennas suas, ancipiti fluctuabat certamine.

PL 14, 583C

そしてしばしば、強い者に強い者が立ち向かい、力の証がより大きいところに、より大きな闘いが生じる。それゆえダビデは、敵から逃れ去るために逃れを求め、自分の翼を見いださなかったとき、どちらにも決しない闘いのなかで揺れていたのである。

De fuga saeculi 5.21

21

Siquidem ubi in potestate habet pennas suas, titulus psalmi in finem est (Psal. CXXXVIII) , id est, ad perfectionem et consummationem victoriae.

PL 14, 583C

実際、自分の翼を自分の力のうちにもつときには、詩篇の表題は「終わりへ」である(詩篇138)。すなわち、勝利の完成と成就へ向けて、ということである。

De fuga saeculi 5.22

22

Denique quasi victor dicit: Domine, probasti me et cognovisti me: tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam (Ibid. 1) . Merito habebat facultatem volandi, qui pennas resurrectionis acceperat.

PL 14, 583C

こうして勝者のように彼は言う。「主よ、汝は私を試し、私を知った。汝は私の座ることと、私の復活を知った」(詩篇138:1)。復活の翼を受けていた者が、飛ぶ力をもっていたのも当然である。

De fuga saeculi 5.23

23

Hic autem adhuc in spelunca est, id est, in carne, in antro quodam istius corporis, cum rege Saul filio duritiae, et intelligibilis illius principis potestate decernens, qui non videtur, sed intelligitur.

PL 14, 583D

だがここでは彼はなお洞窟のなか、すなわち肉のなか、この体のいわば洞穴のなかにあり、頑なさの子である王サウルとともに、見えず知性によって悟られるあの君の権力を相手に闘っている。

De fuga saeculi 5.24

24

Unde et psalmi titulus, intellectus est (Psal. LIV) , quem tamen David positus in carne conclusit: sed ut concluderet rogando meruit. Denique a voce precationis coepit.

PL 14, 583D

それゆえこの詩篇の表題は「悟り」である(詩篇54)。それでもダビデは、肉のなかに置かれながら、この詩篇を結びまで書き上げた。だが結ぶことができたのは、祈り求めることによって値したからである。実際、祈願の声から始めている。

De fuga saeculi 5.25

25

29. Adde illud, quod ille ex persona Salvatoris psalmus dicitur; iste ex persona David, qui in potestate non habebat victoriam, sed sperabat a Christo; et ipse tamen posteaquam expandit ad Deum manus suas, tamquam pennas animae suae, et confugit ad Dominum, et Spiritus sancti deductionem poposcit, quo cognosceret viam per quam posset ascendere, inclinari vidit coelos, ut Christus descenderet, et rogavit ut eum levaret manu sua.

PL 14, 583D

29. 次のことを付け加えよ。あの詩篇は救い主の人格から〔ex persona。「〜の人格から」は「〜の立場で・〜として語る」の意〕語られ、この詩篇はダビデの人格から語られる。ダビデは勝利を自分の力のうちにもたず、キリストに望みをかけていた。しかし彼自身も、神に向かって自分の手を、自分の魂の翼のように広げ、主のもとへ逃れ、自分が上ることのできる道を知るために聖なる霊の導きを求めたのち、天が傾いて、キリストが降るのを見た。そして、自分をその手で引き上げてくれるよう願った。

De fuga saeculi 5.26

26

Aut forte ideo pennas suas jam non quaerebat, quia perfectior factus manum Christi desiderabat. 30. Qui vult igitur manu Christi levari, ante ipse evolet, habeat pennas suas.

PL 14, 584A

あるいはおそらく、彼がもはや自分の翼を求めなかったのは、より完全になって、キリストの手を望んでいたからである。30. それゆえ、キリストの手によって引き上げられたい者は、まず自分で飛び立て、自分の翼をもつがよい。

De fuga saeculi 5.27

27

Qui fugit saeculum, pennas habeat; et si suas non habet (ne forte ille solus habeat suas qui potestatem habet volandi) si suas, inquam, non habet, ab eo qui habet, accipiat.

