ユウェンクス4世紀前半(330年頃)

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica)

Liber III, Prooemium 第3巻 冒頭

Juvencus · Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) · PL 19, 215A · 78 sectiones

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.1

1

Fuderat in terras roseum jubar ignicomus sol.Discipuli rogitant, Lolii quid quaestio vellet,Et segetis: clarus quibus haec depromit Iesus:Optima qui farris commendat semina glebis,Filius est hominis: mundum sub nomine rurisAccipite, atque homines puro pro semine justos.At Lolium infelix cooperti daemonis arteSunt homines: inimicus erit, vis horrida, daemon.Extremus mundi finis pro tempore messis.Messores patrii venient per rura ministri,

PL 19, 215A

火の髪の太陽が、薔薇色の光を地に注いでいた。弟子たちは尋ねる、毒麦の問いは何を意味するのか、また麦畑の問いは何かと。明るい姿のイエスは彼らにこう説く。「良い麦の種を土塊に託す者は人の子である。畑という名で世界を受け取れ。また純粋な種とは、義しい人々である。だが不幸な毒麦は、悪霊の術に覆われた人々である。敵とは、恐ろしい力、悪霊である。世の終わりの果てが、収穫の時である。刈り手とは、父に仕える従者たちで、畑々を巡って来る」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.2

2

Quos hominis natus proprii de corpore regniColligere erroris laqueos, labemque jubebit,Collectosque simul rapidis exurere flammis.Dentibus hic stridor semper, fletusque perennis:Secretisque piis veniet lux aurea vitae,Sedibus ut coeli vibrantur lumina solis.Haec docuit, patriamque redit Salvator in urbem,Illic expediens populis (mirabile dictu)Justitiae leges, vitaeque salubria jussa,Virtutes patrias simul insinuando docebat.

PL 19, 215A

「その者たちに、人の子は自らの国の体から迷いの罠と汚れを集めるよう命じ、集めたものを一度に激しい炎で焼かせる。そこでは歯ぎしりが永遠に続き、涙は絶えない。選り分けられた敬虔な者たちには、生命の金色の光が来る。天の座から、太陽の光が震えて輝くように」。救い主はこれを教え、故郷の町へ戻る。そこで民に、語るも不思議なことに、正義の法と、生命の救いある命令を説き明かし、父の力をも染み込ませながら教えた。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.3

3

Tunc livore gravi plebes commota suorum,Praesentisque simul Domini miracula volvens,Et generis noti reputans ex ordine gentem,Haec inter sese mussanti voce susurrant:Nonne hic est fabri soboles, cui nomen Ioseph?Non Maria est genitrix? non fratrum nota propago est?Unde igitur legis doctor, tantaeque ministerVirtutis, cedit cui labes victa laborum?Nazara sic plebes: cui talia reddit Iesus:Temnuntur propriis miracula semper in oris,

PL 19, 216A

そのとき同胞の民は激しい妬みに駆られて騒ぎ立ち、居合わせる主の奇跡を思い巡らし、また知られた家系の民の筋を順に数え上げて、ぶつぶつと呟く声で、互いにこう囁いた。「これは大工の子ではないか、名をヨセフという者の。母はマリアではないか。兄弟たちの血筋も知られているではないか。それなのになぜ、律法の教師が、これほどの力の僕が、労苦の汚れが敗れて退く者として現れるのか」。ナザレの民はこう言った。イエスは彼らにこう返す。「奇跡は、自らの故郷では常に蔑まれ、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.4

4

Et sine honore manent patria sub sede prophetae.Talibus indignans pressit sua munera Christus.Interea ad regem volitabat fama superbum,Quod mala cuncta illius virtus divina domaret.Sed putat Herodes, lethi quod lege remissusTanta, ut Joannes, virtutis dona teneret.Nam quondam cernens liventi pectore daemon,Erroris labem puris quod solveret undisJustus Joannes, damnis accensa malorumTunc petit Herodem pestis saevissima regem,

PL 19, 217A

「預言者たちは故郷の座で、名誉もなくとどまる」。このように憤って、キリストは自らの賜物を抑えた。そのころ、傲慢な王のもとへ噂が飛んで行った。彼の神的な力が、あらゆる悪を抑えているというのである。だがヘロデは、彼がヨハネとして死の法から解き放たれ、これほどの力の賜物を持っているのだと考える。かつて悪霊が、妬む心で見たからである、迷いの汚れを清い水で洗い流す義しいヨハネを。そこで悪の損失に燃え立った最も凶暴な疫病が、王ヘロデを襲った。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.5

5

Et facile injusti penetrans habitacula cordis,Accumulare feris subigit scelera impia gestis.Arserat illicito Herodes accensus amoreIn thalamos fratris, sancto quod jure vetabatDoctus Joannes. Feritas sed nescia rectiSubjecit leges pedibus, fruiturque nefandisConnubiis, ipsumque super, quia prava vetabat,Carceris immersit tenebris, vinclisque gravavit.Sanguine nam justi primo compressa timoreAbstinuit sitiens feritas, quia magna prophetam

PL 19, 217A

そして容易に不義な心の住処に入り込み、凶暴な行いで不敬虔な悪事を積み重ねさせた。ヘロデは許されぬ愛に燃え立っていた、兄弟の寝室に対して。聖なる法によってそれを学あるヨハネは禁じた。だが正しさを知らぬ凶暴は法を足の下に投げ、忌まわしい結婚を享受し、さらに、悪を禁じたゆえに彼自身を牢の闇に沈め、鎖で重く縛った。義しい者の血を、渇く凶暴は、最初は恐れに押されて慎んだ。民の大きな崇敬が、預言者を

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.6

6

Plebis Joannem veneratio suspiciebat.Natali sed forte die cum laeta tyrannusHerodes celsis strueret convivia tectis,Luxuriae quoniam conjuncta superbia gaudet,In medio juvenum reginae filia virgo,Alternos laterum celerans sinuamine motus,Compositas lusit cantu modulante choreas.Ipse sed in primis, mirata virginis arte,Attonitus stupuit: tunc praemia cuncta patereJuratus spondet, quaecumque puella petisset.

PL 19, 218A

ヨハネを仰いでいたからである。だがたまたま誕生の日、暴君ヘロデが高い屋根の下で喜びの宴を整えた。奢りには傲慢が結びついて喜ぶからである。若者たちの真ん中で、王妃の娘のおとめが、脇腹の曲線で交互の動きを急がせ、歌の調べに合わせて、整った舞を戯れに舞った。特にヘロデ自身が、おとめの技に感嘆し、茫然と驚いた。そこで報酬はすべて開かれていると、少女が何を求めようとも与えると、誓って約束した。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.7

7

Illa sed horrendae servans scelera impia matris,Urget, Joannis caput a cervice revelli,Et lance inferri praesentia munera poscit.Praesentum Herodes procerum sub pondere tristis,Jurandique memor juris tamen, imperat aegre,Insontis caput inferri, tradique puellae.Illa (nefas!) matris scelerata ad gaudia portat.Corporis at lacerum flentes sine nomine truncumDiscipuli condunt terrae, Christumque sequuntur.Ille ubi cognovit justi miserabile lethum,

PL 19, 219A

だが彼女は、恐ろしい母の不敬虔な悪事を守り、ヨハネの首が首筋から引き離されるよう迫り、皿に載せて、目の前に贈り物として運ぶよう求める。居並ぶ重臣たちの重みのもとで、ヘロデは悲しみ、それでも誓いの掟を思い出して、しぶしぶ命じる、罪なき者の首を運び、少女に渡せと。彼女は(許されぬことだ!)罪深くも母の喜びのためにそれを運ぶ。一方、引き裂かれた体の胴を、弟子たちは泣きながら、名もなく地に葬り、キリストに従う。彼は義しい者の哀れな死を知ると、

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.8

8

Deserit insonti pollutam sanguine terram,Frondosaque latet secretae vallis in umbra.Sed populi immensae virtutis dona sequuntur.Ille ubi credentum turbas in valle remotaConvenisse videt, morborum tabe repulsa,Corpora subjecit miseratus multa medelae.Jamque sub extremo labentis lumineDiscipuli Christo suadent dimittere turbas,Ut sibi quisque paret quaerens per compita victum.Ille jubet cunctis ibidem convivia poni.

PL 19, 220A

罪なき血で汚れた地を去り、人里離れた谷の葉陰に身を潜める。だが民は、計り知れぬ力の賜物を追って来る。彼は、信じる者たちの群れが遠い谷に集まったのを見て、病の衰えを退け、憐れんで多くの体を癒しに委ねた。やがて沈みゆく光の終わりのころ〔底本のこの行は語が欠けているらしく、韻脚が短い。文意が通るので「光の終わりのころ」と取った〕弟子たちはキリストに、群衆を解散させるよう勧める、各自が辻々で糧を求めて整えられるように。彼は、すべての者のためにその場で食事を並べるよう命じる。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.9

9

Discipuli ostendunt, nihil amplius esse ciborumNi pisces geminos et farris fragmina quinque.Hoc, inquit, satis est. Tum mox discumbere plebem,Gramineisque toris jussit componere membra.Suspiciensque dehinc coelum, Genitore precato,Ipse duos pisces et quinque ex ordine panesDividit, et dapibus mensas oneravit opimis.Jamque expleta jacet (dictu mirabile) plebes,Relliquiasque dehinc mensis legere ministri,Bissenosque sinus cophinorum fragminis implent.

