Pro sancto Athanasio libri II 1.0.1
Cogis nos, Constanti, absentem damnare consacerdotem nostrum religiosum Athanasium: sed divina id facere prohibemur lege; impellis auctoritate latius regali Domini sacerdotes ad effundendum cruorem, ignorans jura justitiae, tradita nobis divinitus, te conatum ex nostris auferre mentibus.
PL 13, 817Cコンスタンティウスよ、あなたは、不在の我々の同僚の司教、敬虔なアタナシオスを断罪するよう我々に迫る。しかし我々は、神の法によってそれを行うことを禁じられている。あなたは王の権威をますます振りかざして、主の司教たちを血を流すことへと駆り立てる。神から我々に伝えられた義の法を、あなたが我々の心から取り去ろうと企てたことを知らないのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.2
An divinitus poteris asserere permissum, absentem, inauditum, et quod est maximum, innocentem damnari? Quomodo etenim arbitraris divinitus permissum, puniri inauditos, quando videas Adam et Evam principes nostri generis auditos sententia percussos Dei?
PL 13, 817Cあなたは、不在で、弁明を聞かれず、しかも何よりも、無実の者が断罪されることが、神によって許されていると主張できるのか。我々の種族の始祖アダムとエバが、弁明を聞かれたうえで神の判決に打たれたのを、あなたは見ているのに、弁明を聞かれない者たちが罰せられることを、どうして神に許されたことと考えるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.3
Et vocavit Deus Adam, et dixit ei: Adam, ubi es? Et dixit: Vocem tuam audivi, Domine, in paradiso, et timui, quoniam nudus sum, et abscondi me.
PL 13, 817C「神はアダムを呼んで、彼に言った。アダムよ、汝はどこにいるのか。彼は言った。主よ、楽園で汝の声を聞き、私は恐れた。私は裸だからである。そして私は身を隠した。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.4
Et dixit illi Deus: Quis tibi indicavit, quia nudus es, nisi de ligno de quo praeceperam tibi, de hoc solo ne manducares, ex eo manducasti? Et dixit Adam: Mulier quam dedisti, ipsa mihi dedit de ligno, et manducavi. Et dixit Deus mulieri: Quid hoc fecisti?
PL 13, 818C「神は彼に言った。汝が裸であることを誰が汝に告げたのか。汝が食べないようにとただこれだけ命じておいた木から、汝は食べたのではないか。アダムは言った。汝が与えた女が、その木から私に与え、私は食べた。神は女に言った。汝は何ということをしたのか。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.5
Et dixit mulier: Serpens persuasit mihi, et manducavi (Gen. III, 9) . Cum igitur hujusmodi formam judicandi dedisse Deum advertas, cum a latebris evocatis confessisque Deum sententiam dedisse de sacris Scripturarum collegeris fontibus, cujus fuisti atque es impudentiae judicandi Dei servos eam dare formam, quae non fuisset de lege veniens Domini?
PL 13, 818C「女は言った。蛇が私を説き伏せ、私は食べた」(創世記3:9)。神がこのような裁きの型を与えたことを、あなたは見ているのである。隠れ場から呼び出され、自ら告白した者たちに、神が判決を下したことを、聖書の源泉から集めたのだから、神の僕たちを裁くにあたって、主の律法から出たものではない型を与えるとは、あなたはいかなる厚かましさをもっていたのか、今ももっているのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.6
Nec timuisti, ne fuisset dictum ad Deum a nobis de te, quomodo fuerat dictum de refuga illo angelo: Serpens suasit me; Constantius imperator seduxit nos; credidimus ei, eum arbitrati fuisse hominem.
PL 13, 818Cあなたは恐れなかったのか。かの逃亡した天使について言われたのと同じことを、我々が神に向かってあなたについて言うことになるのを。「蛇が私を唆した」と。すなわち「皇帝コンスタンティウスが我々を惑わした。我々は、彼が人間だと思って彼を信じた」と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.7
Nonne videre potuisti, quia possis tali percuti Dei indignantis sententia, qua percussus videtur et serpens? cui dicitur: Quia tu fecisti hoc, maledictus tu ab omnibus pecudibus, et ab omnibus bestiis terrae, quae sunt super terram: super pectus et ventrem tuum repes, et terram edes omnibus diebus vitae tuae.
PL 13, 819Aあなたは、怒れる神の、蛇も打たれたと見えるあの同じ判決によって、自分も打たれ得ることが見えなかったのか。蛇には言われている。「汝がこれをしたゆえに、汝はすべての家畜と地の上にいるすべての獣のなかで呪われる。汝は胸と腹で這い、汝の生涯のすべての日々、土を食らう。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.8
Et inimicitiam ponam inter te et mulierem, et inter semen tuum et inter semen ejus: ipse tuum observavit caput, et tu ejus observabis calcaneum (Ibid. 14) .
