Opus paschale 4.0.1
Jam cum denuo Jordanis fluenta transgrediens, Judaeae semitam praeteriret, passim vulgus immensum, et catervas ab omni varietate languoris sine nomine curavit innumeras, infirmos accipiens, et columes remeare concedens.
PL 19, 671Bさらに、再びヨルダンの流れを越えて、ユダヤの小道を通り過ぎるとき、至る所で限りない群衆を、名もなき数えきれない群れを、あらゆる種類の病から癒した。病人を受け入れ、無事な者として帰ることを許した。
Opus paschale 4.0.2
Nil igitur summo conferre difficile est de se sperantibus, Domino, cui facultas prona suppeditat ardua planare, curva dirigere, quod est superbos ad humiliora deponere, errantibus semitam demonstrare.
PL 19, 671Bそれゆえ、自分に望みを置く者たちに〔与える〕ことは、至高の主にとって何も難しくない。彼には、険しいものを平らにし、曲がったものをまっすぐにする力が容易に備わっているからである。それは、高慢な者を低いところに降ろし、迷う者に道を示すことである。
Opus paschale 4.0.3
Isaias namque propheta magnificus ita noscitur elocutus, Christi cum denuntiaret adventum : Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas.
PL 19, 671B実に、偉大な預言者イザヤは、キリストの到来を告げるときに、こう語ったと知られている。「曲がったものはまっすぐなものになり、険しいものは平らな道になる」。
Opus paschale 4.0.4
Numquid de saxis, aut sentibus, aut inflexis viarum prophetavit anfractibus, cum Christus ad salvandum venerit mundum, non silvis, et montibus, sed humanis gentibus constitutum?
PL 19, 671Bキリストは世を救うために来た。森や山にではなく、人間の諸国民に成り立つ世を。それなのに〔預言者は〕岩やイバラや、道の曲がりくねった曲がり角について預言したのだろうか。
Opus paschale 4.0.5
Hoc est illud etiam, Vox clamantis in deserto, quae monet, parare viam Domino, rectas facere semitas ejus, viam scilicet cognitionum, et semitas voluntatum, qua Dominus ad mundi cordis habitaculum recto graditur ingressu.
PL 19, 671Bこれはまた、あの言葉でもある。「荒れ野で叫ぶ者の声」。その声は、主のために道を備え、その小道をまっすぐにせよと促す。すなわち、認識の道と意志の小道である。それによって主は、清い心の住まいへ、まっすぐな歩みで入る。
Opus paschale 4.0.6
Cogitationes etenim et voluntates viae sunt operum, quae bonum cujuspiam sive malum praecedere videntur effectum. Quidquid ergo naturaliter vis denegat, divinae facillimum subjacet potestati.
PL 19, 672B実に、思考と意志は、業の道である。それは、ある人の善または悪の結果に先立つと見える。したがって、本性の力が拒むものは何であれ、神の権能にはたやすく従う。
Opus paschale 4.0.7
Namque bellua Camelus immensa sicut foramen acus exiguum pro tanti corporis mole non potest transmeare, sic opulentus dives et tumidus nequit ad regna coelestia tenuem angusti callis introire per portam, nisi rerum providus gubernator, qui totum lege continet, nec tenetur ipse sub lege, quem nulla umquam facies aspicit, sed ipse cuncta semper intendit, motos hac conditione discipulos talibus fovisset alloquiis consolator : Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt; non omnibus quippe divitibus patrimonium sui census est oneris, sed illi, qui propriae malus rector est ubertatis.
PL 19, 672B実に、巨大な獣である駱駝が、その体の大きさのゆえに針の小さな穴を通り抜けることができないように、富んで豊かで膨れ上がった者も、狭い道の細い門を通って天の国に入ることはできない。――ただし、事物を見通す統治者が、すべてを法で保ちながら自らは法の下に保たれず、いかなる顔もそれを見ることがなく、自らは常にすべてに目を向ける者として、この条件に動揺した弟子たちを、慰め手として、次のような言葉で慰めたのでなければ。「人間のもとではこれは不可能だが、神のもとではすべてが可能である」。実に、すべての富める者にとって、自分の資産の財産が重荷なのではなく、自らの豊かさの悪しき支配者である者にとってそうなのである。
Opus paschale 4.0.8
Nam cum dicit Dominus per prophetam : Aurum et argentum meum est, ostendit, non esse malum, quod ejus est, si operarius illud bonus habuerit; nihil etenim differt, utrum bonis quis operibus nil dependat, an plurima malignis effundat.
PL 19, 673B実に、主は預言者を通して言う。「金も銀も私のものである」。こう言うとき、主は、自分のものであるものは、善い働き手がそれを持つなら悪ではないと示している。というのも、人が善い業に何も費やさないのか、悪しき業に多くを注ぐのか、違いはない〔どちらも同じく悪い〕からである。
Opus paschale 4.0.9
Ille siquidem suas tuto servat opes, et collocat, qui coelo thesauros occultat, ac recondit, ubi non edacis tineae nec aeruginis scabrae quidquam morsus absumit, nec furibus ad furandum aditus reseratur effossus, qui jejunis cibum, sitientibus potum, peregrinis ministrat hospitium, moestos solatur in carcere, fovet aegros in corpore, cunctisque largissimus, sibi tantum pauper est et egenus.
PL 19, 673B実に、自分の財産を安全に守り、置く者とは、天に宝を隠し蔵める者である。そこでは、食い荒らす虫〔tinea〕も粗い錆も、咬んで何一つ消し去らず、盗人のために盗みの入口が掘って開かれることもない。飢えた者に食物を、渇く者に飲み物を、旅人に宿を与え、牢にいる悲しむ者を慰め、体の病む者を労り、すべての者に最も気前よく、ただ自分にのみ貧しく乏しい者である。
Opus paschale 4.0.10
Nec dubitare quis debet, illam prorsus in coelum substantiam pervenire, quae sub vilissima pauperis forma Christo probatur impensa, quae detrimentis augetur, spargendo servatur, perit ut maneat, vitam mortua repraesentat.
PL 19, 674B誰も疑ってはならない。最も卑しい貧者の姿のもとでキリストに費やされたと認められるその財産は、まさしく天に届く。それは損失によって増し、散らすことで守られ、残るために滅び、死んだものとして命を現す。
Opus paschale 4.0.11
Interea dum populo Dominus comitante vallatus, Hiericum fuisset egressus, duos oculis captos aspicit considentes in aggere, reddi sibi lumina postulantes. Petebant ita confidentes gressuum cum mobilitate considere.