PL 19, 221A

弟子たちは示す、食べ物はもうないと、二匹の魚と五つの麦の欠片のほかには。「それで足りる」と彼は言った。そして民をすぐに席に着かせ、草の床に身を横たえるよう命じた。それから天を仰ぎ、父に祈って、彼自ら二匹の魚と五つのパンを順に分け与え、豊かな食事で食卓を満たした。すでに民は満ち足りて横たわる、語るも不思議なことに。従者たちは食卓から残りを集め、十二の籠のふところを、砕片で満たす。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.10

10

Coenatum numerus tum millia quinque virorum,Praeterea populus matrum fuit et puerorum.Discipulis tunc inde jubet conscendere navem,Et transire fretum, donec dimitteret omnes,In sua quemque, viros. Tunc montis celsa petivit,Secretusque dehinc Genitoris numen adorat.Jamque soporata torpebant omnia nocte,Cum puppis medio sulcabat in aequore fluctus,Jactata adverso surgentis flamine venti.Ast ubi jam vigilum quarta statione premebat

PL 19, 222A

食事をした数は、男五千人。そのほかに、母親たちと子供たちの民がいた。それから弟子たちに舟に乗るよう命じ、海を渡らせた、自分がすべての者を解散させるまで、それぞれを自分の所へ、男たちを。それから山の高みへ向かい、独り離れて父の神威を拝む。すでに眠りの夜にすべては静まっていたとき、舟は海のただ中で波を切っていたが、立ち上がる風の逆の息吹に揺さぶられていた。だが見張りの第四の番が

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.11

11

Noctis iter, rapidos attollens lucifer ortus,Fluctibus in liquidis sicco vestigia gressuSuspensus carpebat iter, mirabile visu!Jamque propinquabat puppi, sed nescia nautaeAttoniti tremulo vibrabant corda pavore,Clamoremque simul confusa voce dederunt.Tum pavidis Christus loquitur: Timor omnis abesto,Credentumque regat vegetans constantia mentem.En ego sum, vestrae doctorem noscite lucis.Olli confidens respondet talia Petrus:

PL 19, 223A

夜の行程を押すころ、明けの明星が速い昇りを上げるころ、澄んだ波の上を、乾いた歩みで足跡を宙に浮いたまま道を進んだ。見るも不思議!すでに舟に近づいたが、知らぬ水夫たちは驚いて、心を震える恐れでわななかせ、混乱した声でともに叫びを上げた。すると怯える者たちに、キリストは言う。「すべての恐れは去れ、信じる者たちの心を、活き活きとした堅固さが導け。見よ、私である。汝らの光の教え手を知れ」。彼に、ペトロは確信してこう答える。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.12

12

Si tua nos vere dignatur visere virtus,Me pariter permitte tuo super aequora jussuFluctibus in liquidis immersos figere gressus.Annuit his Dominus: navem mox linquere PetrusAudet, et innixus figit vestigia ponto.Verum ubi tantarum mentem miracula rerumTerrificant, ventique minas crebrescere cernit,Paulatim cedunt dubio liquefacta timore,Quae validum fidei gestabant aequora robur.Jamque Simon, medio summersus corpore, clamat:

PL 19, 223A

「もし汝の力が、まことに我々を訪れることをよしとするなら、私にも、汝の命により、同じように澄んだ波に足を浸して、歩みを据えることを許してくれ」。主はこれにうなずく。ペトロはすぐに舟を離れ、思い切って、頼って海に足跡を据える。だが、これほどの事柄の奇跡が心を恐れさせ、風の脅しが募るのを見ると、信仰の強い力を担っていた海面は、迷う恐れに溶かされて、少しずつ退いていく。すでにシモンは、体の半ばまで沈んで、叫ぶ。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.13

13

Fructibus horrendis pereuntem deripe, Christe.Dextera confestim protenditur obvia Petro,Et dubitata fides verbis mulcetur amaris,Ascensaeque rati contraria flamina cedunt.Praesentemque dei sobolem stupuere rogantesCuncti, navigio socios quos casus habebat.Transierat tandem sulcans freta fervida puppis,Optatumque gravis comprenderat anchora portum.Conveniunt populi rapido per littora cursu,Portantes aegros, vestisque attingere fila

PL 19, 224A

「恐ろしい波から〔底本は Fructibus(実り)。刷りの誤りで、fluctibus(波)と読む〕、滅びゆく者を引き出せ、キリストよ」。ただちに右手が差し伸べられ、ペトロに向かう。疑われた信仰は、苦い言葉でなだめられ、乗り込んだ舟に、逆風は退く。居合わせる神の子に、皆は驚いて問いかけた、偶然の出来事で舟に同乗していた者たちである。舟はついに、沸き立つ海を切って渡り終え、重い錨が、望んだ港をつかんでいた。民は岸辺を、速い足取りで集まって来る。病人たちを運び、衣の房の糸に触れることを

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.14

14

Extrema exoptant, miroque hoc munere cunctiCredentes referunt plenam per membra salutem.Ecce Pharisaei, Scribaeque hinc inde dolosiCaptantes Christum, promunt fallacia dicta:Cur tua discipulos patitur doctrina labarePraeceptis veterum? manibus quos cura lavandisPraeterit, assumuntque simul cum sordibus escas.Ille sub haec fatur: Magis hoc est quaerere dignum,Trangressi praecepta Dei quod proditis omnes.Namque Deus mortem defixa lege minatur,

PL 19, 224B

端に触れることを切望し、この驚くべき賜物によって皆が信じる者として、体じゅうに満ちた救いを持ち帰る。見よ、ファリサイ派の者たちと、あちこちから欺く律法学者たちがキリストを狙い、偽りの言葉を差し出す。「なぜ汝の教えは、弟子たちが昔の人々の戒めから外れるのを許すのか。手を洗う配慮が彼らには抜け落ち、汚れとともに食物を取るのに」。彼はこれに言う。「むしろ、これこそ問うに値する、汝らがみな神の戒め〔底本は Trangressi。Transgressi と読み、「踏み越えた」と取った〕に背いていることを。神は定めた法によって、死を警告している、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.15

15

Si genitor cuiquam verbo laedatur amaro,Vel genitrix nati verbis pulsetur acerbis.Irrita vos isthaec facitis perversa docendo.Quam manifesta vigent de vobis dicta prophetae!Me populus summis labiis sublimat honore,Sed diversa procul cordis secreta pererrant.Accipite ergo omnes, auresque advertite cordis:Non illata homini, fuerint quaecumque, pudendisSordibus aspergent, vitaeve, animove sedebunt:Erumpunt hominum sed quae penetralibus oris,

PL 19, 226A

「誰であれ父が苦い言葉で傷つけられるなら、あるいは母が子の辛辣な言葉で打たれるなら、と。汝らは、ねじれた教えによってこれを無効にしている。預言者の言葉は、汝らについて、なんとはっきり生きていることか。『この民は唇の先で私を栄誉をもって持ち上げるが、心の奥所は遠く離れた別の所をさまよっている』。ゆえに皆、心の耳を向けて聞け。入れられたものは、何であれ、人に恥ずべき汚れを振りかけることはなく、生命にも心にもとどまらない。だが人の口の奥所から迸り出るものは、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.16

16

Internam misere maculabunt edita mentem.Discipuli Christo memorant, quod verba loquentisOcculto carpant Scribarum pectora nisu.Ille dehinc: Genitor plantarum semina noster,Quae non ipse sui consevit in aequore ruris,Abjiciet penitus radicibus eruta longe.Caecus forte ducem caecum si nactus oberret,Decidet in foveam, pariter demersus uterque.Tunc petit absolvi Petrus, quid quaestio vellet,Ipse Pharisaeis quam mox, scribisque dedisset.

PL 19, 227A

「吐き出されたものが、内なる心を哀れに汚す」。弟子たちはキリストに告げる、その語る言葉を律法学者たちの胸が、ひそかな力みで責めていると。彼は言う。「我々の父は、植物の種のうち、自らの畑の面に自ら蒔かなかったものを、根こそぎ引き抜いて、遠く完全に投げ捨てる。盲人がたまたま盲いた案内者を得てさまようなら、二人ともども穴に落ちて沈む」。そこでペトロは、その問いが何を意味するのか解き明かすよう求めた、彼自身がファリサイ派と律法学者たちにすぐ与えた問いを。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.17

17

Tum sator aeternae respondit talia vitae:Vos etiam duro discluditis omnia cordeJussa, nec admittit mentis dubitatio lucem?Nam quaecumque hominum veniunt extrinsecus ori,In ventrem cedunt, animoque incognita currunt.Quae vero interno concepta e pectore promuntOra hominum, mentem possunt aspergine labisPolluere, immundoque hominem maculare piaclo.Secreto cordis promuntur noxia vitaeConsilia, et caedes, et furta nefanda tororum,

PL 19, 228A

すると永遠の生命の蒔き手は、こう答えた。「汝らもまた、硬い心であらゆる命令を閉ざすのか。心の疑いは光を受け入れないのか。人の口に外から入るものは何であれ、腹に入り、心には知られぬまま流れていく。だが内なる胸に宿ったものを、人の口が出すなら、それは汚れの飛沫で心を汚し、不浄の穢れ〔piaculum〕で人を染みつかせうる。心の奥から、命にとって害ある計らいが、殺人が、床の忌まわしい盗みが出る、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.18

18

Et fraudes, fallaxque hominum pro testibus error,Et rabidae coelum pulsans insania vocis.Haec sunt, quae maculant hominem, quae sordibus implent.Illotis autem manibus non polluit umquamCorporis arbitrio terrenum sumere victum.Haec ubi dicta dedit, pulcherrima rura SyrorumSidonemque, Tyrumque petit: cum femina fusisCrinibus, et precibus, natam causata jacentem,Volvitur, et tacitum non desinit anxia ChristumOrare, ut mentem vexatam daemone saevo

PL 19, 228A

「欺きが、証人に立つ人々の偽りの過ちが、天を打つ、荒れ狂う声の狂気が出る。これらが人を染みつかせ、汚れで満たすものである。だが洗わぬ手で、体の定めに従って地の糧を取ることは、決して人を汚さない」。これを語り終えると、彼はシリア人たちの最も美しい地と、シドン、ティルスへ向かう。すると一人の女が、髪を振り乱し、祈りつつ、横たわる娘のことを訴えて身を投げ、黙するキリストに不安のまま願うのをやめない、凶暴な悪霊に悩まされた心を

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.19

19

Redderet, et miserae tandem resipisse liceret:Tunc etiam precibus sectantum discipulorumRespondit, proprias genitoris malle bidentesCogere, quas vanus late disperserat error.Crebrius instanti tum talia fatur Iesus:Natis quisque suis panem non detrahet umquam,Et canibus jaciet. Tum talia femina fatur:Micarum saltem canibus sua portio mensaeDecidit, et nihilo dominorum coena gravatur.Tum Dominus loquitur: Veniant tibi digna salutis

PL 19, 229A

取り戻し、哀れな娘がついに正気に返れるようにと。そのとき彼は、従う弟子たちの願いにも答えた、父の羊を集めたいのだと、虚しい迷いが広く散らした羊を。しきりに迫る女に、イエスはこう言う。「誰も、自分の子らからパンを取り上げて、犬に投げ与えはしない」。すると女は言う。「食卓のパン屑の分だけは、犬のものとして落ちる。そのために主人たちの食事が重くなることはない」。すると主は言う。「汝に、救いのふさわしい」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.20

