Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.1
Rex fuit Herodes judaea in gente cruentusSub quo servator justi, templique sacerdosZacharias, vicibus cui templum cura tueri,Digesto instabat lectorum ex ordine vatum.Hujus inhaerebat thalamis dignissima conjux.Cura his ambobus parilis moderaminis aequi,Ambos annexos legis praecepta tenebant.Nec fuit his soboles, jam tum vergentibus annis,Gratius ut donum jam desperantibus esset.Sed cum sorte adytis, arisque inferret odores
PL 19, 61Aヘロデという王がいた、ユダヤの民のうちにあって血に飢えた者であった。その治世のもと、義を守る者にして神殿の祭司であるザカリアは——彼には順番に神殿を守る務めが課されていた——選ばれた預言者たち〔vates。ここでは祭司たちを言う〕の、定められた順序に従って務めに就いていた。その寝所に、きわめてふさわしい妻が寄り添っていた。二人はともに、等しく公正な律し方に心を配り、結ばれた二人を、律法の戒めがとらえていた。二人には子がなかった、すでに年が傾きはじめていたころで、望みを捨てた二人に、賜物がいっそう喜ばしいものとなるようにと。さて、籤によって奥の聖所に入り、祭壇に香を供えていたとき、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.2
Zacharias, visus coelo descendere apertoNuntius, et soli jussas perferre loquelas,(Caetera nam foribus plebes astrata rogabat:)Quem tibi terribilis concussit corde pavoremVisus, eum laeti sermonis gratia placet.Nam me propitius rerum pater unicus altoA coeli solio tibi nunc in verba venirePraecipit, et chara tibi mox e conjuge natumPromittit, grandis rerum cui gloria restat,Plurima qui populis nascendo gaudia quaeret,
PL 19, 63Aザカリアのもとに、開かれた天から降りてくるのが見えた、一人の使いが、彼ひとりに命じられた言葉を告げるために——(ほかの民は戸口のそばに立ち並んで祈っていた。)「その姿が汝の心に走らせた恐ろしい畏れを、喜ばしい言葉の心地よさがなだめるように。実に、万物の唯一の父が情け深く、私に、高き天の座から今汝に語りに来よと命じ、愛しい妻からまもなく子が生まれると汝に約束している。その子には大いなる栄光が待ち、生まれることによって、人々にこの上ない喜びをもたらし、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.3
Sobrius aeternum; clausum quem Spiritus ipsisVisceribus matris complebit numine claro.Istius hic populi partem pleramque docendoAd verum convertet iter, dominumque Deumque.Continuo primus noscet, plebemque vocabit:Nomine Joannem hunc tu vocitare memento.Olli confusa respondit mente sacerdos:Aemula promissis obsistit talibus aetas,Nec senibus soboles poterit contingere fessis,Quam Deus avertens primaevo in flore negavit.
PL 19, 65A「永遠に節度ある者となる〔sobrius aeternum の係りは定かでない。「永遠に節度ある者」と取った〕。閉ざされたまま、その子を霊〔聖なる霊〕が母のまさに胎内で、輝かしい神威で満たすだろう。この者は、この民の大半を、教えることによって真の道へ、主にして神へと向け変えるだろう。彼はただちに、先んじて〔主を〕知り、民を呼ぶだろう。名はヨハネと、汝はこの子を呼ぶことを覚えておけ」。これに対し、祭司は乱れた心で答えた。「そのような約束には、張り合うように年齢が立ちはだかる、疲れた老人たちに子が授かることはありえない、神が、花の盛りのうちに背を向けて拒んだ子は」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.4
Haec trepidans vates; cui talia nuntius addit:Si tibi mortalis sobolem promitteret ullus,Ad desperandum forsan cunctatio mentisDebuerat tardis haerens insistere verbis.Nunc ego, quem Dominus, coeli terraeque repertor,Ante suos vultus voluit parere ministrum,Auribus ingratis hominis, visuque receptus,Supremi mandata Dei temnenda peregi.Quare promissis manet irrevocabile donum;Sed tibi claudetur trepidae vox nuntia mentis,
PL 19, 66A震えながら預言者はそう言った。その彼に、使いはこう付け加える。「もし死すべき者のうちの誰かが、汝に子を約束するのなら、望みを捨てることへ、おそらく心のためらいが、遅れがちな言葉にまとわりついて居座るのも、当然だったろう。だが今、私は、天と地の造り主である主が、自らの顔の前に仕える者として現れよと望んだ者であるが、人の恩知らずな耳と目に迎えられて、至高の神の命を、蔑まれかねぬものとして果たした。それゆえ、約束された賜物は取り消されぬまま残る。だが汝には、震える心の告げる声が閉ざされるだろう、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.5
Donec cuncta Dei firmentur munera vobis.Haec ait, et sese teneris immiscuit auris.Interea populus miracula longa trahebat,Quid tantum in templo vellet cessare sacerdos.Egressus trepide, numen vidisse supernumNutibus edocuit, miserae et dispendia vocis.Inde domum remeat completo ex ordine vatesOfficio, amissamque levant promissa loquelam,Nec dilata diu venerunt munera prolis;Anxia sed ventris celabat gaudia conjux,
PL 19, 68A「神のすべての賜物が、汝らに確かめられるまで」。こう言うと、使いは柔らかな風の中に身を溶け込ませた。そのあいだ民は、長いあいだ不思議な思いにとらわれ、なぜ祭司が神殿でそれほど長く留まるのかと訝っていた。うろたえて出てきた祭司は、天上の神威を見たと身ぶりで教え、哀れな声の損失をも伝えた。それから預言者は、順序をたどって果たされた務めを終えて家へ戻り、約束は失われた言葉を慰めた、子の賜物は、長く引き延ばされることなく訪れた。だが妻は、胎の喜びを不安のなかで隠していた、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.6
Donec quinque cavam complerent lumina lunam.Tunc majora dehinc idem mandata ministerDetulit, ad Mariae demissus Virginis aures.Haec desponsa suo per tempora certa propinquo,Abdita virgineis caste pubescere tectis,Et servare diem jussis permissa parentum.Ad quam tranquillum sermonem nuntius infit;Salve, progenie terras jutura salubri,Desine conspectu mentem turbare verendo.Nam tua concipient coelesti viscera jussu
PL 19, 69A五つの光が窪んだ月を満たすまで〔五か月が満ちるまでの意〕。そのとき同じ使いは、より大いなる命をもたらした、おとめマリアの耳へ遣わされて。彼女は定められた時のあいだ、近親の者と婚約しており、おとめの家の奥に隠れ、貞潔に成熟しつつ、両親の命じるままに、日を守ることを許されていた。彼女に向かって、使いは穏やかな言葉を切り出す。「ようこそ、救いをもたらす子孫によって地を助けることになる者よ、畏れ多いその姿で心を乱すのはやめよ。実に、汝の胎は、天の命によって宿すのだ、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.7
Natum, quem regnare Deus per saecula cuncta,Et propriam credi sobolem gaudetque, jubetque.Hunc ubi sub lucem dederis, sit nomine Iesus.Ad quem Virgo dehinc pavido sic inchoat ore:Nullos conceptus fieri sine conjuge dicunt.Unde igitur sobolem mihimet sperabo venire?Nuntius haec contra celeri sermone fatetur:Virtus celsa Dei circumvolitabit obumbrans,Spiritus et veniet purus, lectissima virgo,Ac tibi mox puerum casto sermone jubebit
PL 19, 71A「子を。その子が万世にわたって統べることを、また神自身の子と信じられることを、神は喜び、また命じる。その子を光のもとへ産むとき、名はイエスとせよ」。するとおとめは、おののく口でこう言い始める。「夫なしに身ごもることはないと人は言う。それなら、どこから私は子が来ることを望めばよいのか」。使いはそれに答え、すばやい言葉で明かす。「神の高き力が、覆いつつ、汝のまわりを飛びめぐり、清らかな霊が来る、最も選ばれたおとめよ、そして汝にまもなく、貞潔な言葉をもって、男の子が生まれるようにと命じる、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.8
Magnificum gigni populis, quem credere sanctumSupremique Dei natum vocitare necesse est.Sic cognata tibi, sterilis quae credita cunctis,Zachariae conjux mortali germine nuperAevo defessis auxit miracula membris.Sextus adest mensis: parent sic omnia jussis.Virgo dehinc: Domino famulam nunc ecce jubenti,Ut tua verba sonant, cernis servire paratam.Nuntius abscedens vacuis se condidit auris.Illa dehinc rapidis Judaeam passibus urbem,
PL 19, 72A「人々のために壮麗な子として。その子を聖なる者と信じ、至高の神の子と呼ぶことが必要である。そのように、汝の親族であり、皆に不妊と思われていたザカリアの妻は、死すべき種によって、先ごろ、老いに疲れた身に、奇跡を増し加えた。六つ目の月が来ている。このようにすべては命に従う」。おとめはそこで言う。「見よ、命じる主に、今、仕える女を。汝の言葉が響くとおり、仕える用意ができた者として、汝は見ている」。使いは去り、空しい風のなかに身を隠した。彼女はそれから急ぎ足で、ユダヤの町へ、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.9
Zachariaeque domum penetrat, gravidamque salutat,Elisabeth: clausae cui protinus anxia prolisMembra uteri gremio, motu majore resultant:Et simul exsiluit mater concussa tremoreDivinae vocis: completa afflamine sancto,Et magnum clamans: Felix o femina, salve,Felicem gestans uteri sinuamine foetum.Unde meam tanto voluit Deus aequus honoreIllustrare domum, quam mater numinis altiViseret! Ecce meo gaudens in viscere proles
PL 19, 73Aザカリアの家に入り、身重の女に挨拶する。エリサベトに。閉ざされたまま不安な子の、たちまち四肢が、胎の懐のうちで、いっそう大きな動きで跳ね返る。同時に母も、神の声の震えに打たれて飛び上がり、聖なる息吹に満たされて、大声で叫んだ。「幸いなる女よ、ようこそ、胎の懐に幸いな実を宿す者よ。どうして公正な神は、私の家を、これほどの栄誉で照らすことを望んだのか、高き神威の母が訪ねて来るほどに。見よ、私の胎内で喜ぶ子が」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.10
Exsultat, Mariae cum prima affamina sensit.Felix, quae credit finem mox affore verbis,Quae Deus ad famulos, magnum dignando, locutus.Illa trahens animum per gaudia mixta pudore,Suppressae vocis pavitantia dicta volutat:Magnificas laudes animus, gratesque celebratImmensi Domino mundi. Vix gaudia tantaSpiritus iste capit, quod me dignatus in altumErigere ex humili celsam, cunctisque beatamGentibus, et seclis voluit Deus aequus haberi.
