De fuga saeculi 4.1
Quid sit fugere saeculum, cum exhortatione ad illud ejusque contagionem fugiendam. Fugam illam gloriosam esse cum plurimorum Patrum exemplis ostenditur, tum praecipue sancti Jacob.
PL 14, 578B世から逃れるとは何か、世とその汚染を逃れよという勧めとともに。この逃れが栄光あるものであることは、多くの父たちの例によって示され、わけても聖なるヤコブの例によって示される。
De fuga saeculi 4.2
Quam feliciter illi cesserit ita fugisse; et cur apud eum Laban nihil suum reperire potuerit? 17. Accedamus itaque, fidei suffragio subnixi, et ejus remigiis sublevati, ad illam sedem gratiae, fugientes hoc saeculum et ejus contagionem.
PL 14, 578Bそのように逃れたことが彼にとってどれほど幸いな結果となったか、またなぜラバンは彼のもとに自分のものを何一つ見いだせなかったのか。17. さあ、信仰の助けに支えられ、その櫂に励まされて、あの恩寵の座に近づこうではないか、この世とその汚染を逃れながら。
De fuga saeculi 4.3
Hoc est autem fugere, abstinere a peccatis, ad similitudinem et imaginem Dei formam virtutum assumere, extendere vires nostras ad imitationem Dei secundum mensuram nostrae possibilitatis. Vir enim perfectus imago et gloria est Dei.
PL 14, 578Cそもそも逃れるとは、罪を避けること、神に似せ神の像にかたどって徳の形を身にまとうこと、我々の力を、我々に可能な度合いに応じて、神にならうことへと伸ばすことである。完全な人は神の像であり栄光だからである。
De fuga saeculi 4.4
Unde et Dominus ait: Perfecti estote, sicut et Pater vester qui in coelis est, perfectus est (Matth. V, 48) . Hoc est igitur similem esse Dei, habere justitiam, habere sapientiam, et in virtute esse perfectum (De Poenit. dist. 2, cap. Similem) .
PL 14, 578Cそれゆえ主もこう言う。「汝らの天にいる父が完全であるように、汝らも完全であれ」(マタイ5:48)。したがって、神に似た者であるとは、正義をもち、知恵をもち、徳において完全であることである(『教令集』第2部『悔悛について』第2区分「Similem」法文)〔教会法の引照〕。
De fuga saeculi 4.5
Deus enim est sine peccato. Et ideo qui peccatum fugit, ad imaginem est Dei. Non est igitur dubium quod is qui a peccato abstinet, fugit. Unde et Apostolus clamat: Fugite fornicationem (I Cor. VI, 18) .
PL 14, 578C神には罪がないからである。それゆえ罪を逃れる者は、神の像にかなっている。したがって、罪を避ける者が逃れているのだということに疑いはない。それゆえ使徒も叫ぶ。「淫行を逃れよ」(一コリント6:18)。
De fuga saeculi 4.6
Persequuntur enim nos peccatorum illecebrae, persequitur libido: sed tu fuge tamquam furiosam dominam, quae si comprehenderit, nec die nec nocte requiescere sinit, exagitat, urit, incendit. Fuge avaritiam, ne te interius comprehendat.
PL 14, 578D罪の誘惑は我々を追い、情欲が追ってくる。だがあなたは、狂った女主人から逃れるようにそれから逃れよ。それは、ひとたび捕えれば、昼も夜も休むことを許さず、駆り立て、焼き、燃え上がらせる。貪欲を逃れよ、それがあなたを内から捕えぬように。
De fuga saeculi 4.7
Fuge invidiam, quae non solum alienos, verum multo magis eum quem possederit, lacerare consuevit. Fuge perfidiam, ne te suis involvat retibus. Unde et Dominus ait: Cum autem persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam.
PL 14, 578D嫉妬を逃れよ。それは他人ばかりか、むしろ自分がとりついた者をこそ、引き裂くのが常である。背信を逃れよ、それがその網にあなたを絡めとらぬように。それゆえ主も言う。「人々がこの町で汝らを迫害するなら、他の町へ逃れよ。」
De fuga saeculi 4.8
Quod si in alia persequentur vos, in aliam fugite. Amen dico vobis, non consummabitis civitates Israel, donec veniat Filius hominis (Matth. X, 23) .
