ファウスティヌスfl. 380s

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 13 › De Trinitate, sive De fide contra Arianos

Caput IV 第IV章

Faustinus the Luciferian · De Trinitate, sive De fide contra Arianos · PL 13, 67C · 28 sectiones

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.1

1

De hoc quod ait Filius: PATER MAJOR ME EST. I. Accipe nunc et has quaestiones, quas ex diversa parte proposueras fortiores, specialiter absolutas.

PL 13, 67C

子が言った「父は私より大きい」について。――I. 今、これらの問いをも受け取ってほしい。あなたが反対の側からより手強いものとして提示していた問いで、特別に解決を与えたものである。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.2

2

Dicunt, inquis, haeretici ad depretiandam filii perpetuam et perfectam in omnibus deitatem, Pater major me est (Joan, XIV, 18).

PL 13, 67C

「異端者たちは」とあなたは言う、「子の、あらゆる点で永続し完全な神性を貶めるために、「父は私より大きい」(ヨハネ14:18)と言う」と〔ミーニュの引照は XIV, 18 と刷る。この句はヨハネ14:28にある〕。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.3

3

Sed requirendum est, quando hoc filius dixit: nonne quando impletum est in eo quod scriptum est: Minorasti eum paulo minus ab angelis, gloria et honore coronasti eum (Psal. VIII, 6) ?

PL 13, 67C

だが、子がこれをいつ言ったかを問わねばならない。それは、彼について書かれたこと、「汝は彼を天使たちよりわずかに劣る者とし、栄光と誉れの冠を彼に授けた」(詩篇8:6)が、彼において成就したときではないか。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.4

4

Quomodo minoratus est, exponat apostolus Paulus tertii coeli conscius: Paulo minus, inquit, ab angelis minoratum videmus Jesum propter passionem mortis; gloria et honore coronatum, ut gratia Dei mortem gustaret pro omnibus (Heb. II, 9) .

PL 13, 67D

どのように劣る者とされたかは、第三の天を知る使徒パウロが説明するがよい。「我々は、イエスが死の苦しみのゆえに天使たちよりわずかに劣る者とされたのを見る。栄光と誉れの冠を授けられたのは、神の恩寵によって、すべての人のために死を味わうためである」(ヘブライ2:9)。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.5

5

Pro omnibus, ait, non pro se: ergo qui pro omnibus gustavit mortem, quid mirum si pro omnibus et minoratus est? Pro omnibus (autem) gustavit mortem; non pro se, eo quod pro omnibus in peccati reatu positis ipse homo factus, nullo proprio peccato tenebatur obnoxius.

PL 13, 67D

「すべての人のために」と彼は言う、「自分のために」ではない。ならば、すべての人のために死を味わった者が、すべての人のために劣る者ともされたとして、何の不思議があろうか。すべての人のために〔底本は pro omnibus (autem)。ミーニュは autem を丸括弧に入れる〕、しかも死を味わったのであって、自分のためではない。罪責のもとに置かれたすべての人のために自ら人間となったのであり、自分自身の罪には何ら問われるところがなかったからである。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.6

6

Et vide quomodo hoc ipsum, quod minoratus est propter passionem mortis, et quod gratia Dei pro omnibus gustavit mortem, ad decorem operis interpretatur sapientissimus Paulus ita subsequens: Decebat enim eum propter quem omnia, et per quem omnia, multis filiis in gloriam adductis, ducem salutis eorum per passiones consummare (Ibid., 10) .

PL 13, 67D

そして見よ、いとも賢いパウロは、死の苦しみのゆえに劣る者とされたこと、神の恩寵によってすべての人のために死を味わったことを、まさにこのことを、続けて次のように、業の美しさへと解釈している。「実際、万物がそのために存在し、万物がそれによって存在する者が、多くの子らを栄光へと導くにあたり、彼らの救いの導き手を、苦難を通して全うさせることは、ふさわしかった」(ヘブライ2:10)。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.7

7

Vides quam pulchrum, quamve decorum nostrae salutis sacramentum in eo, quod filius est, minoratus ostenditur. Quomodo ergo ad offuscandam divinitatem ejus improperas, quod exsequitur ad decorem?

