De fuga saeculi 3.1
Memorata superiori capite virtutum genera etiam in Apostolo non tam adumbrata, quam expressa haberi, collectis ejusdem variis testimoniis demonstrat.
PL 14, 576A前章で述べた徳の種類が、使徒においても、おぼろげにではなくはっきりと示されていることを、同じ使徒のさまざまな証言を集めて示す。
De fuga saeculi 3.2
14. Habemus haec genera non adumbrata, sed expressa virtutum in Apostolo, dicente eo: Ita quod in me est, promptus sum et vobis qui Romae estis, evangelizare. Non enim erubesco Evangelium. Virtus enim Dei est in salutem omni credenti, Judaeo primum et Graeco.
PL 14, 576B14. 我々は、使徒において、これらの徳の種類が、おぼろげではなくはっきりと示されているのを見る。彼は言う。「それゆえ私に関しては、ローマにいる汝らにも福音を告げる用意がある。私は福音を恥としない。それは、信じるすべての者に、まずユダヤ人に、そしてギリシア人に、救いをもたらす神の力だからである。」
De fuga saeculi 3.3
Justitia enim Dei in eo revelatur, id est, in eo qui credit (Rom. I, 15 et seq.) . Denique addidit: Ex fide in fidem, sicut scriptum est: Justus autem ex fide vivit. In quo igitur justitia Dei revelatur, nisi in eo qui conformis est imaginis Filii Dei?
PL 14, 576B「実に神の正義は彼において現れる」とは、すなわち信じる者においてということである(ローマ1:15以下)。さらに彼は付け加えた。「信仰から信仰へ。『義人は信仰によって生きる』と書かれているとおりである。」では神の正義は誰において現れるのか。神の子の像と同じ形にされた者においてでなくて何であろうか。
De fuga saeculi 3.4
Habes primum praeceptum ad imaginem Dei. Secundum, quia invisibilia illius per ea quae facta sunt, intelliguntur, id est, sempiterna virtus ejus et divinitas operibus ejus cognoscitur, haec est operatoria virtus.
PL 14, 576Bあなたは、神の像に従うという第一の掟を持つ。第二は、「その見えないものは、造られたものによって理解される」ということ、すなわち、その永遠の力と神性は、その業によって知られるということで、これが働きの力である。
De fuga saeculi 3.5
Tertium de imperiali potestate, quia Verbum Dei regale est, et judiciale, et plenum justitiae sacerdotalis, remunerationem bonorum actuum, et retributionem malorum venturis in judicium suum servans, de quibus ait Apostolus: Scimus autem quoniam judicium Dei est secundum veritatem in eos qui talia agunt (Rom. II, 2) .
PL 14, 576B第三は、帝王の権能についてである。神の言葉は王であり、裁き手であり、祭司としての正義に満ち、善い行いへの報いと悪い行いへの報復を、自らの裁きへと来る者たちのために取っておくからである。これについて使徒は言う。「我々は知っている、神の裁きは、このようなことを行う者たちに対して真理に従ってなされる」(ローマ2:2)。
De fuga saeculi 3.6
Itaque qui veritatem et justitiam Dei cognovit, non debet ea agere quae morte digna sunt. Sequitur bonitas Dei propitiatoria utique, de qua dicit: An divitias bonitatis ejus, et patientiae, et longanimitatis contemnis?
PL 14, 576Cゆえに、神の真理と正義を知った者は、死に値することを行ってはならない。次に続くのは、神の宥めの善性であり、これについて彼は言う。「それとも、その善性、忍耐、寛容の富を軽んじるのか。」
De fuga saeculi 3.7
Ignoras quoniam bonitas Dei ad poenitentiam te adducit (Ibid., 4) ? Id est, debet te adducere. Provocat te, quia bonus est Deus, ut sperare possis tuorum peccatorum indulgentiam. Non vult enim vindicare, qui est paratus ignoscere.
PL 14, 576C「神の善性が汝を悔い改めに導くことを知らないのか」(ローマ2:4)。すなわち、導くはずだということである。神が善であることが、あなたを促し、あなたが自らの罪の赦しを望めるようにする。赦す用意のある者は、報復することを望まないからである。
De fuga saeculi 3.8
Subtexuit etiam legislationem, id est, nomotheticen; ut si quis contemplatione divinae bonitatis resolvitur, et magis ad negligentiam quam ad poenitentiam provocatur, legem sequatur.
PL 14, 576Cさらに彼は立法、すなわちノモテティケー(立法の術)も織り込んだ。神の善性の観想に気が緩み、悔い改めよりも怠慢へと誘われる者があっても、律法に従うようにするためである。
De fuga saeculi 3.9
Quoniam et quicumque, inquit, sine lege peccaverunt, sine lege et peribunt: et quicumque in legem peccaverunt, per legem judicabuntur (Ibidem, 12). 15. Lex autem gemina est, naturalis, et scripta. Naturalis in corde: scripta in tabulis.