PL 13, 819A「私は汝と女のあいだ、汝の種と彼女の種のあいだに敵意を置く。彼は汝の頭をうかがい、汝は彼のかかとをうかがう」(創世記3:14)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.9
Nonne ita et te Dei offensam incurrere potuisse, ut ille incurrerit angelus, ex hac una sententia Domini debueras reminisci? praesertim cum cognosceres, tuum etiam opus fuisse serpentinum.
PL 13, 819Aあなたも、あの天使が陥ったのと同じように、神の怒りを買い得たことを、主のこのただ一つの判決から思い起こすべきではなかったか。とくに、あなたの業も蛇に似たものであったと知っていたのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.10
An cum ille serpens fuerit factus ex angelis, tu ex hominibus serpentem te fieri potuisse es arbitratus? minime: sed dicas velim, quid intersit inter tuum atque hujus angeli refugae apostatae factum: si ille mendacio seduxit rudes homines, et tu, et quidem tu non rudes: si ille utilitatis gratia ad arboris eorum illexit mentes fructus edendos, et tu pacis causa te facere cum eis astruxeris; cumque omnium Christianorum bono te hoc opus dixeris aggressum, utique inspecta opera tua, datur intelligi serpentem te illum esse imitatum: cupiens Dei mandatorum fieri transgressores, dedisti praecepta, damnandum esse inauditum, absentem, negandamque audientiam, purgare posse se de crimine objecto proclamatum.
PL 13, 819Aあの蛇は天使から造られたが、あなたは、人間から蛇になり得たと思ったのか。そうではない。しかし言ってもらいたい。あなたの所業と、この逃亡した背教の天使の所業とのあいだに、何の違いがあるのか。彼は偽りで無知な人間たちを惑わした。あなたもそうした、それも無知でない者たちに対して。彼は益を口実に、彼らの心を木の実を食べるように誘った。あなたも、平和のために彼らとともに行うのだと言い張った。あなたはこの事業をすべてのキリスト教徒の益のために企てたと言うが、あなたの業を見れば、あなたがあの蛇に倣ったことが分かる。神の命令を破る者たちを造ろうと望んで、あなたは、弁明を聞かれない者、不在の者を断罪せよ、また、告発された罪から自分の潔白を示し得ると申し立てた者に、聴取を拒め、という命令を与えたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.11
Abel interficitur justus, et interrogatus Cain sumit sententiam; et tu Domini inauditum vis puniri sacerdotem? Factus est inquit (Ibid., IV, 2) , Abel pastor ovium, Cain autem erat operans terram.
PL 13, 819B義人アベルは殺され、カインは問いただされたうえで判決を受けた。それなのに、あなたは主の司教を弁明も聞かずに罰しようとするのか。聖書は言う。「アベルは羊飼いとなり、カインは土を耕す者であった」(創世記4:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.12
Et factum est, post dies obtulit Cain de fructu terrae sacrificium Domino, et Abel obtulit et ipse de primitiis ovium suarum, et respexit Deus super Abel, et super munera ejus, super Cain vero et super sacrificia ejus non respexit: et contristatus est Cain valde, et concidit vultus ejus.
PL 13, 819C「時がたって、カインは土の実りから主に犠牲を献げ、アベルもまた自分の羊の初子のなかから献げた。神はアベルとその供え物に目を留めたが、カインとその犠牲には目を留めなかった。カインはひどく沈み込み、その顔は伏せられた。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.13
Et dixit Dominus Deus ad Cain: Quare tristis factus es, et quare concidit vultus tuus? Quare non recte obtulisti? Peccasti, quiesce. Et infra: Dixit Cain ad Abel fratrem suum: Eamus in campum.
PL 13, 820A「主なる神はカインに言った。なぜ汝は沈み込み、なぜ汝の顔は伏せられたのか。汝は正しく献げなかったではないか。汝は罪を犯した。静まれ。」またそのあと。「カインは弟アベルに言った。野に行こう。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.14
Et factum est, cum essent ipsi in campo, insurrexit Cain super Abel fratrem suum, et occidit eum. Et dixit Deus ad Cain: Ubi est frater tuus? Et dixit: Nescio. Numquid custos fratris mei sum ego? Et dixit Deus: Quid fecisti hoc?