PL 14, 579A「もし他の町でも汝らを迫害するなら、さらに別の町へ逃れよ。アーメン、私は汝らに言う、人の子が来るまでに、汝らがイスラエルの町々を巡り終えることはない」(マタイ10:23)。
De fuga saeculi 4.9
Etenim quamvis propter infirmitatem carnis fugam nobis suadere videatur: tamen melius fugit, qui fugit illecebram saecularem; ut non teneatur divitiarum suarum sollicitudine, non thesauri contemplatione, non vitae istius cupiditate; sed directa animi intentione festinet ad gloriam regni coelestis, properet ad coronam, nec terrenorum contuitu a sui corporis passione revocetur.
PL 14, 579Aというのも、主は肉の弱さのゆえに我々に逃れを勧めているように見えるが、それでも、世俗の誘惑を逃れる者のほうがよりよく逃れているのである。富への気遣いにも、財宝を眺めることにも、この生への執着にもとらわれず、心の向きをまっすぐにして天の国の栄光へと急ぎ、冠へと急ぎ、地上のものを見つめるせいで自分の体の受難〔passio。ここでは迫害で体が受ける苦しみ(殉教)を言う〕から引き戻されることもないように。
De fuga saeculi 4.10
18. Fuga ergo mors est vel celebrata, vel adumbrata. Et forte illas exprimit refugii legitimi civitates; ut confugiamus ad virtutum culmina, quas pro praemiis bono foeneratori alibi dispensat dicens: Quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habens super decem civitates (Luc. XIX, 17) .
PL 14, 579A18. それゆえ逃れとは死であり、それも現に果たされた死か、影として示された死かである。そしておそらくそれは、あの律法に定められた逃れの町々を言い表しているのだろう。我々が徳の頂へと逃れ込むためであり、主はそれらを、善き貸し手への報酬として別の箇所で分け与えて、こう言う。「汝はわずかなことに忠実であったから、十の町の上に権能をもつ者となる」(ルカ19:17)。
De fuga saeculi 4.11
Lex vetus novit civitates: sed quia legem implevit, qui potuit dicere: Non veni solvere legem, sed implere (Matth. V, 17) , perfectiorem numerum remunerationis indulget. 19. Non ergo erubescamus fugere. Gloriosa enim haec fuga est fugere a facie peccati.
PL 14, 579B古い律法は町々を知っていた。だが、「私は律法を廃するために来たのではなく、成就するために来た」(マタイ5:17)と言いえた者が律法を成就したのであるから、その者は報いのいっそう完全な数を与える。19. それゆえ、逃れることを恥じないでおこう。罪の面前から逃れるこの逃れは栄光あるものだからである。
De fuga saeculi 4.12
Sic fugit Jacob, matre suadente. Dixit enim Rebecca: Exsurgens fuge in Mesopotamiam (Gen. XXVII, 43) . Sic fugit et Moyses a facie regis Pharao, ne illum aula regia coin quinaret, ne irretiret potentia.
PL 14, 579Bヤコブは、母に勧められて、このように逃れた。リベカはこう言ったのである。「立って、メソポタミアへ逃れよ」(創世記27:43)。モーセもまた王ファラオの面前から、王宮が彼を汚さぬように、権力が彼を絡めとらぬように、このように逃れた〔底本は coin と quinaret の間に空きを置いて刷るが、一語の coinquinaret と読む〕。
De fuga saeculi 4.13
Denique pretiosius Aegypti divitiis aestimavit opprobrium Christi. Sic fugit etiam David a facie regis Saul, a facie Abessalon. Denique fugiens addebat incrementa pietatis, qui et insidiatori pepercit, et parricidae salutem rogavit.
PL 14, 579B実に彼は、エジプトの富よりもキリストの辱めのほうを貴いと考えた。ダビデもまた、王サウルの面前から、アブサロムの面前から、このように逃れた。逃れながらも敬虔をますます深めたのであり、待ち伏せる者を赦し、近親殺しの者の無事を求めたのである。
De fuga saeculi 4.14
Sic fugit et populus Hebraeorum, ut fides ejus et vita inter fluctus sibi aperiret viam. Fuga illa erat trames innocentiae, virtutis via, pietatis assumptio.
PL 14, 579Cヘブライ人の民もまたこのように逃れた。その信仰と生命が、波のただ中に自分のために道を開くためである。あの逃れは、無垢の小道であり、徳の道であり、敬虔を身につけることであった。
De fuga saeculi 4.15
Audeo dicere, sic fugit et Jonas in Tharsis non corporis fuga, sed mentis ascensione, qui usque ad Christi ascendit similitudinem, ut fieret typus Christi.