PL 19, 674Bその間に、主は民に付き従われて取り囲まれ、エリコを出たとき、土手に座っている二人の目の見えない者を見る。彼らは自分たちに光が返されることを求めていた。彼らはこのように信じて、歩みの動きとともに落ち着くことを求めていた〔底本は considere。ミーニュの脚注は、古い写本の confidere と読んでも considere と読んでも意味が不明瞭だと言う。「落ち着く」と取った〕。
Opus paschale 4.0.12
Sed tenebrae reluctantur adversae, nec cunctata vel paululum virtus illa, pietati nil abnuens, quae salutem consuevit inferre, qua fidem sentit ardere, diuturno lumina somno compressa, vigili repente tactu perexcitat, claustraque latentium sub fronte reserans fenestrarum, intrante protinus die, noctem pepulit caligantem.
PL 19, 674Bしかし敵対する闇は逆らう。だがあの力は――敬虔に何一つ拒まず〔pietati は人の敬虔とも、キリストの慈しみとも取れる。敬虔と取った〕、少しもためらわず、信仰が燃えているのを感じる所に救いをもたらすのを常とするその力は――長い眠りに閉ざされた目を、目覚めさせる触れによって突然に呼び覚まし、額の下に隠れた窓の閂を開け放って、日がたちまち入ってくる中で、暗い夜を追い払った。
Opus paschale 4.0.13
Hinc sacra templi per moenia rursus obambulans, caecis dedit aspectum, claudis reformavit incessum. Post haec nobilium monimenta virtutum, davidicam deserens civitatem, venerat in loca Bethaniae, dieque remeans subsequente, ad ejus urbis denuo tecta pergebat.
PL 19, 675Bそこから神殿の聖なる城壁の内を再び歩き回って、盲人たちに視力を与え、足の不自由な者たちに歩みを取り戻させた。これらの名高い力ある業の記念の後、ダビデの町を去ってベタニアの地へ来ていたが、翌日に戻って、再びその町の屋根のもとへ向かっていた。
Opus paschale 4.0.14
Ficus haud procul a semita connexis frondium velamentis umbrosa, cujus in robore cum nullum penitus pomum Dominus carnaliter esuriens invenisset, inhumanos arboris ramos non maledicto sauciat, sed praecepto condemnat, increpans sic in eam : Nunquam in te fructus nascetur in aeternum.
PL 19, 675B小道からほど遠くないところに、葉の覆いが連なって陰をつくるイチジクがあった。その幹に、肉において飢えていた主が果実をまったく見つけなかったとき、主はもてなしを知らぬ樹の枝を、呪いで傷つけるのではなく、命令で断罪した。それにこう叱りつけて。「汝に、実は決して永遠に生じない」。
Opus paschale 4.0.15
Confestimque ficulnea succis viduata subtractis, infecunda protinus, et deformis comarum posita dignitate peraruit. Non tamen haec accipiamus ad litteram, licet manifeste credantur impleta, quoniam spiritalibus causis convenit lex divina cognosci.
PL 19, 675Bたちまちイチジクの木は、樹液を奪われて空虚になり、直ちに実らなくなり、葉の飾りの品位を失って醜くなり、すっかり枯れた。しかし、これは明らかに成就したと信じられるにせよ、我々は文字どおりに受け取ってはならない。神の法は、霊的な理由によって知られるのがふさわしいからである。
Opus paschale 4.0.16
Quid enim materies sine sensu peccaverat? praesertim quae fructum, sicut Marcus Evangelista commemorat, incongrui ratione temporis non habebat ; nisi ad instructionem Dominus nostrae utilitatis hoc ageret, qui factorum sermonumque parabolis vitale nobis iter ostendit.
PL 19, 676B実に、感覚のない材料が何の罪を犯したというのか。ましてや、福音書記者マルコが記すとおり、その木は時が合わぬ理由によって実を持たなかったのである。これは、我々の益のための教えとして主が行ったのでなければ〔意味をなさない〕。彼は行いと言葉の譬えによって、我々に命の道を示すのである。
Opus paschale 4.0.17
Omnis igitur humanae conversationis industria, quae Deo nil studet nutrire, quod placeat, tamquam pigri stipitis arbor inutilis, plena fronde, non germine, lignis aequabitur concremandis, quemadmodum et illa ficus infructuosa consistens, quam Dominus vineae, qui eam plantaverat, praecipiens amputari, sub unius anni dimisit induciis, ut si fructum vel sero redderet, permaneret, alioquin merito jam periret; at vero juxta canticum psalmi dicentis : Justus, sicut palma, florebit, et sicut cedrus, quae in Libano est, multiplicabitur.
PL 19, 676Bそれゆえ、神を喜ばせるものを何も育てようと努めない人間の生き方の勤勉はすべて、怠惰な切り株のような役に立たない木、葉は満ちても芽のないものとして、焼かれるべき薪と等しくされるであろう。それは、実を結ばずにとどまるあのイチジクと同じである。ブドウ畑の主、それを植えた者は、切り倒せと命じて、一年の猶予のもとに赦した。遅くとも実を結ぶなら残り、そうでなければ今度こそ当然滅びるように、と。しかし、詩篇の歌は言う。「正しい者はヤシのように花咲き、レバノンにあるスギのように増える」。
Opus paschale 4.0.18
Exin oblatus est ei quidam cum furoris incommodo, sermonis quoque subjacens detrimento, cui praeclusis faucium spiramentis, nulla labiorum cymbalis vox sonabat, nihilque penitus ore denuntians, tacendo mutam publicat insaniam.
PL 19, 676Cその後、ある者が彼のもとに連れて来られた。狂乱の苦しみを負い、さらに言葉の損失にも服していた。喉の通り道が塞がれて、唇のシンバルから声は何も響かず、口で何一つ告げることなく、黙ることで、口のきけない狂気をあらわにしていた。
Opus paschale 4.0.19
Sed conditor ille sidereus, infirma roborare consuetus, latronum angustis anhelatibus imminentem a faucis obsidione decutiens, per aperta vocis itinera resolutae vinculis linguae plena reddidit loquaci libertate commercia.
PL 19, 677Aしかし星々の創造者は、弱い者を強めるのを常とし、狭い喘ぎ〔底本は anhelatibus。ミーニュの脚注は anhelitibus を望ましいとする〕の中に迫る盗賊〔底本は latronum。ミーニュの脚注は latronem の誤りかとする。それに従い「盗賊を」と読む〕を、喉〔底本は faucis。faucium の意と取った〕の包囲から振り払い、開かれた声の道を通して、舌の縛りが解かれて、饒舌な自由で、十分な交わりを返した。
Opus paschale 4.0.20
Praeterea dum Pharisaei cujuspiam postulantis propria Dominus sublimaret humilitate convivium, aderat, properante ingressu, peccatrix mulier, et famosa, quae multis delictorum vulneribus sauciata, vitam gerebat obscenam.