PL 19, 74A「躍っている、マリアの最初の言葉を感じたときから。幸いな者、その言葉にまもなく終わり〔成就〕が来ると信じる女は、それは神が、僕たちに、大いなることをよしとして語った言葉だ」。彼女は羞じらい混じりの喜びのなかへ心を引き込まれ、抑えた声で、おののく言葉を思いめぐらせる。「私の心は、限りなき世界の主のために、壮大な賛美と感謝を重ねる。この霊は、これほどの喜びをほとんど容れかねる、神がよしとして、私を卑しい身から高みへと引き上げ、すべての諸国民と世々に福なる者とみなされるよう、公正な神が望んだのだから」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.11
Sustulit ecce thronum saevis, fregitque superbos,Largifluis humiles opibus ditavit egentes.Tunc illic mansit trinos ex ordine menses,Ad propriamque domum repedat jam certa futuri.Jamque aderat tempus, quo jussum fundere foetumElisabeth volvenda dies in luminis aurasCogeret. Ad partus famam collecta cucurrit.Turba propinquorum, tum gaudia mira frequentesConcelebrant, nomenque jubent genitoris habere.Abnuit hoc genitrix, sed Joannes vocitetur,
PL 19, 76A「見よ、神は暴虐な者たちから王座を取り去り、驕る者たちを砕き、乏しい者、卑しい者を、あふれる富で富ませた」。それからマリアはそこに三か月、順に滞在し、すでに先のことを確信して、自分の家へ帰る。いまや時が迫っていた、その時、巡りゆく日が、命じられた子を産み出すようエリサベトを、光の空気のなかへ強いるはずであった。出産の知らせへ、集まって駆けつけたのは近親の群れ、そして驚くべき喜びを大勢で共に祝い、父の名を持たせるようにと命じる。母はこれを拒み、「いや、ヨハネと呼ばれるのだ」と
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.12
Ingeminat. Placuit muti tunc jussa parentisConsulere, scriptoque rogant edicere nomen.Sed, proh mira fides! tabulis cum scribere tentat,Implicitam solvit per verba sonantia linguam.Mox etiam assuetam penetrant spiracula mentem,Completusque canit venturi conscia dicta:Concelebrent cuncti laudes, gratesque frequententAstrorum, et terrae, pontique, hominumque parenti:Visere quod voluit, propriamque absolvere plebem.En beat antiquam gentem, cornuque salutis
PL 19, 77A繰り返す。啞となった父の意向を問うのがよいとされ、書いて名を告げるよう求める。だが、ああ驚くべき信仰よ、板に書こうとすると、絡まっていた舌を、響く言葉によって解き放った。やがて息吹も、慣れ親しんだ心に入りこみ、満たされて、来たるべきことを知る言葉を歌う。「万人は賛美を共に祝い、感謝を重ねよ、星々と大地と海と人間の父に。彼が訪れることを望み、自らの民を解き放つことを望んだからだ。見よ、彼は古き民を祝福し、救いの角を」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.13
Erecto, indulget Davidis origine lumen.Hoc est, quod prisci cecinere ex ordine vates:Haec est illa salus, quae nos ex hostibus atrisEripit, ut juste justo servire queamus.Et tu, parve puer, sanctus, dignusque prophetaDicere, et Dominum mox praegrediere viando.Illius et populum duces per lumen apertum:Errorem per te spernent, mortisque tenebrasAbrumpent omnes, tua qui praecepta sequentur.Exhinc secretis in vallibus abdita semper
PL 19, 79A「高く掲げて、ダビデの血筋から光を恵む。これこそ、昔の預言者たちが順に歌ったことだ。これこそ、暗い敵から我々を引き離す、あの救いだ、正しく、義なる者に仕えられるように。そして、汝、幼き子よ、聖なる者、預言者と語られるにふさわしい者よ、道を歩んで、まもなく主の先を行くだろう。また、その民を、開かれた光のなかへ導くだろう。汝を通して、彼らは迷いを退け、死の闇をすべて断ち切るだろう、汝の教えに従う者たちは」。これより後、人里離れた谷間に、いつも隠れて
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.14
Vita fuit puero, donec, poscentibus annis,Vatis ad officium pleno pubesceret aevo.Interea Mariae sponso miracula mentemSollicitant, manifesta uteri quod pondera vidit:Et secum volvit, quanam ratione propinquaeDedecus oppressum celet, thalamosque recuset.Talia tractanti torpescunt membra sopore,Audivitque Dei super horrida somnia vocem:Accipe conjugium nullo cum crimine pactae,Spiritus implevit sancto cui viscera foetu.
PL 19, 80Aその子の生はあった、年が求めるにいたるまで、満ちた年齢で預言者の務めへと成熟するまで。そのあいだ、マリアの夫の心を、不思議がかき乱した。胎の重みが明らかに見えたからである。彼はひそかに思いめぐらした、いかなる理由で、近親の女の恥辱を押し隠して秘め、婚礼を断るべきかと。そう思案する彼に、四肢は眠りで鈍くなり、神の声を、恐ろしい夢のうえに聞いた。「受け入れよ、いかなる罪過もない婚約の女との結婚を、彼女の胎を、霊が聖なる実で満たしたのだ」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.15
Hanc cecinit vates venturam ex virgine prolem;NOBISCUM DEUS est nomen cui. Protinus illeHaec praecepta sequens, servat sponsalia pacta.Sed tum forte novi capitum discussio censusCaesaris Augusti jussis per plurima terraeDescribebatur, Syriam cum jure regebatCyrinus, proprios cui tota per oppida finesEdebant populi, vires, nomenque, genusque.Urbs est Judaeae Bethlehem, Davida canorumQuae genuit, generis quae censum jure petebat.
PL 19, 81Aこの子がおとめから来ると、預言者は歌った。その名は「我々とともに神」。ただちに彼はこの命に従い、婚約の約束を守る。ところがそのとき、たまたま新しい人口調査が、皇帝アウグストゥスの命により、地の広い範囲で記録されていた、シリアを法に従って治めていたのがキュリヌスで、彼に町々を通して、人々は自らの境と力と名と家系を申し出ていた。ユダヤの町ベツレヘムは、歌い手のダビデを生んだ町で、その血筋の人口調査を法にかなって求めていた。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.16
Edidit hic Mariam Davidis origine Joseph,Desponsamque sibi scribens, gravidamque professus.Hospitium amborum Bethlehem sub moenibus urbisAugusti fuerant praeparva habitacula ruris.Illic virgo novo completo in tempore foetu.Solvitur, et puerum veteri cunabula textuInvolvunt, duroque datur praesepe cubili.Circa sollicitae pecorum custodia noctisPastores tenuit vigiles per pascua laeta.Ecce Dei monitu visus descendere coelo
PL 19, 83Aここでヨセフは、ダビデの血筋のマリアを申告した、自らと婚約した者として書き記し、身重であると申し出た。ベツレヘムの町の城壁のもと、二人の宿は、アウグストゥスの〔Augusti。アウグストゥスの世の、の意に取った。ミーニュの異読注も Augusto … in antro と読む推測を挙げ、アウグストゥスの名と取る〕ごく小さな田舎の住まいであった。そこでおとめは、新しい時に子が満ちて、解き放たれ、古びた織物の産着が子を包み、硬い寝床として飼い葉桶が与えられる。そのまわりでは、気遣いの多い夜の家畜の番が牧者たちを目覚めさせていた、豊かな牧場で。見よ、神の知らせにより、天から降りてくるのが見えた、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.17
Nuntius, et subitus terror tremefacta pavoreProstravit viridi pastorum corpora terrae.Talis et attonitis coelo vox missa cucurrit:Ponite terrorem mentis: mea sumite dicta,Pastores, quibus haec ingentia gaudia porto.Nam genitus puer est Davidis origine clara,Qui populis lucem mox, laetitiamque propaget.Hoc signum dicam, puerum quod cernere vobisJam licet, implentem gracili praesepia voce.Talia dicenti junguntur millia plebis
PL 19, 85A一人の使いが。突然の恐れが、おののかせた恐怖で牧者たちの体を、緑の地に打ち伏せた。天から送られた声が、仰天した彼らのもとへこう響き渡った。「心の恐れを捨てよ。私の言葉を受け取れ、牧者たちよ、私は汝らにこの大いなる喜びを携えてきた。実に、ダビデの輝かしい血筋に、子が生まれた、その子は人々に、まもなく光と喜びを広めるだろう。しるしを言おう、汝らがすでにその子を見ることができる、かぼそい声で飼い葉桶を満たしている子を」。そう語る彼に、天の民の幾千もが加わる、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.18
Coelestis, cunctique Deum laudantque, rogantque,Talis et uniti vox agminis aera complet:Gloria supremum comitetur debita patrem,In terris justos homines pax digna sequatur.Et simul his dictis coeli secreta revisunt.Pastores propere veniunt, puerumque jacentemPraesepis gremio cernunt: post inde sequentesDispergunt late celeris vaga semina famae.Mirantes laudant, laetantes constupuerunt,Omnia nocturnis monitis quod vera recurrant.
