Apologetica ad reprehensores libri de synodis responsa 3.1
Respicit ista num. 77: Exposita similis substantiae, quae homoeusion appellatur, fideli ac pia intelligentia.
PL 10, 545C次の第77節の箇所に関わる。『類似実体、すなわちホモイウシオスと呼ばれるものが、信仰にかない敬虔な理解をもって提示されて』
- ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
Apologetica ad reprehensores libri de synodis responsa 3.2
Non puto quemquam admonendum, in hoc loco ut expendat, quare dixerim SIMILIS SUBSTANTIAE PIAM INTELLIGENTIAM, nisi quia intelligerem et impiam: et idcirco similem, non solum aequalem, sed etiam eamdem dixisse, ut neque similitudinem, quam tu, frater Lucifer, praedicari volueras, improbarem; et tamen solam piam esse similitudinis intelligentiam admonerem, quae unitatem substantiae praedicaret.
PL 10, 545Dこの箇所で、なぜ私が『類似実体についての敬虔な理解』と言ったのかを、誰かに考えさせる必要があるとは思わない。それは、不敬虔な理解もあることを私が理解していたからにほかならない。そして、それゆえに私は、類似を、等しいだけでなく同一であるとまで述べた。それは、兄弟ルキフェルよ、汝が宣べられることを望んでいた類似を、私が退けないためであり、それでいて、実体の一体性を宣べる類似の理解のみが敬虔であると、私が念を押すためであった。