PL 13, 68A

あなたは見る、我々の救いの秘義が、子が劣る者とされたということにおいて〔ミーニュは quod filius est, minoratus と区切るが、filius est minoratus(子が劣る者とされた)と読んだ〕、いかに美しく、いかにふさわしく示されているかを。ならば、彼の神性を覆い隠すために、彼がふさわしさのために行うことを、なぜ汝はなじるのか。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.8

8

Pater major me est: hoc tunc dixit, postea quam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. II. Et vide ne demutabilem credas, quasi desierit esse Verbum, postea quam caro factum est; sed manens semper Verbum Deus, et caro quoque factum est.

PL 13, 68A

「父は私より大きい」。これを彼が言ったのは、言葉が肉となって我々のうちに宿った後である。II. また、言葉が肉となった後は言葉であることをやめたかのように、〔言葉が〕変化しうると信じてはならない。むしろ、つねに言葉、神であり続けながら、肉ともなったのである。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.9

9

Etsi enim dixit, Et Verbum caro factum est, pressius loqui voluit, ne quis in eo non veram carnem crederet. Siquidem et post tam pressam locutionem non desunt qui dicunt, carnem illum habuisse putativam.

PL 13, 68B

実際、「そして言葉は肉となった」と彼は言ったが、それはより厳密に語ろうとしたのであって、誰も彼のうちに真の肉を信じないことのないようにするためであった。これほど厳密な言い方の後にも、彼は仮象の肉を持っていたと言う者たちがいなくならない。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.10

10

Ut autem manifestum sit Verbum carnem factum, non demutatione divinae substantiae, sed susceptione carnis humanae, intende quid sequitur: Et habitavit in nobis.

PL 13, 68B

だが、言葉が肉となったのは、神的実体の変化によるのではなく、人間の肉の受容によることが明らかとなるために、続くところに注意せよ。「そして我々のうちに宿った」。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.11

11

Non ergo interceptum est Verbum demutatione, quod per carnem assumptam habitavit in nobis: habitatio enim probat perseverantiam Verbi. Hoc ideo interposui, ne quis filium Dei demutabilem credat, cum legit: Et Verbum caro factum est.

PL 13, 68B

したがって、言葉は変化によって断ち切られたのではない。受け取った肉を通じて我々のうちに宿ったのだから。宿ることは、言葉の持続を証明する。これをあえて差し挟んだのは、「そして言葉は肉となった」と読んで、神の子が変化しうると誰も信じることのないようにするためである。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.12

12

Dicit ergo filius, Pater major me est, postea quam Verbum caro factum est, et suscepit officium ministrantis. Venit enim non ministrari, sed ministrare. Pater major me est (Matth. XX, 28) .

PL 13, 68B

したがって子は、言葉が肉となり、仕える者の務めを受けた後に、「父は私より大きい」と言う。実際、彼は仕えられるためではなく仕えるために来た。「父は私より大きい」(マタイ20:28)〔引照の位置はミーニュのまま写した。マタイ20:28は直前の「仕えられるためではなく仕えるために来た」の句にかかる〕。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.13

13

Quid ais deitas? quomodo dicis patrem te esse majorem? certe una tibi et patri imago est secundum Moysen, eademque forma secundum apostolum Paulum, qui me etiam docuit, quod sis splendor gloriae et character substantiae ejus (Heb. I, 3) .

PL 13, 68C

神性よ、汝は何を言うのか。どうして父が汝より大きいと言うのか。たしかに、汝と父には、モーセによれば一つの像があり、使徒パウロによれば同じ形がある。彼は、汝が栄光の輝きであり、その実体の刻印であると私にも教えた(ヘブライ1:3)。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.14

14

Sed et tu ipse docuisti dicens: Qui me vidit, vidit patrem; et ego in patre et pater in me (Joan. XIV, 9) . Ego et pater unum sumus (Joan. X, 30) .