PL 14, 576D「律法なしに罪を犯した者は誰でも、律法なしに滅び、律法のもとで罪を犯した者は誰でも、律法によって裁かれる」と彼は言う(ローマ2:12)。15. 律法は二重であり、自然のものと書かれたものとがある。自然のものは心にあり、書かれたものは板にある。
De fuga saeculi 3.10
Omnes ergo sub lege, sed naturali. Sed non est omnium ut unusquisque sibi sit lex. Ille autem sibi lex est, qui facit sponte quae legis sunt, et in corde suo scriptum opus legis ostendit.
PL 14, 577Aゆえにすべての人は律法のもとにあるが、それは自然のものである。だが、各人が自分自身にとっての律法であるというのは、すべての人に当てはまることではない。自分にとって律法であるのは、律法に属することを自ら進んで行い、自らの心に書かれた律法の行いを示す者である。
De fuga saeculi 3.11
Habes quae bona legis sunt; quae tamen non solum scire vel audire perfunctorie, sed etiam facere debemus. Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Cognovisti etiam quae mala sunt.
PL 14, 577Aあなたは律法の善いことを知っている。しかしそれらは、ただ知り、あるいは聞きかじるだけでなく、行わねばならない。「実に、律法を聞く者が神の前で義なのではなく、律法を行う者が義とされる。」あなたは悪いことをも知った。
De fuga saeculi 3.12
Primum natura ipsa boni operis magistra est. Scis non furandum, et servum tuum si furtum tibi fecerit, verberas; et si quis ad uxorem tuam affectaverit, persequendum putas. Quod ergo in aliis reprehendis, ipse committis? Qui praedicas non furandum, furaris?
PL 14, 577Aまず、自然そのものが善い行いの教師である。あなたは盗んではならないことを知っており、あなたの奴隷があなたから盗めば鞭打つ。ある者があなたの妻に手を出せば、追及すべきだと考える。ならば、他人において咎めることを、あなた自身が犯すのか。盗むなと説くあなたが、盗むのか。
De fuga saeculi 3.13
Qui dicis non adulterandum, adulteras? Secuta est etiam lex quae data est per Moysen. Per legem autem agnitio peccati. Accepisti etiam quid declinares, et ea agis quae prohibita cognoscis?
PL 14, 577A姦淫するなと言うあなたが、姦淫するのか。さらに、モーセを通して与えられた律法が続いた。「律法によっては罪の認識が生じる。」あなたは避けるべきことをも受けたのに、禁じられていると知っていることを行うのか。
De fuga saeculi 3.14
Lex autem quid operatur, nisi ut omnis mundus fieret subditus Deo; quia non solum Hebraeo lata est, verum etiam advenam vocavit, quae non exclusit proselytum.
PL 14, 577B律法は、全世界を神に服させるという以外の何を働かせるのか。ヘブライ人だけに与えられたのではなく、寄留者をも招き、改宗者を排除しなかったからである。
De fuga saeculi 3.15
Sed quia lex os omnium potuit obstruere, non potuit mentem convertere, ideo ultimum remedium postremae illius civitatis debebatur, in quo esset refugium salutare; ut mors principis sacerdotum ab omni nos mortis liberaret formidine, atque exueret metu (Vid. S. Aug. l. IV, cont. duas epist. Pelag., cap. 11) .
PL 14, 577Bだが律法はすべての人の口を塞ぐことはできても、精神を転じさせることはできなかったので、あの最後の町という最後の手立てが必要とされた。その手立てのうちに救いの避け所があるためである〔in quo は中性で、remedium(手立て)を受けると取った〕。大祭司の死が、あらゆる死への恐れから我々を解き放ち、恐れを脱がせるためである(聖アウグスティヌス『ペラギウス派の二書簡駁論』第4巻第11章を見よ)。
De fuga saeculi 3.16
16. Quis ille est, nisi de quo lectum est: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi (Joan. I, 29) . . . . . Quem proposuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine ipsius ad ostensionem justitiae suae (Rom. III, 25) .
PL 14, 577B16. それは誰か。「見よ、世の罪を取り除く神の子羊」と読まれる者でなくて誰か(ヨハネ1:29)。……「神は彼を、その血における信仰を通して、自らの正義を示すために、宥める者として立てた」(ローマ3:25)。
De fuga saeculi 3.17
Accipe autem quia ipse princeps est sacerdotum magnus. Pater juravit de eo dicens: Tu es sacerdos in aeternum (Ps. CIX, 4) .
PL 14, 577C彼自身が偉大な大祭司であることを知れ。父は彼について誓って言った。「汝は永遠に祭司である」(詩篇109:4)。
De fuga saeculi 3.18
Recte in aeternum, qua alii temporales omnes sub peccato, hic autem impraevaricabile habet sacerdotium: omnes sub morte, hic autem semper vivens; quoniam qui salvare alios potest, ipse perire quemadmodum posset?