PL 13, 820A「彼らが野にいたとき、カインは弟アベルに襲いかかり、彼を殺した。神はカインに言った。汝の弟はどこにいるか。彼は言った。知りません。私は弟の番人でしょうか。神は言った。汝は何ということをしたのか。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.15
Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra (Ibid. 8) . Numquid non licuerat Deo, priusquam Cain convocaret atque interrogaret, punire? sed noluit; dans formam, quo genere inciperemus judicare commissos nobis, nobis inquam, de quibus per Hieremiam prophetam dicit ad populos suae majestati dicatos: Et dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos pascentes cum disciplina.
PL 13, 820A「汝の弟の血の声が、地から私に叫んでいる」(創世記4:8)。神は、カインを呼び集めて問いただす前に、罰することができなかったのだろうか。しかし神はそうしなかった。我々に委ねられた者たちを、どのようなやり方で裁き始めるべきかという型を与えたのである。この我々、と私は言う。神は、自分の威光に献げられた民に向かって、預言者エレミヤを通して、この我々についてこう言っている。「私は汝らに、私の心にかなった牧者たちを与える。彼らは教えをもって汝らを養う。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.16
Damnate, inquis, eum, quem ignoratis deliquisse (Jer. III, 15) . Cur? nempe ad hoc ut jam non episcopi, sed mereremur nuncupari vesani atque carnifices. Non metuis, oro, haec mandans, Domini ad Noe sanctissimum dicentis vocem?
PL 13, 820Bあなたは言う。「罪を犯したと諸君が知らない者を断罪せよ」(エレミヤ3:15)〔ミーニュはこの引照をここに刷っているが、前節のエレミヤの引用を指す〕。なぜか。まことに、我々がもはや司教ではなく、狂人や死刑執行人と呼ばれるに値するようになるためである。あなたは、これを命じるにあたって、いと聖なるノアに向かって語る主の声を恐れないのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.17
Sicut olera feni dedi vobis omnia: praeter carnem et sanguinem animae non edetis. Etenim vestrum sanguinem animarum vestrarum exquiram de manibus omnium bestiarum: exquiram animam hominis.
PL 13, 820B「青草のように、私は汝らにすべてを与えた。ただし、肉は血を含んだままで食べてはならない。汝らの魂の血のために、私は汝らの血を、あらゆる獣の手から求め、人の魂を求める。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.18
Qui effuderit sanguinem hominis, pro sanguine hominis effundetur, quia ad imaginem Dei feci hominem (Gen. IX, 3) .
PL 13, 820B「人の血を流す者は、人の血のために流される。私は神の像に人を造ったからである」(創世記9:3)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.19
Non metuis, oro, tantorum te qui videas interfectorem Dei exstitisse servorum, ut adhuc et ipse innocentes jugules, et nos participes fieri tuorum cogas funerum?
PL 13, 820Bあなたは、これほど多くの神の僕たちの殺害者となったのを自分で見ていながら、なおも自ら無実の者たちを殺し、我々をあなたの殺戮にあずからせようとするのを、恐れないのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.20
Cum dictum a socero suo Jethro fuisset Moysi, cur tota detineret populum die: Venit ad me, inquit, populus quaerens judicium a Deo (Exod. XVIII, 15) .
PL 13, 820C舅のエテロがモーセに、なぜ一日じゅう民を引き留めているのかと言ったとき、モーセは言った。「民は、神からの裁きを求めて私のところに来る」(出エジプト記18:15)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.21
Igitur si judicium Dei antistitum tam decet esse justum, quod Dei esse dicatur judicio terminatum, quomodo tu inauditum jubebas damnari a nobis? cum Moysen inveneris dixisse: Venit ad me populus quaerens judicium a Domino (Ibid.) .
PL 13, 820Cそれゆえ、神の司教たちの裁きが、神の裁きによって決着すると言われるほどに正しくあるべきなら、あなたはどうして、弁明を聞かれない者を我々に断罪させるのか。モーセがこう言ったのを、あなたは見いだしているのに。「民は、主からの裁きを求めて私のところに来る」(出エジプト記18)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.22
Si populus idcirco ad nos confluit, ut secundum Dei legem judicetur, cur tu inquies, Damnate innocentem? Itaque cum hoc praeceptum, quod prolatum est a te, non sit veniens ex lege Dei, sed sit plane ex voluntate firmatum diaboli, tandem intellige, quisnam sis.
PL 13, 821A民が、神の律法に従って裁かれるために我々のもとに集まるのなら、なぜあなたは「無実の者を断罪せよ」と言うのか。それゆえ、あなたの口から出されたこの命令は、神の律法から出たものではなく、明らかに悪魔の意志によって固められたものであるから、ついに、あなた自身が何者であるかを悟れ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.23
Uxor Loth conversa in salem est, quod implere nequiverit imperata; nobis, credo, interventu tuo, quia videlicet sis rex Romani imperii, nihil accideret malorum, si falsis praegravatum criminibus damnaremus.