PL 14, 584A

世から逃れる者は、翼をもつがよい。もし自分の翼をもたないなら(飛ぶ権能をもつ者だけが自分の翼をもっているのかもしれないから)、自分のものをもたないなら、もつ者から受けるがよい。

De fuga saeculi 5.28

28

Qui fugit ergo saeculum, volat: Ecce, inquit, elongavi fugiens, et mansi in solitudine (Psal. LIV, 8) . Evolavit ergo David sicut nycticorax in domicilio, sicut passer singularis in domo.

PL 14, 584B

世から逃れる者はこうして飛ぶ。「見よ」と彼は言う、「私は逃れて遠くへ去り、荒野にとどまった」(詩篇54:8)。こうしてダビデは、家にいるニュクティコラクス〔夜鳥の類〕のように、家にいるただ一羽のスズメのように、飛び去った。

De fuga saeculi 5.29

29

Si autem ad Christum referas, evolavit in corporis passione, ut sub umbra alarum suarum protegeret populos nationum. Evolavit divinitate, mansit corpore, atque habitavit in deserto; ut plures fierent desertae filii, quam ejus quae habebat virum.

PL 14, 584B

だがキリストに関係づけるなら、彼は体の受難において飛び去り、翼の影の下に諸国民の民々を覆った。神性において飛び去り、体にとどまり、荒野に住んだ。見捨てられた女の子らが、夫をもつ女の子らよりも多くなるためである。

De fuga saeculi 5.30

30

Illud ergo corpus sequamur, ut et nos resurgamus. Ubi enim corpus, ibi et aquilae. 31. Qui non potest ut aquila volare, volitet ut passer.

PL 14, 584B

それゆえ、あの体に従おう、我々もまたよみがえるためである。体のあるところに、ワシもいるからである。31. ワシのように飛べない者は、スズメのように飛べ。

De fuga saeculi 5.31

31

Qui non potest ad coelum volare, volet ad montes, fugiat ante vallestria, quae cito corrumpuntur humore, et ad montes transeat. Transivit ad montem Segor nepos Abrahae, et salvus factus est: quae autem non potuit ascendere affectu femineo reclinata, salutem amisit.

PL 14, 584B

天へ飛べない者は、山々へ飛べ。湿気ですぐに腐るまず谷間の低地から逃れて、山々へ渡れ。アブラハムの甥〔ロト〕はセゴルの山へ渡って救われた。だが、女の情にひかれて引き返し、上ることができなかった女は、救いを失った。

De fuga saeculi 5.32

32

Appropinquate montibus aeternis, Dominus dicit per Michaeam prophetam: Surgite hinc, quia non est vobis hic refrigeratio. Propter spurcitiam corrupti estis corruptione, persecutionem passi estis (Michae. II, 9 et 10) .

PL 14, 584C

「永遠の山々に近づけ」と、主は預言者ミカを通して言う。「立ち上がってここから去れ。ここには汝らの安らぎがないからである。汚れのゆえに、汝らは腐敗によって腐り、迫害を受けた」(ミカ2:9、10)。

De fuga saeculi 5.33

33

Et Dominus dicit: Tunc qui in Judaea sunt fugiant ad montes (Luc. XXI, 21) , ubi mons Sion, et civitas pacis Hierusalem non terrenis sed vivis constructa lapidibus, et decem millia Angelorum, primitivorum Ecclesia, perfectorum spiritus, justorum Deus, qui in sanguine suo melius locutus est, quam Abel.

PL 14, 584C

また主は言う。「そのとき、ユダヤにいる者たちは山々へ逃れよ」(ルカ21:21)。そこにはシオンの山があり、地上の石ではなく生ける石で築かれた平和の町エルサレムがあり、一万の天使たち、初子たちの教会、完全な者たちの霊、義人たちの神がある。この神は、自らの血によって、アベルよりもすぐれて語った。

De fuga saeculi 5.34

34

Ille enim vindictam clamavit, hic indulgentiam: ille peccatum fratris accusavit, hic peccatum mundi remisit: ille prodidit crimen, hic texit secundum quod scriptum est: Beati quorum tecta sunt peccata (Psal. XXXI, 1) .

PL 14, 584C

前者は復讐を叫び、後者は赦しを叫んだ。前者は兄弟の罪を告発し、後者は世の罪を赦した。前者は犯罪を暴き、後者は覆った。こう書かれているとおりである。「罪を覆われた者たちは幸いである」(詩篇31:1)。