20

Praemia, quae fidei meruerunt robora tantae.Talia Salvator verbis, et voce locutus,Virginis et mentem, decusso daemone, virtusComplexam implevit donis foecunda salutis.Inde Galilaeas repedat Servator in oras,Praecelsique procul montis conscendit in arcem.Haud mora, conveniunt populi, secumque trahebantPars captos oculis, et crurum debile vulgus,Elinguesque alii, morbique vocabula mille.Omnibus ille tamen languores dempsit amaros,

PL 19, 230A

「報いが来るように。これほどの信仰の強さが受けるに値した報いが」。救い主はこのように言葉と声で語り、おとめの心をも、悪霊が振り落とされたのち、実り豊かな力が抱き取り、救いの賜物で満たした。そこから救い主はガリラヤの地へ戻り、遠く高い山の頂に登った。すぐに民が集まり、連れて来た、ある者は目の見えぬ者を、脚の弱い群れを、また口のきけぬ者たちを、千の病の名を持つ者たちを。だが彼は、すべての者から苦い病を取り去り、

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.21

21

Viribus et validis venerando munere donat.Tum populi pariter miracula tanta frequentant,Aeternoque Patri laudes, gratesque celebrant.Discipulos Christus cogens in vertice montis,Secreto alloquitur: Plebis miseratio multa est;Tertia nam terris remeant jam lumina solis,Ex quo nulla sibi sumunt alimenta ciborum.Jejunam nolim tantam dimittere plebem,Ne labor afficiat populos per longa viantes.Discipuli Christo ostendunt septem sibi panes

PL 19, 231A

尊ぶべき賜物によって、強い力を与えた。すると民はともにこれほどの奇跡を盛んに語り、永遠の父に讃えと感謝を捧げる。キリストは山の頂に弟子たちを集めて、人目を避けて語りかける。「民への憐れみが大きい。太陽の光はすでに三度、地に戻った。その間、彼らは食物の養いを少しも取っていない。これほどの民を、飢えたまま解散させたくはない、長い道を行く民を、疲労が襲わぬように」。弟子たちはキリストに、自分たちに七つのパンが

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.22

22

Esse, et pisciculos alimenta ad proxima paucos.Tum populum jussit terrae per terga cubare,Quodque fuit, totum propriis discerpere palmis,Et cunctae curat mensatim dedere plebi.Discipuli ponunt epulas, populusque repleturAd satiem dapibus: relegunt mox fragmina panisEt sportas referunt cumulato pondere septem.Quattuor ex omni fuerant tum millia plebe,Nec numero quisquam matres, puerosque notavit.Inde Magedarum navi transcurrit in oras.

PL 19, 232A

あり、近くの糧として小魚が少しあると示す。そこで彼は民に、地の面に身を横たえるよう命じ、あったものをすべて、自らの手で裂き、食卓ごとにすべての民へ配るよう取り計らった。弟子たちは食事を並べ、民は満ち足りるまで食を取る。まもなくパンの砕片を集め直し、山盛りの重さの七つの籠を持ち帰る。そのとき民のうち四千人がいたが、母親たちと子供たちは数に入れられなかった。それから舟でマゲダの地へ渡った。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.23

23

Ecce Pharisaei, Sadducaeique dolosiPoscere tentantes instant coelestia signa.Sed Christus, cernens fallacia pectora, fatur:Convexum quoties claudit nox humida coelum,Si ruber astrifero procedit vesper olympo,Dicitis: Adveniet ventura luce serenum.Jamque sub exortu solis si tristia rubroNubila miscentur confusa luce colori,Dicitis, agricolis, nautisque venire fragosamVentorum rabiem, tempestatumque furores.

PL 19, 233A

見よ、ファリサイ派の者たちと欺くサドカイ派の者たちが試みて、天からのしるしを求めて迫る。だがキリストは、偽りの胸を見抜いて言う。「湿った夜が丸い天を閉ざすたびに、赤い夕べが、星を帯びた天〔Olympus。天を言う〕に進み出るなら、汝らは言う、『来たるべき光とともに晴れが来る』と。また日の出に、赤い色に陰鬱な雲が、混ざった光となって混じるなら、汝らは言う、農夫たちと水夫たちに、荒れた風の猛りと嵐の狂暴が来る、と」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.24

24

Fallaces, nostis faciem discernere coeli,Saeclorum vero nescitis tempora signisExplorare suis? Sed vobis signa dabuntur,Quae maris immenso quondam venere profundo,Bellua cum tenuit ventris sub carcere vatem.Haec ait, et propere puppis retinacula solvens,Trans freta contendit rapido comprendere cursuArva Philipporum, sociisque haec talia fatur:Sollicite vobis vitentur noxia farra,Fermentumque ferox vestris avertite mensis.

PL 19, 234A

「偽り者たちよ、汝らは天の顔を見分けることは知っているのに、世々の時を、そのしるしで探ることを知らないのか。だが汝らにしるしは与えられる、かつて海の広大な深みから来たしるしが、怪物が腹の牢のもとに預言者を捕らえたときの」。こう言って、すぐに舟の綱を解き、海を越えて、速い航路でつかもうと急ぐ、フィリポたちの野を。そして仲間たちにこう言う。「汝らは、害ある麦を用心深く避けよ、荒々しい酵母を汝らの食卓から遠ざけよ」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.25

25

Illa Pharisaei, Sadducaeique dolosiAdmiscent escis, falluntque in nomine panis.Cur vobis tacitas volvit cunctatio mentes?Proh! quam parva fides, sensu torpente, fatiscit!Dicitis adversi, navi quod tollere panesNon fuerit vobis vacuum, farrisque cavendasInsidias jubeam: meminisse et scire putabam,Quod panes quinque plebis mihi millia quinqueImplerint dapibus, cophinisque superflua tantisFragmenta ad cumulum fuerint collecta ciborum

PL 19, 234A

「それを、ファリサイ派と欺くサドカイ派の者たちが食物に混ぜ、パンの名のもとに欺くのだ。なぜ汝らは、ためらいで心を黙したまま巡らせているのか。ああ、思いが鈍って、信仰はなんと小さく衰えることか。汝らは互いに言う、舟にパンを積み込む暇が汝らに無かったので〔non fuerit vobis vacuum の係りは定かでない。「暇が無かった」と取った〕、警戒すべき麦の罠を私が命じるのだと。だが私は、汝らが覚えて知っていると思っていた、五つのパンが、私のために五千人の民を食事で満たし、これほどの籠に余りの砕片が食物の山として集められたことを、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.26

26

Quattuor et rursum coenantum millia panesQuod facile implerint septem, sportasque referriVidistis rursus completas relliquiarum.Sed moneo istorum semper fermenta cavere.Discipuli tandem, vitalia verba secuti,Doctrinam cernunt fermenti nomine dictam.Inde ubi perventum liquidi per terga profundiClara, Philippaeo quae pollent nomine, rura,Cogit concilium sectantum discipulorum,Et quaerit quem se populorum fama putaret.

PL 19, 235A

「また、食事をした四千人を、七つのパンが容易に満たしたこと、籠が残りで満たされて運ばれるのを、汝らがまた見たことを。だが私は、彼らの酵母を常に避けよと諭す」。弟子たちはついに、生命の言葉に従って、酵母の名で語られたのは教えだと悟る。それから、水の深みの背を越えてフィリポの名で名高い輝く野に着くと、彼は従う弟子たちの集まりを呼び集め、民の噂が自分を誰だと思っているかを尋ねる。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.27

27

Respondent, multas plebis tunc esse loquelas:Crebrius audisse, et multos firmare, quod essetJustus Joannes, populus qui flumine lavit.Pars memorat volucris famae sibi cognita verba,Eliam venisse iterum, quem praepete curruTurbine coelesti quondam simulata quadrigisAstris inseruit rapidae vis fervida flammae.Jeremiam dixere alii, pars esse prophetam.Tum Christus, cunctis arridens pectore blando,Conquirit, quae sit sententia discipulorum.

PL 19, 236A

彼らは答える、そのとき民の言葉は多様だと。しばしば聞いたし、多くの者がそうだと断言する、民を川で洗った義しいヨハネだと。ある者は、翼ある噂から知った言葉を語る。エリヤが再び来たのだと。彼を、天の旋風の中の四頭立てに似せた速い車で、かつて燃える炎の力が星々のあいだに入れたのだ。ほかの者はエレミヤだと言い、ある者は預言者の一人だと言う。するとキリストは、皆に優しい胸で微笑んで、弟子たちの考えは何かを尋ねる。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.28

28

Sed stabilis Petrus: Tu Sancti Filius, inquit,Christus, magnifico terras qui lumine comples.Tum Dominus forti respondit talia Petro:Petre, beatus eris: nam talia pandere certeHumanus sanguis, vel, terrae portio, corpusHaud umquam poterit. Genitoris munera solaPossunt tam validum fidei concedere robur.Tu nomen Petri digna virtute tueris.Hac in mole mihi, saxique in robore ponamSemper mansuras aeternis moenibus aedes.

PL 19, 237A

だが堅固なペトロが言う。「汝は聖なる者の子、キリスト、壮麗な光で地を満たす者だ」。すると主は、強きペトロにこう答えた。「ペトロよ、汝は福なる者となる。このようなことを明かすことは人の血も、あるいは地の一部である体もけっして為しえない。父の賜物だけがこれほど強い信仰の力を与えうる。汝はペトロの名を、ふさわしい力で守っている。この岩塊の上に、石の堅固さの中に、私は永遠の城壁をもって、とこしえにとどまる家を据える」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.29

29

Infernis domus haec non exsuperabile portisClaustrum perpetuo munitum robore habebit:Coelestisque tibi claves committere regniEst animus, terrisque tuo quae nexa relinquesArbitrio coelo pariter nodata manebunt;Solverit et rursus tua quae sententia terris,Haud aliter venient coeli sub sede soluta.Sed vos discipuli Christum me dicere cunctisParcite, quo soli cognoscant talia digni.Jam lux adveniet properis mihi cursibus instans,

PL 19, 238A

「この家は、冥界の門に打ち勝たれることのない砦を、とこしえの堅固さで守って持つ。天の国の鍵を、汝に託す心が私にはある。地で汝が縛ったまま残すものは、汝の裁量で、天においても同じく結ばれてとどまる。また、汝の判断が地で解くものは、同じく、天の座のもとで解かれて現れる。だが汝ら弟子たちは、私がキリストだとすべての者に語るな。ふさわしい者だけがそれを知るように。やがて光が、私に迫る急ぎの歩みで来る、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.30

30

Moenibus in Solymis rabies cum prona furoreEximios vatum saturabit sanguine nostro.Ast ubi lucifluum reddet sol tertius ortum,Consurget radiis pariter redimita salutisVita mihi, cunctisque dabit sua munera terris.Tum Petrus, magno perculsus corda dolore:Absint, Christe, tuis, inquit, tam tristia sanctisMonstra procul membris; nec fas est credere tantum,Nec tibi tam durus poterit contingere casus.Christus ad haec: Procul hinc, inquit, procul effuge, daemon,

PL 19, 239A

「エルサレムの城壁の中で、怒りに傾く激情が卓越した預言者たちを〔eximios vatum の係りは定かでない。字のとおり「卓越した預言者たち」と取った〕、我々の血で飽かせるときに。だが第三の日が、光を運ぶ昇りを返すとき、救いの光に同じく飾られて、私の生命が起き上がり、すべての地にその賜物を与える」。すると、ペトロは大きな苦しみに心を打たれて言う。「キリストよ、汝の聖なる体から、これほど悲しい不吉な前兆は遠く離れよ。そんなことを信じるのは許されない、汝にこれほど過酷な運命が降りかかることもありえない」。キリストは言う。「ここから遠く、遠く逃げ去れ、悪霊よ、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.31

31

Nil divina tibi mentem prudentia tangit,Sed terrena sapis, mollique timore tremiscis.Sed si quis vestrum vestigia nostra sequetur,Abneget ipse sibi, corpusque animamque recusans,Atque crucem propriam comitatibus addere nostrisGaudeat, amissam redimet cui gloria vitam.Nam servata perit terris possessio lucis.Sed quid proficient saecli mortalia lucra,Si damnum pariant vitae, lucisque perennis?Vel quae digna queunt animae commercia poni?

