Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.1
(Vers. 1, 2. ) Testor coram Deo et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos et mortuos, per adventum ipsius, et regnum ejus; praedica verbum, insta opportune, importune: argue, hortare, increpa in omni magnanimitate et doctrina.
PL 17, 495A(第1・2節)「神の前で、また生者と死者を裁くことになっているキリスト・イエスの前で、その到来とその国にかけて、私は証言する。言葉を宣べ伝えよ。時が良くても悪くても、固く励め。あらゆる寛容と教えをもって、戒め、勧め、叱責せよ」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.2
Tam sollicite mandat inviolate praedicandum Dei donum, ut cum testatione Dei Patris et Christi Filii ejus hoc moneat curandum, instandumque in eo; ut assidua praedicatione et crebra objurgatione cum opportunitate provocet ad meliorem profectum: et ut facilius arguenti assentiant, sine amaritudine hoc agendum hortatur.
PL 17, 495B〔使徒は〕神の賜物が損なわれることなく宣べ伝えられねばならないことを、父なる神とその子キリストの証言をもって、これほど熱心に命じ、これに気を配り、これに励むよう戒めている。それは、絶えざる宣教と頻繁な叱責によって、時宜を得て、より良い進歩へと促すためである。また、戒められる者が受け入れやすいように、苦々しさなくこれを行うよう勧めている。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.3
( Vers. 3, 4. ) Erit enim tempus, cum sanam doctrinam non sustinebunt; sed ad sua desideria magistros sibi aggerent, prurientes auribus: et a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas vero convertentur.
PL 17, 495B(第3・4節)「時が来て、人々は健全な教えに耐えなくなり、耳がむずがゆくて、自分の欲望に合わせて教師たちを自分のために寄せ集めるであろう。そして真理から耳をそむけ、作り話へと向きを変えるであろう」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.4
Et haec simili modo prophetia est sancti Apostoli, qui praescius futurorum, instandum in doctrina sollicite praecipit; ut formati in fide et bonis operibus, eruditi in disciplina sana, robusti maneant, ut postremo tempore cum quidam a veritate ad errorem converti coeperint immobiles perseverent.
PL 17, 495Bこれもまた同様に聖なる使徒の預言である。使徒は将来のことを先に知って、教えに熱心に励むよう命じる。それは、信仰と善い業において形づくられ、健全な教えのうちに養われた者たちが、堅固にとどまるためであり、最後の時に、ある者たちが真理から誤りへと向き始めるとき、動じることなくとどまるためである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.5
Tales enim futuros dicit, qui pro desideriis suis doceri se velint; ut a magistris constantibus atque veracibus ad hos convertantur, qui haec illos doceant, quae libenter audiant; quia veritas illis aspera videbitur, ut relicta sua doctrina, fabulis vacent.
PL 17, 495C実に、〔使徒は〕将来そのような者たちが出ると言う。自分の欲望に合わせて教えられることを望み、堅実で真実な教師たちから離れて、聞いて喜ぶことを自分たちに教える者たちへと向かう者である。真理は彼らにとって厳しく思われ、自分たちの教えを捨てて作り話に没頭するのである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.6
Nolunt enim argui maligna opera sua: quare tales volunt magistros, qui serviant moribus eorum; pruriunt enim aures eorum, ut audiant fabulas vanitatum compositas sub nomine doctrinae, quibus delectentur.
PL 17, 495C実際、彼らは自分の悪しき行いを咎められることを望まない。それゆえ、自分たちの習慣に仕える教師を望む。彼らの耳はむずがゆく、教えの名のもとに編み出された空虚な作り話を聞いて、喜ぼうとするのである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.7
Quod nullis tam proprium est, quam Manichaeis, qui nescio quae habent diversa commenta inflatis nominibus nuncupata; cum sint res frivolae et quaedam deliramenta.
