アンブロシアステルfl. c. 366–384

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 17 › Commentaria in Epistolam ad Galatas

Caput I 第I章

Ambrosiaster · Commentaria in Epistolam ad Galatas · PL 17, 339A · 80 sectiones

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.1

1

(Vers. 1.) Paulus apostolus non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum, et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis.

PL 17, 339A

(第1節)「使徒パウロは、人々からでも人によってでもなく、イエス・キリストと、彼を死者の中から起こした父なる神によって」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.2

2

Apostolum se non ab hominibus electum, et missum ad praedicandum testatur, sicut erant quidam, qui electi ab apostolis mittebantur ad Ecclesias roborandas; neque sicut alii, qui a Judaeis mittebantur ad disturbandas Ecclesias, quos pseudoapostolos vocat: sed a Filio Dei missum se, quem in hac causa idcirco hominem negare videtur; quia praecepta quasi Deus dedit, non quasi homo et quem elegit, divino judicio elegit.

PL 17, 339A

彼は、自分が人々から選ばれて宣教に遣わされた使徒ではないことを証しする。教会を堅固にするために使徒たちに選ばれて遣わされた者たちがいたが、そのようなものではない。また、教会をかき乱すためにユダヤ人たちから遣わされた者たち、彼が偽使徒と呼ぶ者たちのようなものでもない。神の子から遣わされたのである。この件で彼が〔「人によってでもなく、イエス・キリストによって」と言うことで〕神の子が人であることを否定しているように見えるのは、神の子が神として掟を与え、人としてではないからであり、また神の子が選んだ者を、神の裁きによって選んだからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.3

3

Per quod idoneum et firmum se praedicatorem significat; quia multo utique melior est, quem Deus elegit, quam quem homo.

PL 17, 339B

それによって彼は、自分が適格で確かな宣教者であることを示している。神が選んだ者は、人が選んだ者よりも、もとよりはるかにすぐれているからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.4

4

Neque, inquit, per hominem, sicut arbitrabantur de Christo, qui hos cogebant circumcidi; sed per Dominum Jesum Christum, id est, per eum, qui Deus et homo est. Quod statim aperit, cum dicit: Et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis.

PL 17, 339B

「人によってでもなく」と彼は言う。それは、これらの者たちに割礼を強いている者たちがキリストについて考えていたようにではなく、「主イエス・キリストによって」、すなわち神にして人である者によってということである。このことを彼はすぐに明らかにする。「また、彼を死者の中から起こした父なる神によって」と言うときである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.5

5

Hoc dicto, duas haereses damnavit, et Manichaei, et Photini; quia Manichaeus Christum hominem negat, et non negat crucifixum: et Photinus Christum Deum esse non concedit; et tamen ipsum se, hoc est, corpus suum excitasse a mortuis negare non audet: ut Manichaeus cum crucifixum non negat, stulte eum hominem non fateri videatur: et Photinus impietate quadam Deum negare, quem se ipsum a mortuis excitasse fatetur.

PL 17, 339C

この言葉によって、彼は二つの異端、マニの異端とフォティヌスの異端を断罪した。マニはキリストが人であることを否定しながら、十字架につけられたことは否定しない。フォティヌスはキリストが神であることを認めないが、それでも彼自身が、すなわち自分の体を死者の中から起こしたことは、否定する勇気がない。こうしてマニは、十字架につけられたことを否定しない以上、彼が人であることを告白しないのは愚かだと見えることになり、フォティヌスは、自分自身を死者の中から起こしたと自ら認める者を、ある種の不敬虔によって神ではないとしているように見えることになる。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.6

6

Legit enim dixisse Dominum: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illud. Hoc autem dicebat de templo corporis sui (Joan. II, 19) .

PL 17, 339C

彼は、主がこう言ったと読んでいるからである。「この神殿を壊せ。私は三日で、それを起こす。ところが彼はこれを、自分の体という神殿について言っていた」(ヨハネ2:19)。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.7

7

Igitur ipse excitans se a mortuis, corpus suum significat se a mortuis excitasse; et nihilominus tamen a Patre suo dicitur excitatus, propterea quod omnis virtus Filii de Patre est; ut gesta Filii facta sint Patris, ex quo sunt omnia.

PL 17, 339C

したがって、彼自身が自分を死者の中から起こしながら、自分の体を死者の中から起こしたことを示している。それにもかかわらず、父によって起こされたとも言われるのは、子のあらゆる力が父に由来するからであり、子の行ったことが、すべてがそれから出る父の行ったこととなるためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.8

8

(Vers. 2.) Et qui mecum sunt omnes fratres, Ecclesiae Galatiae. Postquam auctoritatem suam commendavit, adhuc auget ad causam; ut caeteros qui secum erant, omnes commotos adversus eos ostenderet.

PL 17, 339D

(第2節)「また、私と共にいる兄弟たち皆が、ガラテヤの諸教会へ」。自分の権威を示したのち、彼はこの件のためにさらに強める。自分と共にいた他の者たちも皆、彼らに対して心を動かされていることを示すためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.9

9

Quamvis sufficeret auctoritas ejus, ne posset refutari; tamen ut gravet factum illorum, quo a prima fide destiterant, multos secum accensos ad errorem illorum arguendum designat. Facile enim poterit quis intelligere errare se, si a multis se videat reprehendi.

PL 17, 339D

彼の権威だけで、論駁されえないのに十分であったとしても、彼らが最初の信仰から離れたという行いの重大さを強調するために、多くの者が自分と共に燃え立ち、彼らの誤りを責めようとしていることを示している。多くの人から非難されるのを見れば、誰でも自分が誤っていることを容易に悟りうるからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.10

10

(Vers. 3.) Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. Utriusque beneficio tam Patris, quam Filii genus hominum sublevatum ostendit.

