マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › De Homoousio Recipiendo

Caput IV 第IV章

Marius Victorinus · De Homoousio Recipiendo · PL 8, 1140A · 11 sectiones

De Homoousio Recipiendo 4.1

1

Postremo quaerite quid sit Λόγος, et invenietis Λόγος de nihilo esse non posse. Sed illi vos fallunt, illi, inquam, qui non intelligentes modum generationis, dicunt (Isa. LIII, 8) , Nativitatem Domini quis enarrare potest?

PL 8, 1140A

最後に、諸君はロゴスとは何であるかを問うてみるがよい。そうすれば、ロゴスが無からのものであり得ないことが分かるであろう。しかし、諸君を欺いているのは、彼らである——生成の様態を理解せずに、こう言う者ども、すなわち(イザヤ53:8)「主の生誕を誰が語り得ようか」と言う者どもである。

De Homoousio Recipiendo 4.2

2

Primum de hominibus dictum videri potest, quis? vel, nemo. Spiritus autem sanctus et insinuare, et narrare potest. Unde et nos Dei patris, et Jesu Christi Domini nostri permissu diximus: et certe non desperatum hoc, sed cum miraculo dictum est.

PL 8, 1140A

まず、人間について言えば、「誰が」あるいは「誰も語り得ない」と見なされ得るだろう。しかし聖なる霊は、それをほのめかすことも、語ることもできる。それゆえ我々もまた、父なる神と、我々の主イエス・キリストとの許しによって語ったのである。そして確かに、この言葉は望みを断つものとして語られたのではなく、驚嘆をもって語られたのである。

De Homoousio Recipiendo 4.3

3

Deinde sit modus generationis ignotus, nos de substantia loquimur: si pater et filius, ὁμοούσιον. Quomodo autem Deus pater, et quomodo Λόγος filius sit, cognitu difficile.

PL 8, 1140A

次に、たとえ生成の様態が知られないとしても、我々は実体について語っているのである。父と子であるならば、ホモウシオスである。しかるに、いかにして神が父であり、いかにしてロゴスが子であるかは、知ることの困難なことである。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

De Homoousio Recipiendo 4.4

4

Nunc autem hoc non videtur esse quaerendum: prius enim confitendum, quod de substantia patris filius, et sic quomodo filius; qui modus est vere difficilis, et a nobis alibi tractatus.

PL 8, 1140B

しかるに今は、これを問うべきではないと思われる。まず告白すべきは、子が父の実体から出たということであり、そのうえで、いかにして子であるかである。この様態はまことに困難であり、我々は他所ですでにこれを論じた。

De Homoousio Recipiendo 4.5

5

Ergo nunc de ὁμοούσιον, certe ut satisfiat vobis (pacem enim volumus cum omnibus), habemus quomodo exprimamus ὁμοούσιον, primum consubstantiale vel simul consubstantiale.

PL 8, 1140B

それゆえ、今はホモウシオスについて、確かに諸君を満足させるために(我々はすべての者との平和を望むのだから)、我々はホモウシオスをどう表現するかを持っている——まず「同一実体の」、あるいは「共に同一実体の」〔2.8 では simul substantiale であり、ここも本来そうであった可能性がある〕と。

De Homoousio Recipiendo 4.6

6

Deinde si dicimus Deum de Deo, lumen de lumine: lumen autem pater est, item filius lumen: cum dicamus quia in patre est filius, et in filio pater est, dicamus etiam qui recte dicimus Deum de Deo, lumen de lumine: quod verum erit, et plenum ὁμοούσιον. An dubitatis?

PL 8, 1140B

次に、もし我々が「神からの神、光からの光」と言うならば——光とは父であり、同様に子も光である——、我々は「子は父のうちにあり、父は子のうちにある」と言うのだから、「神からの神、光からの光」と正しく言う我々は、さらにこのことをも言おうではないか。それは真であり、完全なホモウシオスとなるであろう〔dicamus etiam の目的語が示されておらず、本文が脱落している可能性もある〕。それとも諸君は疑うのか。

De Homoousio Recipiendo 4.7

7

Quid si et hoc lectum est? blasphemia est contradicere. David (Psalm. XXXV, 10) : Est enim fons vitae; et (Psalm. ibid.) : In lumine tuo videbimus lumen. Fatetimini jam et hoc, et ὁμοούσιον.

PL 8, 1140B

これもまた聖書に読まれているとすればどうであろうか。それに反対することは冒瀆である。ダビデはこう言う(詩篇35:10)。「そは命の泉なればなり」。また(同詩篇)「汝の光のうちに我々は光を見ん」。今こそ諸君は、これをも、そしてホモウシオスをも認めよ〔底本は Fatetimini。fatemini の命令法と取った〕。

De Homoousio Recipiendo 4.8

8

Similiter hoc objici potest ei qui dicit similem substantiam: eamdem enim nos dicimus et simul substantiam, certe dictum in Isaia (Isa. XLIII, 10) : Nemo ante te, Deus, et nemo post te similis, Deus. Et David (Psalm. XXXIV 10) : Quis tibi similis erit, Deus?

PL 8, 1140C

同様のことは、「類似の実体」と言う者に対しても反論として提示され得る。というのも、我々が言うのは「同一にして共同の実体」だからである。確かにイザヤにこう言われている(イザヤ43:10)。「神よ、汝の前に誰もなく、汝の後に汝に類する者、神は誰もなし」。またダビデは(詩篇34:10)「神よ、誰が汝に類するであろうか」と言う。

De Homoousio Recipiendo 4.9

9

Haec adversus eos, qui similem substantiam dicunt: sed et multa praetereo, quae plenius uberiusque tractata sunt, contra eos tractatus, quos ipsi miserunt.

PL 8, 1140C

これらは「類似の実体」と言う者どもに対してのことである。しかし、彼ら自身が送ってよこした論考に対して、より十全に、より豊かに論じられた多くのことは、ここでは省略する。

De Homoousio Recipiendo 4.10

10

Nam de illis non loquendum, qui dissimilem dicunt: nec de illis, qui eos qui ista tractant quae dicimus, Patripassianos putant. Omnes enim isti et alii haeretici facile refutati sunt majore tractatu.

PL 8, 1140C

というのも、「非類似」と言う者どもについては語るべきではないし、我々の言うこれらのことを論じる者たちを「聖父受苦説論者」と見なす者どもについても語るべきではないからである。これらすべての者ども、また他の異端者どもは皆、より大きな論考においてたやすく論駁されているからである。

De Homoousio Recipiendo 4.11

11

Deus adesto Pater, et Deus Domine Jesu Christe, ut sit in plebe tua ὁμοούσία per ὁμοούσιον. Amen.

PL 8, 1140C

神なる父よ、来たりたまえ。神なる主イエス・キリストよ、汝の民のうちに、ホモウシオスによってホモウシア(同一実体性)があらんことを。アーメン。