PL 17, 495Cこのことがマニ教徒ほどよく当てはまる者はいない。彼らは何やら異なる作りごとを持ち、仰々しい名で呼んでいるが、それは取るに足りぬもので、たわごとである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.8
( Vers. 5, 6.) Tu vero sobrius esto, in omnibus patiens, opus fac evangelistae, ministerium tuum exple; ego enim jam delibor, et tempus solutionis meae instat.
PL 17, 495C(第5・6節)「しかし汝は節度を保て。あらゆることに耐え、福音を告げる者の業を行い、汝の務めを果たせ。私はすでに〔供え物として〕注がれようとしており、私の去る時が迫っている」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.9
Admonet et hortatur ut vigilet in disciplina ecclesiastica, viriliter agat, Scripturas explanet, ut prudentes et eruditi inanes fabulas vitent.
PL 17, 495D〔使徒は〕教会の規律において目を覚まし、雄々しく行動し、聖書を説き明かすよう戒め、勧めている。それは、思慮深く教養ある者たちが、空しい作り話を避けるためである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.10
Apostolus enim sciens passionem suam imminere, exemplum piae conversationis et sanae doctrinae in sancto Timotheo vult relinquere; ut per traducem numquam deessent doctores idonei: passionem tamen suam delibationem appellat; Deo enim immolatur, qui pro ejus justitia patitur.
PL 17, 495D実に使徒は、自分の受難が迫っていることを知って、敬虔な生き方と健全な教えの模範を、聖なるテモテにおいて残そうとしている。それは、連綿とした継承を通して、ふさわしい教師が絶えることのないようにするためである。それでも自分の受難を、注がれること〔delibatio〕と呼ぶ。実際、神の正義のために苦しむ者は、神に献げられるからである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.11
(Vers. 6, 7.) Certamen bonum decertavi, cursum consummavi, fidem servavi. Quod reliquum est, reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die, justus judex; non solum autem mihi, sed et iis qui diligunt adventum ejus.
PL 17, 496A(第6・7節)「私は善い戦いを戦い抜き、走るべき道を走り終え、信仰を守った。今や残されているのは、私のために蓄えられた正義の冠である。正しい審判者である主は、その日にこれを私に授ける。私にだけでなく、その到来を愛する者たちにも」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.12
Omnia quae sibi et caeteris utilia essent et prospera, servasse se memorat; non solum enim in verbis, sed et in operibus formam se praebuit audientibus; ut et auctori suo veritate praedicationis fidelis dispensator existeret, et contra mundi principes et potestates omni sollicitudine et peritia colluctatus, exemplum quomodo vincerentur, relinqueret; ut inviolata doctrina, et agonis legitimum certamen dignos illos faceret coronari; quia Deus justus judex dabit amplissima praemia diligentibus se, et exspectantibus Filium ejus de coelis.
PL 17, 496A自分にとっても他の人々にとっても有益で好ましいことのすべてを、自分は守り通したと〔使徒は〕述べる。実際、言葉だけでなく行いにおいても、聞く者たちに自らを模範として示した。それは、自らの創始者に対して宣教の真理において忠実な管理者であるためであり、また、世界の支配者たちと権能に対してあらゆる注意と熟練をもって格闘し、それらがいかに打ち負かされるかの模範を残すためである。それは、教えが損なわれないことと、競技の定めにかなった戦いによって、彼らが冠を受けるにふさわしい者となるためである。正しい審判者である神は、自分を愛する者たち、天からその子を待ち望む者たちに、このうえなく豊かな報いを与えるからである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.13
(Vers. 9-12.) Sollicitus esto venire ad me quamprimum; Demas enim me dereliquit, diligens hoc saeculum, et abiit Thessalonicam, Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam, Lucas est mecum solus.
PL 17, 496B(第9–12節)「できるだけ早く私のもとに来るよう努めよ。デマスはこの世を愛して私を見捨て、テサロニケへ去った。クレスケンスはガラテヤへ、テトスはダルマティアへ行った。ルカだけが私とともにいる」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.14
Marcum assume, et adduc tecum; est enim mihi utilis in ministerio: Tychicum vero misi Ephesum.