PL 14, 577C「永遠に」とは、確かにそのとおりである。ほかの者はみな時間に限られ、罪のもとにあるが、彼は背反しえない祭司職を持つ。ほかの者はみな死のもとにあるが、彼はつねに生きている。他の者を救いうる者が、自ら滅びるなどということがどうしてありえようか。
De fuga saeculi 3.19
Talis enim, inquit, nobis decebat (Hebr. VII, 2 et 3) . Recta elocutio. Siquidem et apud eos qui verborum et elocutionum delectum habuerunt, hujusmodi invenitur, dicente aliquo: Locum editiorem quam victoribus decebat (Sallust., l. I Hist.) .
PL 14, 577C「我々にとってこのような者がふさわしかった」と彼は言う(ヘブライ7:2, 3〔底本は 2, 3。26 の誤りか〕)。正しい言い回しである〔decebat(ふさわしかった)を与格の nobis とともに用いる言い方を言う。日本語では区別が出ない〕。実際、言葉と言い回しの選択に気を配った者たちのもとにも、このような用例が見いだされる。ある者が言う。「勝者にふさわしかったよりも高い場所を」(サルスティウス『歴史』第1巻)。
De fuga saeculi 3.20
Quod ideo non praeterii, ut sciamus quia Apostolus naturalibus magis quam vulgatis, aut secundum artem utitur verbis.
PL 14, 577Cこれを見過ごさなかったのは、使徒が、通俗の語や技巧に従った語よりも、自然な語を用いることを我々が知るためである。
De fuga saeculi 3.21
Talis ergo, inquit, nobis decebat princeps, sacerdos, justus, sanctus, innocens, immaculatus, segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus. Hoc est igitur Verbum, quod supra coelos habitans illuminat omnia.
PL 14, 577D「このような者こそ我々にふさわしかった、首長、祭司〔princeps, sacerdos と区切って刷る。続けて「大祭司」とも読める〕、義なる者、聖なる者、無垢な者、汚れのない者、罪人から切り離された者、天よりも高くされた者が」と彼は言う。これこそ、天の上に住んで万物を照らす言葉である。
De fuga saeculi 3.22
Unde et unctus naturaliter legitur a Deo Patre (Act. IV, 27) ; quia lumen est verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum.
PL 14, 577Dそれゆえ彼は、本性によって父なる神から油を注がれた者と読まれる(使徒言行録4:27)。「世に来るすべての人を照らす真の光」だからである。
De fuga saeculi 3.23
Hoc est Verbum Dei, in quo est magnum sacerdotium, cujus Moyses (Exod. XXIX, 5 et seq.) in illo vestimento principis sacerdotum indumenta describit intelligibilia, quod virtute sua induit mundum, et tamquam eo amictus fulget in omnibus.
PL 14, 577Dこれは、大いなる祭司職がそのうちにある神の言葉であり、モーセは(出エジプト記29:5以下)大祭司のあの衣のうちに、その知性によって捉えられる衣装を描いている。彼は自らの力をもって世界をまとい、いわばそれに包まれて万物のうちに輝く。
De fuga saeculi 3.24
Induit enim cognationem generis humani per hujus corporis susceptionem, et inenarrabilem charitatem, infundens se omnibus spiritu et plenitudine divinitatis suae, de cujus plenitudine omnes accepimns; ut sciamus supereminentem scientiae charitatem Christi, et impleamur in omnem plenitudinem Dei.
PL 14, 578A実際、彼はこの体を受けることによって人類との血縁をまとい、また言い尽くせぬ愛をまとって、自らの霊と神性の充満によって自らをすべての者に注ぎ込む。その充満から我々すべては受けた〔底本は accepimns。accepimus と読む〕。我々がキリストの、知識を超える愛を知り、神のあらゆる充満へと満たされるためである。
De fuga saeculi 3.25
Caput est enim omnium Christus, ex quo totum corpus producitur, et mutua sibi connexione conjungitur, incrementum sui in aedificationem charitatis accipiens.
PL 14, 578A実際、キリストはすべての者の頭であり、彼から全身が成り立ち、互いの結びつきによってつなぎ合わされ、愛において建て上げるために、自らの成長を受ける。
De fuga saeculi 3.26
Hoc est igitur Verbum quod supereminet, quod Moysi in illius arcae testimonii aedificatione dicit: Immittes in arcam testimonia quaecumque dabo tibi, et facies impositionem propitiatorii (Exod., XXV, 16, 17) .
PL 14, 578Aゆえにこれは、証しの箱の建造に際してモーセに語る、すべてを超える言葉である。「汝は、私が汝に与えるあらゆる証しを箱に入れ、宥めの座を載せよ」(出エジプト記25:16, 17)。
De fuga saeculi 3.27
Et infra: Impones propitiatorium super arcam desuper, et immittes testimonia quae dabo; et innotescam tibi inde, et loquar tibi desuper (Ibid., 22) , hoc est, inde ubi super coelos est, ubi apud Patrem est, inde tibi loquar.
PL 14, 578Bそして後にこう言う。「汝は箱の上に、上から宥めの座を置き、私が与える証しを入れよ。そして私はそこから汝に自らを知らせ、上から汝に語る」(出エジプト記25:22)、すなわち、天の上にある所、父のもとにある所、そこから汝に語る、ということである。