PL 17, 339D

(第3節)「恩寵と平和が汝らにあるように、我々の父なる神と、主イエス・キリストから」。父と子の双方の恩恵によって人類が引き上げられたことを、彼は示している。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.11

11

Nec minorem Filium significat, cum eum Dominum nostrum vocat: neque Patrem majorem, quia eum Deum nostrum appellat; quia non erit verus Deus Pater, nisi et Dominus sit: neque verus Dominus Filius, nisi et Deus sit.

PL 17, 340A

子を「我々の主」と呼ぶことで子を劣ったものとして示しているのでも、父を「我々の神」と呼ぶことで父を勝ったものとして示しているのでもない。父は、主でもなければ真の神ではなく、子は、神でもなければ真の主ではないからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.12

12

Si ergo una gratia Patris et Filii erga nos est, quid est, inquit, ut de Filio minus sentientes, Legem illi aequetis, ut partim Christo, partim Legi serviatis, cum legeritis Dominum dicentem: Quia Dominus est Filius hominis etiam sabbati (Luc. VI, 5) ? ut per hoc videant quanta contumelia ab eis Domino irrogetur, quando comparant Dominum famulae.

PL 17, 340A

では、父と子の恩寵が我々に対して一つであるなら、と彼は言う、どうして諸君は子について劣って思い、律法を子と等しいものとして、一部はキリストに、一部は律法に仕えようとするのか。諸君は主がこう言うのを読んでいるはずなのに。「人の子は安息日の主でもある」(ルカ6:5)。こうして彼らは、主を仕え女〔である律法〕に比べるとき、主にどれほどの侮辱が加えられているかを見るべきである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.13

13

(Vers. 4.) Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris. Aperte ostendit nihil prodesse Legem, quando Christum dicit obtulisse se, ut pro nobis pateretur, ut nos justificaret, quos Lex reos tenebat; ut eruti a Lege per fidem Christi, jam non peccatores essemus; sed justificati secunda nativitate, filii Dei appellati.

PL 17, 340A

(第4節)「彼は、我々の罪のために自らを与えた」。キリストが、我々のために苦しむため、律法が有罪としていた我々を義とするために自らを献げたと言うとき、律法が何の益にもならないことを、彼ははっきり示している。キリストへの信仰によって律法から救い出され、もはや罪人ではなく、第二の生まれによって義とされて、神の子と呼ばれる者となるためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.14

14

Cum enim in ditione diaboli genus hominum teneretur, Salvator obtulit se volenti diabolo; ut illudens eum potestate virtutis suae (accipere enim voluit, quem detinere non potuit) auferret ei, quae malo jure tenebat obnoxia.

PL 17, 340B

人類が悪魔の支配のもとに捕らえられていたとき、救い主は、それを望む悪魔に自らを差し出した。自らの力の権能で悪魔をたぶらかし(悪魔は、引き留めることのできない者を受け取ろうと望んだのである)、悪魔が不当な権利で隷属させて捕らえていたものを、その手から奪い取るためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.15

15

Exspoliatis itaque inferis, tropaeum animarum pertulit ad Patrem, ex quo sunt omnia; quod Lex utique facere non potuit. Quamquam profutura data sit, nobis tamen peccantibus conversa est, ut fieret inimica; et coepit occidere, non vivificare.

PL 17, 340B

こうして冥界を剥ぎ取って、魂の戦勝記念品を、すべてがそれから出る父のもとへ携えていった。これは律法には決してできなかったことである。律法は益となるよう与えられたが、罪を犯す我々にとっては向きを変えられ、敵対するものとなって、生かすのではなく殺し始めた。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.16

16

Christus autem donans delicta, non solum vivificavit nos, sed et sibi sociavit; ut filii Dei vocemur facti per fidem.

PL 17, 340C

しかしキリストは罪を赦して、我々を生かしただけでなく、自分に結びつけもした。信仰によって神の子らと呼ばれる者となるためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.17

17

Quantus ergo error est post gratiam reverti sub Lege, hoc est, post acceptam libertatem velle servire; ut ereptus gladio immemor beneficii denuo se vendat lanistae? Accusator est enim emptoris, qui relicto eo, rursum ad priorem dominum redit.

PL 17, 340C

では、恩寵ののちに律法の下に立ち返る、すなわち受けた自由ののちに隷属しようと望むのは、なんと大きな誤りであることか。剣から救い出された者が、恩恵を忘れて再び自らを剣闘士の興行師に売るようなものである。買い取った者を捨てて再び以前の主人のもとに戻る者は、買い取った者を告発する者だからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.18

18

Ut liberaret nos de praesenti saeculo maligno. Hoc dicit, quia ideo morti concessit se Dominus, ut nos ab errore saeculi liberaret, id est, ut ab intelligentia hujus saeculi, quod curriculis senescente aetate devergit in finem, alieni facti, futuri saeculi quod occasum nescit, participes simus in sensu unius Dei.

PL 17, 340C

「我々を今の悪しき世から解放するために」。これは、主が自らを死に委ねたのは、我々を世の誤りから解放するため、すなわち、年を重ねてめぐりのうちに終わりへと傾いていくこの世の理解から我々が離れ、日没を知らない来るべき世に、唯一の神への思いにおいて与る者となるためだ、ということを言っている。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.19

19

Praesentis enim saeculi haec est malignitas, quia non reddit congruam reverentiam creatori Deo, et restauratori Christo; dum multos sibi deos confingit error humanus, aut dum Christo a credentibus debita honorificentia non reservatur.

