プロバ4世紀中ごろ

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Cento Vergilianus de laudibus Christi

Prooemium, Prooemium 序 冒頭

Faltonia Betitia Proba · Cento Vergilianus de laudibus Christi · PL 19, 803A · 3 sectiones

Cento Vergilianus de laudibus Christi prooem.0.1

1

Proaemium.Jamdudum temerasse duces pia foedera pacis,Regnandi miseros tenuit quos dira cupido:Diversasque neces, regum crudelia bella,Cognatasque acies pollutas caede parentum:Insignes clypeos, multoque ex hoste tropaea:Sanguine conspersos tulerat quos fama triumphosInnumeris totiens viduatas civibus urbes,Confiteor, scripsi, satis est meminisse malorum.

PL 19, 803A

序。指導者たちが平和の敬虔な契りをとうの昔に汚したことを、〔この詩はウェルギリウスの詩句を継ぎ合わせたケントー〕王位への恐ろしい欲望が捕らえた哀れな者たちが、さまざまな殺戮、王たちの残酷な戦い、親族の軍勢が、親たちの殺戮で汚されたこと、名高い盾と、多くの敵から得た戦勝記念碑、血をまき散らされた凱旋を、噂は伝えた、そのたびに数えきれぬ市民を奪われて寡婦のようになった都市を、打ち明けよう、私は書いた。悪を思い出すだけで十分だ。

Cento Vergilianus de laudibus Christi prooem.0.2

2

Invocatio Dei.Nunc, Deus omnipotens, sacrum, precor, accipe carmen,Aeternumque tui septemplicis ora resolveSpiritus, atque mei resera penetralia cordis:Arcana ut possim vatis proba cuncta referre.Non nunc Ambrosium cura est mihi quaerere nectar,Nec libet Aonio de vertice ducere musas.Non mihi saxa loqui vanus persuadeat horror,Laurigerosque sequi tripodas, et inania vota,Jurgantesque deas procerum, victosque penates:Nullus enim labor est verbis extendere famam,Atque hominum studiis parvam disquirere laudem.

PL 19, 803A

神への呼びかけ。いま、全能の神よ、願う、聖なる歌を受け取れ、そして汝の七重の永遠の口を開け、霊の〔tui septemplicis … Spiritus の係りは定かでない。「汝の七重の霊の」と取った〕。そして私の心の奥の間を開け、詩人〔vates〕プロバ〔proba。作者の名と取った。「確かな」の意とも読める〕が奥義のすべてを語れるように。今、私は神々の飲むネクタル〔Ambrosium。神々の食物アンブロシアの〕を求めるつもりはなく、アオニアの頂〔ムーサたちの山〕からムーサたちを導き出すことも好まない。空しい畏怖が、岩が語ると私に思い込ませることはなく、月桂樹を戴く三脚台に従うことも、空しい祈願に従うこともない、貴人たちの言い争う女神たち、打ち負かされた家の守り神たちにも〔従わない〕。実に、言葉で名声を広げることは私の務めではなく、人々の熱意によってささやかな称賛を探し求めることも。

Cento Vergilianus de laudibus Christi prooem.0.3

3

Tractandorum propositio.Castalio sed fonte madens imitata beatos,Quae sitiens hausi sanctae libamina pacis,Hinc canere incipiam: praesens Deus, erige mentem.Virgilium cecinisse loquar pia munera Christi:Rem nulli obscuram repetens ab origine pandam,Si qua fides animo, si veros fusa per artusMens agitat molem, et toto se corpore miscetSpiritus, et quantum non noxia corpora tardant,Terrenique hebetant artus, moribundaque membra.

PL 19, 803B

論じる事柄の提示。だが、カスタリアの泉〔詩の霊感の泉〕に濡れ、福なる者たちを模倣して、渇いて私が汲んだ聖なる平和の献酒を、ここから歌い始めよう。臨在する神よ、私の精神を起こせ。ウェルギリウスがキリストの敬虔な賜物を歌ったと、私は語ろう。誰にも隠れない事柄を、起源からたどり直して明らかにしよう、もし心に何らかの信があるなら、もし本物の肢体にゆきわたった精神がこの塊を動かし、全身に自らを混ぜ合わせるのが霊であるなら〔Spiritus の係りは定かでない。miscet の主語と取った〕。そして害ある体々が遅らせない限りにおいて、地に属する肢体と死にゆく四肢が鈍らせない限りにおいて。