PL 19, 677Bさらに、主が、あるファリサイ派の者の招いた宴を、自らの謙遜によって高めていたとき、急ぐ足取りで、罪深い、評判の悪い女が居合わせた。彼女は多くの罪の傷に傷ついて、汚れた生き方をしていた。
Opus paschale 4.0.21
Denique corruens provoluta vestigiis, nec fletu proluere, nec crinibus detergere, nec pretioso quiescebat unguento pedes osculans irrigare, donec promulgata Dei sententia, quem cadentibus manum dare non poenitet, si nos antiquae lubricum poeniteat jam ruinae, verbis indulgentiam talibus relaxaret, dicens : Fides tua te salvam fecit : vade in pace.
PL 19, 678A実に、足もとに崩れるように倒れ込んで、涙で洗い、髪で拭い、高価な香油で、口づけしながら足を潤すことをやめなかった。ついに、倒れる者に手を差し伸べることを悔やまない神は――我々が昔の転落の滑りやすさをすでに悔い改めるならば――宣告を下して、次のような言葉で赦しを解き放って言った。「汝の信仰が汝を救った。平安のうちに行け」。
Opus paschale 4.0.22
O quantum miseris opitulatur infirmis illud confessione detegere, quod absconditum fit lethale ! Nutrit namque sua vulnera, qui celarit, et stimulo doloris incertus medico nudare negligit plagam.
PL 19, 678Bああ、隠されると死に至るものを、告白によってあらわにすることが、哀れな弱い者たちをどれほど助けることか。隠した者は自分の傷を養っている。そして痛みの刺に心定まらず、医者に傷をあらわにすることを怠る。
Opus paschale 4.0.23
Ecce nunc femina diuturni contagio morbi polluta, parvi gemitus afflictione purgatur, suique gurgite fletus abluitur, et lacrymis perfusa, capillis extersa, discedit munda, quae venerat sordida.
PL 19, 678B見よ、今や女は、長患いの病の感染に汚されていたのに、小さな嘆きの苦しみによって清められ、自らの涙の渦で洗われ、涙に浸され、髪で拭われて、汚れて来たのに、清くなって立ち去る。
Opus paschale 4.0.24
Ad urbem quoque Capharnaum nomine Dominus cum venisset, in qua plurimos synagogae concilio coelestis populos edoceret, subito per humanae vocis ministerium corporale nequissimus ille diabolus talem fremuit in clamorem : Quid tibi, et nobis, Jesu Nazarene? venisti perdere nos?
PL 19, 679Aカファルナウムという名の町に主が来たとき、そこで会堂の集会で天に属する多くの民を教えていた〔coelestis の係りは定かでない。populos にかかると取った〕。すると突然、人の声という体の奉仕を通して、あの最も邪悪な悪魔がこのような叫びにうなり声を上げた。「汝と我々に何のかかわりがあるのか、ナザレのイエスよ。汝は我々を滅ぼしに来たのか」。
Opus paschale 4.0.25
Scio, quis sis, sanctus Dei. Moxque Domino minaciter dicente perterritus, atque dejectus : Obmutesce, et excide homini, spiritus immunde, magno reboans cum mugitu, quo divino se fateretur imperio verberatum, reliquit humana praecordia, fugiens in auras non videndo obscuras.
PL 19, 679A「私は知っている、汝が誰であるかを。神の聖なる者よ」。すると主が威嚇して言う。「黙れ。人から出て行け〔底本は excide homini。ミーニュの脚注は exi de homine の誤りとする。それに従って訳した〕、汚れた霊よ」。悪魔はこれに恐れおののき打ち倒され、大きな叫びを響かせて、神の命令に打たれたと認めるかのように、人の胸を去り、見えない暗い空気の中へ逃げた。
Opus paschale 4.0.26
Similiter Dominus multis diversae languentibus, et variae cladis calamitate vexatis opem praestitit salutarem, multaque daemonia verbo suae potestatis exclusa loqui penitus non sinebat, fidem majestatis aethereae tali dedignatus teste vulgari; quippe vetus anguis ille tartareus, vitae perditor, mortis inventor, cum tota socialis pompae dementia, totoque damnato militiae foedo satellite, coelesti dejectus e culmine, Christum, quem in illa noverat arce sidereum, stupebat in terris carnis humilitate vestitum, magisque gemebat hinc lividus, quod virtutis Domino cernebat hominem sic dilectum.
PL 19, 679A同様に、主は、さまざまな病に衰え、種々の災厄の不幸に悩まされた多くの者たちに、救いの助けを与えた。また、自らの権能の言葉によって追い出された多くの悪霊には、まったく語ることを許さなかった。天の威光の信仰を、そのような俗な証人によって〔証される〕ことを、よしとしなかったのである。実に、あのタルタルスの古い蛇、命を滅ぼす者、死を考え出した者は、仲間の行列〔pompa〕の狂気のすべてと、軍勢の醜い従者すべてが断罪されたうえで、天の頂から投げ落とされ、あの城塞では星のように輝くものとして知っていたキリストが、地では肉の卑しさをまとっているのを見て驚き、そこからいっそう妬みに青ざめて呻いた。人間が、力の主にそれほど愛されているのを見たからである。
Opus paschale 4.0.27
Dumque Tyri dehinc loca praeteriens, Sidonio Dominus graderetur in littore, curavit oblatum gemina quemdam calamitate miserrimum, qui vocis et aurium privatus officiis, nec sua dare, nec aliena poterat verba suscipere.
PL 19, 680Aその後、テュロスの地域を通り過ぎ、主がシドンの岸辺を歩いていたとき、二重の災いのためにこの上なく哀れな、連れて来られたある者を癒した。彼は声と耳の働きを奪われ、自分の言葉を発することも、他人の言葉を受け取ることもできなかった。
Opus paschale 4.0.28
Sed tactu manus aethereae cunctis penetralibus, quae pernicis clauserat violentia, disruptis, repente fores patuere impulsae, venarumque custodiis protinus relaxatis, qui modo mutus videbatur, ac surdus, et ipse loqui meruit, et alios loquentes audivit.
PL 19, 681Bしかし天の手が触れると、素早い者の暴力〔pernicis は pernix(素早い)の属格。取り憑いた悪霊を言うと取った〕が閉ざしていたすべての奥まった所が裂かれ、扉が押されて突然開いた。血管の見張りもたちまち緩められ、先ほどまで口がきけず耳も聞こえないと見えた者は、自ら語ることを許され、他の人が語るのを聞いた。
Opus paschale 4.0.29
Tu quoque Dominicae virtutis dona sensisti, cujus in oculis tartarea caecitate compressis Christus ut exspuit, speciem illico simulatae mortis extersit.