PL 13, 68C

だが汝自身も教えて言った。「私を見た者は父を見た。私は父のうちにおり、父は私のうちにいる」(ヨハネ14:9)。「私と父とは一つである」(ヨハネ10:30)。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.15

15

Sed et quaecumque facit pater, facis et tu similiter: tua enim verba sunt: Quaecumque enim ille facit, haec et filius similiter facit: et sicut pater suscitat mortuos et vivificat, sic et filius, quos vult, vivificat, et ut honorificent filium, sicut honorificant patrem (Joan. V, 19-21) .

PL 13, 68C

だが父が行うことはすべて、汝も同様に行う。汝自身の言葉がそうだからである。「父が行うことは何でも、子も同様に行う。父が死者を起こして生かすように、子も、望む者を生かす。それは、人々が父を敬うように、子をも敬うためである」(ヨハネ5:19-21)。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.16

16

Cum ergo eadem tibi imago est, eadem forma eademque substantia, eadem naturae unitas, eadem potestas, eadem libertas voluntatis, idem honor, et omnia omnino quae patris sunt, tua sunt, quia quae tua sunt, patris sunt; quomodo dicis, Pater major me est, cum in omnibus quae sunt deitatis, talis es qualis et pater?

PL 13, 68C

したがって、汝には同じ像があり、同じ形、同じ実体、本性の同じ一性、同じ権力、同じ意志の自由、同じ誉れがあり、父のものはいっさいが汝のものであり、汝のものは父のものであるのだから、神性に属するあらゆる点で汝は父と同じ者であるというのに、どうして「父は私より大きい」と言うのか。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.17

17

Loquatur apostolus Paulus in quo Christus loquebatur, secundum quod ipse ait: An experimentum quaeritis, qui in me loquitur Christi (II Cor. XIII, 3) ?

PL 13, 68D

そのうちでキリストが語っていた使徒パウロに語らせよ。彼自身が言うとおり、「汝らは、私のうちで語るキリストの証しを求めるのか」(二コリント13:3)。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.18

18

Quid dicit Apostolus? qui cum in forma Dei esset constitutus, non rapinam arbitratus est, esse se aequalem Deo (Philipp. II, 6) . Ergo secundum hoc, quod in forma Dei est et quod aequalis est Deo, non est major pater.

PL 13, 68D

使徒は何と言うか。「彼は神の形のうちにあったが、神と等しくあることを奪い取るべきものとは考えなかった」(フィリピ2:6)。したがって、神の形にあり、神と等しいというかぎりでは、父は大きくない。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.19

19

Et quomodo major est pater, subsequentia demonstrant: Sed semetipsum, inquit, exinanivit, formam servi accipiens (Ibid., 7, 8) . III.

PL 13, 68D

では、父がどのように大きいかは、続く箇所が示している。「しかし彼は自らを空しくし、僕の姿を取った」(フィリピ2:7, 8)。III.

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.20

20

Vide ne et hic interceptionem divinitatis intelligas, cum audis, semetipsum exinanivit: intende enim ad hoc quod sequitur, formam servi accipiens. Manere ergo in suo statu ostenditur, qui formam servi dicitur accepisse.

PL 13, 69A

ここでも、「自らを空しくした」と聞いて、神性が断ち切られたと解さないよう注意せよ。続くところ、「僕の姿を取って」に目を向けよ。僕の姿を取ったと言われる者が、自らの状態にとどまっていることが、こうして示されている。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.21

21

Sed quamvis maneat et perseveret in eo status divinus; tamen semetipsum exinanivit, scilicet per occultationem divinitatis, formam servi accipiens in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo.

PL 13, 69A

だが神的な状態は彼のうちにとどまり、持続するとしても、彼は自らを空しくした。すなわち神性を隠すことによってであり、「僕の姿を取り、人々と同じ者となり、姿において人として見いだされ」たのである。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.22

22

Humiliavit seipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Jam talis est si dicat, Pater major me est: Non impugnat aequalitatem divinitatis, sed designat sacramentum humanitatis per hoc quod semetipsum exinanivit formam servi accipiens.