PL 19, 239B

「神の賢慮は、汝の精神に少しも触れない。汝は地のことを思い、柔弱な恐れに震える。だが汝らのうち誰であれ、我々の足跡に従うなら、自らを否み、体と魂を拒み、我々の随伴に自分の十字架を加えることを喜べ。失われた生命は、栄光がその者に贖い戻す。地で守られた光の所有は滅びるからだ。だが世の死すべき利得が何の益になるのか、生命と永遠の光の損失を生むのなら。また、魂に相応する取引とは、何を置けるというのか」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.32

32

Filius huc hominis veniet sub nomine Patris,Coelestesque illum fremitu comitante ministriStipabunt, reddetque hominum sua debita vitae.Vera loquor: certos isthic sub limine lucisInveniam, coeli fulgens cum regna capessam.Haec ubi dicta dedit, passus, bis terna dierumLumina convexo terras transcurrere coelo,Tum secum jubet abruptum conscendere montemPetrum, Zebedeique duos per devia natos.Inde ubi perventum secreti montis in arcem,

PL 19, 240A

「人の子は、父の名のもとにここへ来る。天の従者たちは轟きを伴って彼を取り巻き、人々の生命にそれぞれの負い目を返す。真実を私は語る。ここの光の閾の下に、確かな者たちを私は見いだす、輝いて天の国々を手に取るとき」。これを語り終え、六日の光が、丸い天に覆われて地を駆け過ぎるのを許したのち、彼は、切り立った山に自分とともに登るようペトロと、ゼベダイの二人の子を、人里離れた道を通って命じる。そこから人里離れた山の頂に着くと、

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.33

33

Continuo Christus faciem fulgore coruscoMutatur, vestisque nivis candore nitescit.Respiciunt comites, mediumque assistere sanctisEliae, Mosique vident. Tum talia Petrus:Respice, num nobis potius discedere longe,An isthic tantae spectacula cernere molisConveniat: trina tamen hic tentoria vobis,Si jubeas, frondis faciam diversa paratu,Singula sub noctem quae vos aulaea receptent.Talia dum loquitur, coelo praefulgida nubes

PL 19, 241A

たちまちキリストは顔を、きらめく輝きに変えられ、衣は雪の白さに輝く。供の者たちは見返り、聖なるエリヤとモーセの中央に彼が立つのを見る。するとペトロはこう言う。「見よ、我々はむしろ遠く立ち去るのがよいか、それともここでこれほどの大事の見世物を見るのがよいか。しかしここに、三つの天幕を汝らのために、命じるなら、枝葉の備えで別々に作ろう、夕べにそれぞれの幕が汝らを迎えるように」。こう語るうちに、天から輝く雲が

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.34

34

Circumjecta oculis vestibat lumine montem,Et vox e medio lucis manifesta cucurrit:Unicus hic meus est Natus, mea sola voluntas;Hujus justitiam justo comprendite corde.Discipuli pavido presserunt corpore terram.Nec prius e prono vultus sustollere casuAudebant, sancto Christi nisi dextera tactuDemulcens blandis firmasset pectora verbis:Surgite, et abjectum fortes calcate timorem,Nec cuiquam praesens pandatur visio vobis,

PL 19, 242A

目をめぐって広がり、光で山を包んだ。光の真ん中から、明らかな声が走り出た。「これは私の独り子、私のただ一つの望みだ。その正義を、義しい心で捉えよ」。弟子たちは怯える体で地を押した。倒れ伏した姿から顔を上げようとはしなかった、キリストの右手が、聖なる触れ方で優しい言葉で胸を撫で、強めてくれるまでは。「立て、そして投げ捨てた恐れを、強く踏みつけよ。いま汝らに現れた幻を、誰にも明かすな、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.35

35

Ni prius huc hominis soboles speciosa reportetIn lucem referens mortis de sede tropaea.Consurgunt, solumque vident, et voce requirunt,Cur scriptis veterum Scribarum factio certet,Eliam primum coeli de sede revertiIn terras, Christique dehinc consurgere lucem.Christus ad haec: Veniet certo sub tempore justusElias, reddens mox omnia debita saeclo.Sed si quis credit, jam venerat ante renascens.Ignotum veluti rabies quem caeca furoris

PL 19, 243A

「人の子の美しい裔が、先にここへ戻って死の座からの戦勝の記念を光の中に持ち帰るまでは」。彼らは立ち上がり、ただ彼だけを見、声に出して尋ねる、なぜ律法学者たちの党派が、昔の書物をもって争うのか、エリヤが先に天の座から地へ戻り、そののちキリストの光が立ち上がると。キリストは言う。「義しいエリヤは定めの時に来て、ただちに世に、すべての負うべきものを返す。だが誰かが信じるなら、彼はすでに以前に生まれ変わって来ていた。知られぬ者のように、盲目の怒りの激情が」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.36

36

Demersit letho; mox saevior altera sedesEn hominis nato trucibus laniatibus instat.Haec ait, et populum repetit, montemque relinquit.Ecce sed inflexis genibus, fletuque solutusVir senior, precibus Christum veneratus adorat:Davidis soboles, hominum lumenque salusque,Te precor, horribilem nati de corpore morbumProturbes, reddasque seni solatia vitae.Nam cursus lunae natum mihi daemonis arteTorquet, et in liquidas dejectum projicit undas,

PL 19, 245A

「死に沈めた。まもなく、いっそう凶暴な別の座〔sedes の指すものは定かでない。字のとおり「座」と訳した〕が、見よ、人の子に、残忍な引き裂きをもって迫る」。こう言って、民のもとへ戻り、山を去る。だが見よ、膝を折り、涙にくれて年老いた男が、祈りでキリストを敬い拝む。「ダビデの裔、人々の光であり救いである汝よ、汝に願う、私の子の体から恐ろしい病を追い払い、老いた私に生の慰めを返してくれ。月の巡りごとに、悪霊の術が私の子を苦しめ、水の中へ投げ落とし、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.37

37

Aut miserum medio projectum volvit in igni.Nam tua discipuli sectantes jussa, frequenterConnixi, nulla in solidum mihi dona dederunt.Tum Christus, magno commotus corda dolore:O gens nullius fidei, gens effera semper,En etiam patiar, vobiscum me fore terris?Sic ait, et puerum mandat perferre parentiAnte suos vultus. Tum vocis pondere multoIncubuit, mentisque simul convulsa venenaDaemonis horrendi, purgato corde, fugavit.

PL 19, 245A

「あるいは哀れな者を、火のただ中に投げ込んで転がす。汝の命に従う弟子たちは、しばしば力を尽くしたが、確かな賜物を私に何も与えなかった」。するとキリストは、大きな苦しみに心を動かされて言う。「おお、信仰を少しも持たぬ民、いつも粗暴な民よ、見よ、なおも私は、汝らとともに地にいることに耐えるのか」。こう言って、父に、少年を自らの顔の前に連れて来るよう命じる。そして声の大きな重みで迫り、心から引き抜かれた毒、恐ろしい悪霊のそれを、心を清めたうえで追い払った。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.38

38

Discipuli rogitant cur non successerit illisEjusdem pueri toties tentata medela.Respondit Dominus: Labat quia pectore vestroInstabilis fidei nutans per lubrica gressus.Nam si certa foret credendi portio vobis,Instar quae minimi posset praestare sinapis,Istius hinc montis possetis vellere verbo,Inque alias sedes cunctam transvolvere molem.Nam genus hoc morbi precibus sine fine fidesque,Multaque robusti jejunia pectoris arcent.