PL 19, 681Bあなたもまた、主の力の賜物を感じた。タルタルスの盲目に押さえられたあなたの目に、キリストが唾を吐きかけるや、たちまち、偽りの死の姿をぬぐい去った。
Opus paschale 4.0.30
Cumque perennis vitae suffragia sacris habere populos edocens institutis, Deum sese manifestius aperiret, evitans paululum turbas praecipitanter infusas, ad stagnum marini gurgitis venit, parvaque Simonis residens in carina, plebem littore permanentem divinis imbuebat oraculis.
PL 19, 681B永遠の生命の助けを聖なる定めによって民が得ることを教えつつ、自らが神であることをいっそう明らかに示していたとき、彼は、慌ただしく押し寄せる群衆をしばし避けて、海の水たまり〔湖〕に来た。そして、シモンの小さな舟に座り、岸にとどまる民を神の託宣で満たした。
Opus paschale 4.0.31
Tandem dicta definiens, numquam desideriis copiosa, jubet altius eunte navicula, pelago retia dimitti piscantia, quae totius noctis evoluto circulo, nihil trahere de profundis opere valuere frustrato.
PL 19, 682Bついに、願いに決して満ち足りることのない言葉〔numquam desideriis copiosa の係りは定かでない。dicta にかかると取った〕を終えて、小舟がより深みへ進むなか、海に漁の網を下ろすよう命じる。それらの網は、夜通し巡った末、労苦が空しく終わって、深みから何も引き上げることができなかった。
Opus paschale 4.0.32
Paret Simon sacro laetus imperio, turbasque fluctivagas linea doctus obsidione concludens, aquosi marmoris gentes murali cinctas protectione captivat, tantumque piscium multitudo sinus cumulavit extensos, ut et Simonis, et quae socia puppis astabat, squamosis molibus occupata, periculo erepta sit vix carina.
PL 19, 682Bシモンは聖なる命令に喜んで従い、波にさまよう群れを、教えられたとおり網の包囲に閉じ込め、水の海面の民〔gentes。魚をいう〕を、壁のような防護で囲んで捕らえる。魚の群れは張られた網の膨らみをあふれさせ、シモンの舟も、そばに付き添っていた連れの船も、鱗の山に占められて、危険から辛うじて救われたほどであった。
Opus paschale 4.0.33
Sic nos etiam plerumque perturbat maximi successus inopinata felicitas, et gaudium, quod votive suscipimus, si modum, mensuramque transcenderit, velut munus intolerabile jam timemus; quae prompta divinitate conceduntur, metuunt homines optare.
PL 19, 683Bこのように我々もまた、しばしば、非常に大きな成功の思いがけない幸運に動揺する。願って受けた喜びも、節度と尺度を超えるなら、耐えがたい贈り物であるかのようにすでに恐れる。神性によって即座に与えられるものを、人間は望むことを恐れるのである。
Opus paschale 4.0.34
Talibus insignis, clarusque virtutibus urbem, quae Naim dicitur, properabat intrare discipulis Dominus, populisque vallatus, cum repente juvenis aspicit cadaver efferri vanis exsequiarum muneribus tristi ministerio sublimatum, cujus matrem secundo sors invida pridem marito, nunc filio geminae viduaverat urnae miseria, nihilque remorata pietas, doloris inimica, vitale protinus commodavit auxilium, feretroque manu redemptionis attacto, dixit Dominus ad defunctum, Adolescens, tibi dico, surge.
PL 19, 683Bこのような力ある業で名高く、輝く主は、弟子たちと民に囲まれて、ナインと呼ばれる町に急いで入ろうとしていた。すると突然、一人の若者の遺体が、むなしい葬礼の務めとして、悲しい奉仕によって担ぎ上げられて運び出されるのを見る。その母を、妬ましい運命は二度、先には夫によって、今は息子によって、やもめにしていた。二つの骨壺の悲惨さである。慈しみは、苦しみの敵として少しもためらわず、直ちに命の助けを授けた。担架に贖いの〔redemptionis は、ミーニュの脚注によれば redemptoris(贖う者の)の意〕手で触れて、主は死んだ者に言った。「若者よ、私は汝に言う、起きよ」。
Opus paschale 4.0.35
Et resedit, qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit eum matri suae. Licet enim juvenis luce privatus, corpore fuerit pigrae mortis oppressus, et funus veheretur exstinctum, nec famulus, Domino se vocante, reticere, nec spiritus, praesente vita, poterat non redire.
PL 19, 684B「死んでいた者は起き上がり、語り始めた。そして〔主は〕彼を母に返した」。たとえ若者が光を奪われ、体は鈍い死に押さえつけられ、息絶えた亡骸として運ばれていたとしても、僕は主が呼んでいるのに黙っていることができず、霊も、生命が現前しているのに戻らずにいることができなかったのである。
Opus paschale 4.0.36
Mox igitur omnis erat lacrymando, qui nubila facie redditur serenata, conventus, et in recidivum tramitem posito gressus moerore convertens, suis sedibus matrem candida revocavit pompa gaudentem.
PL 19, 684Bそこでたちまち、涙にくれていた全群衆は、曇っていた顔が晴れ渡って戻され、悲しみの中に置かれていた歩みを引き返す道へ向け変え、輝く行列〔pompa〕は、喜ぶ母を彼女の家へ連れ戻した〔この文は係りが崩れているらしく、このように解した。ミーニュの脚注は nubila facie を古い写本の nubila facile に対する校訂とする〕。
Opus paschale 4.0.37
Nec tibi, Maria, salus exigua, Domino medicante, collata, multis vulnerum plagis laesum pectoris curavit arcanum, quam septena rabies, globo cuneata daemonico, septenis armorum motibus possidebat.
PL 19, 685Bマリアよ、あなたに、主の癒しによって与えられた救いは小さくなかった。それは、多くの傷の打撃に傷ついた胸の奥を癒した。七重の狂乱が、悪霊の群れに楔のように詰められ、七つの武器の動きで、あなたを占めていたのである。
Opus paschale 4.0.38
Sed squamei serpens maculosus erroris, tremenda fugiens Omnipotentis imperia, tuo expulsus ex corde, chaos tartarei petivit inferni, septem membrorum gyros torquens, septenisque voluminibus evanescens.