PL 17, 340C

今の世の悪しきこととは、創造者である神と、回復者であるキリストに、ふさわしい畏敬を返さないことである。人間の誤りが多くの神々を自分のために作り上げるとき、あるいは、信じる者たちからキリストに負うべき栄誉が守られないときである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.20

20

(Vers. 5.) Secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui gloria in saecula saeculorum. Amen. Ut firmum sit et plenum auctoritate, quod dicit quia Christus nos liberavit; addit quia istud Patris fecerit cum voluntate.

PL 17, 340D

(第5節)「我々の神であり父である者の意志に従って。彼に栄光が世々にあるように。アーメン」。キリストが我々を解放したという彼の言葉が、確かで、権威に満ちたものであるように、キリストがこれを父の意志とともに行ったとも付け加えている。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.21

21

(Vers. 6.) Miror quod sic tam cito transferimini ab eo, qui vocavit vos per gratiam Christi in aliud Evangelium.

PL 17, 340D

(第6節)「私は驚いている。汝らがこのように早く、キリストの恩寵によって汝らを召した者から離れ、別の福音へと移っていることに」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.22

22

Evangelium bonum nuntium est, ac per hoc et lex vetus Evangelium est excepta Lege factorum: sed hoc potius in quo, quod promissum est, solutum est, per quod peccatores ad indulgentiam convocantur.

PL 17, 340D

福音とは良い知らせのことであり、それゆえ旧い法〔lex vetus。業の法と区別して、旧約の法を広く言うらしい〕も、業の法を除けば福音である。しかし、約束されたことが果たされ、それによって罪人たちが赦しへと呼び集められる福音こそ、むしろ〔真の福音〕である。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.23

23

Mirari ergo ideo se dicit, quia de optimo et maximo beneficio decidentes, manciparunt se Legi factorum; ut perderent quod fuerant consecuti, ut de accepta libertate ruerent in servitutem, cito eversi: cum mos sit ut paulatim aliquis de malo transeat ad bonum, hi autem de bono facile traducti sunt ad opera carnis, quae sunt gravia.

PL 17, 341A

それゆえ彼が驚いているというのは、最善で最大の恩恵から転げ落ち、業の法に身を縛りつけたからである。得たものを失い、受けた自由から隷属へと転落し、たちまち覆されたからである。人はふつう、悪から善へと少しずつ移るものなのに、彼らは善から容易に、重い肉の業へと移されたのである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.24

24

Raro enim contingit, ut quis de laetitia confugiat ad exitia: ac per hoc admiratur hebetudinem illorum, qui in securitate positi, labori se subjecerunt inani.

PL 17, 341A

喜びから、かえって滅びへ逃げ込むことは稀だからである。それゆえ彼は、安全のうちに置かれながら空しい労苦に身を投じた者たちの鈍さに驚いている。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.25

25

Tale est, si nauta insanus stans in portu, de tempestate securus, laxet navim in altum; ut perturbetur diversis procellis: ita et hi per stultitiam subjecerunt se; ut dolores paterentur pudoris desecti, et jugum servitutis Legis susciperent, nulla hujus rei spe praedicata.

PL 17, 341A

それは、港に立つ愚かな船乗りが、嵐の心配もないのに船を沖へ出して、さまざまな突風に翻弄されるようなものである。彼らも愚かさのゆえに自ら身を投じ、切り取られた恥部の痛みに耐え、律法の隷属の軛を負ったのに、この件について何の希望も宣べられてはいなかったのである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.26

26

In aliud ergo evangelium vocati fuerant, quam quod hi praedicabant, qui eos subverterant; non tamen aliud ab eo, quod apostoli annuntiabant, quod hi pseudoapostoli aliud esse asserebant ad invidiam Apostoli, qui eos instruxerat.

PL 17, 341B

それゆえ彼らは、自分たちを覆した者たちが宣べているものとは別の福音へと召されていた。ただし、使徒たちが告げていた福音とは別のものではない。これらの偽使徒は、自分たちを教えた使徒への反感をあおるために、それを別のものだと主張したのである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.27

27

Et ut Galatas per hanc fallaciam circumvenirent, necesse erat ut Evangelium Apostoli aliud esse dicerent, quam quod ratio Salvatoris docebat: hoc autem esse verum, quod ab eis cum legis veteris concordia praedicabatur.

PL 17, 341B

ガラテヤの人々をこの欺きで取り込むために、彼らは、使徒の福音は救い主の道理が教えるものとは別のものだと言わなければならなかった。そして、自分たちが旧い法との一致のうちに宣べているものこそ真実だと言わねばならなかった。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.28

28

Hi sunt qui quaestiones fecerunt Paulo et Barnabae de hac re, sicut continetur in Actibus apostolorum (Act. XV, 2) ; isti enim docebant ex gentibus credentes quia nisi circumciderentur more Moysis, et judaizarent, salvi esse non possent.

PL 17, 341B

彼らはパウロとバルナバにこの件で論争を起こした者たちであり、使徒言行録に記されているとおりである(使徒言行録15:2)。彼らは、異邦人出身の信じる者たちに、モーセの習わしに従って割礼を受け、ユダヤ人のように生きなければ、救われることはできないと教えていたのである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.29

29

(Vers. 7.) Quod non est aliud, nisi aliqui sunt, qui conturbant vos, et volunt convertere Evangelium Christi.

PL 17, 341C

(第7節)「それは別のものがあるのではなく、汝らをかき乱し、キリストの福音を変えようとする者たちがいるだけである」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.30

30

Apertum est quia hoc agebant, ut converterent Evangelium Christi immutantes traditiones; ut sub nomine Christi essent Judaei: et hoc est convertere Evangelium Christi in Legem.