PL 19, 246A

弟子たちは尋ねる、なぜ彼らには成功しなかったのかと、あの少年に何度も試みられた癒しが。主は答えた。「汝らの胸で不安定な信仰が、滑りやすい足取りで揺れているからだ。もし信じるという確かな分が汝らにあり、それが最も小さなカラシ種ほどにでも足りるなら、汝らはこの山を、言葉で引き抜き、全部の塊を別の場所へ転がし移せるだろう。この種の病を、終わりなき祈りと信仰と、強い胸の多くの断食が退ける」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.39

39

Inde Capharnaum gradiens pervenerat oras.Convenere Petrum, quibus instat cura tributi,Solvere poscentes solitum pro nomine Christi.Ille sed ad Petrum conversus, talia fatur:Dic, inquit, reges, quorum dependere natos,Externos, propriosne sibi jussere tributa?Respondit Petrus: Alienos solvere certum est.Cernis, ait Christus, natum non solvere regis?Sed ne quem laedam, praeceptum suscipe nostrum:En maris undisoni rupes quae prodit in altum,

PL 19, 247A

そこからカファルナウムへ進み、その地に着いた。税の務めを担う者たちがペトロのもとに来て、キリストの名のため、いつもの額を払うよう求めた。だが彼はペトロに向き直り、こう言う。「言え。王たちは、子らが納めよとは、他国の者に、それとも自分の者に、貢ぎを命じたのか」。ペトロは答える。「他国の者が納めるのは確かだ」。「見よ」とキリストは言う。「王の子は納めないではないか。だが誰もつまずかせぬように、我々の命じることを受けよ。見よ、波音高い海の岩が、深みへ突き出ている、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.40

40

Scandatur tibi summa, Simon, hamusque profundoStamine setarum connexus praecipitetur.Haeserit et curvo qui primus acumine piscis,Hujus pandantur scissi penetralia ventris.Illic inventum duplex dissolve tributum.Discipuli post inde rogant, quis maximus altoIn coeli regno meritis pro qualibus esset.Tum Christus medio puerum consistere coetuPraecipit, et placido doctor sermone profatur:Quisque cupit celsam coeli conscendere sedem,

PL 19, 247A

「シモンよ、その頂に登れ。そして深みへ投げ込め、馬の毛の糸で結んだ釣り針を。最初に曲がった先に掛かった魚の裂いた腹の奥を開け。そこで見つかる二重の税を払え」。その後、弟子たちが尋ねた。天の高き国でいかなる功績によって誰が最も大きいのかと。するとキリストは、一人の子どもを人々の真ん中に立たせるよう命じ、穏やかな言葉で師として語った。「天の高い座に登ろうと望む者は誰でも、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.41

41

En hujus pueri similem se fingere certet:Erroris laqueos saeclis increscere certum est.Sed tamen infelix, per quem generabitur error.Qui vero e parvis istis deceperit unum,Si sapiat, nectat saxo sua colla molari,Praecipitemque maris sese jaculetur in undas.Nec quisquam fastu parvos contempserit istos.Horum custodes coelesti in sede tuenturAltithroni vultum genitoris sidera supra.Sed siquis pastor, cui pascua credita tondent

PL 19, 248A

「見よ、この子どもに似せて自らを整えようと努めよ。つまずきの罠が世にはびこることは確かである。だが、それを生み出す者は不幸である。これらの小さな者のうちの一人を欺く者は、賢明であれば、首に挽き臼の石を結びつけ、真っ逆さまに海の波へ身を投げるがよい。誰も驕りから、これらの小さな者を軽んじてはならない。彼らの守り手たちは、天の座で、星々の上に、高き座の父〔altithronus genitor〕の顔を見つめている。だが、もし牧者が、任された牧草を」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.42

42

Centum balantes, unam cum forte seorsumNescius error habet, quaesitor deserit omnes,Unius et totis lustrat vestigia silvis;Illam si magno possit reperire labore,Laetitia inventae major tum nascitur agnae,Quam pro cunctarum numero quod nulla resedit:Ex istis parvis Genitor sic perdere quemquamNon patitur, gaudetque suis increscere regnis.Si fratrem proprium delicto commaculatumCernis, secreto mox dictis corripe solus.

PL 19, 249A

「百匹の鳴く羊に食ませ、うち一匹が偶然に離れ、知らぬ間の迷いに捕らえられたなら、探す者は全部を置いて、その一匹の足跡を森じゅうに尋ね歩く。大きな労苦の末にそれを見つけ出せるなら、見つかった子羊への喜びは、一匹も欠けなかった全体の数への喜びよりも大きく生まれる。そのように、父はこれらの小さな者の誰をも失うことを許さず、自らの国が増すことを喜ぶ。もし、自分の兄弟が罪で汚れているのを見たなら、すぐにひそかに、ただ一人で言葉をもって諭せ」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.43

43

Si tua verborum patiens moderamina laudat,Labentis mentem frater lucrabere fratris.Sin tua solius contemnet verba relinquens,Tunc alius monitor pariter pia jussa frequentet.Sed si decutiet doctorum frena duorum,Tunc ad concilium referantur crimina plenum,Ut populi saltem sanetur pondere victus.Sin et multorum contempserit efferus ora,Sit tibi divisae mulctatus nomine gentis.Namque in concilium semper praesentia nostra

PL 19, 250A

「汝の言葉の導きを受け入れて称えるなら、汝は迷う兄弟の心を得るだろう。だが、汝一人の言葉を退けて去るなら、そのときは、もう一人の勧告者がともに、敬虔な命令を繰り返せ。だが、二人の師の手綱をも振り払うなら、そのときは、罪過は会衆全体のもとへ委ねられるがよい。せめて民の重みに屈して癒やされるように。さらに、多くの者の口をも猛々しく退けるなら、汝にとって、分かたれた民の名のもとに罰せられた者とせよ。なぜなら、我々の臨在は会衆のうちへいつも」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.44

44

Adveniet, mediumque duum me stare necesse est,Sive trium fuerit coetus sub nomine nostro.Tum Petrus quaerit, quot fratri errata remittat,Vel septem lapsus hominum si ferre liceret.Christus prosequitur: Non septem crimina tantum,Sed decuplata super donentur vulnera fratri.Nam coeli regnum Domini praedivitis aulaeConsimile est, nummi rationem qui sibi poniJusserit, et servum, debentem multa talenta,Praecipit abreptum cum conjuge, progenieque,

PL 19, 251A

「来るからだ。二人の真ん中に私が立つことは必定である。我々の名のもとの集いが三人であっても」。そのときペトロが尋ねた。兄弟の過ちを何度赦すべきか、人の過ちを七度まで耐えてよいのかと。キリストは続けた。「七つの罪過だけではない。十倍にして、さらにその上、兄弟のために傷は赦されるがよい。天の国は、大いに富む主の宮殿に似ている。その主は、金銭の勘定を自分に出すよう命じ、多くのタラントを負う僕を捕らえて、妻と子らとともに、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.45

45

Atque opibus cunctis venali nomine sisti.Tum servus dominum prostrato corpore adorat,Et spondet, spatii sibi si foret ulla facultas,Omnem nummorum domino dissolvere summam.Commovit dominum famuli miseratio flentis,Cunctaque trans meritum concessit debita servo.Ille sed egrediens conservum limine in ipsoNactus constringit: tum debita fortior urgetPersolvi, precibusque locum truculentus abegit,Carceris et mersum tenebris, poenisque premebat.

PL 19, 251B

「全財産とともに、売り物として差し出すようにと。すると僕は体を地に伏して主人を拝み、猶予の余地が少しでも自分にあるなら、負債の全額を主人に返すと約束する。泣く僕への憐れみ〔miseratio〕が主人を動かし、負債のすべてを、僕の値打ちを超えて赦した。だが僕は出ていき、戸口のところで仲間の僕を見つけて締め上げる。さらに強く負債の返済を迫り、嘆願の余地を荒々しく退け、牢の闇に沈め、刑罰で苦しめていた」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.46

46

Quae postquam dominus famulorum noscere verbisIncipit, adducto ingessit justissima servoDicta dolens, iramque movet, jussisque severisIn tormenta ferum detrusit, cuncta revolvensDebita, dum dignis lueret per vincula poenis.Sic vobis faciet Genitor, qui culmina coeliPossidet, immites saevo si pectore fratrumPeccata orantum dure punire voletis.Talia dicta dedit, Galilaeiaque arva reliquit:Judaeamque petit, qua pinguia rura silenter

PL 19, 252A

「このことを主人が僕たちの言葉から知り始めると、連れてこられた僕に、悲しみつつ最も正しい言葉を浴びせ、怒りを起こし、厳しい命令でその残忍な者を拷問に投げ込み、すべての負債を数え直した。鎖につながれて相応の刑罰を償うまで。こうして汝らにも、天の頂を治める父は行う。もし汝らが、冷酷にも猛き心で、祈り求める兄弟たちの罪を、厳しく罰しようとするなら」。このように語り終え、彼はガリラヤの野を去り、ユダヤへ向かう。そこでは肥えた野を静かに

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.47

47

Agmine Jordanis viridis perrumpit amoeno.Nec minus in stratis aegros donare salute,Sublimisque Patris concedere munera perstat.Ecce Pharisaei tentantes quaerere pergunt,Conjugis an liceat rejectum scindere vinclum,Quidquid erit, laesi tangit quod corda mariti.Haec ubi percepit, depromit talia Christus:Principio Deus in terris par dispare sexuConstituit, jussitque uno de corpore necti,Amborumque animas junctis inolescere membris.

PL 19, 253A

ヨルダンの緑の流れが、美しい列をなして突き抜ける。彼は床に伏す病人に健康を与え、高き父の賜物を授けることをやはり続けていた。見よ、ファリサイ派の人々が試そうとして、尋ねに来る。妻を退けて、結びの絆を断つことは許されるのかと。傷つけられた夫の心に触れることなら、何であれ〔それを理由に〕。これを聞き取ると、キリストはこう語り出した。「初めに神は地上に、性を異にする一対を定め、一つの体から結ばれるよう命じ、双方の魂が、つながれた体のうちに根づくようにした」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.48

48

Quod Deus ergo jubet proprio concrescere verbo,Illicitum est hominum foedo secernere luxu.Moses praecepit, quod pectora dura videret,Scribere discidium, quo saxea corda revinciPer proprios apices possint sub judice flammae.Nam temere exsolvet casti qui jura cubilis,Alteraque illius thalamis sociabitur uxor,Crimen adulterii populo sub teste subibit.Discipuli referunt: Urget lex ista virorum,Servitiique premit non aequo pondere partem,

PL 19, 254A

「それゆえ神が自らの言葉で一つに成長せよと命じたものを、人が汚らわしい放縦によって分け離すのは許されない。モーセは、人の心が硬いのを見て、離縁の書を書くよう命じた。それにより石の心が、自らの文字によって、炎の裁き手のもとで説き伏せられるように。貞潔な床の権利を軽々しく解く者に、別の妻がその寝室で結ばれるなら、民を証人として姦淫の罪過を負う」。弟子たちが答える。「男たちにとって、その律法は重くのしかかる。隷属の重荷を、等しくない重さで一方に負わせる」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.49

49

Ut melius fuerit thalamis caruisse perosis.Respondit Dominus: Non omnes pondere tantoSubjicient humeros: lectae sunt talia donaVirtutis. Trino truncantur corpora more,Quae nulla gaudent genitali lege tororum.Namque alios tales progigni in luminis orasComperimus: plerosque hominum vis ferrea sexuExuit: ast alios ipsos sibi demere constatPro coeli regnis pronum de pectore amorem.Quisque capax fuerit, celsa virtute capessat,

PL 19, 255A

「憎むべき結婚の床を持たないほうがよいほどに」。主は答えた。「すべての者が、それほどの重荷に肩を差し出すのではない。そうした賜物は、選ばれた者の徳〔virtus〕に属する。体は三通りの仕方で切り落とされる。寝床の生殖の法を少しも喜ばない者たちである。というのも、そのような者たちが光の岸へ生み出されることを我々は知っている。また多くの人から、鉄の力が性を奪い去る。さらに、天の国のために、自ら胸から傾きがちな愛を取り去る者がいることも知られている。受け入れられる者は誰でも、高い徳をもって受け取るがよい、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.50