PL 19, 86Aみな神を賛美し、また願う、一つになった軍勢の声が、こう空気を満たす。「しかるべき栄光が、至高の父に伴うように、地上では、正しい人々にふさわしい平和が続くように」。こう言い終えると同時に、天の奥へ戻っていく。牧者たちは急いで来て、横たわる子を飼い葉桶の懐に見る。その後、続いて速い噂のさまよう種を、遠くまでまき散らす。驚いて賛美し、喜んで呆然とした、夜の告げのとおり、すべてが真実として返ってきたからだ。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.19
Viderat octavam lucem puer: ecce recidiAd morem legis, nomenque aptare necesse est:Impositumque illi est, monitis coelestibus olimQuod Mariae vox missa Deo praecepit, Iesus.Scripserat antiquae Moses moderamina legis,Inter quae, primos prisco de sanguine vatum,Observare dedit, fetus offerre sacrandos,Implumesque simul ferre ad delubra columbas.Haec ubi per Mariam templo servata feruntur,Ecce senex Simeon, dignus comprendere sensu
PL 19, 88A子は八日目の光を見た。見よ、律法の習いに従って切られ〔割礼を受け〕、名を合わせることが必要であった。そしてその子に与えられた名は、かつて天の告げにより、神から遣わされた声がマリアに命じた、イエスである。モーセは古い律法の定めを書き記しており、そのうちで、預言者たちの古い血筋の長子たちについて〔primos … vatum の係りは定かでない〕、聖別される子を献げることを守らせ、また羽のない雛のハトを同時に神殿へ携えることを定めた。これがマリアによって神殿で守られ、行われるとき、見よ、老いたシメオンが、思いによって捉えるにふさわしく、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.20
Coelestes voces, cui quondam praescia rerumVirtus prodiderat, quod carcere corporis aegriDeposito, mortem liber, requiemque videret,Cum primum coeli laudem, terraeque salutem,Omnia quem vatum spondent oracula, ChristumVidisset templo solemnes ferre palumbes.Isque ubi, curvato defessus corpore, templumJam gravior penetrat, monuit quod spiritus auctor,Ecce simul parvum gremio genitricis IesumAd templum sensit venisse, trementibus ulnis
PL 19, 89A天の声を——彼にはかつて、先を知る力が示していた、病む体の牢獄を脱ぎ捨て、解き放たれて死と安息を見るだろうと、天の賛美、地の救いである、預言者たちのすべての託宣が約束するキリストが、神殿へ定めのハトを携えて来るのを見たときに。そして彼は、体を曲げて疲れ果て、すでに年重くなって神殿に入ると——霊が導く者として告げたとおり——見よ、同時に、母の懐にいる幼いイエスが神殿に来たことを悟り、震える腕で
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.21
Accepit puerum, laetusque haec dicta profatur:Nunc, nunc me famulum Dominus nunc liberet arctisCorporis e vinclis, finemque imponere verbisDignetur cum pace suis. En splendida nostrosLux oculos tua circumstat, radiisque refulget,Quam cunctis hominum lustratis gentibus addetIsraelitarum cumulatae gloria plebis.Quid tantum Mariae stupuerunt pectora matris?Hic puer ad populi casum datur: iste renasciConcedet populis: dicta in contraria signum
PL 19, 91Aその子を受け取り、喜んでこの言葉を述べる。「今、今、主は僕である私を、今、体の狭い鎖から解き放ってほしい、平安のうちに、自らの言葉に終わりを置くことをよしとしてほしい。見よ、汝の輝く光が我々の目を取り巻き、光線となって照り返す、人々のあらゆる諸国民が照らし出されたのち、イスラエルの民の満ちあふれた栄光が、これに加わるだろう」。母マリアの胸は、なぜそれほど驚いたのか。「この子は民の倒れるために与えられ、この子は諸民に生まれ変わることを許すだろう。逆らわれる言葉の中のしるしとして」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.22
Istius adveniet; percurret debita letho,Atque animam matris ferro fulgente machaera;Quo pateant tecti tenebrosa volumina cordis.Haec ait in Simeone Deus: mox ecce prophetaeFemineam sancto complet spiramine mentem.Anna fuit natu gravior, quam in flore juventaeDestituit viduam mors immatura mariti.Casta sed in templo semper pro conjuge vita,Et cultus cessere Dei; quae numine jussaCognovit Christum, et simili sermone locuta est.
PL 19, 92A「その子のしるしが来る。死に定められた輝く鉄の剣が、母の魂を貫くだろう、覆われた心の暗い巻物が開かれるように」。神はシメオンを通してこう語った。やがて見よ、預言者の女の心を、神は聖なる息吹で満たす。アンナは年かさの女で、青春の盛りに夫の早すぎる死に見捨てられて、やもめとなっていた。だが貞潔な生を、神殿で、いつも夫のために送り、神への礼拝にも〔身を〕委ねた〔cessere の読みは定かでない〕。神威に促されて、彼女はキリストを知り、同じような言葉を語った。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.23
Inde ubi solemnem pueri pro nomine legemComplevit genitrix, et Joseph omnia mirans,Ad patriam laeti repedant, puerumque reportant.Gens est ulterior, surgenti conscia soli,Astrorum solers ortusque, obitusque notare.Hujus primores nomen tenuere Magorum.Hinc lecti proceres Solymos per longa viarumDeveniunt, regemque adeunt, orantque doceri,Quae regio imperio puerum Judaea teneretProgenitum: sese stellae fulgentis ab ortu
PL 19, 94Aそれから、母が子の名のための荘厳な律法を果たし、ヨセフはすべてに驚きつつ、喜んで故郷へ戻り、子を連れ帰る。さらに遠くに、昇る太陽を知る一つの民がいる、星々の昇りと沈みを巧みに見分ける民が。その主立った者たちは、博士たちの名で呼ばれた。そこから選ばれた首長たちは、長い道のりを経てエルサレム〔Solyma。エルサレムの詩的な名〕に至り、王のもとへ行き、教えてほしいと願う、ユダヤのどの地方が、王としての支配にある、生まれた子を擁しているかと。自分たちは、輝く星の昇りによって
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.24
Admonitos venisse viam, quo supplice dextraExortum terris venerabile numen adorent.Territus Herodes Solymorum culmina vatum,Quique prophetarum veterum praedicta recensentImperio accitos jubet omnia quaerere legis,Queis pateat, quae sint genitalia moenia Christo;Omnia venturum spondent quem oracula vatum.Tunc manifestatur, Bethlehem quod moenibus illumProgigni maneat, cui sacram ducere plebemIsraelitarum sancta virtute necesse est.
PL 19, 96A促されて道を来たのだと、嘆願する右手をもって地に昇った畏れるべき神威を拝むために。ヘロデは恐れ、エルサレムの預言者たちの頂点にある者たちと、昔の預言者たちの予言を数え上げる者たちを、権威により呼び出し、律法のすべてを調べよと命じる、キリストの生地の城壁がどこにあるかが明らかになるように。預言者たちのすべての託宣が、来たるべき者として約束するキリストの。そのとき明らかにされた、ベツレヘムの城壁のうちに彼が生まれることになっていると、聖なる民をイスラエルの人々を、聖なる力で導く必要のある彼が。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.25
Tunc jubet Herodes, Persas pertendere gressum,Inventumque sibi puerum monstrare colendum.Ecce iteris medio stellam praecurrere cernunt.Sulcantem flammis auras, quae culmine summoRestitit, et pueri lustrata habitacula monstrat.Gaudia magna Magi gaudent, sidusque salutant:Et postquam puerum videre sub ubere matris,Dejecti prono texerunt corpore terram.Summissique simul quaesunt: tum munera trina,Thus, aurum, myrrham regique, hominique, Deoque
PL 19, 97Aそこでヘロデは、ペルシア人たち〔博士たちを言う〕に歩みを進めよと命じ、見つけた子を、崇めるべき者として自分に示せと〔命じる〕。見よ、道の途中〔iteris は itineris の古い形。ミーニュの注(アレバロ)は古い詩人たちの用例を挙げる〕で、星が先に進むのが見える。炎で大気を耕しつつ、その星は最上の屋根に止まり、照らされた子の住まいを示す。博士たちは大きな喜びを喜び、星に挨拶する。そして母の乳房のもとにいる子を見ると、打ち伏して、身をかがめて地を覆った。身を低くして、同時に請い願う。それから三つの贈り物を、乳香、金、没薬を、王に、人に、神に
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.26
Dona dabant. Totam mox horrida somnia noctemSollicitant, saevumque jubent vitare tyrannum.Denique diversis Herodis callibus aulamDiffugiunt, patriamque magi rediere latentes.Ipsum etiam puerum monitis coelestibus actusAegyptum cum matre simul transportat Ioseph.At ferus Herodes sibimet succedere credit,Quem callens astris quaesisset cura magorum.Quorum praecauto discessu sollicitatus,Horribilem jussit Bethlehem per compita caedem,
PL 19, 98A捧げていた。まもなく恐ろしい夢が夜通し彼らを悩ませ、残酷な暴君を避けよと命じる。実に、ヘロデの宮殿を、別々の道を通って彼らは逃れ去り、博士たちは隠れて故国へ戻った。子自身をも、天の告げに駆り立てられて、ヨセフは母とともにエジプトへ運ぶ。だが荒々しいヘロデは、自分に取って代わるのだと信じた、星に通じた博士たちの探索が捜し求めた子が。彼らの用心深い出立に心を乱され、ベツレヘムの辻々で恐ろしい虐殺を命じ、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.27
Infantes mandans, teneramque sub ubere plebemAvelli ferro nullo sub crimine culpae.Haec etiam caedes olim praescripta manebat,Quam bonus Hieremias, divino numine jussus,Complorat, misero sobolis pro funere matresHorrendis graviter coelum pulsare querelis.Ast ubi sopitus furor est, et saeva tyranniInfantum horribili feritas satiata cruoreExstinxisse putat cunctos, quos primus, et alterAnnus lethiferi miseros oppresserat aevi:
PL 19, 100A幼子たちを、乳房のもとの柔らかな民を咎となる罪過も何一つないのに、剣で引き裂けと命じた。この虐殺もまた、昔から前もって記されて残っていた、善良なエレミヤが、神威に命じられて嘆いたものだ、母たちが子の哀れな葬りのために恐ろしい嘆きで天を激しく打つことを。だが怒りが鎮まり、暴君の残酷な獰猛さが、幼子たちの恐ろしい血で飽き足りて、最初と二番目の年が、死をもたらす齢のうちに哀れにも押さえこんだ者たちを、すべて消し去ったと思ったとき、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.28
Mirandis rursus devinctus membra soporeUrgetur monitis Mariam, puerumque IosephAegypto ad patriam vectare, ubi Nazara felixOlim praedictum puero dedit addere nomen.Dixit et alterius quondam praenuntia vatisVox instincta Deo: Veniet, veniet mea prolesAegypto ex alta terris lumenque, salusque.Crescebat rapidis annorum gressibus infans,Occurrens aevum sapientia praeveniebat,Gratiaque in vultu, et verbis veneranda micabat.
