作者不詳不詳

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 17 › De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus

Caput IV 第IV章

Anonymous · De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus · PL 17, 557B · 16 sectiones

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.1

1

Denique et nunc possent ὁμοούσιον sicuti et caetera verbo tenus nominare, si haberent quomodo illud ad aliam intelligentiam scaevo sensu perverterent: sed cum viderent se in hoc verbo concludi, nullam omnino mentionem hujus fieri voluerunt; ne aut profitendo hoc crederent, aut credentes professi viderentur: subtili ingenio excusantes, quod aut scriptum non esset, aut Deum in substantia dici non oportere, ne corporeus crederetur.

PL 17, 557B

実に今でも彼らは、ほかの語と同じように、ホモウシオス〔ギリシア語〕をも言葉の上だけなら名指すことができるだろう。もしそれを歪んだ思いで別の理解へ曲げる方法があるならば。しかし、この語に自分たちが閉じ込められるのを見て、これにはいかなる言及もなされることを望まなかった。これを告白して信じることになるのも、信じて告白したと見られるのも避けるためである。巧みな才覚で彼らは弁解する。書かれていない、あるいは、神を体を持つものと信じさせないために、神を実体において語るべきではない、と。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.2

2

Deus etenim, inquiunt, efficit ut sit substantia, non tamen ut ipse Deus in substantia deputetur; quippe, aiunt, cum omnis substantia contraria recipiat. Deus vero qui nihil diversum admittere potest, substantia dici non debet.

PL 17, 557C

彼らは言う。「実に神は実体が存在するようにするが、神自身が実体のうちに数えられるのではない。あらゆる実体は反対のものを受け入れるのだから。だが、異なるものを何も受け入れえない神は、実体と呼ばれてはならない」と。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.3

3

Ignoscerem tibi si hoc simpliciter diceres, si rationem rei velles scire, si rudis ad hanc quaestionem accederes, si non ipse esses, qui semper vel de alia substantia, vel de nullis exstantibus Dei Filium asserebas: at cum idem ipse sis qui hinc saepe convictus, saepe confessus, saepe negasti, saepius aliter immutando damnatus es: qui etiam nunc vi, ambitione et potentia exagitans, turbas omnia; quomodo putas me ignoscere tibi posse frequentius eadem retractanti?

PL 17, 557C

もし汝がこれを素直に言うなら、もし事柄の理を知ろうと望むなら、もし無学の者としてこの問題に近づくなら、もし汝が、常に神の子を他の実体から、あるいは存在しないものから出たと主張してきた当の者でなければ、私は汝を赦しただろう。だが汝は、この点でたびたび論破され、たびたび告白し、たびたび否認し、さらにたびたび立場を変えて断罪された、まさにその同じ者であり、今もなお力と野心と権勢で駆り立てて万事を混乱させている。同じことを繰り返し蒸し返す汝を私が赦しうるなどと、どうして汝は考えるのか。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.4

4

Sed ne videatur haec perversitas praejudicata magis quam examinata damnari, breviter tibi de hac oppositione respondeam. Prohibes itaque in Deo substantiam nominari, quasi omne quod substantia dicitur, res ipsa unius generis habeatur.

PL 17, 557D

だが、この曲がった考えが吟味されずに先に断罪されたと見えないように、この反論に対して簡潔に汝に答えよう。汝は神について実体と名指すことを禁じる。実体と呼ばれるものはすべて、その事柄自体が一つの類に属するとでもいうかのように。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.5

5

An ignoras aliter coelestia, aliter terrena constare; sed et in ipsis coelestibus rebus atque mundanis magnam differentiam interesse?

PL 17, 558A

汝は知らないのか。天のものと地のものは異なる仕方で成り立っていること、また天のものや世のもの自体の中にも大きな違いがあることを。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.6

6

Aliter enim angeli, aliter singulae virtutes constitutionum suarum substantias acceperunt, sicuti Apostolus ait: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum (I Cor. XV, 41) .

PL 17, 558A

実に、天使たちと個々の力とは、それぞれ異なる仕方で自らの成り立ちの実体を受けた。使徒が言うとおりである。「太陽の栄光は別、月の栄光は別、星々の栄光は別である」(一コリント15:41)。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.7

7

Sic et in hoc mundo, ut diversa genera rerum, ita et diversa corpora animantium, et omnibus sui cujusque generis substantia, sicut Apostolus dicit: Non omnis caro eadem caro (Ibid., 39) .

PL 17, 558A

この世界でもそれと同じように、物の類が異なるのに応じて、生き物の体も異なり、すべてのものにそれぞれの類の実体がある。使徒が言うとおりである。「すべての肉が同じ肉なのではない」(一コリント15:39)。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.8

8

Si ergo ea quae a Deo facta sunt, diversas qualitates substantiarum suarum habent; tu putas in Deo talem esse substantiam, qualem habet aliquid horum quod factum est ut possit contraria recipere? Absit. Quae est enim substantia Dei?