PL 19, 685Bしかし、鱗に覆われた迷いの斑の蛇は、全能者の恐るべき命令から逃れ、あなたの心から追い出されて、タルタルスの冥界の混沌を求めた。七つの肢体の渦を捩り、七つの巻き込みとともに消えていった。
Opus paschale 4.0.39
Tunc, ne copiosae messis germen uberrimum rari cultoris opere deficiente langueret, alios quoque duos, et septuaginta discipulos, mente simplices, puritate fulgentes, qui numero, meritoque conspicui, libra digni in aurea nuncupari, velut insontes agnos, et mites, ad asperas hominum mentes quasi lupos inter jubet ire raptores.
PL 19, 685Bそのとき、豊かな収穫の最も実り多い芽が、耕す者の少なさのために仕事が足りず衰えることのないように、さらにほかの七十二人の弟子を――心は素直で、清らかさで輝き、数と功績で際立ち、黄金の秤に載せて呼ばれるにふさわしい者たちを――罪なき穏やかな子羊のように、人々の荒い心、いわば略奪する狼どものただ中へ、行かせる。
Opus paschale 4.0.40
Talibus eos verbis hortatus, et alloquens : Ite, ecce mitto vos, sicut agnos inter lupos. Rursusque reversis, alacribusque, eis etiam ut daemones subjacerent, dixit, haec admonens : Ecce do vobis potestatem calcandi super serpentes, et scorpiones, et supra omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebunt.
PL 19, 686Bこのような言葉で彼らを励まし、語りかける。「行け。見よ、私は汝らを、子羊のように狼の中へ遣わす」。そして彼らが再び、意気揚々と帰ってきたとき、悪霊さえも彼らに服したことについて、こう警告して言った。「見よ、私は汝らに、蛇とサソリの上、また敵のあらゆる力の上を踏みつける権能を与える。何ものも汝らを害しない」。
Opus paschale 4.0.41
Verumtamen nolite gaudere, quod spiritus vobis subjecti sunt. Gaudete, quoniam nomina vestra scripta sunt in coelo. Haec est enim regula divini judicii, vitam factis anteferre, non facta vitae praeponere.
PL 19, 686B「しかし、霊どもが汝らに服することを喜ぶな。汝らの名が天に記されていることを喜べ」。実に、これが神の裁きの規則である。行いより生き方を優先し、行いを生き方の前に置かないことが。
Opus paschale 4.0.42
Nam si meritum sancti cessaverit instituti, nihil habent momenti miracula, quae probantur et a malignis frequenter ostensa, quibus ille secretorum testis, et arbiter gestorum, seu retributor dictorum evangelistae praedixit eloquiis, Non novi vos, discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem.
PL 19, 687B実に、聖なる務めの功績が止んでしまうなら、奇跡は何の重みも持たない。それらは悪人によってもしばしば行われることが知られている。そうした者たちに、秘められたことの証人、行いの審判者、あるいは語られたことの報いる者であるあの者は、福音書記者の言葉で予告した。「私は汝らを知らぬ。私から離れよ、不法を行う汝らすべては」。
Opus paschale 4.0.43
Talis sub Aegyptia quondam Pharaonis aderant tyrannide duo sceleratae societatis artifices, qui Memphiticis vanitatibus confidentes, Moysi coelestia nitebantur aemulari miracula, dolisque magnificis fabricatas humanis visibus nebularum opponebant imagines, et figuras.
PL 19, 687Bかつてファラオのエジプトの暴政のもとにも、このような悪の仲間の二人の術者がいた。彼らはメンフィスの空しい術に頼って、モーセの天の奇跡に張り合おうとし、壮大な欺きで作られた霞のような像と姿を、人の目に差し向けていた。
Opus paschale 4.0.44
Interea cujusdam Pharisaeorum principis veniens obsecratus ad epulas, non magis vescendi gratia, quam ejus domum clarificare festinans, vidit hominem falso crassitudinis tumore distentum, cujus, aqua redundante, perspicuus utris putabatur esse, non uterus, praegnansque cutis immanitas necem parturibat inclusam, et tabescentium detrimento membrorum sinus augebatur immodicus.
PL 19, 688Bその間に、あるファリサイ派の首長の食事に請われて来て、食べるためというより、その家に栄光を与えようと急いで、彼は一人の男を見た。偽りの太りの腫れで膨れていた。水があふれて、その腹は子宮ではなく透明な革袋と思われ、孕むような皮膚の巨大さは、閉じ込められた死を産もうとし、衰える肢体の損失とともに、膨らみが際限なく大きくなっていた。
Opus paschale 4.0.45
Ita macies ubique dominata totum hydropem in alvum turgidam congregarat. Non tulit mundi Pater hanc speciem, se praesente, consistere, suaque sabbata, quae tunc aderant, non curavit, hominem festinans curare, quem suum magis esse desideraret.
PL 19, 688Bこうして痩せがあらゆる所を支配し、水腫の全体を膨れた腹に集めていた。世の父は、自分が居合わせるのに、この光景が居座ることに耐えなかった。そのとき来ていた自分の安息日も気にかけず、その人をいっそう自分のものであると望んだので、癒すことを急いだ。
Opus paschale 4.0.46
Nec enim hominem propter sabbatum Deus instituit, sicut in alio Evangelii sancti capitulo suis Dominus ipse verbis edocuit, sed sabbata propter hominem procreavit. Tunc opus salutis impertiens, humentem viscerum desiccari jussit illuviem.
PL 19, 689B神は人を安息日のために定めたのではない。聖なる福音書の別の箇所で、主自身が自らの言葉で教えたとおり、安息日を人のために造ったのである。そのとき、救いの業を与えつつ、内臓の湿った汚れが乾くよう命じた。
Opus paschale 4.0.47
Cum repente morbosa paludis corporeae unda discessit, lacusque vitreae jam carnis exhaustus lymphatae pestis subito vacuatus abscessit.
PL 19, 689Bすると突然、体の沼の病んだ水が去り、すでにガラスのようになった肉の湖は、水に浸された疫病から、たちまち空にされて、尽き果てて退いた。
Opus paschale 4.0.48
Cumque Dominus Hierosolymam petens, per Samariam, et Galilaeam, Hiericumque transiret, quoddam castrum clementer ingressus est, quem procul ut decem miseri videre leprosi, maculosa corporis obscenitate foedissimi, quos discolor sparsa vultibus poena turpi fecerat deformitate portenta, simul una voce clamavere flebiliter : Jesu magister, miserere nostri.