PL 19, 101A驚くべき眠りに再び四肢を縛られたヨセフは、マリアと子をエジプトから故国へ連れ帰るよう告げに促される、そこで幸いなナザレは、昔から預言された名を、子に加えることになった。また、かつて別の預言者の先触れの声が、神に駆り立てられて語った。「来る、来る、私の子が、高きエジプトから、地にとっての光と救いとして」。幼子は、年の急ぐ歩みで育っていき、知恵は、年に先んじて迎えに出ていた、魅力が顔に、言葉にも、敬うべきものとして輝いた。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.29
Et jam bissenos aevi comprenderat annos,Cum paschae ritum servare ex more parentesAd templum laeti puerum perducere festisOmnibus annorum vicibus de more solebant.Ergo aderant paschae pariter, cunctisque diebusFestorum impletis patriam remeare parabant.Cum puer in populo comitis vestigia matrisDeseruit, templique libens secreta petivit.Illum per vicos urbis, perque abdita tecta,Perque iteris stratas, per notos, perque propinquos
PL 19, 102Aすでに子は十二の年に達していた。そのとき、両親は過越の儀を習いに従って守るため、喜んで子を神殿へ連れて行き、祭りの年ごとのどの巡りにも、習いに従ってそうしていた。そこで、同じく過越の祭りに来ており、祭りの日々がすべて満ちると、故郷へ帰る支度をした。そのとき子は、民の中で、伴う母の足跡を離れ、自ら進んで神殿の奥を求めた。母は、町の通りを抜け、隠れた家々を抜け、道に敷かれた通り〔iteris は itineris の古い形〕を抜け、知る人々を抜け、親族を抜けて
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.30
Quaerebat genitrix: sed lux ubi tertia venit,Ad templum propere remeat; vatumque choreisInvenit insertum, legumque obscura seniliTractantem coetu. Vix admiratio dignaDe pueri verbis senibus fuit. At pia mater,Nate, ait, amissum lacrymis te quaero profusisAnxia cum genitore gemens: quae causa parentumSecernit gressu, templique in sede retentat?Ille autem: Quid me tantum, quid quaeritis? inquit.An nondum sentis, genitrix, quod jure paternis
PL 19, 103A子を捜した。だが三日目の光が来ると、急いで神殿へ戻り、預言者たちの集いのなかに割り込んでいる子を見つけた、老いた集いで律法の暗い所を扱っている子を。老人たちは、子の言葉に、ふさわしいだけの驚嘆をほとんど示しえなかった〔驚嘆があまりに大きかったの意〕。だが慈愛深い母は「子よ」と言う。「失った汝を、涙を流しながら捜している、不安のなか、父とともに嘆きながら。どんな理由が両親から足を離し、神殿の座に留めたのか」。するとその子は、「なぜ私をそれほど、なぜ捜すのか」と言う。「まだ分からないのか、母よ、権利として、父の」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.31
Sedibus, et domibus natum inhabitare necesse est?Haec ait, et gressum sociat, patriamque revisit:Nec genitrix tanti persensit pondera verbi,Ordine cuncta tamen cordis secreta reservant.At puer obsequiis apte praedulcibus ambosAd proprium semper cogens nectebat amorem.Interea veteris scripti per debita currensOmnia seclorum series promissa trahebat.Zachariae soboles desertis vallibus omnesAd deponendas maculas clamore vocabat,
PL 19, 104A「座と家に、子は住まなければならないのだ」。こう言って、歩みを共にし、故郷を再び訪れた。母は、この大いなる言葉の重みを悟らなかったが、それでも〔両親は〕、心の秘めたことのすべてを、順に取っておく。だが子は、いとも甘い従順で、巧みに二人をいつも自らの愛へと引き寄せ、結びつけていた。そのあいだ、古い書の定めを駆けめぐって、諸世紀の連なりが、すべての約束を引き寄せていた。ザカリアの子は荒れ地の谷間から、すべての人を汚れを捨てるようにと叫びで呼んでいた、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.32
Fluminis ut liquidi caperent miranda lavacra,Queis animae species abluta sorde niteret,Isaias vates cecinit quod numine jussus:Vox late resonat desertis vallibus; amplasInstruite stratas, omnis sit recta viarumSemita, quae Domini digne vestigia gestet.Subsident colles, vallis complebitur omnis:Corriget anfractus iteris bona linea recti,Corporeisque oculis lumen tractare serenumOmnibus indulget Genitor, Dominusque salutis.
PL 19, 105A澄んだ川の驚くべき洗いを受けるように、それによって魂の姿が、汚れを洗われて輝くように、と。それは、神威に命じられたイザヤが預言者として歌ったことだ。「声が遠く響く、荒れ地の谷間に。広い道を整えよ、道筋はすべてまっすぐであれ、主の足跡にふさわしく担うように。丘は沈み、谷はことごとく満たされる。良い直線の線が、道〔iteris は itineris の古い形〕の曲がりを正す。体の目で穏やかな光を扱うことを、すべての者に、父にして救いの主は許す」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.33
Ergo aderant populi, passimque hinc inde ruentesComplebant ripas, avidique lavacra petebant.Texta camelorum fuerant velamina setis,Et zonae pelles medium cinxere prophetam,Arvis qui solitus ruralibus esse locustas,Et tenuem victum praebent silvestria mella.Isque ubi tot populos diversis sedibus ortosIrruere ad fluvium cernit, sic increpat ore:Vipereae gentis soboles, quis debita vobisSupplicia, urgentesque iras evadere monstrat?
PL 19, 106Aこうして民が集まり、あちこちから一斉に駆け込んで、岸を満たし、貪欲に洗いを求めた。ラクダの毛で織った衣があった、そして革の帯が、預言者の腰を締めていた、その者は田舎の畑でイナゴを食べる〔esse は edere の意と取った〕のを常とし、森の蜜が乏しい糧を供した。彼は、これほど多くの民が違う住まいから生まれ出て川へなだれ込むのを見ると、こう口で叱責する。「マムシの民の子らよ、定められた責め苦と、迫る怒りを逃れる道を、誰が汝らに示したのか」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.34
Sed facite, o miseri, fructum, si poenitet, aptum,Nec generis vestri tollat fiducia mentes.Nam facile e saxis etiam pro nomine plebesSuccedent vestro, soboles, quia degener errat.Proxima roboreis jam jam radicibus instatCunctorum ante oculos, aciesque levata securis.Caedentur silvae steriles, ignemque fovebunt.Nunc ego praeteritas maculas in flumine puroAbluere institui: veniet sed fortior alter,Cujus vincla pedum non sum contingere dignus.
PL 19, 107A「だが、哀れな者たちよ、悔いるなら、ふさわしい実を結べ、汝らの血筋への信頼が、心を高ぶらせてはならない。実に、石からでも、汝らの名に代わる民がたやすく入れ替わるだろう、子らよ、堕落した者は迷うからだ。すでにすぐそこまで、カシの根もとに迫っている、すべての者の目の前で、振り上げられた斧の刃が。実らぬ森は伐り倒され、火を養うだろう。今、私は過ぎた汚れを清い川で洗い落とすことを始めた。だが、より強い別の者が来る、その足の紐に触れる値打ちさえ、私にはない」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.35
Abluet ille homines sancto in spiramine mergens,Flammarumque globis purgabit noxia corda.Illius et manibus ruralis pala tenetur.Et propria ipsius purgabitur area frugum,Horreaque implebit secreti copia farris,Aeternusque leves paleas populabitur ignis.Haec ait, et properis per silvam passibus ipsumCernit Jordanis veneranda lavacra petentem.Sed vetat increpitans vates, et talia fatur:Tune meis manibus dignaris mergier undis,
PL 19, 108A「あの者は、人々を、聖なる息吹のうちに沈めて洗い、炎の塊で、害された心を清めるだろう。その手には田舎の箕が握られている。そして、彼自身の穀物の打ち場は清められ、隔てられた麦の豊かさが、倉を満たし、永遠の火が、軽いもみ殻を荒らし尽くすだろう」。こう言うと、急ぐ足で森を抜けてヨルダンの畏れ多い洗いを求める彼〔イエス〕を、ヨハネは見る。だが預言者は叱るように止め、こう語る。「汝は、私の手で水に沈められることをよしとするのか、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.36
Cum tua me melius possint purgare lavacra?Dixit Joannes, cui talia reddit Iesus.Nunc sine; nam decet hoc: sic sancta per omnia nobisJustitiae consectandus complebitur ordo.Haec memorans, vitreas penetrabat fluminis undas.genti manifesta dei praesentia claret.Scinditur auricolor coeli septemplicis aethra,Corporeamque gerens speciem descendit ab altoSpiritus, aeream simulans ex nube columbam,Et sancto flatu corpus perfudit Iesu.