PL 17, 341C

彼らがキリストの福音を変えようとしていたのは明らかである。伝承を改めることで、キリストの名のもとでユダヤ人であるようにするためであり、これがキリストの福音を律法へと変えることである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.31

31

(Vers. 8, 9.) Sed et si vos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis, praeterquam quod evangelizavimus, anathema sit, sicut praediximus, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizaverit, praeterquam quod accepistis, anathema sit.

PL 17, 341C

(第8・9節)「しかし、たとえ我々〔底本は vos(汝ら)。注解が『自分たち自身、すなわち使徒たち』と説くので nos と読む〕であれ、天からの天使であれ、我々が汝らに福音として告げたもののほかを汝らに福音として告げるなら、呪われよ。我々が前に言ったとおり、今もう一度私は言う。もし誰かが、汝らが受けたもののほかを汝らに福音として告げるなら、呪われよ」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.32

32

Nemo miretur Apostolum, qui feritatem morum mansuetabat, sic esse commotum; pro Galatarum enim salute indignatur adversus inimicos disciplinae christianae.

PL 17, 341C

荒々しい風習を和らげていた使徒がこれほど激したことを、誰も不思議に思うな。ガラテヤの人々の救いのために、彼はキリスト教の教えの敵に対して憤っているのである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.33

33

Indignatio enim haec ostendit non leve peccatum esse post acceptam fidem converti ad Legem: nam tam firmum atque verum Evangelium, quod eis praedicaverat, asserit; ut etiam seipsos, id est, apostolos, immutati forte aliter praedicarent, non audiri doceret, quorum utique fama quod essent apostoli Christi, peragraverat omnem locum.

PL 17, 341D

この憤りは、信仰を受けたのちに律法へ立ち返ることが軽い罪ではないことを示している。彼は、自分が彼らに宣べた福音がきわめて確かで真実であると断言し、たとえ自分たち自身、すなわち使徒たちが、万一変わって別様に宣べることがあっても聞かれるべきではないと教えるほどである。使徒たちがキリストの使徒であるという評判は、あらゆる場所に行き渡っていたのだから。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.34

34

Aut si forte diabolus angelum Dei se fingens, ut facile possit audiri, de coelis appareret contra haec praedicans, sciretur esse contrarium, et ut abominatio haberetur.

PL 17, 341D

あるいは、悪魔が、容易に聞き入れられるよう神の天使を装って、これに反することを説きながら天から現れたとしても、それは反対のものであり、忌むべきものと見なされねばならないと知られるであろう。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.35

35

Si ergo apostolos Christi, quorum tam praeclara opinio in signis et prodigiis erat faciendis, et Angelum de coelo, quem possit spiritalis ratio commendare, aliter docentes, quam ab apostolo Paulo edocti erant, anathematizari praecepit; quanto magis quos nullum testimonium ad seducendum potest commendare?

PL 17, 341D

では、しるしと奇跡を行うことによって名声のきわめて高い使徒たちも、霊的な道理が推奨しうる天からの天使も、使徒パウロから教えられたのと異なることを教えるならば、呪われるよう彼が命じたのだから、人を惑わすために推奨できる証しが何一つない者たちには、なおさらではないか。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.36

36

Ideo autem iterat contestationem, ut confirmet eos in prima traditione; iterata enim lex sollicitiores reddit negligentes.

PL 17, 342A

しかも彼が証言を繰り返すのは、最初の伝承において彼らを堅固にするためである。繰り返された法は、怠る者たちをより注意深くするからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.37

37

(Vers. 10.) Modo enim hominibus satisfacio, aut Deo? hoc est, numquid hominibus satisfacio, suadendo vobis reverti ad gratiam Christi, an Deo? Non hominibus utique, sed Deo; ut per satisfactionem revertantur ad Deum, quem spreverant.

PL 17, 342A

(第10節)「今、私は人々の意にかなおうとしているのか、それとも神にか」。すなわち、諸君にキリストの恩寵へ立ち返るよう説いて、人々の意にかなおうとしているのか、それとも神にか。もちろん人々にではなく、神にである。意にかなうこと〔satisfactio。「償い」の意も響く〕によって、彼らが退けた神のもとへ立ち返るためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.38

38

Denique statim subjecit: Aut quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem, servus Christi non essem.

PL 17, 342A

実に、彼はすぐに続けて言った。「それとも私は人々に気に入られようと求めているのか。もし私がなお人々に気に入られようとしているなら、私はキリストの僕ではないだろう」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.39

39

Significat igitur hos a quibus fuerant eversi, non Deo, sed hominibus placere in Galatarum subversione, sicut et semetipsum jamdudum, quando Ecclesiam, ut Patrum traditionem vindicaret, persequebatur.

PL 17, 342B

したがって彼は、彼らを覆した者たちが、ガラテヤの人々を覆すことにおいて、神にではなく人々に気に入られようとしていると示している。彼自身もかつて、父祖の伝承を擁護するために教会を迫害していたときは、そうだった。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.40

40

Ut enim a Judaeis laudari possent, secundum voluntatem illorum, Legem servandam dicebant; ne si verum Evangelium Christi praedicarent, inimicos eos facerent.

PL 17, 342B

彼らがユダヤ人たちから称賛されうるように、その意向に従って、律法を守るべきだと言っていたからである。真のキリストの福音を宣べて、彼らを敵に回さないためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.41

41

Hic autem apostolus Paulus, qui omni devotione Deo placere docebat, non timebat homines offendere, dummodo Dei gloriam commendaret; omnia enim praesentia postponens futuris, se commendabat spebus, ut Christi idoneus servus: idonei autem servi esse non possunt, qui sub nomine Domini propriis lucris student.