PL 19, 689B主がエルサレムを目指して、サマリアとガリラヤとエリコを通っていたとき、ある砦の村に慈しみ深く入った。彼を遠くから、十人の哀れな重い皮膚病の者〔leprosi〕が見た。体の斑のおぞましさで最も醜く、顔にまだらに散った刑罰が、恥ずべき醜さで彼らを怪物のようにしていた。彼らは一斉に、一つの声で涙ながらに叫んだ。「イエス、師よ、我々を憐れめ」。
Opus paschale 4.0.49
Tunc singularis illa potentia, quae numquam pietate fit vacua, respondit, ac miseranter dixit : Ite, ostendite vos sacerdotibus.
PL 19, 690Bそのとき、慈しみに決して欠けることのない〔底本は fit。ミーニュの脚注は fuit かとする〕あの比類なき力が答え、憐れんで言った。「行け、祭司たちに汝ら自身を見せよ」。
Opus paschale 4.0.50
Subitoque, dum properant, fugit omnis ex eorum membris iniquitas, et mutuis se visibus intuentes, alterna pariter mundatione gaudebant, quod in nullo quidquam ex horrenda varietate remanserat.
PL 19, 690B彼らが急いでいる間に、突然、不法〔iniquitas。ここでは病の悪を言う〕がすべて彼らの肢体から逃げ去り、互いの目で見つめ合って、互いに清められたことを喜んだ。恐ろしい色とりどりの跡が、誰にも少しも残っていなかったからである。
Opus paschale 4.0.51
Ex quibus unus tamquam decimas prae omnibus percepti muneris oblaturus, grata festinatione regrediens, ante Dominum se prostravit in faciem.
PL 19, 690B彼らのうち一人は、すべての者に先んじて、受けた賜物の十分の一を献げようとするかのように、感謝の急ぎ足で戻り、主の前で顔を伏してひれ伏した。
Opus paschale 4.0.52
Magna viri fides, magnaque prudentia, qui sub unius qualitatis effectu gemina luit devotione officium : fides, quod ob hoc se mundatum credidit, quia rogavit. Prudentia, quod sacerdotibus se jussus ostendere, Jesum maluit adorare.
PL 19, 691Aその男の信仰は大きく、思慮も大きい。一つの性質の結果のもとで、二つの献身で務めを果たしたからである。信仰とは、願ったがゆえに清められたと信じたこと。思慮とは、祭司たちに身を見せるよう命じられたのに、イエスを礼拝することを選んだことである。
Opus paschale 4.0.53
Quis enim, nisi Dominus Christus, pontifex pontificum, sacerdos sacerdotum, gemini libaminis auctor, et conditor, cujus secundum ordinem Melchisedech munera, quae pro nobis obtulit crucifixus, sui corporis consanguinitate offeruntur, triticeae sementis cibus suavis, et amoenae vitis potus amabilis?
PL 19, 691A実に、主キリストのほかに誰が〔礼拝を受けるにふさわしい〕であろうか。彼は大祭司たちの大祭司〔pontifex pontificum〕、祭司たちの祭司〔sacerdos sacerdotum〕、二つの供え物の創始者にして造り主である。メルキゼデクの位に従う彼の供え物――十字架につけられて我々のために献げたもの――は、自らの体との血のつながりによって献げられる。小麦の種の甘い食物、愛すべきブドウの愛らしい飲み物として。
Opus paschale 4.0.54
Cum Thimae filius juxta viam fraudatus lumine resideret, qua Christum cognoverat transmeare, crebroque vociferans cum clamore, nec populis vetantibus conticescens, oculatae sibi tribui copiam claritatis magis ac magis postularet, ad Christum venire jussus, aliena manu perrexit, et voti compos accepti, nullo fultus duce rediit.
PL 19, 691Bティマイオスの子は、光を奪われて道のそばに座っていた。キリストがそこを通ると知って、何度も大声で叫び、民が禁じても黙らず、自分に見える明るさ〔claritas〕の豊かさが与えられることを、ますます強く求めた。キリストのもとへ来るよう命じられると、他人の手に導かれて進み、受け入れられた願いを果たして、誰の支えもなく帰った。
Opus paschale 4.0.55
O confidentiae virtus infractae, quam violenter impetras, quae optatis, et assiduis ex corde precibus congregatis tamquam debitum exigis, qua postulas, sic mereris!
PL 19, 692Aああ、挫けぬ確信の徳よ。あなたはなんと激しく獲得することか。望みと絶え間ない心からの祈りを集めて、負債であるかのように要求し、あなたは求めるとおりに、そのとおりに受けるに値する〔底本は qua postulas。ミーニュの脚注は qua postulans と読むことを望ましいとする〕。
Opus paschale 4.0.56
Quidquid enim pro qualitate difficile res durior abnegarit, sola votis simplicibus, et honestis oratio frequens obtinet supplicantis, non quod aliquid Deo difficile, sed quod magnitudo causae sit humanitus desperare, sicut ille nocturno silentio, qui panes sibi diutinus negante postulans ab amico, quae jure charitatis merere non valuit, auxilio justus importunitatis extorsit.
PL 19, 692A実に、事柄の性質のためにいっそう厳しい物事が何を拒もうとも、素朴で誠実な願いによる、嘆願者のたゆまぬ祈りだけがそれを得る。それは、神にとって何かが難しいからではなく、事柄の大きさが、人間的には絶望するほどだからである。夜の静けさの中で、拒む友に自分のためのパンを長く求め続けた者がそうであった。愛の権利によっては得られなかったものを、彼は正しい者として、押しかけるしつこさの助けによって強引に得たのである。
Opus paschale 4.0.57
Samaritana quoque Dominus loca praeteriens, humanae sitis ardorem die collegerat aestuante, fonsque jugiter pervius, et perennis aquae semper irriguus, undam desiderabat exiguam, qua materiem gerebat corporis epotandam.
PL 19, 692Bまた主はサマリアの地を通り過ぎるとき、燃える昼に人間の渇きの暑さを集めていた。絶えず通じ、尽きない水を常に注ぐ泉〔である彼〕が、わずかな水を欲した。体の質料を飲んで潤されるべきものとして帯びていたからである〔qua … epotandam の係りは定かでない。このように取った〕。
Opus paschale 4.0.58
Hic mulier illius regionis indigena, quae profundo latices hauriebat e puteo, modicae cunctatur munus aquae tribuere, cognoscens voce prophetica numeroso, vel alieno de conjuge sui criminis vitam, immortalia sibi Dominum fluenta largiri orat, quorum numquam deficiente substantia, sitis deficeret abolenda, ignorans prorsus, ac nesciens, nullum tanto munere potiturum, nisi qui gurgite Jesu Christi submersus, undis spiritalibus, anima fuerit, non corpore satiatus.