PL 19, 109A「汝の洗いのほうが、私をよりよく清められるのに」。ヨハネはそう言った。イエスは彼にこう答える。「今は許せ。これは適っている。そうして、我々にとって、聖なるすべてを通して、追い求められるべき正義の秩序が満たされるのだ」。こう言いつつ、彼は川の硝子のような水に入っていった。上がってくる彼〔キリスト〕に、神の臨在が明らかに輝く〔刷りもこの行の頭を欠き、genti と刷る。ミーニュの注は Surgenti と補う〕。七重の天の金色の澄んだ大気が裂け、体の姿をまとって、高みから霊が、空気の雲からハトを装って降りてきて、聖なる息でイエスの体を満たした。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.37
Tum vox missa Dei longum per inane cucurrit,Ablutumque undis Christum, flatuque perunctum.Alloquitur: Te, nate, hodie per gaudia testorEx me progenitum; placet haec mihi gloria prolis.Tum petit umbrosos montes, et lustra ferarum,Obsequiumque illi Patris praebere ministriCertabant, rabidi mox livor daemonis atramCum terrore rapit mentem, nec defuit aegroTentandi interea Christum versutia fallax.Quadraginta illi fuerant ex ordine soles,
PL 19, 111Aそのとき、神から送られた声が、広い空虚を貫いて走り、水に洗われ、息で油を注がれたキリストに語りかける。「子よ、今日、喜びのうちに汝が私から生まれたことを証する。この子の栄光は私を喜ばせる」。それから彼は日陰の山と獣の巣を求め、父に仕える者たちが彼に奉仕を捧げようと競っていた。やがて狂った悪霊の妬みが、暗い心を恐怖とともに奪い、病んだ悪霊には、そのあいだもキリストを試みる偽りの狡猾さが欠けなかった。彼には四十日が順にあったが、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.38
Ex quo nulla cibi, potusve alimenta dabantur:Sed contexta simul firmi jejunia cordisTerrarum ad regnum mentis secreta tenebant.Tunc epulas demum monuit conquirere corpus.Horrendi interea sceleris fallacia tentans,Si te pro certo genuit Deus, omnibus, inquit,His poteris saxis forti sermone jubereUsum triticei, formamque capessere panis.Christus ad haec fatur: Nil me jam talia terrent.Nam memini scriptum, Quoniam non sola tenebit
PL 19, 113Aその日以来、食べ物も飲み物も、糧は何も与えられなかった。だが、堅固な心の絶え間ない断食が、ともに織り合わされ、地の国へ向かう精神の秘めた思いを保っていた。そのときついに体が、食事を求めよと促した。そのあいだ、恐るべき悪事の欺瞞が試みつつ、「もし汝が確かに神に生まれたのなら」と言う、「これら全部の石に、力ある言葉で命じることができるはずだ、小麦のパンの用と姿を取れと」。キリストはこれに言う。「そのようなことは、もう私を少しも恐れさせはしない。実に私は覚えている、書かれていることを。すなわち、信じる者の命を保つのは、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.39
Vitam credentis facilis substantia panis:Sed sermone Dei complet pia pectora virtus.Rursus at ille dolos versutis artibus aptansNectere tentator properat. Nam moenibus urbisMox inferre pedem sensit, vis livida ChristumCulmine marmoreo suasit consistere templi.Tunc sic aggreditur vocis fallente veneno:Si deus est vere genitor tibi, culmine templiAera per vacuum saltu jaculabere corpus.Testis erit scriptura tibi, quae spondet aperte
PL 19, 114A「容易なパンの実体だけではない。神の言葉をもって、力は敬虔な胸を満たす」。だが再び、あの試みる者は、狡猾な術で策略を整え編み出そうと急ぐ。実に町の城壁に足を踏み入れようとすると、まもなく、妬みに満ちた力がキリストを神殿の大理石の頂に立たせるよう説き伏せた。そこで、偽る毒の声で、こう迫る。「もし汝の父が本当に神であるなら、神殿の頂から汝は空虚な大気のなかを、跳んで体を投げられるはずだ。書は汝に証言するだろう、はっきりと約束している、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.40
Mandatum summi genitoris tale ministris,Ut lapsum studeant casu defendere corpus,Et famulis manibus curent tua membra levare,Ne lapidis laedat summas offensio plantas.Reddidit his Christus dictis contraria dicta:Me meminisse magis scripti coelestis oportet,Ne vires Domini fidens audacia tentet.Rursus in abrupti montis consistere celsisMox furibunda jugis sensit fallacia Christum,Ostendens illi fulgentia regna per orbem,
PL 19, 115A「至高の父は、このような命を仕える者たちに下している、落ちる体を、落下から守ることに努め、仕える手で汝の四肢を持ち上げることに心を配れと、石のつまずきが足の裏を傷つけることのないように、と」。キリストはこの言葉に、反対の言葉を返した。「天の書に書かれたことを、私はむしろ覚えておく必要がある、主の力を、信頼という大胆さが試してはならない、と」。再び、切り立った山の高い稜線に立つキリストを、荒れ狂う欺瞞はまもなく感じ取った〔sensit の取り方は定かでない〕、彼に、世界にわたって輝く諸王国を示しながら、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.41
Cernis, ait, quae sit tantarum gloria rerum?Cuncta tuo possum jamjam concedere regno,Talia donantem me si veneratus adores.Tum sic instantem dictis rejecit Jesus:Effuge, pestiferi rabies vesana veneni,Haereat ut semper nobis immobile jussum,Ut justus coeli Dominum devotus adoret,Unius et famulans veneretur numen in aevum.Talibus excussus fugit per devia daemon.Ille ubi Joannem cognovit carceris umbris
PL 19, 116A「見えるか」と言う、「これほどの事々の栄光がどんなものか。すべてを今すぐ汝の王国に与えることができる、このように与える私を、ひれ伏して拝むなら」。そう迫る者を、イエスは言葉で退けた。「去れ、疫病をもたらす毒の狂った怒りよ、動かぬ命が、我々にいつも留まるように、義なる者が、献身して天の主を拝み、ただ一人の神威に仕えて、永遠に崇めるように」。こう払いのけられ、悪霊は道なき所を逃げ去った。彼〔キリスト〕は、ヨハネが牢獄の闇に
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.42
Immersum, tristi compressit corda dolore,Finibus et statuit Zabulonum ponere sedes,Ut dictum Isaiae concurreret ordine secli:Terra Zabulonum, et regionis Nephthala nomen,Et via trans pelagus longe, Galilaeiaque arva,Trans et Jordanem gentes, populique tenebrisInclusi, magnum lumen, subitumque videbunt:In mortisque illis umbra residentibus almaExoritur fidei resplendens luce voluntas.Ergo instare Dei regnantis munera Christus
PL 19, 116A沈められたと知ると、悲しみに心を締めつけ、ゼブルンの境に住まいを定めた、イザヤの言葉が世の順序のなかで成就するように。「ゼブルンの地、またナフタリの地方の名、海を越えた遠い道、ガリラヤの畑、ヨルダンの向こうの諸国民、闇に閉ざされた民らは、大いなる光を、突然に見るだろう。死の影のなかに座す彼らに、恵み深く、信仰の光に輝く意志が昇る」。こうしてキリストは、支配する神の賜物が迫っていると
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.43
Nuntiat, increpitans praeconia larga salutis.Praeteriensque videt ponti per littora fratres,Praesolidumque Simon, dignum cognomine Petri,Andreamque simul, sinuosa volumina lini,Piscibus insidias disponere marmoris undis.Nunc, inquit, pisces capitis maris aestibus altis:Sed me si libeat sectari, fortia vobisProvenient hominum praepulchra indagine lucra.Illi confestim firmato pectore certi,Retibus abjectis, pariter praecepta sequuntur.
PL 19, 117A告げた、救いの豊かな宣言を叫び立てながら。通りがかりに、海辺で兄弟たちを見る、ペトロという名にふさわしい、きわめて堅固なシモンと、同時にアンデレを——曲がりくねった亜麻の巻きを——魚への罠として、海の波に張り巡らせている二人を。「今は」と言う、「汝らは深い海のうねりで魚を捕っている。だが、もし私に従うことを望むなら、汝らには、力強く人々を取り囲む美しい猟によって、利得が生じるだろう」。彼らはただちに、決意を固めた胸で確信し、網を投げ捨てて、ともに命に従う。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.44
Post fratres Jacobum, Joannemque marinisInsidias gregibus maculoso innectere textuUt vidit, similemque dedit de littore vocem,Illi Zebedeum genitorem in puppe relinquuntIllico, sectantes pulcherrima jussa salutis.Exin per terram Galilaeae sancta serebatInsinuans populis regni praeconia Christus,Donabatque citam fessis, aegrisque medelam,Et mox crebra procul Syriam jam fama tenebat,Mille sonans linguis praesentia munera Christi.
PL 19, 118A兄弟のあと、ヤコブとヨハネが、海の群れにまだらの織物で罠を結んでいるのを彼が見て、同じ声を岸から与えると、二人は父ゼベダイを船に残し、ただちに、救いの最も美しい命に従った。それからキリストはガリラヤの地で聖なることを蒔き、人々に王国の宣言を浸透させ、疲れた者、病む者に、速やかな癒しを与えていた。やがて、頻繁な噂が遠くシリアをすでに覆っており、キリストの現にある賜物を、千の舌で響かせていた。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.45
Denique certatim languoris tabe peresos,Diversisque malis nexos, queis longa dolorumAbsumpsit populans membrorum robora tabes,Monstrabant Christo: facili sed munere cunctosReddebat propere miranda ad gaudia sanos.Jamque animae ipsius morbi, saevique furores,Et lunae cursum comitata insania mentisDiscessere gravi sermonis pondere jussa.Illum stipantes miracula magna moventemMixtae sectantur turbae, Solymique, Syrique,
PL 19, 119A実に、競うように、病の衰えに蝕まれた者たち、さまざまな災いに縛られた者たち、長い痛みの衰えが、四肢の力を荒らして使い果たした者たちを、キリストに示した。だが彼は容易な賜物で、すべての者をすみやかに驚くべき喜びのために健やかにした。すでに魂そのものの病も、残酷な狂気も、月の運行に伴う心の狂いも、言葉の重い力に命じられて去った。大いなる奇跡を行う彼を取り巻いて、入り混じった群衆が従う、エルサレムの者、シリアの者、
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.46
Et Judaea frequens populis, Galilaeaque plebes,Quos et Jordanis dirimit stagnante fluento.Hos populos cernens, praecelsa in rupe resedit,Ac sic discipulis gremium cingentibus infit:Felices humiles, pauper quos spiritus ambit:Illos nam coeli regnum sublime receptat.His similes mites, quos mansuetudo coronat,Quorum debetur juri pulcherrima tellus.Hos modo lugentes solatia digna sequentur.Pabula justitiae qui nunc, potusque requirunt,
PL 19, 120A民で満ちたユダヤ、ガリラヤの人々、彼らをヨルダンもよどむ流れで分けている。これらの民を見て、彼は高い岩の上に座り、懐を取り囲む弟子たちに、こう語り始める。「幸いなるは、卑しい者たち、貧しい霊が取り巻く者たち、天の高い王国が、彼らを迎え入れるからだ。これに似るのは柔和な者たち、温和さが冠となる者たち、その権利に、この上なく美しい地が属する。今、嘆く者たちには、ふさわしい慰めが続く。今、正義の糧と飲み物を求める者たちを、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.47
Illos plena manet saturandos copia mensae.Felix, qui miseri doluit de pectore sortem:Illum nam Domini miseratio larga manebit.Felices, puro qui coelum corde tuentur:Visibilis Deus iis per saecula cuncta patebit.Pacificos Deus in numerum sibi prolis adoptat.Felices nimium, quos insectatio frendensPropter justitiam premit: iis mox regia coeliPandetur. Gaudete, operum quos justa tenentesUrgebit praeceps stimulis injuria saevis.
PL 19, 120A「満ち足りた食卓の豊かさが、満たされるために待つ。幸いな者、哀れな者の運命を胸で痛んだ者。その者には、主の憐れみ〔miseratio〕が豊かに待つ。幸いなるは、清い心で天を見つめる者たち、彼らに神は、世々に目に見える姿で現れる。平和を造る者たちを、神は自らの子らの数に迎える。いと幸いなるは、歯ぎしりする迫害が正義のゆえに押さえつける者たち、彼らには、まもなく天の王宮が開かれる。喜べ、正しい行いを保つ汝らを性急な不正が、残酷な刺で追い立てるとしても」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.48
Plurima nam merces vobis servatur in aethra;Namque prophetarum fuit insectatio talis.Discite, vos hac in terra salis esse saporem.Hic sapor amissa si jam virtute senescit,Quae salis absumptos acuet substantia gustus?Nec quisquam vani post haec superest salis usus,Ni longe abjectum cuncta ut vestigia calcent.Vos estis mundi clarum (ne abscondite) lumen.Nam quis praecelsis impostam rupibus urbemOccultare queat? Vestrum sed lumen ad omnes
PL 19, 121A「実に、汝らには天の大気のなかに、この上ない報いが保たれている。預言者たちへの迫害も、こうであった。学べ、汝らはこの地で塩の味であることを。この味が、もし力を失ってすでに衰えたなら、塩の失われた風味を、どんな実体が鋭くするのか。その後は、いかなる塩も役に立たず、遠くへ投げ捨てられ、すべての足に踏まれるほかはない。汝らは世の輝く光である(隠すな)。実に、高い岩の上に置かれた町を、誰が隠すことができるだろう。だが汝らの光は、万人のもとに」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.49
Perveniat, rerumque decus sub luce serenaPonatur. Cunctis genitoris gloria vestriLaudetur, celsi thronus est cui regia coeli.Non ego nunc priscas leges dissolvere veni,Vertere nec, veteres ponunt quae jussa prophetae.Omnia nam vobis per me complenda manebunt.Vera loquor, donec coeli, terraeque, marisqueInteritus veniat, legis ne littera saltem,Aut apicis parvi gracilis distinctio deerit,Omnia quin fiant digesta ex ordine saecli.