PL 17, 342B

一方、使徒パウロは、あらゆる献身をもって神の意にかなうよう教えていたので、神の栄光を推奨しさえすれば、人々を怒らせることを恐れなかった。現在のものはすべて将来のものより後に置いて、自らを望みに委ねたのであり、キリストの適格な僕としてそうしたのである。主の名のもとに自分の利益を求める者たちは、適格な僕ではありえない。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.42

42

Sed forte contra aliquis dicat: Ergo qui Legem praedicabant, quam Deus dicitur dedisse, hominibus serviebant. Quomodo ergo idonea Lex esse dicitur, cujus praedicatio secundum hominum voluntates narratur temperata?

PL 17, 342B

しかし、ある者が反対してこう言うかもしれない。「では、神が与えたと言われる律法を宣べていた者たちは、人々に仕えていたことになる。それなら、その宣べ方が人々の意志に合わせて和らげられたと語られる律法が、どうして適格だと言えるのか」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.43

43

Ante adventum Domini Lex juxta Dei voluntatem praedicabatur; tempus enim ei debebatur, ut servaretur: at ubi venit Dominus promissus in Lege, cessare oportuit Legem, juxta praedictam sententiam prophetarum.

PL 17, 342C

主の到来の前には、律法は神の意志に従って宣べられていた。律法には、守られるための時が与えられていたからである。しかし、律法において約束された主が来たとき、預言者たちが前に述べた言葉のとおり、律法は終わるべきであった。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.44

44

Unde dicit Dominus: Lex et prophetae usque ad Joannem (Luc. XVI, 16) ; nec enim dignum erat ut praesente Domino Legis auctoritas servaretur.

PL 17, 342C

それゆえ主は言う。「律法と預言者はヨハネまでである」(ルカ16:16)。主が現にいるのに律法の権威が守られるのは、ふさわしいことではなかったのである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.45

45

Ideoque si quis de caetero Legem servandam putat, jam non Domini voluntati obtemperat, sed repugnat; similibus enim suis satisfacit.

PL 17, 342C

だから、もし誰かが今後も律法を守るべきだと考えるなら、もはや主の意志に従っているのではなく、逆らっている。自分と同類の者たちの意にかなっているにすぎないからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.46

46

(Vers. 11, 12.) Notum autem vobis facio, fratres, Evangelium, quod praedicatum est a me, quia non est secundum hominem; neque enim ego ab homine accepi illud, aut didici: sed per revelationem Jesu Christi.

PL 17, 342C

(第11・12節)「兄弟たちよ、私は汝らに知らせる。私によって宣べられた福音は、人間に従ったものではない。私はそれを人から受けたのでも、教えられたのでもなく、イエス・キリストの啓示によって受けたのである」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.47

47

Nunc principia epistolae aperit; ipsum enim sensum vult manifestare, quia ea quae docebat, non ab homine didicerat; ne forte dubitaretur de iis, quae docebat.

PL 17, 342D

ここで彼は書簡の初めを明らかにする。自分が教えていたことは人から学んだのではない、というその意味をはっきりさせたいのである。教えていたことについて疑いが持たれないようにするためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.48

48

Neque secundum humanum judicium aptata erat ejus praecidatio: ut indigna divina auctoritate videretur: sed a Dei Filio dicit se didicisse per revelationem, cum jam post resurrectionem esset in coelis, sicut praememoravi; et ea quae didicit, convenire voluntati majestatique ejus, a quo se didicisse testatur.

PL 17, 342D

彼の宣教〔底本は praecidatio。praedicatio と読む〕は、人間の判断に従って整えられて、神の権威にふさわしくないと見られるようなものではなかった。そうではなく、すでに復活の後に天にいる神の子から、啓示によって学んだと彼は言う。私が先に述べたとおりである。また、学んだことは、それを学んだと証しする相手の意志と威光に合致していると言う。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.49

49

Spiritalia enim sunt, quae servata meritum collocant apud Deum: illa enim carnalia sunt, quae tempore suo servata, nec meritum nec immeritum praestiterunt apud Deum: non servata obfuerunt; quia et qui non fecerant Legem, sub maledicto erant: et qui fecerant, non justificabantur apud Deum, quia justus ex fide vivit. Illa enim ut oneri essent, servanda mandata sunt, non dignitati.

PL 17, 343A

霊的なものとは、守ることによって神のもとに功績を置くものである。他方、あれらは肉的なものであり、その時代に守られても、神のもとで功績をも無功績をももたらさなかった。守られなければ害になった。律法を行わなかった者たちは呪いのもとにあり、行った者たちも神のもとでは義とされなかったからである。「義人は信仰によって生きる」からである。あれらの掟は、重荷となるために守るべきものとされたのであり、尊厳のためではない。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.50

50

(Vers. 13.) Audistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam Dei, et expugnabam eam, et proficiebam in Judaismo super multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator exsistens paternarum mearum traditionum.

PL 17, 343A

(第13節)「実に汝らは、以前ユダヤ教にあった私の生き方を聞いている。私は度を越して神の教会を迫害し、これを攻撃し、ユダヤ教において、私の民の同年輩の多くの者にまさって進んでいた。私の父祖の伝承に、いっそう熱心な者であった」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.51

51

Propositum suum, quo prius juxta carnem vigebat, repugnans Ecclesiae, breviter memorat: sed ut famulus Christi esset, hoc se reliquisse dicit.

PL 17, 343A

彼は、以前、教会に敵対して肉に従って盛んであった自分の計画を、手短に思い起こす。しかしキリストの僕となるために、これを捨てたと言う。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.52

52

Magis enim se devotum, quam illos in vindicando Legem fuisse designat; non tamen propter hominum favorem, sed hoc putans utile apud Deum.