PL 17, 496B「マルコを迎え、汝とともに連れて来よ。私の務めに役立つからである。ティキコはエフェソに遣わした」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.15
Cum constet omnem instructionem viri ecclesiastici in epistola contineri, propter multam tamen charitatem praesentiam ejus desiderat: Marco autem idcirco testimonium perhibet, quia memor est praeteritorum ejus laborum.
PL 17, 496B手紙の中に教会に仕える人のためのあらゆる教えが含まれていることは明らかだが、それでも〔使徒は〕深い愛のゆえに彼がそこにいることを望んでいる。マルコについて証言するのは、彼の過去の労苦を覚えているからである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.16
(Vers. 13.) Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, maxime autem membranas. Apostolus natura Judaeus fuit, nec quidquam habuit alienum. Unde ergo illi penula?
PL 17, 496B(第13節)「トロアスのカルポのもとに残してきた外套を、来るときに持って来よ。また書物、とりわけ羊皮紙のものを」。使徒は生まれながらのユダヤ人であり、何一つ異国のものを持たなかった。ではなぜ彼に外套があるのか。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.17
Sed quia erat a Tharso, quos constat in societatem Romanorum receptos, ut de caetero appellarentur cives Romani; idcirco necesse est eos et curiam habere, in quam more Romanorum penulati conveniant.
PL 17, 496Cそれは、彼がタルソの出身だからである。その人々はローマ人の共同体に迎え入れられ、以後ローマ市民と呼ばれるようになったことが知られている。それゆえ彼らは市議会〔curia〕を持つことが必要で、そこにローマ人のやり方で外套をまとって集まるのである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.18
Quicumque enim illo tempore cum muneribus obviam exissent Romanis, immunitate perpetua donati, cives Romani et fratres eorum nuncupabantur, teste eodem Apostolo. Potest ergo fieri, ut si non suam, quia totum se Legi dederat, patris sui haberet penulam.
PL 17, 496C実際、当時、贈り物を携えてローマ人を迎えに出た者は皆、永続的な免除を与えられ、ローマ市民、またローマ人の兄弟と呼ばれた。同じ使徒が証人である。ゆえに、〔外套は〕自分のものでないとしても――彼は全身を律法に献げていたので――父のものとしてそれを持っていたということはありうる。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.19
(Vers. 14, 15.) Alexander aerarius multa mala mihi ostendit: reddet illi Dominus secundum opera sua. Quem et tu devita; valde enim restitit verbis nostris. Alexander iste et Demas supradictus collegae fuerunt.
PL 17, 496C(第14・15節)「銅細工人アレクサンドロは私に多くの悪を示した。主がその業に応じて彼に報いるであろう。汝もまた彼を避けよ。彼は我々の言葉に強く逆らったからである」。このアレクサンドロと、先に述べたデマスは仲間であった。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.20
Hi prius cum Apostolo erant, simulantes illi amicitiam: et quia fallaces tempore probantur, ambo ab eo recesserunt. Hic autem aerarius, qui audacior erat in malis; sic ab eo recessit, ut et contradictor verborum ejus exsisteret.
PL 17, 496Dこの二人は初め使徒とともにいて、友情を装っていた。偽り者は時とともに見抜かれるので、二人とも使徒から離れた。しかし、悪事においてより大胆であったこの銅細工人は、彼から離れたとき、彼の言葉に反対する者にまでなった。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.21
Qui ergo Apostolo ausus erat contradicere, non immerito evitandum hunc admonet, Dei judicio istum dimittens.
PL 17, 496Dだから使徒は、あえて使徒自身に反対した者を、当然のこととして避けるよう戒め、この者を神の裁きにゆだねている。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.22
(Vers. 16.) In prima mea defensione nemo mihi adfuit; sed omnes me dereliquerunt, non illis imputetur.