PL 19, 122A「届け、物の美が澄んだ光のもとに置かれるように。万人に、汝らの父の栄光が称えられるように、その父には天の王宮が高い座である。私は今、古い律法を解きに来たのではない、昔の預言者たちが置く命令を、変えに来たのでもない。実に、すべては私によって、汝らのために成就されて残る。真実を言う、天と地と海の滅びが来るまで、律法の文字の一画でも、あるいは小さな点の細い区切りでも欠けることはなく、むしろ世の順序に従って、すべてが整えられるまで」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.50
Siquis enim minimam mandati solvere partemAusus erit, pariterque homines suadendo docebit,Hic minimi nomen coelesti in sede tenebit.At quicumque operis proprii moderamina servans,Inviolata simul tradet praecepta priorum,Magnus erit, magnique feret trans sidera nomen.Audistis veteris jussum moderamine legis:Humano si quis macularit sanguine palmas,Ille reus ferro persolvet vindice poenas.Ast ego praecipiam, ne quis consurgere in iras
PL 19, 123A「実に、戒めのいちばん小さな部分でも解くことをあえてし、同様に人々に説いて教えるなら、その者は天の座で、いちばん小さな者の名を保つ。だが、自らの行いの定めを守りつつ、前の者たちの命令を損なわずに伝える者は、偉大となり、偉大な者の名を星々を越えて携えるだろう。汝らは古い律法の定めに命じられたことを聞いた。『人の血で手を汚す者があれば、その者は罪に問われ、復讐の剣で刑罰を払う』。だが私は命じる、誰も怒りに立ち上がることを」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.51
Audeat, atque odio fratris fervente moveri.Nam reus hic aequo poenas sub judice reddet.Nec minor illorum convicia flamma sequetur,Qui fatui, miserive cient sub nomine fratrem.Sin offerre voles, venerans altaria donis,Et tua tunc tacitae mentis penetralia tanget,Quod tibi sit cum fratre domi suscepta simultas,Munera cuncta illic adytis admota relinque:Et prius ad pacem properans transcurre petendam.Fraterno demum jam conciliatus amori,
PL 19, 124A「あえてしてはならず、兄弟への燃える憎しみに駆られてもならない。実に、その者は公正な裁き手のもとで刑罰を払う。また、その者たちの嘲りにも、劣らぬ炎が続く、兄弟を『愚か者』とか『哀れな者』の名で呼び立てる者たちに。もし、供え物を携えて祭壇を拝み、供えようとするとき、そしてそのとき、汝の黙した心の奥に触れるのが、兄弟との不和を家で負っているという思いならば、すべての供え物を、そこで聖所に近づけたままにして置け。そしてまず、急ぎ足で和解を求めに走れ。ついに兄弟の愛と和解したなら、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.52
Offer grata deo tranquillo pectore dona.Est tibi praeterea virtus contraria semperCorporis: hoc casti celeri curetur amore,Dum rapidae tecum graditur per compita vitae.Accusabit enim polluti corporis usus,Et te sublimi statuet sub judice vinctum.Damnatum rapient ad vincula saeva ministri,Nec prius e tenebris solveris carceris atri,Ultima quam minimi reddatur portio nummi.Haud ignota, reor, vobis stat cautio legis,
PL 19, 125A「供え物を、神に喜ばれる贈り物として、静かな心で差し出せ。さらに汝には、いつも逆らう体の力がある。これは貞潔な愛によって速やかに手当せよ、それが、速い人生の辻々を汝とともに歩むあいだに。実に、汚された体の用いが、汝を訴え、高き裁き手のもとに、縛られた汝を立たせるだろう。有罪とされた者を、下役たちが残酷な鎖へ連れ去り、黒い牢獄の闇から、汝は解かれることがない、いちばん小さな硬貨の最後の一片が返されるまでは。汝らに、律法の警告が知られていないことはないと私は思う、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.53
Corpus adulterio prohibens: sed nunc mea jussaOcculta internae frenent molimina mentis:Nec minus optati, quam facti poena luenda.Si te forte oculi dextri laqueaverit error,Auctorem miserae properans convellito labis,Et jaculare procul. Nam membrum perdere refertExiguum, flammis quam totum dedere corpus,Perpetuisque animam pariter convolvere poenis.Et si dextra manus mentem per devia ducit,Erroris causam praestat decidere ferro,
PL 19, 126A「体を姦淫から遠ざける。だが今は、私の命令が内なる心の隠れた企てを抑えるように。望んだことは、行ったことと劣らず、刑罰で償うべきである。もし、汝の右の目の迷いが汝を罠にかけたなら、その哀れな堕落の元凶を、急いで引き抜け、遠くへ投げ捨てよ。実に、小さな一部を失うほうが、全身を炎に渡し、魂をともに絶えざる刑罰に巻き込むよりよい。また、右の手が心を邪道へ導くなら、迷いの原因は、剣で切り落とすのがよい、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.54
Quam totum aeternis corpus concedere flammis.Praecipiunt veteres, siquis connubia rumpet,Scribere discidium, juris feralia verba.Sola viri recte discedet adultera tectis,Ast aliae maneant: nam casti jura pudorisAuctore amittet mulier deserta marito.Antiquae leges prohibent perjuria linguis.Sed nostris cedat jurandi audacia jussis;Nec fas est homini coelum jurare per altum,Quod sedes Domini est, nec quae vestigia gestat
PL 19, 127A「全身を永遠の炎に渡すよりよい。昔の者たちは命じる、結婚を破る者は離縁状を書けと、法の致命的な言葉を。夫の家を正しく去るのは、姦淫した女だけ、ほかの女は留まれ。実に、貞潔な恥じらいの権利を、夫に見捨てられた女は、その夫が原因となって失う。昔の律法は、舌による偽りの誓いを禁じる。だが誓うという大胆さは、我々の命令に道を譲れ。人が高い天にかけて誓うことは許されない、そこは主の座だ。また、神の足跡を担う」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.55
Terra Dei, Solymaeque Urbis venerabile nomen,Quod regis magni propria est, jurabitur unquam.Nec caput in proprium cuiquam jurare licebit,Namque potestatem minimi non esse capilliCernitis, albumve, aut nigrum mutare colorem.Est, est, sufficiat; quod non est, dicite, Non est.Quod superest istis, totum fallaciter aegroSuggerit obreptans animo vis tetra veneni.Pervulgata diu legis praecepta tenetis,Laedentem semper similis vindicta sequatur.
PL 19, 128A「地にかけても、エルサレムの町の畏れ多い名にかけても、それは大王自身のものであるのだから、誓われてはならない。また誰も、自分の頭にかけて誓うことは許されない、実に、最も小さな髪の毛にさえ力がなく、白くも黒くも色を変えられないのを、汝らは見ている。『ある、ある』で足りよ。ないことは、『ない』と言え。これらを越える分は、すべて、偽って、病む心に忍び寄る毒の暗い力が吹き込む。汝らは、長く広まった律法の命令を保っている、傷つける者には、同じ報復がつねに続くように、と」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.56
Sed tranquilla malum melius patientia vincet.Ac si quis partem palma percusserit oris,Mox aliam partem vultus praebere memento,Auferat aut tunicam si quis vi judicis instans,Cede libens, pariterque ferat tua pallia secum.Si te forte aliquis passus per mille jubebitIre viam, gravidique oneris perferre laborem,Mox perges, aliudque iteris comitabere duplum.Siquis egens poscet, vel se simulabit egentem,Ex animo miserans Iargire; aut mutua si quis
PL 19, 129A「だが穏やかな忍耐は、悪をよりよく克服するだろう。だから、もし誰かが手のひらで顔の一方を打つなら、すぐに顔の別の側を差し出すことを覚えておけ、また裁きの力で迫って、誰かが下着を奪うなら、喜んで譲れ、同時に汝の外套も一緒に持たせよ。もし誰かがたまたま汝に、千歩を行く道を行けと命じ、重い荷の労苦を運べと命じるなら、すぐに進め、さらに倍の道のり〔iteris は itineris の古い形〕をともに行け。乏しい者が求め、または乏しいふりをするなら、心から憐れんで与えよ。また貸しを」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.57
Orabit, tribue, et mitem ne subtrahe vultum.Nec tibi sit placitum solis succurrere amicis,Aut caecis odiis inimicos ducere dignos.Quin ego praecipiam blando super esse per omnesObsequio, precibusque Deum mollire benignisPro vita ipsorum, qui vos excindere gaudent,Adversisque truces animis, odiisque sequuntur.Nam genitor noster communia lumina solis,Communesque dedit pluvias justisque malisque.Quod si conjunctos tantum veneramur amicos,
PL 19, 130A「願う者がいるなら、与えよ、そして穏やかな顔を引っ込めるな。友だけを助けることを、汝は喜ぶな、また盲目の憎しみをもって、敵を〔憎むに〕ふさわしい者とみなしてはならない。むしろ私は命じる、万人に対して、やさしい従順をもって優ることと、善意の祈りで神をなだめることを、その者たちの命のために——汝らを滅ぼすことを喜び、敵意の心で、荒々しく憎しみをもって追う者たちの。実に、我々の父は、太陽の共通の光と、共通の雨を、正しい者にも悪い者にも与えた。もし我々が、結ばれた友だけを敬うなら、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.58
Quis locus hic justae poterit mercedis haberi?Servit amicitiae tantum gens dedita lucris.Sed vos perfecto similes estote parenti.Sicubi justitiae pandetur pulchra facultas,Devitate oculos hominum: nam nulla manebitMerces, posterius quae factum tale sequatur.Applaudet tantum sterilis laudatio vulgi.Sed tu quod dextra facias, nescire sinistramConvenit, et justis meritis tunc digna rependetOcculti solus scrutator praemia cordis.
