De Poenitentia 3.1
Quorum ergo poenitentia justa et debita videatur, id est, quae delicto deputanda sint, locus quidem expostulat denotare, sed otiosum videri potest.
PL 1, 1231Aしたがって、いかなるものについて悔悛が正当かつ当然のものと見なされるか、すなわちいかなるものが罪に帰せられるべきかを明示することは、主題そのものが求めるところではあるが、無用なことのようにも見えかねない。
De Poenitentia 3.2
Domino enim cognito, ultro spiritus a suo auctore respectus emergit ad notitiam veritatis, et admissus ad dominica praecepta, ex ipsis statim eruditur, id peccato deputandum, a quo Deus arceat.
PL 1, 1231Aというのも、主を知ったならば、霊は自らの創造者に顧みられて自ずと真理の認識へと立ち現れ、主の教えへと迎え入れられ、その教えそのものから直ちに、神が遠ざけるもの、それこそが罪と見なされるべきである、と教えられるからである。
De Poenitentia 3.3
Quoniam cum Deum grande quid boni constet esse, utique bono nisi malum non displiceret, quod inter contraria sibi nulla amicitia est. Perstringere tamen non pigebit, delictorum quaedam esse carnalia, id est, corporalia, quaedam vero spiritalia.
PL 1, 1231A神が大いなる善であることは明らかであるから、善なるものを不快にするのは悪をおいてほかにはあり得ない。互いに相反するもの同士には、何の親和もないからである。とはいえ、罪にはあるものは肉のもの、すなわち肉体のものがあり、あるものは霊のものがある、ということに手短に触れるのを厭うまい。
De Poenitentia 3.4
Nam cum ex hac duplicis substantiae congregatione confectus homo sit, non aliunde delinquit, quam unde constat.
PL 1, 1231Bというのも、人間はこの二重の実体が結合してできているのであるから、自らを成り立たせているもの以外のところから過ちを犯すことはないからである。
De Poenitentia 3.5
Sed non eo inter se differunt, quod corpus et spiritus duo sunt: alioquin eo magis paria sunt, quia duo unum efficiunt: ne quis pro diversitate materiarum peccata eorum discernat, ut alterum altero levius aut gravius existimet.
PL 1, 1231Bしかし、両者が互いに異なるのは、肉体と霊とが二つのものであるからではない。むしろ、二つが一つを成す以上、その点でこそいっそう等しいのである。誰も、その質料の違いを理由に両者の罪を区別し、一方を他方より軽い、あるいは重いと見なすことのないように。
De Poenitentia 3.6
Siquidem et caro, et spiritus, Dei res: alia, manu ejus expressa; alia afflatu ejus consummata (Gen. II). Cum ergo ex pari ad Dominum pertineant: quodcumque eorum deliquerit, ex pari Dominum offendit.
PL 1, 1231Bというのも、肉も霊も、ともに神のものだからである。一方は神の手によって形づくられ、他方は神の息吹によって完成された(創世記2章)。したがって、両者が等しく主に属する以上、そのいずれが過ちを犯そうとも、等しく主を害することになる。
De Poenitentia 3.7
An tu discernas actus carnis et spiritus? quorum et in vita, et in morte, et in resurrectione, tantum communionis atque consortii est (Joan. V), ut pariter tunc aut in vitam aut in judicium suscitentur: quia scilicet pariter aut deliquerint, aut innocenter egerint.
PL 1, 1231Bお前は肉の行いと霊の行いとを区別するというのか。両者の間には、生においても、死においても、復活においても、これほど深い交わりと分かち合いがあり(ヨハネ5章)、それゆえそのときには等しく命へ、あるいは裁きへとよみがえらされる。すなわち、両者は等しく過ちを犯した、あるいは等しく無垢に行動したからである。
De Poenitentia 3.8
Hoc eo praemiserimus, ut non minorem alteri quam utrique parti, si quid deliquerit, poenitentiae necessitatem intelligamus impendere. Communis reatus amborum est, communis et judex, Deus scilicet: communis igitur et poenitentiae medela.
PL 1, 1231C以上のことをあらかじめ述べたのは、たとえいずれか一方だけが過ちを犯したとしても、悔悛の必然性は両方が犯した場合と比べて、その一方にとって決して小さくはならない、と理解するためである。両者には共通の罪があり、共通の審判者、すなわち神が存在する。ゆえに、悔悛という治療もまた共通なのである。
De Poenitentia 3.9
Exinde spiritalia et corporalia nominantur, quod delictum omne, aut agitur, aut cogitatur, ut corporale sit, quod in facto est: quia factum, ut corpus, et videri et contingi habet.
PL 1, 1232Aしたがって、それらは霊のもの、肉体のものと呼ばれる。あらゆる罪は行われるか、あるいは思い描かれるかのいずれかであり、行為のうちにあるものは肉体のものである。なぜなら行為は、肉体と同様に、見られることも触れられることもできるからである。
De Poenitentia 3.10
Spiritale vero, quod in animo est, quia spiritus neque videtur, neque tenetur; per quod ostenditur non facti solum, verum et voluntatis deli cta vitanda, et poenitentia purganda esse.