PL 17, 343B

彼は、律法を擁護することにおいて、自分のほうが彼らよりも献身していたことを示している。それは人々の好意のためではなく、これを神のもとで有益だと考えたからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.53

53

Per ignorantiam enim, cum humanitati placeret, Deo se servire putabat, liberam habens conscientiam; nesciebat enim jam tempus asserendae Legis non esse, doctrinam secutus patrum, aut in errore, aut in malevolentia constitutorum; et omni industria et fervore mentis id agebat, ut caeteris coaequalibus sibi aemulatione Legis praestantior videretur, sic insaniens contra disciplinam Christi, ut nulli hominum parceret fidei foedera assecuto.

PL 17, 343B

実に彼は、無知のゆえに、人間たちの意にかなっていながら、神に仕えているのだと思っており、良心は自由であった。律法を主張する時がもはや過ぎたことを知らず、誤りの中にあるか悪意の中にあるかして定められた父祖たちの教えに従っていたのである。彼はあらゆる努力と心の熱意をもって、律法への熱心さにおいて同輩の誰よりも際立って見えることを行い、キリストの教えに対して猛り狂って、信仰の契約を得た者を誰ひとり容赦しなかった。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.54

54

Sed cum Dei revelatione laborem hunc inanem esse didicisset, et magis contrarium; destitisse ab eo, et se fidei gratiae subdidisse; ut profectus ei esset apud Deum, memorat.

PL 17, 343B

しかし神の啓示によって、この労苦が空しく、むしろ逆効果であると学んだとき、彼はそれをやめて、恩寵の信仰に身を委ねたと述べている。神のもとで自分に益となるためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.55

55

Si ergo hic qui Israelita est, et qui dignitate doctoris fultus erat apud Judaeos, eruditus a Gamaliele, viro prudentissimo, locum habens cum optimis vita hominibus, reliquit Legem; quanto magis ii, qui extra Legem erant, Legi se subjicere non debuerant?

PL 17, 343C

ではこの者、イスラエル人であり、ユダヤ人のもとで教師の尊厳に支えられ、きわめて賢いガマリエルに学び、生き方の最もすぐれた人々と並ぶ地位にあった者が、律法を捨てたのなら、律法の外にいた者たちが、自分を律法に服させるべきでなかったことは、なおさらではないか。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.56

56

Et si hic gaudet exisse se de sub jugo servitutis, quid est ut libertatem suam obligaverint vinculis Legis?

PL 17, 343C

またこの者が、隷属の軛の下から出たことを喜んでいるなら、どうして彼らは自分の自由を律法の鎖で縛ったのか。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.57

57

(Vers. 15, 16.) Cum autem placuit ei, qui me segregavit de utero matris meae, et vocavit per gratiam suam revelare Filium suum in me, ut evangelizarem eum in gentibus; continuo non acquievi carni et sanguini.

PL 17, 343C

(第15・16節)「しかし、私を母の胎から選り分け、その恩寵によって召した者が、自分の子を私のうちに啓示することをよしとしたとき、それは、私が異邦人の間で彼を福音として告げるためであった。私はすぐに、肉と血に従わなかった」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.58

58

Cum in Lege haberet fiduciam, inscius jam tempus Legis servandae non esse, et omni aviditate contenderet, putans Dei se voluntate hoc agere, ut resisteret Evangelio Christi; videns Deus aemulationem ejus bonam, sed scientiam ei deesse, placuit ei vocare illum ad gratiam suam, sciens jam idoneum hunc esse ad praedicandum Evangelium Filii ejus in gentibus; quia si in re minima tam velox et fidus erat audacia conscientiae, non adulatione cujusquam; quanto magis in praedicando dono Dei futurus esset constantior spe promissi praemii?

PL 17, 343C

彼は律法に確信を抱き、律法を守る時がもはやないことを知らず、あらゆる熱意をもって、神の意志によってこれを行っていると考えて、キリストの福音に抵抗しようと努めていた。神は、彼の熱心が善いものであるが、知識が欠けているのを見て、彼を自分の恩寵へと召すのをよしとした。彼が自分の子の福音を異邦人の間で宣べるのにすでにふさわしい者であると知っていたからである。ごく小さなことにおいてさえ、良心の大胆さが、誰かへの追従からではなく、これほど迅速で忠実であったなら、神の賜物を宣べることにおいては、約束された報いの望みによって、どれほどいっそう揺るがぬ者となるであろうか。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.59

59

Praescientia ergo Dei segregatus est de utero matris suae, id est, antequam nasceretur, vel statim natum scivit Deus futurum bonum, sicut dicit ad Hieremiam prophetam: Priusquam te formarem in utero, novi te, etc. (Jerem. I, 5) : ita et apostolum Paulum, sciens quis esset futurus, praevenit eum; ut antequam converteretur, vocaret eum, quia erat necessarius.

PL 17, 343D

こうして彼は神の予知によって母の胎から選り分けられた。すなわち、生まれる前に、あるいは生まれてすぐに、神は彼がいずれ善い者になると知っていた。神が預言者エレミヤに言うとおりである。「私は汝を胎内に形づくる前に、汝を知っていた、云々」(エレミヤ1:5)。そのように使徒パウロについても、どのような者になるかを知って、彼に先んじた。回心する前に彼を召したのである。彼が必要な者だったからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.60

60

Denique statim suscepit dispensationem doni Dei, omni postposita cura carnali; nec enim consilium cujusquam petiit, aut ad aliquem retulit quid esset acturus: sed protinus praedicavit Christum, quia hic est Filius Dei.

PL 17, 344A

実に、彼はあらゆる肉的な配慮を後回しにして、ただちに神の賜物の経綸を受けた。誰かの助言を求めることも、自分が何をするつもりか誰かに伝えることもなく、すぐにキリストを宣べ伝えた。彼こそが神の子だからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.61

61

Nam sicut futuri mali frequenter ante sunt boni; ita et solent futuri boni prius esse mali.