PL 17, 558A

それゆえ、神によって作られたものがその実体の異なる性質をもつのなら、汝は、神における実体が、作られたもののうちのあるものがもつような、反対のものを受け入れうる実体だと考えるのか。断じて否。実に、神の実体とは何か。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.9

9

Ipsum quod Deus est, simplex, singulare, purum, nulla concretione permixtum, limpidum, bonum, perfectum, beatum, integrum, sanctum totum. An tu putas inane aliquid esse et vacuum, quod est Deus?

PL 17, 558B

神であるというそのこと自体が、単純で、唯一で、純粋で、いかなる凝結とも混ざらず、澄みきり、善く、完全で、祝福され、損なわれず、全体が聖なるものである。汝は、神であるものが、空っぽで空虚なものだと考えるのか。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.10

10

Hoc enim dici blasphemia est, ut inane putetur, per quem cuncta constiterunt, qui omnia verbo edidit, ratione composuit, virtute perfecit, cujus nutu et imperio universa reguntur, cuncta deserviunt.

PL 17, 558B

万物がそれによって成り立ち、言葉によってすべてを生み出し、理によって整え、力によって成し遂げ、その合図と命令によって万物が治められ、すべてが仕える者を、空虚だと考えるのは、そう言うだけで冒瀆である。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.11

11

Et bene de Deo legis scriptum: Ego sum, qui sum (Exod. III, 14) ; et: Qui est, misit me (Ibid.) . Et ipse salvator Dominus: Haec est, inquit, vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum (Joan. XVII, 3) .

PL 17, 558B

また汝は、神についてこう書かれているのを正しく読んでいる〔legis は「律法の」とも取れる〕。「私は在る、在る者である」(出エジプト記3:14)、また「在る者が私を遣わした」(出エジプト記3:14)。救い主である主自身も言う。「永遠の生命とは、唯一の真の神である汝と、汝が遣わしたイエス・キリストを、人々が知ることである」(ヨハネ17:3)。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.12

12

Est ergo in substantia essentia sua Deus, cujus cognitio vita aeterna est, qui et tantus est, quantus dici non potest. Qui tunc digne aestimatur, cum inaestimabilis dicitur, utique velis ac nolis.

PL 17, 558B

それゆえ神は、その実体において自らの本質である。その認識は永遠の生命であり、言い表せないほど大いなる者である。そのような者は、測りえないと言われるときにこそ、ふさわしく見積もられる。汝が好もうと好むまいと、確かにそうである。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.13

13

Ergo ipsum quod est, hoc est substantia ejus rei, quae esse defenditur; quod tamen jam dictum est, quantum et quale sit, nec mente concipi, nec sensu aestimari, nec animo definiri potest; dummodo constet esse, quod esse creditur; ut de eo ipso quod Deus est, inde sit Filius, ut verus sit Filius, et verus sit Pater in Filio, et Filius in Patre.

PL 17, 558C

それゆえ「在る」というそのこと自体が、在ると主張されるその事柄の実体である。しかしすでに述べたとおり、それがどれほどの大きさで、どのようなものであるかは、精神で思い描くことも、感覚で測ることも、心で定めることもできない。ただ、在ると信じられているものが在ることさえ確かであればよい。神であるそのもの自体から子が出て、子が真の子であり、真の父が子の内に、子が父の内にあるために。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.14

14

Hoc erit ὁμοούσιος, id est, unius substantiae cum Patre, sicut ipse Dominus ait: Ego in Patre, et Pater in me (Joan. XIV, 10) ; et: Ego et Pater unum sumus (Ibid., X, 30) ; et: Ego de Patre exivi (Ib., XVI, 28) ; et: Qui me videt, videt et Patrem (Ib., XIV, 9) .

PL 17, 558C

これがホモウシオス、すなわち父と同一実体の者であろう。主自身が言うとおりである。「私は父の内におり、父は私の内にいる」(ヨハネ14:10)。また「私と父とは一つである」(ヨハネ10:30)。また「私は父から出た」(ヨハネ16:28)。また「私を見る者は、父をも見る」(ヨハネ14:9)。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.15

15

Non immerito, quia Filius Dei de Deo Patre natus est; et ideo de unitate substantiae, et de majestate deitatis unum sunt, sicuti et Hieremias prophetavit: Quis stabit in substantia Domini, et videbit Verbum Domini (Hier. XXIII, 18) ?

PL 17, 558C

それも当然である。神の子は神なる父から生まれたのであり、それゆえ実体の一体性と神性の威光において一つなのである。エレミヤも預言した。「誰が主の実体のうちに立ち、主の言葉を見るだろうか」(エレミヤ23:18)。

De fide orthodoxa contra Arianos, alias De Filii divinitate et consubstantialitate tractatus 4.16

16

Et iterum: Si stetissent in substantia mea, et si audissent verba mea, avertissem eos ab studiis eorum pessimis (Ibid., 22) . Et apud Salomon: Substantia mea, dulcedo mea est (Sap. XVI, 21) .

PL 17, 558D

また再び言う。「もし彼らが私の実体のうちに立ち、私の言葉を聞いたなら、私は彼らをその最悪の熱中から引き戻しただろう」(エレミヤ23:22)。ソロモンのもとでも、「私の実体は私の甘美である」(知恵の書16:21)。