50

Quod paucis, lectisque Deus vult pandere munus.Haec ait, et pueros, quos gaudens cura parentumCum precibus laetis certatim hinc inde ferebat,Suscipit, et plebem sectantum, quod prohiberet,Increpat, ac tales affirmat regna mereriAulae coelestis. Sanctas his ordine palmasImponit, redditque humeris portare parentum.Ecce sed e populo juvenis, cui rura, domusque,Et gaza stabat, rerum possessio fulgens,Accedit, Christumque palam summissus adorat:

PL 19, 256A

「それは、神が少数の選ばれた者に示そうと望む賜物である」。こう言って、親たちの喜ぶ心遣いが、喜びの祈りとともにあちこちから競って連れてきた子どもたちを、彼は迎え、それを妨げた従う群衆を叱った。そしてこのような者が天の宮殿の国にふさわしいと断言する。聖なる手を順に彼らの上に置き、親たちの肩に担われて運ばれるよう返した。見よ、だが民の中から一人の若者が、畑も家も財宝も、輝く所有の富も持っていて、近づき、人前でへりくだってキリストを拝む。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.51

51

O bone praeceptor, dic nunc quae facta sequamur,Ut mihi perpetuam liceat comprendere vitam?Huic auctor vitae tum talia reddit Iesus:Nunc demum quaeris, veteri quae lege tenentur?Non hominis perimes vitam, non furta tororumInvades, quaestumve alienis noxia rebusMens, aut dextra leget, non testis falsa loqueris.Sit genitor, genitrixque tuo sublimis honore,Proximus et puro pro te tibi cedat amore.Ille dehinc: Cuncta haec semper mihi perpete cura

PL 19, 257A

「ああ善き師よ、今言え、どんな行いに従えばよいのか。そうすれば私は永遠の生命を掴むことができるのか」。そこで命の創り主イエスはこう答える。「古い律法が定めることを、今になってようやく尋ねるのか。人の命を奪うな、寝床の盗みに踏み入るな、他人のものから得る害ある利得を心も右手も拾うな、偽りの証人として語るな。父と母は、汝の敬いによって高くあれ。隣人もまた、清い愛によって、汝にとって汝自身に代わる者となれ〔この行の係りは定かでない。「隣人を自分のように愛せ」の言い換えと取った〕」。彼はそこで言う。「すべてこれを、私はつねに絶えぬ配慮で」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.52

52

Observata reor, sed nequid forte relictumDesit, praesenti liceat me voce moneri.Tum Christus fatur: Nunc si perfecta requirisPrendere praecelsis meritis fastigia vitae,Omnia, quae proprio retines solus dominatu,Distrahe, et ad miseros confer securus egentes.Tum thesaurus erit coeli tibi conditus arce,Virtutisque tenax vestigia nostra sequeris.Haec adolescentis veniunt ubi dicta per aures,Dejecit vultum, tristisque in tecta refugit,

PL 19, 258A

「守ってきたと思うが、もし何かが残っていて欠けているなら、今、汝の声で私が諭されるよう許してくれ」。そのときキリストが語る。「今、もし完全な生の頂を、いと高い功績によって掴もうと求めるなら、自分ひとりの支配のもとに持つものすべてを売り払い、安心して貧しい困窮者に与えよ。そうすれば汝のために、天の砦に宝が蓄えられる。そして徳〔virtus〕を堅く保って、我々の足跡に従うだろう」。これらの言葉が若者の耳に届くや、顔を伏せ、悲しんで家の中へ逃げ戻った。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.53

53

Tum sic discipulis vitae Spes unica fatur:Difficile est terris affixos divite gazaAvelli, coelique leves in regna venire.Nam citius tenuis per acus transire foramenDeformis poterunt immania membra cameli,Quam queat ut dives coelestia regna videre.Talibus attoniti comites, stupidique silebant,Volventes, quae tanta foret sub pectore virtusHumano, talem possit quae prendere vitam.Respicit aeternae justorum Gloria vitae,

PL 19, 258A

そのとき、命の唯一の望みは弟子たちにこう語る。「豊かな財宝で地に釘付けにされた者が引き離され、身軽に天の国へ入るのは難しい。実に、細い針の穴を、醜いラクダの巨大な体が通るほうが、富む者が天の国を見ることができるよりも早いだろう」。これらの言葉に仲間たちは驚き、呆然として黙り、人の胸の内に、そのような生命を掴みうるどれほど大きな徳〔virtus〕があるのかと思いめぐらした。正しい者たちの永遠の生命の栄光〔Gloria。キリストを言う〕は振り返り、

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.54

54

Atque ait: Haec homini forsan videantur acerba,Sed Deus electis facilem praepandit in aethra,Possibilemque viam, virtus quam celsa capessat.Tum Petrus, fidei munitus moenibus, infit:Omnia nostrorum projecta reliquimus omnes,Et tua jussa sequi nobis spes unica restat.Quid nostris animis superest? dic, Christe, precamur.Talibus ad Petrum verbis respondit Iesus:Vos quicumque meum mentis penetralibus altisCredentes servatis iter, cum sederit alte

PL 19, 259A

そして言う。「これは人には苛酷に見えるかもしれない。だが神は選ばれた者のために、天空に平易で可能な道を開き、高い徳がそれを掴むだろう」。するとペトロは、信仰の城壁に守られて口を開く。「我々は皆、自分たちのものすべてを投げ捨てて去った。汝の命令に従うことだけが、我々に唯一残された望みである。我々の心に何が残っているのか。キリストよ、言ってくれ、願う」。そうした言葉に、イエスはペトロに答えた。「心の奥深い所で信じつつ、私の道を守る汝ら誰もが、高く座るとき、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.55

55

Progenies hominis, celso quem cinget honoreMajestas, bis sex illic pulcherrima virtusConstituet vobis sublimi in vertice sedes,Judiciumque hominum pariter tractare licebit.Hic quicumque sui linquet generisque, domusqueGazas, affectusque omnes pro nomine nostro,Centuplicata dehinc capiet, vitamque perennem,Primorum meritum postremi transgredientur,Ultima praeteriti capient vix praemia primi.Sedulus ut ruris dominus, cui dulcia fundum

PL 19, 260A

「人の子を、高い栄誉で取り巻く威光のもと、そこでは最も美しい力〔virtus〕が、汝らのために高き頂に十二の座を据える。人々を裁くことも、同じく汝らが扱うことができる。ここで、自分の血筋も家も、財宝も、あらゆる情愛も、我々の名のために捨てる者は、のちに百倍の報いと永遠の生命を受ける。後の者たちは先の者たちの功績を越えて進み、先の者たちは、追い越されて、かろうじて最後の報いを受ける。熱心な畑の主人のようである。その地所を、甘美な」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.56

56

Pinguibus in campis late vineta coronant,Hic, ubi progressus primo cum lumine solis,Conduxit juvenum fortissima robora, pactusUnius in lucis certa mercede laborem,Et sua tum jussit cultu vineta polire.Ipse sed egrediens, ubi tertia venerat hora,Invenit ecce alios, operique accrescere jussit,Pro meritis operum promittens praemia digna,Illi non aliter laeti praecepta sequuntur.Ast ubi sexta dehinc lucis transfluxerat hora,

PL 19, 260A

「ブドウ畑が肥えた野に広く冠のように囲む。彼は日の最初の光とともに出ていき、若者たちの最も強い力を雇い、一日分の労働に定まった賃金を約束して、そして自分のブドウ畑を手入れして整えるよう命じた。自らは出かけて、第三の時が来たとき、見よ、ほかの者たちを見つけ、仕事に加わるよう命じ、働きの功績に応じた相応の報いを約束した。彼らもまた、喜んで命令に従った。次に、日の第六の時が過ぎ去ると、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.57

57

Haud secus hinc alios juvenes conducere pergit.Horaque nona dehinc ubi solis cursibus acta est,Tunc alios pariter conductos jussit adire.Ultima labentis restabat portio lucis:Egressus cernit juvenes, causasque requirit,Cur pigris manibus torperent otia lenta.Aiunt, conductoris quod praecepta fuissentNulla sibi. Dominus mox hos insistere ruriTunc etiam jussit. Sed vespere protinus orto,Praecipit, ut cuncti caperent mercedis honorem,

PL 19, 261A

「同じように、さらにほかの若者たちを雇い続けた。そして第九の時が日の運行によって進んだとき、同じようにほかの者たちが雇われ、来るよう命じた。沈みゆく日の最後の部分が残るのみだった。彼は出かけて若者たちを見つけ、理由を問う。なぜ怠けた手で、緩慢な暇のうちに固まっているのかと。彼らは言う。雇い主の命令は自分たちには少しもなかったからと。主人はすぐに、彼らにも畑に取りかかるよう命じた。だが夕べがすぐ訪れると、全員が報酬の栄誉を受け取るよう命じ、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.58

58

Aequalique omnes portarent praemia nummo.Tum manus illa virum, prima quae luce laboremSustulerat, factisque diem toleraverat aequum,Indignans, secum tali cum murmure fatur:Injustum est, istos similem, ut nos, quaerere nummum,Ultima quos operi sero conduxerat hora.Tum dominus ruris sedato pectore fatur:Illibata tibi mercedis portio salvaeRedditur, et pacti servantur jura fidelis.Istis de nostro liceat concedere tantum,

PL 19, 262A

「全員が等しい銀貨で報いを受け取るようにと。すると、あの人々の群れ、最初の光のうちに労苦を引き受け、働きによって一日の平等な重みを耐えた者たちが、憤って、つぶやきながら互いにこう言った。『不正である。この者たちが、我々と同じ銀貨を求めるとは。彼らを仕事に雇ったのは最後の遅い時刻だったのに』。すると畑の主人は、静まった心で言う。『汝のための報酬の取り分は、損なわれず無事に返される。信実な契約の権利も守られている。これらの者には、我々のものから、これだけ譲ってよい、』」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.59

59

Extima quos operis glomeravit portio ruri.Nam multos homines dignatio sancta vocavit,E queis perminimam dignum est secernere partem.Haec ait, et Solymos repetit, comitesque seorsumAlloquitur, Solymisque iterum regionibus, infit,Ingredimur gnari, truculentaque moenia adimus.Filius hic hominis prodetur ad ultima mortis,Scribarum, procerumque ferens ludibria membris,Affixusque cruci post tertia lumina surget.Hinc tum Zebedei conjux summissa rogabat,