PL 14, 579Cあえて言おう、ヨナもまたタルシスへ、このように逃れた。体の逃れではなく、精神の上昇によってであって、彼はキリストの似姿にまで上り、キリストの予型となったのである。
De fuga saeculi 4.16
Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus, et tribus noctibus: sic erit, inquit, et Filius hominis in corde terrae tribus diebus, et tribus noctibus (Matth. XII, 40) . Nam si sic non fugisset, numquam de ventre ceti esset auditus.
PL 14, 579C「ヨナが三日三晩、大魚の腹の中にいたように、人の子もまた三日三晩、地の心の中にいることになる」と彼〔主〕は言う(マタイ12:40)。もしこのように逃れていなかったなら、決して大魚の腹の中から声が聞かれることはなかったであろう。
De fuga saeculi 4.17
20. Sed si dubitas, doceat te Rebecca quam beata sit fuga, quam suscepit Jacob. Suasit Rebecca. Et fuge, inquit, in Mesopotamiam (Gen. XXVIII, 2) ; Isaac dicit: Surgens vade in Mesopotamiam, in domum Bathuel.
PL 14, 579C20. だが疑うのなら、ヤコブが引き受けたあの逃れがいかに幸いであるかを、リベカがあなたに教えるがよい。リベカは勧めた。「逃れよ」と彼女は言う、「メソポタミアへ」(創世記28:2)。イサクは言う。「立って、メソポタミアの、バトゥエルの家へ行け」。
De fuga saeculi 4.18
In hymnis vel oraculis a plerisque (ut ante nos scriptum est) Bathuel sapientia dicitur, interpretatione autem Latina, filia Dei significatur.
PL 14, 580A賛歌や託宣の中で、多くの者によって(我々より前に書かれたとおり)バトゥエルは知恵と呼ばれているが、ラテン語の解釈では、神の娘を意味する。
De fuga saeculi 4.19
In domum ergo sapientiae mittitur Jacob, et accipere admonetur uxorem a filiabus Laban, qui habitabat in Charris, quod significat cavernas, in quibus species est sensuum, qui sunt tamquam in cavernis corporis, ut visus in oculis, auditus in auribus, odoratus in naribus, in ore sapor.
PL 14, 580Aこうしてヤコブは知恵の家へ遣わされ、ハランに住んでいたラバンの娘たちの中から妻を迎えるよう諭される。ハランとは洞窟を意味し、そこには感覚の姿がある。感覚はいわば体の洞窟の中にあり、視覚は目に、聴覚は耳に、嗅覚は鼻に、味覚は口にある。
De fuga saeculi 4.20
Qui enim delectatur hoc mundo, et tripudiat in voluptatibus corporis, obnoxius est sensuum passionibus, atque in his habitat et diversatur.
PL 14, 580Aこの世界を喜びとし、体の快楽に跳ね回る者は、感覚の情念に従属しており、その中に住み、その中に留まるからである。
De fuga saeculi 4.21
Unde ei dicit Rebecca habitandum paucos dies cum illo, non multo tempore; ne corporeis coloretur voluptatibus, et saeculi capiatur illecebris.
PL 14, 580Bそれゆえリベカは彼に、ラバンのもとに住むのは、長くではなくわずかな日々だけにせよと告げる。体の快楽に染まらず、世の誘惑に捕えられないためである。
De fuga saeculi 4.22
21. Persuadet autem habitare, ut discat studiosius disciplinae virtutis sensum, et velut situs quosdam carnis atque regiones, ut se cognoscat, et noverit vehementiam carnis, quid et qua causa creatus sit, et quemadmodum unusquisque sensus operetur.
PL 14, 580B21. 彼が住むように説き勧めるのは、徳の教えの感覚をいっそう熱心に学び、また肉のいわば所在や領域を学んで、自分を知り、肉の激しさと、自分が何のために、いかなる原因で造られたか、また各々の感覚がどのように働くかを知るためである。
De fuga saeculi 4.23
Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam (Matth. V, 28) . Male sic videt oculus. Videat ergo oculus, et fungatur suo munere, non lubricae mentis imperio dirigatur ad lapsum, ut vitium referat pro officio.