PL 13, 821Aロトの妻は、命じられたことを守れなかったために塩の柱に変えられた。我々には、思うに、あなたの介入のおかげで、すなわちあなたがローマ帝国の王であるがゆえに、偽りの罪状を負わされた者を断罪しても、何の災いも降りかからないというのであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.24
Sacra scriptura in Exodo, Moyses, inquit, ascendit in montem Dei et vocavit eum Deus de monte dicens: Haec dices domui Jacob, et annuntiabis filiis Israel: Ipsi vidistis, quanta fecerim Aegyptiis, et assumpsi vos tamquam supra pinnas aquilae, et adduxi vos ad me: et nunc si auditu audieritis vocem meam et custodieritis testamentum meum, eritis mihi populus abundans prae omnibus gentibus.
PL 13, 821A聖書は出エジプト記で言う。「モーセは神の山に登った。神は山から彼を呼んで言った。ヤコブの家にこう言え、イスラエルの子らにこう告げよ。汝ら自身が、私がエジプト人にしたことを見た。私は汝らを鷲の翼の上に乗せるように担い、私のもとへ連れて来た。今、汝らが私の声を聞き従い、私の契約を守るなら、汝らは諸国民にまさって私の豊かな民となる。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.25
Mea est universa terra. Vos autem eritis mihi regnum sacratissimum, et gens sanctu (Ibid. XIX, 3) . Quomodo gens sancta, si innocentium fuerimus necatores? Quomodo regnum Deo sacratissimum, si praecepta praetereamus ejus?
PL 13, 821B「全地は私のものである。汝らは私にとって、いと聖なる王国、聖なる民〔底本は gens sanctu。sancta と読む〕となる」(出エジプト記19:3)。我々が無実の者を殺す者となるなら、どうして聖なる民であろうか。神の命令を踏み越えるなら、どうして神にとっていと聖なる王国であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.26
Item dicit Deus: Non moechaberis, Non occides, Non falsum testimonium dices adversus proximum tuum (Ibid. XX, 13) . Tu inquis contra: Crede mihi dicenti falsa, et macta innocentem.
PL 13, 821B神はまた言う。「姦淫してはならない。殺してはならない。汝の隣人に対して偽りの証言をしてはならない」(出エジプト記20:13)。あなたはそれに逆らって言う。「偽りを言う私を信じよ。そして無実の者を屠れ」と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.27
Monens Deus dicit in Exodo: Non credes auditui vano, Non consenties cum iniquo fieri testis injustus, Non eris cum compluribus in malitia.
PL 13, 821B神は出エジプト記で戒めて言う。「むなしい噂を信じてはならない。不義の者に与して不当な証人となってはならない。多数とともに悪のうちにあってはならない。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.28
Non appones cum compluribus declinare cum turba, ut declines judicium, et pauperi non miserearis in judicio ejus (Ibid. XXIII, 1) .
PL 13, 821B「裁きを曲げるために、多数とともに群衆に従って傾くことに加わってはならない。貧しい者を、その裁きにおいて憐れんではならない」(出エジプト記23:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.29
Et infra: Non subvertes judicium pauperis in judicio ejus, ab omni verbo iniquo recedes, innocentem et justum non occides, non justificabis impium pro muneribus: munera enim excaecant oculos videntium, et pestiferant sermones justos (Ibid. 6) .
PL 13, 821Cまたそのあと。「貧しい者の裁きにおいて、その裁きを曲げてはならない。不義の言葉からはすべて遠ざかれ。無実の者と義しい者を殺してはならない。贈り物のために不敬な者を義としてはならない。贈り物は見る者の目をくらませ、義しい言葉を損なうからである」(出エジプト記23:6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.30
Ad haec tu excludenda praecepta, subvertere judicium ejus servos compellis; justam tentans etiam muneribus nostram corrumpere dicatam conscientiam Deo.
PL 13, 821Cこれらの命令を退けるために、あなたは神の僕たちに裁きを曲げるよう強いる。さらに、神に献げられた我々の義しい良心〔justam の係りは定かでない。conscientiam にかけて取った〕を、贈り物によって腐らせようと試みているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.31
Si auditu, dicit Deus, audieris vocem meam, et feceris omnia quae dixero tibi, inimicus ero inimicis tuis, et resistam contrariis tuis (Ibid. 22) .