PL 19, 130B「どこに、正当な報いを得る余地があるだろうか。友情に仕えるのは、利益に身を捧げる民にすぎない。だが汝らは、完全な父に似た者となれ。もし正義の美しい機会が示されるなら、人々の目を避けよ。実に、その後にこうした行いに続く報いは何一つ残らないからだ。空しい群衆の賞賛が、拍手するだけだ。だが汝が右手で行うことを、左手が知らずにいるのがふさわしい。そうすれば、正しい功にふさわしい報いを、隠れた心を探る唯一の者が返す」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.59
Sunt, quos praetumidae tollit jactatio mentis,Et precibus propriis gaudent assistere turbas,Multifluisque diem verbis ducendo fatigant.His votis pompae fructus succedit inanis.Sed secreta domus precibus penetralia castisClaudantur, paucisque Deum venerabere verbis.Scit Pater ipse, tui quae sit trepidatio cordis.Nil, absente Deo, loquimur, nil abdita clausumPectoris antra tegunt: praesens Deus omnia cernit.His igitur votum placeat concludere verbis:
PL 19, 131A「心の高ぶりの驕りに持ち上げられる者たちがいる、自らの祈りに群衆が立ち会うのを喜び、多くの流れる言葉で一日を引き延ばして疲れさせる。そのような願いには、見せびらかし〔pompa〕の空しい実りが続く。だが家の奥の室は、清い祈りのために閉ざされよ、そして少ない言葉で神を拝せ。父自身が、汝の心の震えがどのようなものかを知っている。神が不在のまま、我々は何も語らない、閉ざされた胸の隠れた洞窟も何ひとつ覆いはしない。神は現前して、すべてを見る。だから、願いはこの言葉で結ぶのがよい」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.60
Sidereo genitor residens in vertice coeli,Nominis, oramus, veneratio sanctificeturIn nobis, pater alte, tui: tranquillaque mundoAdveniat, regnique tui lux alma patescat.Sic, coelo ut, terris tua fiat clara voluntas,Vitalisque hodie sancti substantia panisProveniat nobis, tua mox largitio solvatInnumera indulgens erroris debita pravi;Et nos haud aliter concedere fenera fas est.Tetri saeva procul tentatio daemonis absit,
PL 19, 132A「『星の輝く天の頂に座す父よ、我々は願う、汝の名への崇敬が、我々のうちで聖とされるように、高き父よ。そして穏やかに世に来て、汝の王国の恵み深い光が現れるように。天においてのように、地でも汝の明らかな意志が成るように、そして今日、命の聖なるパンの実体が我々のもとに生じるように、汝の惜しみなさが、まもなく数えきれぬ、曲がった過ちの負債を、赦しつつ解くように。我々もまた、同じように貸しを赦すのが正しい。汚れた悪霊の残酷な誘惑が、遠く離れているように、』」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.61
Eque malis tua nos in lucem dextera tollat.Sic etenim genitor populis delicta remittet,Si vestra alterni vobis peccata velitisCedere, nec durum erratis impendere pectus.Sunt etiam pergrata Deo jejunia plebis.Sed propriam multi faciem foedare laborant,Quo vanam captent hominum jejunia famam.Tu vero et grato crinem nitefactus olivo,Laetantem puris de fontibus ablue vultum:Ut solus genitor devoti pectoris aptum
PL 19, 133A「『そして悪から、汝の右手が我々を光へ引き上げるように』。実に、父は人々に罪を赦すだろう、もし汝らが、互いに、汝らの罪をゆるすことを望み、過った者に硬い胸を向けないなら。民の断食も、神にとって非常に喜ばしい。だが多くの者は、自らの顔を汚すことに励む、それによって、断食で、人々の空しい評判をとらえようとして。だが汝は、快い油で髪を輝かせたうえで、喜ぶ顔を清い泉から洗え。父ただ一人が、献身する胸のふさわしい」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.62
Servitium cernens, laudem, meritumque rependat.Vanum est defossis terra invigilare talentis:Illic aerugo, et tineae dominantur edaces,Cunctaque diripiunt fures egesta latebris.Condite thesauros vobis in vertice coeli.Non aerugo illos, tineaeve, aut horrida furumFactio diripiet. Vobis ubi condita res est,Illic corda etiam simili ditione tenentur.Corporis est lumen, quo publica lumina cernis:Sed si pura acies oculis, simplexque nitebit,
PL 19, 134A「奉仕を見て、賞賛と報いを返すように。タラントを埋めた地を見張るのは空しい。そこでは錆と、貪る虫が支配し、隠し場所から掘り出された物を、泥棒がすべて奪い去る。汝らの宝を、天の頂に蓄えよ。そこでは錆も、虫も、泥棒の恐ろしい徒党も、それを奪い去らない。汝らの財が蓄えられている所に、そこに、心もまた同じ支配のもとに留められる。体の光〔灯〕がある、それで汝は共通の光を見る。だが、もし目の鋭さが清く、単純に輝くなら、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.63
Totius clare splendebunt corporis artus.Sin vero nequam fuerit, pravumque videbit,Obscurae incumbent super omnia membra tenebrae.In nigras lumen sed si convertitur umbras,Ipsis horror erit quantus sine luce tenebris?Nemo potest dominis aeque servire duobus:Unius aut odiis cedet, vel cedet amori.Nec pariter dominum servus patietur utrumque.Haud unquam poterit quis divitiisque, DeoqueInservire simul. Sed vos haec jussa tenete.
PL 19, 135A「全身の四肢が明るく輝くだろう。だが、もしそれが邪であり、曲がったものを見るなら、暗い闇が、あらゆる肢体の上に覆いかぶさる。だが、光が黒い影に変わるなら、光のない闇そのものに、どれほどの恐ろしさがあるか。誰も二人の主人に等しく仕えることはできない。一人の憎しみに屈するか、あるいは愛に屈するか。奴隷は、二人の主人に等しく耐えることはない。誰も、富と神とに同時に仕えることはできない。だが汝らは、この命を保て」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.64
Sollicitet proprio ne vos pro corpore vestis,Neu faciles victus aegra disquirite cura.Nonne animam pluris facimus, quam corporis escas?Aut dubitat corpus quisquam praeponere vesti?Aerias spectemus aves: non vomere pressoTerga soli subigunt, jaciunt aut semina farris,Aut segetum culmos incurva falce recidunt.Proveniet tamen his satias potusque, cibique.Nonne Deo magis est hominum curatio cordi?Nec dignum fuerat vestis suspendere curam
PL 19, 135A「汝らの体のための衣服が、心を悩ませてはならない、また、容易な食べ物を、病むような気遣いで探しまわるな。我々は、魂を体の食物より重んじるのではないか。あるいは、体を衣服より先に置くことをためらう者がいるだろうか。空の鳥を見よう。彼らは鋤を押して土の背を耕さず、麦の種を撒くこともなく、穀物の茎を曲がった鎌で刈り取りもしない。それでも彼らには、満足と飲み物と食べ物が生じる。神にとって、人間への世話はいっそう心にかかるのではないか。また、衣服への気遣いを、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.65
Pectoribus nostris. Numquid cubitalia possuntIncrementa suis homines imponere membris?Cernite, per pingues agros ut lilia florent.Non ulli tamen iis umquam incubuere labores.Nec Salomona illum, cum regni divitis aulaAfflueret, talis contexit gratia vestis.Naturale bonum terris commune placebit.Quod si pratorum, fruticumque virentia laetaIpse Deus vestit, nostris obnoxia flammis,Cur vobis potior non est fiducia patris?
PL 19, 136A「我々の胸にとどめておくのも、ふさわしいことではなかった。いったい、一肘ほどの増しを、自らの肢体に人は加えることができるのか。見よ、肥えた畑にユリがどう咲いているかを。それでも彼らには、いかなる労苦ものしかかったことがない。またソロモンを、あの豊かな王国の宮廷があふれていたときですら、このような衣の魅力は覆わなかった。自然の善は、地に共通のものとして喜ばれる。では、草地と灌木の青々とした喜ばしいものを、神自身が装わせるなら、我々の炎にさらされるものを、なぜ汝らには、父への信頼がいっそう優らないのか」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.66
Ergo cibum, potum, vestemque, et inania cuncta,Gentibus infidis terrenam linquite curam.Vos potius digne coelestia quaerite regna,Justitiamque Dei: spontanea caetera current:Crastina nec vobis curetur copia rerum.Quisque dies sibimet satis est pro fraude diurna.Judicium vestrum fugiat damnatio saeva.Nam Dominus juris vestri documenta sequetur.Quae vos in terris statuetis tempore capti,Haec eadem vobis Genitor servabit in aethra.
PL 19, 137A「だから、食物、飲み物、衣服、すべての空しいことへの地の気遣いは、信なき諸国民に任せておけ。汝らはむしろ、ふさわしく天の王国を求めよ、神の正義を。残りは、自ずから走り来る。明日の物の豊かさに、汝らは気を遣うな。どの日も、その日ごとの災いで十分である。汝らの裁きから、残酷な断罪が遠ざかるように。実に、主は汝らの法の証しに従うだろう。汝らが地上で、時に囚われつつ定めたことを、父は同じことを、汝らのために天で保つ」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.67
Mensuram tibi, quam ponis, portare necesse est.Cernis adhaerentem festucam in lumine fratris,Nec tamen in proprio tignum consistere sentis?Atque oculum prius alterius purgare laboras?Diripe sed proprio fallax de lumine tignum.Tum minimam alterius curabis demere aristam.Ne canibus sanctum dederitis, neve velitisTurpiter immundis jactare monilia porcis.Namque illa in coeno pedibus subjecta jacebunt,Conversique sues vasto vos vulnere rumpent.
PL 19, 138A「汝は、自分が定める量りを、自ら背負わねばならない。汝は兄弟の目に付いたわらくずを見るのに、それでも自分の目に梁が居座っているのに気づかないのか。しかも、まず他人の目を清めようと骨折るのか。だが、偽る者よ、自分の目から梁を引き剥がせ。そのとき、他人の最も小さな穂先を取り除くことに、汝は心を配るだろう。犬に聖なるものを与えるな、また望むな、汚れた豚に、首飾りを恥ずべく投げ与えることを。実に、それらは泥の中で足の下に置かれて転がり、向き直った豚が、汝らを大きな傷で引き裂くだろう」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.68
Poscenti dabitur, quaerens inventa tenebit,Pulsantique aditus foribus pandetur apertis.Vos homines natis panem poscentibus omnesNum lapidem dabitis, piscemve petentibus, anguem?Vos, inquam, rigidi, quibus alte est insita cordiDurities, vestris dabitis semper bona natis.Indulgens hominum Genitor bona mitia digneQuam praestare magis gaudet poscentibus aequis!Quae cupitis vobis hominum benefacta venire,Haec eadem vestro cunctis praestate favore.