PL 14, 580B「女を見て、これを欲する者は」と彼は言う(マタイ5:28)。このように見る目は悪い。だから目は見るがよく、自らの務めを果たすがよい。滑りやすい精神の命令によって転落へと向けられ、務めの代わりに悪徳をもたらすことがあってはならない。
De fuga saeculi 4.24
Breve ergo tempus ad cognoscendos sensus, vel potius experiendos datur, et fortasse tenerioris adolescentiae prima exordia; statimque revocatur, ne diutius titubet in lubrico, et dividua quadam inundatione corporis hujus et saeculi mergantur animi interiora vestigia.
PL 14, 580Bそれゆえ、感覚を知るために、というよりむしろ経験するために、短い時間が与えられる。それはおそらく、より若い年頃の最初の始まりの時期である。そして直ちに呼び戻される。滑りやすいところで長くよろめき、この体と世の、二つに分かれた一種の氾濫によって、心の内なる足跡が沈められることのないようにするためである。
De fuga saeculi 4.25
Cum autem vel expertus fuerit, vel steterit in instabili et incerto atque humido solo, revocatur a matre patientia vel perseverantia, quae dicit: Mittam ad te, et accersiam te inde (Gen. XXVII, 45) ; ut et illic in lubrico tutum portum invenias sapientiae, quae te non sinat tamquam in naufragio fluctuare, et reversus perseverare circa Dei noveris cultum, et sis in conventum gentium, significans ejus fide Ecclesiam gentium congregandam.
PL 14, 580Cだが、経験を積み、あるいは不安定で不確かな湿った地に立ったとき、母なる忍耐、すなわち堅忍によって呼び戻される。彼女は言う。「私は人を汝のもとへ送り、そこから汝を呼び寄せよう」(創世記27:45)。あなたがそこでも〔ここから二人称でヤコブ、また読者に語りかける〕、滑りやすいところで知恵の安全な港を見いだし、知恵があなたを難破したかのように波間に漂わせず、帰って後は神の礼拝のまわりに堅くとどまることを知り、諸国民の集会となるためである。これは、彼の信仰によって諸国民の教会が集められることを示している。
De fuga saeculi 4.26
22. His igitur patientiae et perseverantiae instructus disciplinis (Gen. XXIX, 23 et seq.) , profectus Jacob copulam sibi acquisivit de sapientia consorte propositi, opimam dote prudentiae, cum qua vitae tempora sine ulla offensione transcurreret.
PL 14, 580C22. こうして、忍耐と堅忍のこれらの教えを身につけたヤコブは(創世記29:23以下)、出立して、志を同じくする知恵を伴侶として得た。思慮という持参金に富む彼女とともに、人生の時を何の躓きもなく過ごすためであった。
De fuga saeculi 4.27
Addito igitur thesauro sapientiae, variarum sibi ovium instituit gregem: sed illum rationabilem, virtutum plurimarum diversitate fulgentem.
PL 14, 581Aこうして知恵の宝を加えたので、彼は自分のためにまだらの羊の群れを設けたが、それは理性にかなった群れであり、多くの徳の多様さで輝いていた。
De fuga saeculi 4.28
Unde et jactantiam carnis ejus recidit (Gen. XXXII, 25) , quod significat femoris stupor, salva sacri interpretatione mysterii.
PL 14, 581Aそれゆえ〔彼と組み打ちした者は〕彼の肉の誇りをも断ち切った(創世記32:25)。それは腿のしびれが意味するところであり、聖なる奥義の解釈を損なうものではない。
De fuga saeculi 4.29
His ergo virtutibus veluti gradibus quibusdam mens ejus ascendit in coelum, et Dei secreta cognovit, et confirmatus est et repletus; ut Laban scrutans domum ejus nihil apud eum inane, nihil vacuum reperiret, nulla simulacra, nullam effigiem vanitatis.
PL 14, 581Aこうしてこれらの徳を、いわば階段として、彼の精神は天に上り、神の秘密を知り、強められ、満たされた。それは、ラバンが彼の家を調べても、彼のもとに空虚なものも、うつろなものも何一つ、偶像も、虚しさの像も一つも見いださないためであった。
De fuga saeculi 4.30
Non enim apud eum erat imago, sed veritas: non effigies ignaviae, sed solida forma justitiae, et verae virtutis expressio intelligibilis. Itaque Laban perscrutatus est domum ejus spiritalem, et non invenit effigies. Plena enim erat non figurarum, sed negotiorum.
