Scripta S. Chromatio falso attributa (Epistolae) 5.0.1
CHROMATIO et HELIODORO sanctis episcopis, HIERONYMUS presbyter. Constat, Dominum nostrum Jesum Christum omni die martyrum suorum triumphos excipere, quorum passiones a sancto Eusebio Caesariensi episcopo scriptas reperimus.
PL 20, 374B司祭ヒエロニュムスより、聖なる司教クロマティウスとヘリオドルスへ。我々の主イエス・キリストが毎日、自らの殉教者たちの凱旋を受け入れることは確かである。その受難録は、カイサレイアの司教、聖エウセビオスによって書かれたものを、我々は見いだした。
Scripta S. Chromatio falso attributa (Epistolae) 5.0.2
Nam Constantinus Augustus cum Caesaream fuisset ingressus, et diceret memorato antistiti, ut peteret aliqua beneficia Caesariensi Ecclesiae profutura, legitur, respondisse Eusebium: Opibus suis Ecclesiam ditatam, nulla petendi beneficia necessitate compelli: sibi tamen desiderium immobile exstitisse, ut quidquid in republica Romana gestum sit erga sanctos Dei judices judicibus succedentes in universo orbe Romano, sollicita perscrutatione, monumenta publica discutiendo, perquirerent; et qui martyrum, a quo judice, in qua provincia vel civitate, qua die, quave perseverantia passionis suae obtinuerunt palmam, de ipsis archivis sublata, ipsi Eusebio, regio jussu, dirigerent.
PL 20, 374Bというのも、アウグストゥス・コンスタンティヌスがカイサレイアに入り、先に述べた司教に、カイサレイアの教会に役立つ何らかの恩恵を求めるようにと言ったとき、エウセビオスは答えたと伝えられる。教会は自らの資力で富んでおり、恩恵を求めねばならぬ必要に迫られてはいない。ただ、自分には不動の願いがあった。ローマ世界全体で、代々裁判官を継ぐ者たちが、神の聖なる人々に対してローマの国家で行われたことを、熱心な調査によって、公の記録を調べ上げて、調べ尽くすように。また、殉教者たちのうち誰が、どの裁判官のもとで、どの属州あるいは町で、どの日に、どのような堅忍をもって、自らの受難のヤシを得たかを、その文書庫そのものから取り出して、王の命により〔皇帝コンスタンティヌスの命を指す〕エウセビオス自身に送るように、という願いである。
Scripta S. Chromatio falso attributa (Epistolae) 5.0.3
Unde factum est, ut idoneus relator existens, et ecclesiasticam historiam retexeret, et omnium pene martyrum, provinciarum omnium Romanarum tropaea diligens historiographus declararet: quatenus omni die sacrificium Deo offerentes, eorum nomina meminissent: studentes, qui die ipso, quo sacrificium offeretur, victores diaboli exstitissent, et martyrii sui triumpho pollentes, atque ovantes ad Regem suum pervenissent Christum.
PL 20, 375Aこうして彼は、適任の報告者となって、教会史を改めて織り直し、ローマの全属州のほとんどすべての殉教者たちの勝利の記念を、勤勉な史家として明らかにした。毎日神に犠牲を献げる者たちが、その名を心に留めるためである。しかも、まさにその犠牲が献げられる日に悪魔に勝つ者となり、自らの殉教の凱旋に力を得、凱歌をあげて、自らの王キリストのもとへ至った者たちを、思うことに努めるためである。
Scripta S. Chromatio falso attributa (Epistolae) 5.0.4
Hac de causa singulorum mensium, singulorumque dierum festa conscripsimus, ut jubere dignabamini, perennem nostrae parvitatis memoriam fore credentes cum diebus omnibus per tot annorum spatia sancta Sanctorum nomina fuerint festive celebrata.
PL 20, 375Bこの理由から、諸君がよしとして命じたとおり、月ごと、日ごとの祝日を我々は書き記した。あらゆる日に、これほど長い年月にわたって、聖なる者たちの聖なる名が祝祭として祝われるなら、我々の卑小な身の記憶も永く続くであろうと信じてのことである。
Scripta S. Chromatio falso attributa (Epistolae) 5.0.5
Et quoniam per singulos dies, diversarum provinciarum, diversarumque urbium plusquam octingentorum, et nongentorum martyrum sunt nomina nominata: ut nullus dies sit, qui non intra quingentorum numerum reperiri possit ascriptus, exempto die kalendarum Januariarum; considerans inter innumerabiles turbas lectoris animum intra unum mensem posse lassescere: ne id eveniat, breviter et succincte eorum, qui sunt in amplissima festivitate in suis locis tantum prae omnibus memoratus sum, ut, amputato fastidio, unus de omnibus sufficiat libellus ascriptus.
PL 20, 376Aそして、日ごとに、さまざまな属州、さまざまな町の、八百人、九百人を超える殉教者たちの名が挙げられている。五百人の数以内で記載されうるのでない日は一日もなく、1月のカレンダエ〔1月1日〕の日だけは除く〔八百・九百と五百の数の関係は底本のまま写した。意味は定かでない〕。無数の群れの中にあって、読者の心が一月のうちに疲れうることを考え、そうならぬよう、各地で最も盛大な祝祭を持つ者たちだけを、万人に先んじて簡潔に記した。倦怠を取り除き、すべてについて一つの小冊子の記載で足りるようにするためである。
Scripta S. Chromatio falso attributa (Epistolae) 5.0.6
Sane in prima parte libelli, omnium beatorum Apostolorum festa conscripsimus, ut dies varii non videantur dividere, quos una dignitas apostolatus in coelesti gloria fecit esse sublimes.
PL 20, 376Bなお、小冊子の最初の部分には、福なる使徒たちすべての祝日を書き記した。さまざまな日が、彼らを分けるように見えないためである〔dividere の目的語は quos と取った〕。使徒の職という一つの尊厳が、天の栄光において彼らを高貴なものとしたのだから。