PL 17, 496D(第16節)「私の最初の弁明のとき、誰も私に味方しなかった。皆が私を見捨てた。彼らに責めが帰せられないように」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.23
Pressuras et tribulationes sibi illatas defensionem suam nuncupat; passio enim christianis vita est, et persecutio defensio: pressura enim illata pro justitia defendit illum in die judicii, reos constituens perfidos.
PL 17, 496D自分に加えられた苦難〔pressura〕と苦難を、〔使徒は〕自分の弁明と呼ぶ。キリスト教徒にとって受難は命であり、迫害は弁明だからである。実際、正義のために加えられた苦難は、裁きの日に彼を弁護し、背信の者たちを有罪と定める。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.24
Inter ipsa ergo initia illatae pressurae derelictum se conqueritur: et quia scit hanc esse consuetudinem, non illis vult imputari; quia et Dominum a Judaeis apprehensum discipuli reliquerunt; quippe cum scriptum sit in propheta: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis (Zach. XIII, 7) .
PL 17, 497Aだから使徒は、苦難が加えられた、まさにその始まりのときに見捨てられたことを嘆く。そして、これが常のことだと知っているので、彼らに責めが帰せられることを望まない。主もユダヤ人に捕らえられたとき、弟子たちに見捨てられたからである。預言者に書かれているとおりである。「私は牧者を打つ。群れの羊は散らされる」(ゼカリヤ13:7)。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.25
(Vers. 17.) Dominus autem mihi astitit, et confortavit me; ut per me praedicatio impleretur, et audirent omnes gentes.
PL 17, 497A(第17節)「しかし主は私のそばに立ち、私を強めた。それは、私を通して宣教が成し遂げられ、すべての異邦人が聞くためである」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.26
Propter quod Domini nostri auxiliis munitum se dicit, et auctum virtute, ut praedicationem impleret in omnibus gentibus: idcirco ignosci petit eis, a quibus derelictus est in necessitate; ut bene acceptus a Deo, vindictam non quaerat. Hac enim causa amplius adjutum se credit a Deo, quia derelictus est ab hominibus.
PL 17, 497Aこのために使徒は、我々の主の助けによって守られ、力を増し加えられたと言う。すべての異邦人のあいだで宣教を成し遂げるためである。それゆえ、困窮のとき自分を見捨てた人々のために赦しを求める。神に喜び迎えられた者として、報復を求めないためである。実際この理由で、人々に見捨てられたがゆえに、神によってより多く助けられたと信じている。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.27
(Vers. 18.) Et liberatus sum de ore leonis. Liberabit me Dominus ab omni opere malo, et salvum faciet in regnum suum coeleste: cui gloria in aeternum, amen.
PL 17, 497B(第18節)「そして私は獅子の口から救い出された。主は私をあらゆる悪い業から救い出し、その天の国へと救い入れる。その主に栄光が永遠にあるように。アーメン」。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.28
Similiter dicit et Petrus coapostolus ejus: Quia adversarius noster diabolus circuit, fremens sicut leo, quaerens quem devoret (I Petr. V, 8) .
PL 17, 497B使徒の同僚であるペトロも、同様に言う。「我々の敵である悪魔は、吠える獅子のように歩き回り、誰かを食い尽くそうと探し求めている」(一ペトロ5:8)。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.29
Sed quia in Apostolo occasionem non inveniebat, qua illum deciperet, per filios suos pressuram illi excitabat et poenas; ut si non quasi peccator, vel quasi justus de hac tamen tolleretur vita, ne multos hortaretur ad fidem.
PL 17, 497Bだが悪魔は、使徒に彼を欺く機会を見いだせなかったので、自分の子らを通して彼に苦難と刑罰を引き起こした。罪人としてではなくとも、あるいは義人としてでも、とにかくこの生から取り去られ、多くの者を信仰へ勧めることのないようにするためである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.30
Quod cum prope impleret, Dei providentia liberatus Apostolus, insultat illi, infirmum illum testificans, quia de ore ejus ereptus est; quia quod cupivit, implere non potuit.