PL 14, 581A彼のもとにあったのは像ではなく真理だったからである。怠惰の像ではなく、正義の堅固な形であり、真の徳の、知性で捉えうる表現であった。こうしてラバンは彼の霊的な家を隈なく調べたが、像を見いださなかった。そこに満ちていたのは象りではなく、実事だったからである。
De fuga saeculi 4.31
23. Potuisset autem invenire fundamenta virtutum et culmina, nisi caecitatem cordis, et perfidae mentis caliginem detulisset. Denique ea improbitatis caecitate suffusi mentem Sodomitae, ostium nequaquam sancti Lot invenire potuerunt.
PL 14, 581B23. だがラバンは、心の盲目と、不実な精神の暗さを持ち込みさえしなかったなら、徳の基礎と頂を見いだせたであろう。実際、ソドムの人々は、その邪悪の盲目に精神を覆われ、聖なるロトの戸口を決して見つけられなかった。
De fuga saeculi 4.32
Unde enim mens impia videre potuit viri sancti vel exitum, vel ingressum? Ipse quoque Dominus in Evangelio ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me invenit nihil (Joan. XIV, 30) .
PL 14, 581B不敬な精神が、聖なる人の出口も入口も、どうして見ることができようか。主自身も福音書で言う。「この世界の君が来るが、私のうちには何も見いださない」(ヨハネ14:30)。
De fuga saeculi 4.33
Quomodo nihil invenire potuit in eo, in quo plenitudo divinitatis habitabat, et inhabitabat corporaliter, de quo virtus exibat, et sanabat omnes? Quomodo nihil invenire potuit in soliditate virtutis, ubertate sapientiae, intelligentiae, justitiae?
PL 14, 581B神性の充満が体をもって宿り、その者から力が出てすべての人を癒した、その者のうちに、どうして何も見いだせたであろうか。徳の堅固さ、知恵と知性と正義の豊かさのうちに、どうして何も見いだせたであろうか。
De fuga saeculi 4.34
Ipse dixisti: Domine: Plenus sum (Esai. I, 11) ; ipse dixisti: Mitte manum tuam in latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis (Joan. XX, 27) . Misit manum qui non credebat, et Dominum te et Deum reperit.
PL 14, 581C汝自身が言った。「主よ、私は満ちている」(イザヤ1:11)。汝自身が言った。「汝の手を私の脇腹に入れよ、そして信じない者でなく、信じる者であれ」(ヨハネ20:27)。信じなかった者は手を差し入れ、汝を主、また神と見いだした。
De fuga saeculi 4.35
Non ergo tu vacuus, sed ille caecus et inanis princeps istius mundi, qui nescit nisi sua cernere, nescit nisi sua invenire; ea quae Christi sunt, nescit agnoscere.
PL 14, 581Cそれゆえ空虚なのは汝ではなく、盲目でうつろなのはこの世界の君である。彼は自分のものしか見分けず、自分のものしか見いだせず、キリストのものを認めることを知らない。
De fuga saeculi 4.36
24. Aut si sic quemadmodum plerique habent: Non inveniet in me nihil, hoc est, non inveniet in me malitiam, quia malitia nihil est: non inveniet mortuum, quia mortuus non est.
PL 14, 581C24. あるいは、多くの者が持つとおりに読むなら、「彼は私のうちに無を見いださない」〔nihil を「何も…ない」ではなく名詞「無」として解している〕、すなわち、悪意を私のうちに見いださない、悪意は無だからである。死者を見いださない、〔私は〕死んでいないからである。
De fuga saeculi 4.37
Sed quomodo in eo mortuum reperiat, qui vivificat mortuos, et vocat ea quae non sunt, tamquam ea quae sunt? Non inveniet, inquit, peccatum in me, qui mundi peccatum abstuli. Quomodo enim nihil habet, qui omnia habet?
PL 14, 581Cだが、死者を生かし、ないものをあるものであるかのように呼ぶ者のうちに、どうして彼は死者を見いだすだろうか。「彼は私のうちに罪を見いださない」と彼は言う、「世の罪を取り去った私のうちに」。すべてを持つ者が、どうして無を持つだろうか。
De fuga saeculi 4.38
Et, quod plus est, omnia habet, quae Pater habet, sicut ipse ait: Omnia quae Pater habet, mea sunt (Joan. XVI, 15) .
PL 14, 581Dさらに、それ以上のこととして、父の持つものをすべて持っている。彼自身が言うとおりである。「父の持つものはすべて、私のものである」(ヨハネ16:15)。