PL 19, 693Bそこで、その地方の土着の女、深い井戸から水を汲んでいた女は、わずかな水の賜物を与えることをためらう。そして、預言の声によって、数多い、あるいは他人の夫という点から自分の罪過の生活を知らされると、主が不死の流れを自分に与えるよう願う。その流れの実体は決して尽きることがないので、消されるべき渇きが尽きるだろうというのである。彼女は、これほどの賜物を得る者は、イエス・キリストの渦に沈められ、霊の波によって、体ではなく魂が満たされた者でなければ誰もないことを、まったく知らなかった。
Opus paschale 4.0.59
Dumque hujus tonans ore salvator sacri moenibus resideret in templi, populum miseratus errantem, in rectum tramitem amica vitae monitione convertens, ecce ducebatur abstracta coetu magnae multitudinis praeceps adultera ad eum deformis, legitimae consuetudinis instituto lapidum jactibus obruenda.
PL 19, 693Bそして、口で雷を轟かす救い主〔hujus tonans ore salvator。hujus の係りは定かでない〕が聖なる神殿の城壁の内に座していたとき――迷う民を憐れみ、命への友愛の訓戒によって正しい道へ向け直していた――見よ、大群衆の集まりから引き離された姦通の女が、真っ逆さまに、醜く、彼のもとへ引かれてきた。正当な慣習の定めにより、石の投げつけで打ち倒されるべき者として。
Opus paschale 4.0.60
Quam pio judici saevus accusantium furor ingessit, damnare cupiens, liberavit. Nam conditione proposita ut puniendi sceleris auctor existeret, qui sceleris nihil haberet, nullus suo judicio purus inventus est, qui feriret impuram.
PL 19, 694B告発者たちの猛々しい怒りは、その女を慈しみ深い裁き主に突きつけ、断罪しようと願ったが、かえって解放した。罪を罰する手を最初に下すのは、罪を何も持たない者であれ、という条件が示されたとき、汚れた女を打つほどに自分の判断で清いと見いだされた者は、一人もいなかったからである。
Opus paschale 4.0.61
Nec enim ex alterius oculo festucam quis audebat evellere, cum trabem sciret in proprio permanere. Mox igitur totum rapidae seditionis incendium conscientiae fuit immunditie restinctum, omnisque tacite confitendo reus inventus est accusator.
PL 19, 694B実に、他人の目から塵を取り除こうと敢えてする者は誰もいなかった。自分の目に梁が残っているのを知っていたからである。そこでたちまち、荒々しい騒乱の火事はすべて、良心の汚れによって消された。そしてどの告発者も、黙って告白することで、罪ある者と見いだされた。
Opus paschale 4.0.62
Tunc clemens Domini, mitisque sententia manifesti criminis moecham non judicans absolvit, sed miserans non punivit, reversuram scilicet ad poenam, si reverteretur ad culpam.
PL 19, 695Bそのとき、主の寛大で穏やかな宣告は、明白な罪過を犯した姦通の女を裁いて赦免したのではなく、憐れんで罰さなかった。咎に戻るなら、刑罰に戻ることになるはずの者を。
Opus paschale 4.0.63
Nam quisquis canino ritu illuvies, quas evomuit, appetit, et relambit, nec veterem studet habere veniam, nec futuram, hujus lucra deperdens, quam inaniter acquisivit, illius damna sentiens, ad quam pervenire non meruit.
PL 19, 695B実に、犬のように、自分が吐き出した汚物をまた求めて舐め返す者は誰でも、古い赦しも、将来の赦しも得ようとせず、空しく手に入れたこれ〔古い赦し〕の利得を失い、到達するにふさわしくなかったあれ〔将来の赦し〕の損害を感じる。
Opus paschale 4.0.64
Hac etiam Dominus e regione discedens, caecum conspicit naturalem, qui miserae matris ex utero lapsus ipse miserior, in lucem sine luce pervenit.
PL 19, 695B主はこの地方からも去るとき、生まれつき目の見えない者を見る。彼は哀れな母の胎から滑り出て、自らさらに哀れであり、光の中に光なく来たのである。
Opus paschale 4.0.65
Tunc humani sator ille principii, mundique conditor, atque perfector, oris sui fabricam non passus manere minus impletam, speculari deficiente materia, lutum, naturale scilicet instrumentum, genarum claustris illiniens, quod in homine minus esse conspexerat, de veteri bonus opifex caemento supplevit.
PL 19, 695Bそのとき、人の始まりの造り主、世界の創造者にして完成者であるあの者は、その顔の造り〔oris sui fabricam。盲人の顔と取った。創造者の口(言葉)が造ったもの、とも読める〕が、見るための素材を欠いたまま、より不完全にとどまることを許さなかった。瞼の閉ざされたところに泥を塗り、自然の道具であるそれによって、人において欠けているのを見たものを、善き工匠として古い材料から補った〔ミーニュの脚注に従い、impletam で切って speculari deficiente materia を続けて読んだ〕。
Opus paschale 4.0.66
Nec prius tamen ille sumpsit aspectum, quam Domini praeceptis admonitus, Siloae salubrem venisset ad laticem, et tutus consanguinei medicamento jam limi, unda oculos lavisset infusa.
PL 19, 696Bしかし彼は、主の命令に諭されてシロアムの癒しの水に来て、すでに血縁の泥という薬に〔底本は tutus。ガランディは fotus と読むべきとする〕守られて、注がれた水で目を洗う〔lavisset。ミーニュの脚注によれば、編者が habuisset を改めた読み〕までは、視力を得なかった。
Opus paschale 4.0.67
Mox itaque sanis ex vultibus acies gemellae fulserunt tandem, dignae conspicere, quem prorsus ignotum habuere primitus diem. Omnes igitur haec spiritualiter legentes oportet advertere, quid mystica doceant hujus facti miracula.
PL 19, 696Bこうしてたちまち、健やかな顔から双子の視力がついに輝いた。初めはまったく知らなかった昼を見るにふさわしい目である。ゆえに、これを霊的に読むすべての者は、この出来事の奇跡が神秘的に何を教えるかを心に留めるべきである。
Opus paschale 4.0.68
Caeca sumus enim proles fetibus Evae creati miserrimae, per tenebras genuinae caliginis longis erroribus incedentes.
PL 19, 696B実に我々は盲目の子孫であって、哀れなエバの産んだ子として造られ、生まれながらの闇の暗黒の中を、長い迷いを抱えて歩いている。
Opus paschale 4.0.69
Sed postquam Deus habere dignatus est humanae carnis effigiem, data nobis est terra salutaris ex virgine, quae fontibus sacri lavata baptismatis, renascentibus aperuit lumina claritatis.
