Veterum testimonia de Optato et eius libris 5.0.1
Sed hinc repulsi (episcopi Donatistae) velut aliquid validissimum prolaturi petierunt Optatum legi, quod et ante petiverant, unde se probaturos dicebant Caecilianum ab imperatore damnatum . . . Optatum vero legi multo instantius flagitabant . . .
PL 11, 771Bだが、ここで退けられて、ドナトゥス派の司教たちは、まるで最も強力なものを持ち出そうとするかのように、オプタトゥスが読み上げられることを求めた。それ以前にも求めていたことである。それによって、カエキリアヌスが皇帝によって断罪されたことを証明すると彼らは言っていた……彼らはオプタトゥスが読まれることを、はるかに強く要求した……
Veterum testimonia de Optato et eius libris 5.0.2
Recitatus est Optatus recitantibus Donatistis ubi ait: Eodem tempore Donatus petiit ut ei reverti licuisset et ad Carthaginem accederet; tunc a Philumeno suggestore ejus imperatori suggestum est, ut bono pacis Caecilianus Brixiae teneretur et factum est . . .
PL 11, 771Bオプタトゥスが、ドナトゥス派の人々によって読み上げられた。そこで彼は言う。「同じ時にドナトゥスは、自分が帰還し、カルタゴに近づくことが許されるよう求めた。そのとき、その進言役フィルメヌスによって皇帝に進言がなされ、平和のためにカエキリアヌスはブリクシアに留め置かれ、そのとおりになった……」
Veterum testimonia de Optato et eius libris 5.0.3
In quibus verbis Optati cum omnino nulla Caeciliani damnatio sicut illi demonstraturos se esse promiserant reperiri potuisset, jussit cognitor totam paginam recitari, ut de superioribus, et inferioribus verbis voluntas ejus qui scripserat, nosceretur; et ex officio recitatum est: Caecilianus omnium supramemoratorum sententiis innocens pronuntiatus; quod cum recitaretur Donatistae dixerunt hoc se non petiisse recitari stomachantes adversus eos qui risum tenere non potuerunt, cum audissent quam apertam contra semetipsos paginam protulissent.
PL 11, 771Cオプタトゥスのこれらの言葉の中に、彼らが示すと約束していたようなカエキリアヌスの断罪がまったく見いだされえなかったので、裁定者は、書いた者の意図が前後の言葉から知られるようにと、頁全体が読み上げられるよう命じた。そして官房によって、「カエキリアヌスは、上に述べた者すべての判決によって無実の者と宣告された」と読み上げられた。これが読み上げられると、ドナトゥス派の人々は、これを読み上げてくれと求めたのではないと言った。そして、自分たちが自分たち自身にとっていかに明白に不利な頁を持ち出したかを聞いて、笑いをこらえきれなかった者たちに対して、憤った。
Veterum testimonia de Optato et eius libris 5.0.4
Vide de eadem re capitula collationis Carthaginensis diei tertiae 375, 477 et sequentia usque ad 484 et postea capitulum 532, et sequentia usque ad 539, et epistolam concilii Zertensis apud S. Augustinum 141, num. 9.
PL 11, 772A同じ事柄については、カルタゴ協議会の第三日の項375、477、およびそれに続く484までの項、のちに項532、およびそれに続く539までの項、またアウグスティヌスにある書簡141第9項のゼルタ会議の書簡を見よ。