PL 19, 262A

「『畑で最後の部分の仕事に集められた者たちに。実に聖なるよしとする心が多くの人を召したが、そのうち、ごく小さな部分だけを選び分けるのがふさわしい』」。こう言って、彼はエルサレムに戻り、仲間にひそかに語りかけ、口を開く。「エルサレムの地方へと再び我々は知りつつ入り、荒々しい城壁へ向かう。人の子は死の極みへ引き渡され、律法学者たちと有力者たちの嘲りを体に負い、十字架に架けられて、三日ののちに起き上がる」。そのとき、ゼベダイの妻がひれ伏して願った、

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.60

60

Ut Christo medio coeli sublimis in arceFelices nati dextra, laevaque sederent,Tum quaerit Christus, calicem si sumere possent,Quem sibi praeceptis instaret sumere Patris.Respondent se posse simul. Tum talia Christus:Vos nostrum calicem fas est potare, sed altisSedibus aequali mecum considere honore,Non hoc nostra dabit cuiquam pro munere virtus.Haec certis Genitor sublimia dona reservat.Exhinc discipulos, dictis pro talibus omnes

PL 19, 263A

高き天の砦で、キリストを真ん中に、幸いな息子たちが右と左に座るようにと。するとキリストは、杯を取ることができるかと尋ねた。父の命令により、自分が取らねばならない杯である。彼らは、ともにできると答える。そこでキリストはこう語る。「汝らが我々の杯を飲むのは正しい。だが高い座に、私とともに等しい栄誉で座ることは、我々の力〔virtus〕が、この賜物として誰にも与えるものではない。これらの高い賜物を、父は定めた者たちのために取っておく」。それから、そのような言葉をめぐって、弟子たちは皆、

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.61

61

Commotos, tali sermonis mulcet honore:Gentibus infidis celsa ditione potestasImponit quoscumque super dominantur eorum,Exercentque trucem subjectis urbibus iram.Vos hinc sed longe: tranquillior aequora vitaeConcordi sternit mitis moderatio pace:Magnus et obsequiis crescit super alta minister.Nec primus quisquam, nisi cunctis serviat, unusEsse potest. Hominis natus sic vestra ministerObsequio solus proprio pia munera gestat,

PL 19, 264A

心乱れた彼らを、彼は言葉の栄えある調べでなだめる。「不信の諸国民には、高き支配をもって権力がその上に君臨する者たちを誰であれ据える〔この行の係りは定かでない。権力が諸国民の上に支配者を据えると取った〕。そして従う諸都市に、猛き怒りを振るう。だが汝らはここから遠く離れよ。穏やかな節度が、和合した平和で、いっそう静かな生の海原を広げる。そして大いなる仕える者は、奉仕によって高みへと成長する。すべての者に仕えない限り、誰も一人では第一の者にはなれない。人の子も同じく、汝らに仕える者としてただ自らの奉仕によって、敬虔な賜物を携え、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.62

62

Pro multisque animam pretioso sanguine ponit.At vos ex minimis opibus transcendere vultis,Et sic e summis lapsi comprenditis imos.Si vos quisque vocat coenae convivia ponens,Cornibus in summis devitet ponere membra,Quisque sapit. Veniet forsan si nobilis alter,Turpiter eximio cogetur cedere cornu,Quem tumor inflati cordis per summa locarat.Sin contentus erit mediocria prendere coenae,Inferiorque dehinc si mox conviva subibit,

PL 19, 265A

「多くの者のために、貴い血でその魂を差し出す。だが汝らは、いと小さな富から身を越え出ようと望み、かくして頂から滑り落ち、最も低い所に至る。もし誰かが汝らを夕食の宴に招いて席を設けるなら、賢い者は誰でも、席の最上の端に身を置くことを避けよ。もし別のより高貴な者が来るなら、恥ずべきことに、すぐれた端の席を譲るはめになる。膨れた心の驕りが、その者を最上の座に置いたのだ。だがもし食事の中ほどの席で満足するなら、そして、もっと下の客がやがて来るなら、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.63

63

Ad potiora pudens transibit strata tororum.Proxima tum Solymis conscendit culmina montis,Ordinibus lucent quae glaucicomantis olivae.Hinc lectis jussit sectatum discipulorum,Obvia castelli monstrans habitacula Christus,Inde asinam pariter foetu comitante repertamDucere: vel si quis causam disquirere vellet,Cur sua tam subito quoquam jumenta trahantur,Dicere, tunc operam Dominum sibi sumere velle.Discipuli celeri complent praecepta paratu.

PL 19, 266A

「恥じ入りつつ、より良い寝椅子の席へ移るだろう」。それからエルサレムに近い山の頂に登った。青灰色の葉のオリーブの列で輝く山である。そこで、従う弟子たちのうち選ばれた者たちに命じた。キリストは、目の前の村の家々を示して、そこから、子とともにいる雌の驢馬を見つけて引いてくるように、もし誰かが理由を問おうとするなら、なぜ自分の家畜がこれほど急に引かれるのかと、主が働きを必要としていると言えと。弟子たちは素早い備えで命令を果たす。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.64

64

Adducunt, mollique super velamine vestisInsternunt placidum pullum, praebentque sedendum.Hinc veteris quondam fluxit vox nuntia vatis:Ecce venit placidus tibi rex, quem terga sedentemPraemitis gestant asinae, pullique sequentis.Tum populi stratas praetexunt vestibus omnes,Quaque iter est Christo, subnexa fronde coronant.Proxima tunc alii spoliant palmeta virore,Conclamantque omnes: Davidis origine cretoHosanna excelsis sit gloria laeta trophaeis!

PL 19, 267A

連れてくる。柔らかな覆いの衣を穏やかな子の上に敷き、座れるよう差し出す。そこから、昔の預言者の告げる声が流れ出た。「見よ、穏やかな王が汝のもとに来る。座る彼を、とても柔和な雌の驢馬と、後に続く子の背が運ぶ〔praemitis は prae- を冠した強めの形(「とても柔和な」)。ミーニュの注(アレバロ)は、ユウェンクスが好んでこのように語を作るとする〕」。すると民は皆、道に衣を敷き広げ、キリストの通る所を、結んだ枝葉で冠のように飾る。また別の者らは、ヤシの林から緑を剥ぎ取り、皆が叫ぶ。「ダビデの血筋に生まれた者にホサナ、高い戦勝碑にふさわしい喜ばしい栄光あれ」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.65

65

Sic adeo ingreditur Solymorum moenia Christus.Ingresso occurrit, primo sub limine templi,Cruribus atque oculis certatim debile vulgus.Quos ubi tam subito gressu, visuque vigentesCuncta sacerdotum cognovit factio mirans,Et pueros templi complentes tecta canoreHosanna egregia Davidis stirpe creato,Ipsum percunctant cuncti, quae causa canorisImpubem tanta tollat per gaudia plebem.Christus ad haec, Legis, inquit, vos scripta tenere

PL 19, 268A

こうしてキリストはエルサレムの城壁に入る。入った彼のもとに、神殿の入口の敷居のところで、脚も目も弱った群衆が、競って駆け寄る。彼らが、これほど急に歩みと視力を得て健やかなのを、祭司たちの一派は、すべてを知って驚き、また子どもたちが神殿の屋根を歌声で満たし、「すぐれたダビデの血筋に生まれた者にホサナ」と歌うのを見て、皆が彼に問いただした。いかなるわけで、歌声に満ちたこれほどの喜びへ、幼い民を高めるのか、と。キリストはこれに言った。「汝らは律法の書を持つ」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.66

66

Creditis, infantum quae dicit ab ore venire,Lactentum et linguis Justi consurgere laudem.Haec ait, ingratam linquens cum civibus urbem,Bethaniamque petit, rediensque, in margine cernitStratae, tendentem diffusa umbracula, ficum.Illic forte cibi pertentans corda voluntas,Arboris attrectat ramos: sed nulla facultasPomorum sterilis frondis concreverat umbrae.Olli Christus ait: Non sit tibi fructibus umquamCopia promendis. Tum protinus aruit arbos.

PL 19, 269A

「と思うのか、幼子の口から来ると語り、乳飲み子の舌から正しい者への賛美が立ち上がると語るものを」。こう言って、恩知らずの町を市民とともに後にし、ベタニアへ向かう。戻る途中、道端に広がる日陰を張るイチジクの木を見つけた。そこでたまたま食べ物を求める気持ちが心を試し、木の枝に触れた。だが、実りの余地は不毛な葉の陰に少しも育っていなかった。キリストは木に言う。「汝には決して実を取り出す豊かさがないように」。するとたちまち木は枯れた。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.67

67

Discipuli celerem mirantur in arbore mortem.Sed Christus stupidis assistens talia fatur:Nunc ligni istius nostro stupuistis honoreDesisse ad vires terrenos ducere succos.Sed veris verbis iterumque iterumque monebo:Namque fides si certa animi consistet in arce,Nec dubiis nutans vitiis tremebunda jacebit,Arboris istius vobis substantia cedet.Nec tantum istius, sed montis celsa revelliCredentum verbo poterunt, undisque profundi

PL 19, 270A

弟子たちは木の素早い死に驚く。だがキリストは、呆然とする彼らのそばに立って語る。「今、この木が我々の栄誉のゆえに、大地の汁を力へと引くのをやめたことに、汝らは驚いた。だが、真の言葉でたびたび汝らに告げよう。もし確かな信仰が心の砦に据えられ、疑いの悪徳に揺れて震え伏すことがないなら、この木の実体は汝らに屈する。この木だけでなく、山の高みも引き抜かれうる、信じる者の言葉によって。そして深みの波に、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.68

68

Cum silvis pariter, saxisque, ferisque recondi.Et quaecumque fides robusto pectore poscetCredentum, semper digna virtute tenebit.Haec ubi dicta dedit, templi se moenibus infert.Confestim proceres populi, miracula rerum,Collecti inquirunt, virtus quae tanta dedisset.Ollis Christus ait: Quaerentibus omnia vobisDicere jam facile est, si nobis vestra vicissimPercunctata prius paucis sententia solvat.Nuper Joannes, puro qui gurgite lavit