PL 17, 344A

というのも、将来悪くなる者がしばしば先に善い者であるように、将来善くなる者もまた、先には悪い者であるのがふつうである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.62

62

(Vers. 17.) Neque veni Hierosolymam ad praecessores meos apostolos, sed abii in Arabiam, et iterun regressus sum Damascum.

PL 17, 344A

(第17節)「私より前の使徒たちのもとへエルサレムに行かず、アラビアへ出かけ、再びダマスコへ戻った〔底本は iterun。iterum と読む〕」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.63

63

Non fuisse dicit necessitate electum se a Deo pergendi ad praecessores suos apostolos, ut aliquid forte disceret ab eis; quia Deus ei revelavit per Filium suum quomodo doceret.

PL 17, 344A

彼は、自分が神に選ばれた以上、何かを彼らから学ぶために、自分より前の使徒たちのもとへ行く必要はなかったと言う〔構文が整わないが、necessitate … pergendi を「行く必要」と取った〕。神が、どう教えるべきかを、自分の子によって彼に啓示したからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.64

64

Hoc ideo loquitur, ut ostendat non aliud tenendum esse, quam quod docet: nec hominibus credi, sed Deo, a quo se didicisse testatur; ac per hoc eos, qui illos in Legem induxerant, esse doctores falsos; quia non a Deo traditum erat, quod docebant.

PL 17, 344B

彼がこれを言うのは、自分の教えるもの以外のものを守るべきではないこと、人々を信じるのではなく、彼が学んだと証しする神を信じるべきであること、したがって彼らを律法へ導いた者たちは偽りの教師であること——彼らの教えていたことは神から伝えられたものではなかったから——を示すためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.65

65

A Damasco ergo in Arabiam profectus est, ad praedicandum, ubi nullus erat apostolorum; ut ipse illic fundaret Ecclesias ne subrepentibus pseudoapostolis, Judaismus seminaretur.

PL 17, 344B

それゆえ彼はダマスコからアラビアへ、使徒が誰もいないところへ宣べ伝えに出発した。自らそこに諸教会を築き、偽使徒たちが忍び込んで、ユダヤ教の種がまかれることのないようにするためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.66

66

Et inde iterum regressus est Damascum, ut visitaret quibus rudis praedicaverat Evangelium gratiae Dei.

PL 17, 344B

そしてそこから再びダマスコに戻った。まだ未熟なうちに神の恩寵の福音を宣べた者たちを訪れるためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.67

67

(Vers. 18.) Deinde post annos tres ascendi Hierosolymam videre Petrum, et mansi apud eum dies quindecim.

PL 17, 344B

(第18節)「それから三年後、私はペトロに会うためにエルサレムに上り、彼のもとに十五日間とどまった」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.68

68

Dignum fuit ut cuperet videre Petrum; quia primus erat inter apostolos, cui delegaverat Salvator curam Ecclesiarum: non utique ut aliquid ab eo disceret; quia jam ab auctore didicerat, a quo et ipse Petrus fuerat instructus: sed propter affectum apostolatus, et ut sciret Petrus hanc illi datam licentiam, quam et ipse acceperat.

PL 17, 344B

彼がペトロに会いたいと願ったのはふさわしいことであった。ペトロは使徒たちの中で第一であり、救い主が諸教会の配慮を委ねた者だからである。ペトロから何かを学ぶためではもとよりない。彼はすでに、ペトロ自身をも教えた創始者から学んでいたからである。そうではなく、使徒職への愛着のゆえに、またペトロ自身が受けたこの許しを、彼にも与えられたとペトロが知るためであった。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.69

69

Veniens ergo ad eum, hospitio receptus est, et apud eum mansit dies quindecim, quasi unanimus coapostolus.

PL 17, 344C

そこで彼のもとに来て、もてなしを受け、心を一つにした同僚の使徒のように、彼のもとに十五日間とどまった。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.70

70

Haec ideo manifestat, ut ostendat concordiam se cum apostolis habuisse, nec in aliquo dissensisse, sicut susurrabant de eo pseudoapostoli; ut eum apud Ecclesias gentium deformarent, et sua mala simplicioribus insererent, dicentes ea convenire cum doctrina apostolorum majorum.

PL 17, 344C

彼がこれを明らかにするのは、自分が使徒たちと一致していて、何についても対立しなかったことを示すためである。偽使徒たちは彼について〔使徒たちと対立していると〕囁いていた。異邦人の諸教会で彼を貶め、自分たちの悪を単純な者たちに植え付けて、それが主だった使徒たちの教えと合致していると言うためである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.71

71

(Vers. 19.) Iterum reversus sum Damascum, alium autem ex apostolis vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini.

PL 17, 344C

(第19節)「私は再びダマスコに戻った。使徒たちのうちの他の誰にも会わなかった。ただ主の兄弟ヤコブにだけ会った」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.72

72

Jacobum vidit Hierosolymae; quia illic erat constitutus ab apostolis episcopus, qui et ipse prius fuerat incredulus, sicut dicit Evangelista: Quia nec fratres ejus, inquit, adhuc credebant in eum (Joan. VII, 5) .

PL 17, 344D

彼はエルサレムでヤコブに会った。ヤコブはそこで使徒たちによって司教に立てられていたからである。彼もまた以前は不信仰であった。福音書記者が、「彼の兄弟たちさえ、なお彼を信じていなかった」と言うとおりである(ヨハネ7:5)。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.73

73

Hic Jacobus filius fuit Joseph, qui ideo frater Domini appellatus est, quia et Joseph pater ejus, etiam Domini pater nuncupatus est. Sic enim dicit Maria ad Jesum in Lucae Evangelio. Quid fecistis nobis, fili?