PL 19, 697Aしかし、神が人の肉の姿を帯びることをよしとした後、おとめから、救いの土が我々に与えられた。それは聖なる洗礼の泉で洗われ、新たに生まれる者たちに、明るさの光を開いた。
Opus paschale 4.0.70
Bethaniam deinde solitis gressibus clementer advenerat. Ibi Lazarus humana finem conditione sortitus, sepulcrali sub lapide quartae jacebat lucis cursu jam fetidus. Cujus ad tumulum Domino veniente, collectae flebant pio luctu germanae.
PL 19, 697Bそれから主は、いつもの歩みで、慈しみ深くベタニアに来ていた。そこでラザロは、人間の条件として終わりを定められ、墓の石の下に、四日目の光の巡りとともにすでに悪臭を放って横たわっていた。主がその墓に来ると、集まった姉妹たちが、情愛深い嘆きで泣いていた。
Opus paschale 4.0.71
Flebat turba consistens, flevit et ipse simul Omnipotens, non deitate, sed corpore, qui frigentis artus exanimes, qua parte moriturus fuerat, addolebat. Impendit namque lacrymas, ut amicus, ostendit gloriam suae majestatis, ut Deus.
PL 19, 697B立ち止まっている群衆は泣いた。全能者自身も同時に泣いた。神性によってではなく体によって。彼は、死ぬはずであった側において、冷えた息絶えた肢体〔底本は frigentis artus exanimes。ミーニュの脚注は古い写本の frigentis cortus を退け、詩に従い artus exanimes を採る〕のために痛んだのである。実に彼は、友として涙を費やし、神として自らの威光の栄光を示した。
Opus paschale 4.0.72
Quid adhuc, Martha, non credis? et tu, Maria, quid ingemis, quae Christum dubia trepidatione cunctamini, an unum possit ab inferis hominem suscitare, qui totius mundi turbas innumeras rediviva faciet animatione resurgere.
PL 19, 698Bマルタよ、なぜあなたはなおも信じないのか。そしてマリアよ、あなたはなぜ嘆くのか。二人とも〔cunctamini は複数形〕、キリストが一人の人を陰府から起こせるかどうかと、疑いの恐れでためらっている。世界全体の数えきれない群衆を、命を戻す活力によって復活させる者であるのに。
Opus paschale 4.0.73
Igitur Dominus ut imperiosae vocis jussu mirabili exclamans, Lazare, prodi foras, magna repente formidine tartara patuere concussa, inferni penetrale contremuit, lethale chaos expavit, et lex profundo mortis abscessu, animaque sui corporis iterum membris infusa, rupto monumenti tutamine, vivum cernitur cadaver astare : postque justa solemnia, post impletam funeris sepulturam, tamquam fuerit denuo editus, et creatus, ipse sibi moriens et posthumus exstitit, et superstes abscessit.
PL 19, 698Bそこで主が、命令する声の驚くべき号令で叫ぶ〔底本は exclamans。ミーニュの脚注は意味上 exclamat を求める〕。「ラザロよ、外へ出よ」。すると、たちまち大きな恐れによって、タルタルスが揺さぶられて開き、冥界の奥は震え、致死の混沌は恐れた。そして死の深みからの退去によって〔底本は et lex profundo mortis abscessu。本文が崩れているらしい。ミーニュの脚注は、ガランディの et lex profundae mortis abscessit(深い死の法は退いた)と、別の ex profundo mortis abscessu を挙げる。後者に従って読み、lex は訳さなかった〕、自分の体の肢体に再び魂が注がれ、墓の守りが破られて、生きた亡骸が立っているのが見える。そして正式の儀式の後、葬りが終わった後、あたかも新たに産み出され造られたかのように、自らにとって死にゆく者でもあり、死後に生まれた者でもあり、生き残った者として立ち去った。
Opus paschale 4.0.74
Utque Dominus, saecularis ambitus caduca contemnens, Dominum sese celsissimum magis humilitate monstraret, non altis curribus, qui pompae mortalis honor ostenditur, quadrijuga celeritate subvectus, iter explicuit orbita sulcante pulvereum, nec ardua frementis equi terga compressit, qui phaleris, et ostro conspicuus ora concutit inquieta, spumosum cruenti pondus auri mandentia : sed vilissimi lento potius aselli gestamine Domino fuit honos ille sufficiens.
PL 19, 699Bそして主は、世の野心のはかないものを軽んじ、最も高い主であることをむしろ謙遜によって示すために、高い戦車――死すべき見せびらかしの栄誉〔底本は honor。ミーニュの脚注によれば、古い刊本は amor〕として示されるもの――に、四頭立ての速さで運ばれて、車輪の跡が土ぼこりの道を切りひらきながら進むのでもなく、馬飾りと緋色で目立ち、落ち着かない口を揺らして、血に染まる金の泡立つ重みを噛む、威勢よくいななく馬の高い背に乗るのでもなかった。むしろ最も卑しい驢馬の子の遅い運びが、主にとってあの栄誉に十分であった。
Opus paschale 4.0.75
Cujus ungula non pretio magna, sed merito tanti sessoris claruit sub fasce nobilior, non illius impar, qui modico Christum quamvis cerneret in praesepi, Dominum esse cognovit, hujus gratia nituit subjugalis, cui mediam gradienti per semitam plebs omnis subdidit vestimenta.
PL 19, 700Bその蹄は、値によってではなく、これほどの乗り手の功績によって偉大であり、荷の下でいっそう高貴に輝いた。かつて飼い葉桶の中の小さなキリストを見ながらも主であると認めたあの獣〔illius は飼い葉桶のそばの獣を指すと取った〕に劣らず、この荷役の獣は、この者〔キリスト〕の恩寵によって輝いた。その獣が道の真ん中を進むとき、民はみな衣をその下に敷いた。
Opus paschale 4.0.76
Dicite, cuncti nunc populi, qui gentilibus hactenus subjacetis erroribus, cui gloria fuerit similis aliquando regnanti? cui palmis, ac frondibus frequentis umquam turbae plena festivitas occurrit modulans hymnis coelestibus cantilenam? nisi Domino Jesu Christo, qui sidereum cum Patre moderat imperium princeps in principe sempiterno.
PL 19, 701A言え、今やすべての民よ、これまで異邦人の迷いに服してきた諸君よ。かつて統治した誰に、これほどの栄光が並んだであろうか。誰に、ヤシと枝をもって、群衆の満ちた祝祭が、天の賛歌で歌を奏でながら出迎えたことがあるか。主イエス・キリストのほかにない。彼は父とともに星の権能を治める。永遠の君のうちの君として。