PL 17, 497B悪魔がこれをほとんど成し遂げようとしたとき、使徒は神の摂理によって救い出され、悪魔をあざけって、その口から奪い返されたのだから悪魔は弱いと証言する。悪魔は望んだことを成し遂げられなかったからである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.31
Igitur Dei auxiliis morti se ereptum gratulatur, et de providentia Dei tam securus est, ut de futuris tentationibus liberari se credat: et non solum liberari ad praesens, verum etiam salvum se futurum in die judicii, et regnaturum cum Domino Christo in aeterna saecula.
PL 17, 498Aそれゆえ使徒は、神の助けによって死から救い出されたことを喜び、神の摂理についてきわめて確信しているので、将来の試みからも救い出されると信じている。しかも、今のところ救い出されるだけでなく、裁きの日に救われ、主キリストとともに永遠の世々にわたって治めることになる、と。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.32
(Vers. 19, 20, 21.) Saluta Priscillam, et Aquilam, et Onesiphori domum. Erastus remansit Corinthi: Trophimum autem reliqui infirmum Mileti. Sollicitus esto ante hyemem venire. Aquila et Priscilla hi sunt, apud quos hospitatus operabatur manibus (Act. XVIII, 3) .
PL 17, 498A(第19・20・21節)「プリスカ〔ラテン語では Priscilla〕とアキラ、またオネシフォロの家によろしく伝えよ。エラストはコリントに残った。トロフィモは病んでいたのでミレトスに残してきた。冬になる前に来るよう努めよ」。アキラとプリスカは、使徒がその家に宿を取って手仕事をしていた人たちである(使徒言行録18:3)。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.33
Onesiphorus autem hic est, cui testis est in secunda epistola (II Tim. I, 16) . Quid est tamen, ut praesente Apostolo, qui mortuos excitabat, Trophimus infirmaretur?
PL 17, 498Aオネシフォロとは、使徒が第二の手紙で証言している人である(二テモテ1:16)。ところで、死者を起こした使徒がいたのに、なぜトロフィモが病んだのか。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.34
Sed signa propter incredulos facta sunt: et quia ex diversis causis meritum collocatur apud Deum; ut sive in tribulatione, sive in aegritudine, qui Deo gratias agit, nec ab adversa parte suffragium quaerit, ut proficiat meritis apud Deum.
PL 17, 498Aしかし、しるしは信じない者たちのために行われたのである。また、功績はさまざまな理由から神のもとに置かれる。苦難のときでも病のときでも、神に感謝し、敵の側に助けを求めない者は、神のもとで功績によって進歩するのである。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.35
Propter imbres autem et frigora commonuit, ut autumno ad se veniret. Salutat te Eubolus et Pudens, Linus et Claudia, et omnes fratres. More consueto completa est epistola salutatione fratrum.
PL 17, 498B雨と寒さのゆえに、〔使徒は〕秋に自分のもとに来るよう促した。「エウブロ、プデンス、リノ、クラウディア、またすべての兄弟たちが、汝によろしくと言っている」。いつものとおり、手紙は兄弟たちの挨拶で完結した。
Commentaria in Epistolam ad Timotheum secundam 4.36
Dominus Jesus Christus cum spiritu tuo. Haec subscriptio Apostoli est, quod signum esse dicit in omni epistola. Et quia Filius Dei idem filius hominis est, et Jesus dicitur et Christus: ut et homo significetur et Deus, duobus nominibus nuncupatur. Utroque tamen nomine dignitas designatur, qua ratione sunt posita nomina.
PL 17, 498B「主イエス・キリストが汝の霊とともにあれ」。これは使徒の署名であり、使徒はこれがすべての手紙のしるしだと言う。そして、神の子は人の子と同じであるから、イエスとも、キリストとも呼ばれる。人と神が示されるように、二つの名で呼ばれる。しかし、どちらの名によっても尊厳が示されている。それが、これらの名が置かれた理由である。