PL 17, 344D

このヤコブはヨセフの子であり、主の兄弟と呼ばれたのは、彼の父ヨセフが主の父とも呼ばれたからである。マリアがルカの福音書でイエスにこう言っているとおりである。「子よ、我々に何をしたのか〔底本は fecistis(複数)。呼びかけの fili に合わせて単数に訳した〕」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.74

74

Ego et pater tuus moesti et tristes quaerebamus te (Luc. II, 42) . Et in Evangelio Joannis dicit Philippus ad Nathanael: Quem scripsit Moyses in Lege, et prophetae, Invenimus Jesum a Nazareth, filium Joseph (Joan. I, 45) .

PL 17, 344D

「私と汝の父は、心を痛め悲しみながら、汝を探していた」(ルカ2:42〔引かれた句はルカ2:48〕)。またヨハネの福音書では、フィリポがナタナエルに言う。「モーセが律法の中で、また預言者たちが書いた者、ナザレのイエス、ヨセフの子を、我々は見いだした」(ヨハネ1:45)。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.75

75

Hoc ergo modo dictus est Dominus frater Jacobi et caeterorum, quo et filius nuncupabatur Joseph. Quidam enim ducti insania hos veros Domini fratres de Maria natos, impia assertione contendunt, cum Joseph non verum ejus patrem dicant appellatum.

PL 17, 345A

それゆえ主がヤコブとほかの者たちの兄弟と呼ばれたのは、ヨセフの子と呼ばれたのと同じ仕方によっている。ある者たちは狂気に導かれ、これらの者がマリアから生まれた主の真の兄弟であると、不敬虔な主張で言い張っているが、同時に、ヨセフは主の真の父と呼ばれたのではないと言うのである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.76

76

Si enim hi veri erant fratres ejus, et Joseph erit verus pater; quia qui dixit patrem ejus Joseph, idem dixit et fratres ejus Jacobum et caeteros.

PL 17, 345A

もし彼らが主の真の兄弟であったなら、ヨセフも真の父となるであろう。ヨセフを主の父と言った者が、同じように、ヤコブとほかの者たちを主の兄弟と言ったからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.77

77

(Vers. 20.) Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior. Quo ad commendationem ejus pertinet locuturus, testem Deum dat, quia ita se habent, quae dicturus est, ne forte videretur compositum; cum personae ejus non conveniat aliquid fingere.

PL 17, 345A

(第20節)「私が汝らに書くことについて、見よ、神の前で、私は偽っていない」。自分を推奨することに関わって語ろうとして、彼は神を証人に立てる。語ろうとすることがそのとおりであり、作り話と見られないようにするためである。彼の人物には何かを偽ることはふさわしくないのに。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.78

78

Sed cum se commendat, hos vult proficere; commendatio enim haec istis proficit, ut sciant ea, quae ab hoc dicuntur, esse verissima.

PL 17, 345B

しかし彼が自分を推奨するとき、彼はこの者たちに益を得させようとしている。この推奨は、彼によって語られることが最も真実であると彼らが知るために、彼らの益となるからである。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.79

79

(Vers. 21-24.) Deinde veni in regiones Syriae et Ciliciae. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae erant in Christo: solummodo audiebant, quia qui persequebatur nos aliquando, nunc praedicat fidem, quam aliquando expugnabat: et in me magnificabant Deum.

PL 17, 345B

(第21–24節)「それから私は、シリアとキリキアの地方へ行った。私はキリストにあるユダヤの諸教会に、顔を知られていなかった。ただ、かつて我々を迫害した者が、今は、かつて攻撃していた信仰を宣べている、と聞いていただけである。そして彼らは、私のうちに神をあがめた」。

Commentaria in Epistolam ad Galatas 1.80

80

Hoc dicit, quia cum Judaismum defenderet contra fidem, sicut et hi a quibus Galatae fuerant eversi; a Deo electus est, et doctus dissimulare a Judaismo, et novam Legem praedicare: ita ut gauderent in eo ex Judaeis credentes, quos pridem persequebatur, Deo agentes gratias, qui de persecutore fecit defensorem; ut perinde scirent Galatae circumventos se, ut sub nomine Christi Judaeos se profiterentur, circumcidentes carnem praeputii sui, cum Christi lex aliud imperet, quam Judaismus; illic enim circumcisio carnis est, hic cordis: illic sub elementis servitur neomeniis et sabbato, hic soli Deo in spiritu; quia corde creditur: illic conditio est causa peccati, hic libertas ex remissione peccatorum. Multa itaque distantia est.

PL 17, 345B

彼がこう言うのは、ガラテヤの人々を覆した者たちのように、信仰に逆らってユダヤ教を擁護していたのに、神に選ばれ、ユダヤ教から離れるよう教えられ、新しい法を宣べるようになったからである。かつて彼が迫害したユダヤ人出身の信じる者たちは、彼について喜び、迫害者を擁護者に変えた神に感謝した。それは、ガラテヤの人々も同じように、自分たちが欺かれて、キリストの名のもとでユダヤ人であると公言し、自分の無割礼の肉に割礼を施すようになったのだと知るためである。キリストの法は、ユダヤ教とは別のことを命じているからである。ユダヤ教では肉の割礼、キリストでは心の割礼。ユダヤ教では諸元素の下で新月の祭りや安息日に仕え、ここでは霊において唯一の神にのみ仕える。心で信じるからである。ユダヤ教では罪のゆえに置かれた境遇、ここでは罪の赦しによる自由。両者の隔たりは大きい。