PL 1, 1232A他方、霊のものとは心のうちにあるものである。なぜなら霊は見られることも、捉えられることもないからである。このことによって、行為の罪だけでなく、意志の罪もまた避けられるべきであり、悔悛によって清められるべきであることが示される。
De Poenitentia 3.11
Neque enim si mediocritas humana, facti solum judicat, quia voluntatis latebris par non est, idcirco crimina ejus etiam sub Deo negligamus, Deus in omnia sufficit. Nihil a conspectu ejus remotum, unde omnino delinquitur.
PL 1, 1232A人間の凡庸さが行為のみを裁くのは、意志の隠れた奥底には及ばないからだとしても、それゆえに、神のもとでさえもその罪状を等閑に付してよいわけではない。神はあらゆることに十分だからである。過ちが犯されうるその源は何であれ、神の目から取り除かれているものはない。
De Poenitentia 3.12
Quia non ignorat nec omittit, quominus in judicium decernat. Dissimulator et praevaricator perspicaciae suae non est.
PL 1, 1232A神は無知でもなければ、裁きにおいて定めることを怠りもしないからである。神は自らの明察に対して、見て見ぬふりをする者でも、それに背く者でもない。
De Poenitentia 3.13
Quid quod voluntas facti origo est? v iderint enim, si qua casui, aut necessitati, aut ignorantiae imputantur: quibus exceptis jam non nisi voluntate delinquitur.
PL 1, 1232Bさらに言えば、意志こそ行為の起源ではないか。偶然や必然性、あるいは無知に帰せられるものがあれば、その如何は問うまい。それらを除けば、もはや意志によってしか過ちは犯されない。
De Poenitentia 3.14
Cum ergo facti origo est, non tanto potior ad poenam est, quanto principalis ad culpam: quae ne tunc quidem liberatur, cum aliqua difficultas perpetrationem ejus intercipit.
PL 1, 1232Bしたがって、意志が行為の起源である以上、咎において第一であるのと同じだけ、刑罰においてもいっそう重いのではないか。その意志は、何らかの困難がその実行を妨げるときでさえ、免れることはない。
De Poenitentia 3.15
Ipsa enim sibi imputatur, nec excusari poterit per illam perficiendi infelicitatem, operata quod suum fuerat. Denique Dominus quemadmodum se adjectionem legi superstruere demonstrat (Matth. V), nisi et voluntatis interdicendo delicta?
PL 1, 1232Bというのも、意志はそれ自体として己に帰せられるのであり、自らに属する分をすでに果たしている以上、遂行し得なかったという不運によって言い訳することはできないからである。実に、主が律法の上に一つの付加を築き上げたことを示すのは(マタイ5章)、意志の罪をも禁じることによってでなくて何であろうか。
De Poenitentia 3.16
Cum adulterum non eum solum definit, qui cominus in alienum matrimonium cecidisset, verum etiam illum, qui aspectus concupiscentia contaminasset: adeo quod prohibetur administrare, satis periculose animus sibi repraesentat, et temere per voluntatem expungit effectum.
PL 1, 1232Bというのも、主は姦淫を行う者を、じかに他人の婚姻に陥った者だけでなく、眼差しの欲望によってそれを汚した者としても定めるからである。かくして、行うことを禁じられているものを、心はみずからに対して十分に危険な仕方で思い描き、意志によって軽率にもその結果を成し遂げてしまうのである。
De Poenitentia 3.17
Cujus voluntatis cum vis tanta sit, ut non solatium sui saturans pro facto cedat, ergo plectetur. Vanissimum est dicere, volui, nec tamen feci. Atquin perficere debes quia vis: aut nec velle, quia nec perficis. Sed ipse conscientiae tuae confessione pronuntias.
PL 1, 1232Cこの意志の力はこれほどまでに大きく、自らの慰めを満たすことがなくとも行為の代わりとして通用するのであるから、それゆえ罰せられることになる。「私は望んだが、しかし行わなかった」と言うのは、この上なく空しいことである。しかるに、お前は望むのだから成し遂げねばならない。あるいは、成し遂げないのだから、望んでもならない。むしろお前自身が、お前の良心の告白によって、そう宣告しているのである。
De Poenitentia 3.18
Nam si bonum concupisceres, perficere gestisses; porro sicut malum non perficis, nec concupiscere debueras. Quaqua te constitueris, crimine astringeris, quia aut malum volueris, aut bonum non adimpleveris.
PL 1, 1233Aなぜなら、もしお前が善を欲していたなら、それを成し遂げようと望んだはずだからである。しかも、悪を成し遂げないのと同様に、それを欲してもならなかったはずである。お前がどちらの立場を取ろうとも、罪状に縛られる。悪を欲したか、あるいは善を全うしなかったかのいずれかだからである。