PL 19, 139A「求める者には与えられ、捜す者は見いだしたものを得、叩く者には、開かれた戸口を通る道が開かれる。汝ら、人間はみな、子らがパンを求めるとき、石を与えるだろうか。魚を求めるとき、蛇を。汝ら、私は言う、硬い者たちよ、心に頑なさが深く植えつけられていても、いつも自分の子らに良いものを与える。人々に寛大な父は、穏やかな良いものを、ふさわしく公正に求める者たちに与えることを、どれほどいっそう喜ぶことか。人々の善行が汝らに来ることを望むなら、それと同じものを、汝らの好意で万人に施せ」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.69
Haec legis summa est, hoc jus dixere prophetae.Ite per angustam, justi, supra sidera portam.Quam lata, et spatiosa via est, quae limite laevoPraeruptum convolvit iter caligine mortis,Innumeraeque illam penetrant per prona catervae!Vitalis vastis stipatur semita saxis,Celsaque vix paucos ducit per scrupea virtus.At si quos nimium fallax, illexque malorumPlanities suasit deformi lubrica lapsu,Arripit hos, pronosque trahit, velut impetus amnis,
PL 19, 140A「これが律法の要約であり、預言者たちはこれを法と語った。正しい者たちよ、狭い門を通って星々の上へ行け。どれほど広くゆったりしていることか、左の境で断崖の道を死の暗闇で巻き込む道は、数えきれぬ群れが、下り坂を通ってそこに入る。命の細道は、巨大な岩で塞がれ、高い徳は、岩だらけの道をわずかな者しか導かない。だが、あまりに偽りで、悪へ誘う滑りやすい平原が、醜い転落へと説き伏せた者があれば、それは彼らをつかみ、下向きに引きずる、川の奔流のように、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.70
Aut alacer sonipes ruptis effrenus habenis,Aut rectoris egens ventosa per aequora puppis.Observate illos, falso qui nomine vobisInsidias faciunt, appellanturque prophetae.Hos ovium species vestit, sed saeva luporumPectora fraude tegunt, lacerantque incauta trahentesAgmina credentum, saevus quos decipit error.Fructibus e propriis noscuntur talia monstra:Quemque petat finem fallax doctrina, videndum.Quapropter rerum molitio perspiciatur.
PL 19, 140A「あるいは手綱を断ち切って轡なしの、はやる馬のように、あるいは舵取りを欠き、風の吹く海原を行く船のように。彼らに注意せよ、偽りの名で汝らに罠をしかけ、預言者と呼ばれる者たちに。彼らは羊の姿をまとうが、狼の残酷な胸を偽りで覆い、引き寄せて引き裂く、信じる者たちの不用心な群れを、残酷な迷いが欺く群れを。実りによって、このような怪物は知られる。偽りの教えがどんな終わりを求めるかを、見なければならない。それゆえ、その行いの企てが見抜かれるように」。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.71
Nam neque de tribulis ficus, nec sentibus uvasProvenisse umquam ruris per terga notastis.Utque arbor proprio vestitur germine pomi,Sic dolus illorum fructu monstrante patescit.Non ego palpantum verbis, et honore movebor,Nec me quod Dominum perblanda adulatio dicit.Praemia coelestis capiet spontanea sedis.Illi sed merito gaudebunt munere regni,Qui faciunt nostri Genitoris jussa volentes.Adveniet mox summa dies, quae jure severo
PL 19, 141A「実に、アザミからイチジクも、イバラからブドウも田畑の面に実ったのを、汝らは見たことがない。木が自らの実の芽をまとうように、そのように、彼らの偽りは、実りが示して明らかになる。私は、おべっかを使う者たちの言葉と栄誉に心を動かされない、またこの上ないへつらいが私を主と呼ぶことにも。天の座の、自ずから与えられる〔spontanea の係りは定かでない。「報い」に係ると取った〕報いを、〔その者は〕受けるだろう。だが、その者たちこそ、当然に王国の賜物を喜ぶ、我々の父の命を、進んで行う者たちが。やがて最後の日が来る、その日は厳しい法で」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.72
Praemia justitiae tribuet, scelerique gehennam.Tum mihi multorum clamabit talia fletus.Nonne tuo quondam magnae sub nomine nobisVirtutes sanctis domuerunt omnia jussis?Saepe etiam nostra est vox annumerata prophetis:Servivitque tuo nobis sub nomine daemon.Tunc jurabo illis, quod talis cognita numquamVita mihi est hominum, gestis quae sordet iniquis.Quisque meis monitis auresque, et facta dicabit,Hunc aequabo viro, solidis fundamina saxis
PL 19, 142A「正義に報いを、悪にゲヘナを与える。そのとき、多くの者の嘆きが、私にこう叫ぶだろう。『汝の名のもとで、かつて我々に大いなる力が、聖なる命によってすべてを従えたではないか。我々の声も、しばしば預言者たちに数え入れられ、汝の名のもとに、我々のために悪霊が仕えた』。そのとき私は彼らに誓う、そのような人の生は、私に知られたことは決してないと、不正な行いで汚れた生は。私の戒めに耳と行いを献げる者は誰であれ、私はこれを、堅い岩で基礎を」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.73
Ponenti, librata super quae moenia surgent.Illa domus pluviis, ventisque illaesa manebit,Torrentumque minas firmato robore vincet:Haerent immotae quoniam fundamina petrae.Qui vero auditu tantum mea jussa tenebit,Diversisque procul factis per lubrica perget,Hunc similem faciam volucri qui fulcit arenaFundamenta domus, primo cui flamine venti,Et pluvia effusis coepit cum incumbere rivis,Omnis subverso procumbit pondere moles,
PL 19, 142B「据える人に等しいとする。その上に均整のとれた城壁が立つ。その家は雨と風にも無傷のまま残り、固められた力で奔流の脅しにも打ち勝つ。基礎が動かぬ岩にとどまっているからだ。だが、私の命を聞くだけで保つ者、遠く異なる行いで、滑りやすい所を進む者を、私はこれを、舞い散る砂の上に家の基礎を支える者に似せる、その家は、風の最初の息で、雨が、あふれた流れとともにのしかかり始めると、全体が、覆された重みで倒れ、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.74
Insequiturque gravi tectorum strage ruina.Talia dicentem magna admiratio plebisImmensum stupuit, quoniam transcenderat alteDoctrinam veterum Christo conce ssa potestas.Denique linquentem celsi fastigia montisStipabat gaudens populorum turba sequentum.Ecce sed horrenda confixus viscera tabe,Quem toto obsessum foedarat corpore lepra,Procubuit venerans juvenis, Christumque precatur;Ut caream tandem languoris pondere tanti,
PL 19, 143A「そして屋根の重い崩壊に、破滅が続く」。こう語る彼に、民の大きな驚嘆が限りなく驚いた。高く越えていたからである、昔の者たちの教えを、キリストに授けられた〔刷りは語の中に空きがあり conce ssa と見えるが、一語 concessa である〕権威が。実に、高い山の頂を去る彼を、従う人々の群れが、喜んで取り巻いていた。だが見よ、恐ろしい衰えに内臓を貫かれ、全身を取り囲んで汚した重い皮膚病に冒された若者が、ひれ伏して拝み、キリストに願う。「私がついに、これほどの病の重みから免れるように、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.75
Sufficiat voluisse tuum. Tum dextera ChristiAttactu solo purgavit lurida membra.Incolumique dehinc, celaret gaudia, jussit,Et legi parens offerret munera templo.Inde recedenti supplex se protinus offertCenturio, et precibus projectus talibus orat.Impubis pueri cruciatur spiritus aeger,Cujus cuncta repens membrorum munia languorDissolvit, vitamque tenet jam poena superstes.Sed jussu miserere, precor: nam tecta subire
PL 19, 144A「汝が望むだけで足りる」。するとキリストの右手は触れただけで、青ざめた肢体を清めた。それから、癒えた者に、喜びを隠すよう命じ、律法に従い、神殿へ供え物を献げるように〔命じた〕。そこから立ち去る彼に、すぐに嘆願者が身を差し出す、百人隊長が、ひれ伏して、このような願いで請う。「幼い少年の病む霊が苦しめられている、その四肢のあらゆる働きを、突然の衰弱が解体し、いまや残る苦痛が命をつなぎとめている。だが命令によって憐れんでくれ、願う。実に、屋根の下に入ることを」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.76
Crimina nostra vetant vitae, lucisque parentem.Nunc verbo satis est jubeas remeare salutem.Subjectos mihi saepe viros sic nostra potestasOfficiis verbo jussis parere coegit.Dixerat: ille viri motus precibusque, fideque,Talia conversus populo dat dicta sequenti.Haud umquam talem memini me gentis avitaeInvenisse fidem: sed veris discite dictis,Quod multos homines diversis partibus orbisProgenitos coeli regnum sublime vocabit
PL 19, 144A「我々の罪過が、命と光の親〔が入ること〕を禁じている。今は、言葉だけで足りる、命じて健やかさを戻らせることが。私の権威は、私に服する男たちを、しばしばこのように務めを、言葉で命じて従わせてきた」。彼は言い終えた。その男の祈りと信仰に動かされ、向き直って、従う民にこう言葉を与える。「私は、祖先の民のなかに、このような信仰を見いだした覚えがない。だが、真実の言葉から学べ、世界の異なる地方に生まれた多くの人を、高き天の王国が呼ぶだろう、」
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.77
Cum patribus nostris vitali accumbere mensae:Progenies quorum caecis demersa tenebrisDentibus horrendum stridens, fletumque frequentansPerpetuis poenam cruciatibus acta subibit.At tibi jam juveni mentis virtute fidelis,Ut credis, veniet fructus cum luce salutis.Dixerat, et dicto citius cum voce loquentisAd puerum celeris transcurrunt munera verbi.Ingressusque domum miles properante recursuPraevenisse Dei laetatur dona medentis.
PL 19, 145A「我々の先祖とともに、命の食卓に着かせるために。その子孫は、暗い闇に沈められ、歯をぎしぎしと鳴らし、嘆きを重ねつつ、絶えざる苦しみのうちに追い立てられて、刑罰を受けるだろう。だが、すでに若く〔juveni の係りは定かでない。百人隊長を言うと取ったが、癒される若者(少年)を言うとも読める〕、心の力で忠実である汝には、汝が信じるとおりに、救いの光とともに実りが来る」。彼は言い終えた。言葉よりも速く、語る者の声とともに、速やかな言葉の働きが、少年のもとへ駆けつけた。家に入った兵士は、急ぎの帰途で、癒やす神の賜物が先に着いていたことを喜んだ。
Evangeliorum libri quattuor (Historia evangelica) 1.0.78
Aedes inde Petri sanctus penetrabat Iesus,Cujus anhela socrus aestu, febrique jacebat.Utque illi dextram tetigit Salvator Iesus,Sana ministerium praebebat femina mensis.
PL 19, 146Aそれから聖なるイエスはペトロの家に入った、その姑は、焼けるような熱と熱病で息も荒く横たわっていた。救い主イエスが彼女の右手に触れると、癒えた女は食卓に仕えた。