PL 13, 69A

「自らを低くし、死に至るまで、しかも十字架の死に至るまで従順となった」。すでにこのような者となっている彼が「父は私より大きい」と言うなら、それは神性の等しさを攻撃するのではなく、「自らを空しくして僕の姿を取った」ことによって、人間性の秘義を示すのである。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.23

23

Jam talis si dicat, Qui misit me Pater, mandatum mihi dedit, quid dicam, et quid loquar (Joan. XII, 49) ; et: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit (Joan. VI, 38) ; ostendit, quod semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo: humiliavit se ipsum factus obediens usque ad mortem: et tamen quae est in his diminutio ejus divinitatis, si ad amputandam in hominibus arrogantiam ipse non sibi arrogans loqueretur?

PL 13, 69B

すでにこのような者である彼が、「私を遣わした父が、何を言い、何を語るべきか、私に命令を与えた」(ヨハネ12:49)、また「私は天から降りた。私の意志を行うためではなく、私を遣わした者の意志を行うためである」(ヨハネ6:38)と言うなら、それは、彼が自らを空しくし、僕の姿を取り、人々と同じ者となり、姿において人として見いだされ、自らを低くして死に至るまで従順となったことを示している。しかも、人々の傲慢を断ち切るために、彼自身が自分を誇ることなく語ったのだとすれば、これらにおいて彼の神性の何が減じられているというのか。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.24

24

Mentior, si non hoc ipsum testimonium ideo posuit apostolus Paulus, ut ad humilitatem Salvatoris exemplo singulos provocaret. Hoc ita invenies, si eamdem Epistolam quam scribit ad Philippenses, intentius legeris.

PL 13, 69B

使徒パウロがこの証言を置いたのは、まさに、模範によって一人ひとりを救い主の謙遜へ促すためである。そうでなければ、私は偽りを言っていることになる。このことは、彼がフィリピ人に書き送った同じ手紙をいっそう注意深く読めば、そのとおりだと見いだされるであろう。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.25

25

Sed et haeretici nolunt ob sacramentum exinaniti Dei per acceptionem formae servilis esse dictum, Pater major me est.

PL 13, 69B

だが異端者たちは、「父は私より大きい」が、僕の姿を取ることによって空しくなった神の秘義のゆえに語られたとは認めようとしない。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.26

26

Dicamus et nos patrem majorem de solo sacramento generationis: et hunc enim pium sensum nonnulli catholici prosecuti sunt dicentes, patrem et filium ejusdem substantiae, et ideo secundum substantiam alterum altero non esse majorem.

PL 13, 69C

我々も、父が大きいと、ただ生まれの秘義のゆえにのみ言ってよい。実際、この敬虔な意味を、公同の信徒の幾人かも追ってきた。父と子は同じ実体であり、ゆえに実体において一方が他方より大きいことはない、と言いながら。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.27

27

Qualis enim pater est Deus, talis et Deus filius est: nihil enim minus ex se genuit, quam ipse est: perfectus enim existens perfectum genuit.

PL 13, 69C

父がどのような神であるか、子もそのような神である。自らが在るものより少ないものを自分から生んだのではない。完全なものとして存在して、完全なものを生んだからである。

De Trinitate, sive De fide contra Arianos 4.28

28

Etsi ergo, qua Deus, Deo aequalis est filius; tamen, qua filius, minor dicitur patre: id est, quia filius de patre sit, et plenitudo existens plenitudinem genuit: pater autem genuit filium, et ideo non dixit, « Deus major me est, » sed, Pater major me est.

PL 13, 69C

したがって、神であるかぎりでは子は神と等しいが、子であるかぎりでは、父より小さいと言われる。すなわち、子は父から出たのであり、また〔父は〕充満として存在して充満を生んだのであって、父が子を生んだのである。それゆえ彼は「神は私より大きい」とは言わず、「父は私より大きい」と言った。