PL 19, 271A

「森も岩も野獣もろとも、隠されることができる。そして信じる者たちの強い胸で信仰が求めるものは何であれ、それを信仰は、常にふさわしい力〔virtus〕で保つ」。こう言い終えると、彼は神殿の城壁の中へ入る。すぐに民の有力者たちは、事の奇跡を、集まって問いただす。どれほどの力がそれを与えたのかと。彼らにキリストは言う。「汝らが尋ねるのだから、すべてを語るのは今や容易だ。もし我々が先に尋ねたことに、汝らの意見が代わって少しの言葉で答えるなら。先ごろヨハネが、清い流れで洗った、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.69

69

Sordentis populi maculas, divina potestas,An hominis potius vobis fallacia visa est?Haec ait, ancipiti verborum pondere claudensCaptantum procerum mentem: nam magna prophetamPlebis Joannem veneratio suscipiebat,Nec poterant ejus fallacem dicere vitam.Rursus sublimem dixissent esse prophetam,Occidisse illum traheret confessio culpam.Se nescire tamen respondit factio fallax.Tum Christus: Non est injustum claudere vocem,

PL 19, 272A

「汚れた民の染みを。それは神の権能か、それとも人の欺きか、汝らには見えたのか」。こう言って、二つに裂ける言葉の重みで、罠を仕掛ける有力者たちの心を閉じ込めた。というのも、大きな民の敬意が預言者ヨハネを迎えていたから、彼の生を偽りだと言うことはできなかった。逆に、彼を崇高な預言者だと言えば、その告白は、彼を殺したという咎を招くだろう。それでも欺きの一派は、知らないと答えた。するとキリストは言った。「声を閉ざすのは不正ではない、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.70

70

Cum mihi claudantur procerum responsa superba.Nam geminae prolis genitor majoris in auresTalia dicta dedit: Vitis mihi portio majorSemiputata jacet. Sed perge, et robore fortiNunc scrobibus, nunc falce premens, vineta retonde.Tum juvenis sese tam sordida vincla laborisNolle pati memorat. Post omnia jussa parentisExsequitur, damnansque sibi responsa coercet.Post alium natum simili sermone jubebatAd vineta sui dependere jussa laboris.

PL 19, 272A

「私に有力者たちの高慢な答えが閉ざされるのだから。ある父は、二人の子のうち年上の子の耳にこう言った。『ブドウの大きな区画が私には半ば刈られたまま残っている。行け、強い力でときに溝を、ときに鎌を押し当てて、ブドウ畑を刈り込め』。すると若者は、そのような汚い労働の枷を負いたくないと言う。だが後に、親の命令をすべて果たし、自分の答えを咎めつつ抑えた。のちに父は、もう一人の子にも同じ言葉で自分の労苦の務めをブドウ畑で果たすよう命じた」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.71

71

Annuit his juvenis, nec dictis facta repensat.Dicite, quis potius genitoris jussa sequatur?Illi collaudant responsum posterioris.Prosequitur Christus: Nunc vera advertite dicta.Jam magis hinc coeli sedem comprendere certum estCorporis e vitiis quaerentes sordida lucra,Quamvestrumquemquam. Vobis namvenerat anteJustus Joannes: sed non est credere vestrum.Namque fidem potius meretricum pectora certamHauserunt, sordesque animi posuere pudendas.

PL 19, 273A

「若者は同意したが、言葉に行いで報いなかった。言ってみよ、どちらが父の命令に従うのか」。彼らは、後の者の答えを称えた。キリストは続ける。「今、真の言葉に心を留めよ。すでに天の座を掴むことは、体の悪徳から汚れた利得を求める者のほうが、確かである、汝らのうちの誰よりも〔刷りは Quamvestrumquemquam. Vobis namveneratante と語を続けて組む。Quam vestrum quemquam. Vobis nam venerat ante と読む〕。実に汝らのもとには先に正しいヨハネが来た。だが汝らは信じなかった。むしろ遊女たちの胸が確かな信仰を汲み取り、心の恥ずべき汚れを捨てた」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.72

72

At vos tantorum scelerum nil poenitet umquam.Sic quidam dives, cui jugera multa nitentisVineti sepes circum densata coercet,In medio turrem, praelumque, et dolia fecit,Cultoresque dedit, fructusque locavit habendos.Impositam statuens mercedis solvere legem.Tum longinqua petit, sed fructus tempore certoActores famulos mittit, queis portio, salvaCultorum certa ruris mercede, daretur.Ecce colonorum rabies hos verbere saevo,

PL 19, 275A

「だが汝らは、これほどの悪事を少しも悔い改めない。こうして、ある富者がいた。そのたくさんの耕地を、輝くブドウ畑の密に植えた垣が周りを囲み、その真ん中に、塔と搾り機と大樽を造り、耕す者たちを置いて、実りを受けるために貸した。課された賃料の決まりを払うと定めて。それから遠くへ出かけたが、定めた時に実りのため、代理の僕たちを遣わす。彼らには、耕す者たちの定まった畑の賃金を除いた取り分が与えられるはずだった。見よ、小作人たちの怒りは彼らを荒々しい鞭で、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.73

73

Ast alios lapidum proterrent undique telis.Denique lethali prosternunt vulnere multos.Tum dominus ruris plures incedere servosPraecipit, et rursum mercedis pacta reposcit.Major at in plures audax injuria surgit.Ultima jam domino natum dimittere mens est,Quod sobolem, partemque sui vis digna pudorisCultorum cordi venerandam posceret esse.Sed contra illorum jam mens maculata cruore,Progenie exstincta domini, sibi post dominatum

PL 19, 275A

「ほかの者たちを、四方から石の投げ槍で脅かす。実に多くの者を致命傷で打ち倒す。そこで畑の主人は、より多くの僕に出向くよう命じ、再び賃料の取り決めを求める。だが、より多くの者に対し、いっそう大胆な不正が起こる。最後に、主人は息子を遣わそうと心を決める。自分の子孫、自分の一部であるという、恥を重んじる力が耕す者たちの心に、敬われるべきだと求めると考えて。だが反対に、彼らの心はすでに血で汚れ、主人の子孫を滅ぼして、のちには支配が」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.74

74

Cedere credentes, crudeli vulnere fixumObtruncant, jaciuntque foras trans septa cadaver.Post haec jam dominus veniet, poenasque reposcetTantorum scelerum. Sed vobis tradita quondamFulgentis regni sedes translata fereturAd gentem, dignos possit quae reddere fructus.Ut rex, qui nato thalamorum vincula nectens,Praecepit, proceres convivia laeta frequentent,Accitos famulis voti regalis honoremConcelebrare simul: cuncti sed adire recusant

PL 19, 276A

「自分たちに帰すると信じて、残酷な傷で突き刺された彼を殺して切り刻み、遺体を垣の外へ投げ捨てる。この後に主人が来て、これほどの悪事の刑罰を求める。だが、かつて汝らに渡された輝く王国の座は、移されてふさわしい実りを返せる民へ運ばれる。あるいは王のようである。その王は息子の婚礼の絆を結ぼうとして、有力者たちが喜びの宴に集うよう命じた。僕たちに招かれて、王の願いの栄誉を皆で祝うようにと。だが皆は赴くことを拒む、」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.75

75

Regales thalamos, regalis pocula mensae.Post alios mittit, sese largissima cuncta,Magnificasque dapes, convivia laeta parasse.Illi, neglectis dapibus, diversa petebant.Hic aedes proprias, hic ruris tecta propinqui,Ast alius potius merces ac lucra revisit.Multi praeterea missos, qui ad laeta vocarent,Insontes famulos rapiunt, et corpora ferroIn mortem cruciant. Tum rex, ubi comperit acta,Millibus armatis cives cum moenibus ipsis

PL 19, 277A

「王の婚礼の部屋にも、王の食卓の杯にも。王はほかの者たちを遣わし、自分がすべてをふんだんに、豪華な料理を、喜びの宴を整えたと告げさせる。彼らは料理を顧みず、別のものを求めた。ある者は自分の家へ、ある者は近くの畑の家へ、また別の者はむしろ商いと利得へ戻った。さらに多くの者は、喜びへ呼ぶために遣わされた罪のない僕たちを捕らえ、体を剣で死に至るまで苦しめた。そこで王は事の次第を知ると、武装した数千の兵で、市民を城壁もろともに」

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.76

76

Subruit, effusi famulorum sanguinis ultor.Tum servis fatur: Nunc festa jugalia coenaePraelargis opibus quaecumque instruximus illis,Contempsere meis proceres contingere mensis.Ite igitur propere per publica septa viarum,Et quoscumque illic casus glomeraverit, omnesHuc laetis nati thalamis adhibete vocantes.Progressi famuli per compita cuncta viarumInventos duxere simul. Jam denique cunctaeComplentur mensae mixtae sine nomine plebis.

PL 19, 277A

「覆した。流された僕たちの血の報復者として。そして僕たちに言う。『今、婚礼の宴の祝いを、あふれる富で我々が彼らのために整えたものを、有力者たちは、私の食卓に触れることを軽んじた。それゆえ急いで、通りの公の囲いのうちへ行け。そこで偶然集まった者は誰でも、すべて、ここへ、息子の喜びの婚礼の部屋へ、呼んで連れてこい』。僕たちは進み出て、あらゆる通りの辻から見つけた者をみなともに連れてきた。実に、すべての食卓は、名もない混ざり合った民で満たされた」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.77

77

Hic justi injustique simul cubuere vocati.At rex ingressus convivia laeta revisit.Hic videt indutum pollutae vestis amictu,Laetitiae thalami fuerat quae dissona longe.Isque ubi regalis sermonis pondere causasReddere pro vestis maculis, et labe jubetur,Oppresso tacuit non puri pectoris ore.Et tum conversus famulis rex praecipit illumConnexis manibus pedibusque, et corpore totoIn tenebras raptum mox praecipitare profundas.

PL 19, 278A

「そこに、正しい者も不正な者も、呼ばれてともに横になった。だが王は入り、喜びの宴を見て回る。そこで、汚れた衣の覆いをまとった者を見る。その衣は婚礼の喜びとは遠く不協和であった。王の言葉の重みで、衣の染みと汚れの理由を答えるよう命じられると、彼は清くない胸の口を塞がれて黙った。そこで王は僕たちに向かい、命じた。手足を縛り、全身を縛って、彼を連れ去り、すぐに深い闇へ投げ落とせと」。

Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 3.0.78

78

Illic stridor erit vasti sine fine doloris,Et semper fletus. Multis nam saepe vocatis,Paucorum felix hominum selectio fiet.

PL 19, 278A

「そこには終わりなき広大な苦痛の歯ぎしりがあり、絶えず嘆きがある。というのも、しばしば多くが呼ばれても、幸いにも選ばれるのは少数の者たちである」。