PL 13, 821C神は言う。「汝が私の声をよく聞き、私が汝に言うことをすべて行うなら、私は汝の敵の敵となり、汝に逆らう者たちに立ち向かう」(出エジプト記23:22)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.32
Jam tuum sit probare, praecepisse Deum innocentes esse percutiendos, apostolicam deserendam fidem, et tuam suscipiendam perfidiam.
PL 13, 822A神が、無実の者たちを打つべきこと、使徒の信仰を捨てるべきこと、あなたの不信を受け入れるべきことを命じたと、証明するのは今やあなたの務めである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.33
Cur haec, quae mandatis Domini adversantur, fieri praecipiendum putasti? cum etiam in Levitico Dominum memineris dixisse ad Moysen: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Ego Dominus Deus vester, secundum studia terrae Aegypti, in qua inhabitastis, in ea non facietis, et secundum studia terrae Chananaeorum, in quam ego induxero vos, ibi non facietis, et in legitima eorum non ambulabitis.
PL 13, 822A主の命令に逆らうこれらのことを、なぜあなたは行わせるべきだと考えたのか。あなたは、レビ記で主がモーセにこう言ったことを覚えているはずである。「イスラエルの子らに語り、彼らに言え。私は汝らの神、主である。汝らが住んだエジプトの地の習わしに従って行ってはならない。私が汝らを導き入れるカナンの地の習わしに従って、そこで行ってはならない。彼らの定めに従って歩んではならない。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.34
Judicia mea facietis, et praecepta mea custodite, et ambulate in eis: Ego Dominus Deus vester. Custodite omnia praecepta mea, et omnia judicia mea, et facietis ea: qui fecerit ea homo, vivet in ipsis, Ego Dominus Deus vester (Lev. XVIII, 2) .
PL 13, 822A「汝らは私の裁きを行い、私の命令を守り、それに従って歩め。私は汝らの神、主である。私のすべての命令と、すべての裁きを守り、それを行え。それを行う人は、それによって生きる。私は汝らの神、主である」(レビ記18:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.35
Si in praeceptis Domini docere vales conscriptum, justos esse ad injustorum suggestiones puniendos, recte cuncta te egisse atque agere poteris advertere.
PL 13, 822B義しい者たちが不義の者たちの唆しによって罰せられるべきことが、主の命令のなかに書かれていると、あなたが教えることができるなら、あなたはすべてを正しく行ってきたし、今も行っていると認めることができるだろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.36
Doce in mandatis Dei conscriptum, calumniis petitos ejus cultores a te domus ejus persecutore per nos episcopos esse interimendos. Cur ad hanc per Coarianos tuos deductus es implendam malitiam? quae coegit te causa imperatorem petere calumniis Dei hominem?
PL 13, 822B神の命令のなかに、神を崇める者たちが、その家を迫害するあなたによって、中傷で訴えられ、我々司教によって殺されるべきことが書かれているというのなら、それを教えよ。なぜあなたは、あなたの仲間のアレイオス派によって、この悪事を果たすよう導かれたのか。皇帝であるあなたに、神の人を中傷で訴えさせた理由は何か。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.37
Nunquid non legeras in Levitico dixisse Deum: Nolite mendacio petere neque calumniemini unusquisque proximum (Ib. XIX, 11) ? Et infra: Non mentiemini neque calumniam facietis proximo, et non profanabitis nomen Domini Dei vestri. Ego sum Dominus Deus vester.
PL 13, 822Bあなたは、レビ記で神がこう言ったのを読まなかったのか。「偽りで訴えてはならない。汝らのだれも、隣人を中傷してはならない」(レビ記19:11)。またそのあと。「汝らは偽ってはならない。隣人に中傷をしてはならない。汝らの神、主の名を汚してはならない。私は汝らの神、主である。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.38
Non nocebis proximo tuo, et timebis Dominum Deum tuum. Ego sum Dominus Deus tuus. Non facietis iniquum in judicio. Non accipias personam pauperis, neque miratus fueris ad personam potentis: in justitia judicabis proximum tuum. Non ambulabis in dolo in gente tua.
PL 13, 822C「汝の隣人を害してはならない。汝の神、主を畏れよ。私は汝の神、主である。汝らは裁きにおいて不義を行ってはならない。貧しい者の顔を立ててはならない。権力のある者の顔に感心してはならない。義によって汝の隣人を裁け。汝の民のなかで欺きのうちに歩んではならない。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.39
Non consenties in sanguinem proximi tui, Ego sum Dominus Deus vester. Non odies fratrem tuum sensu tuo, corripiens corripies proximum tuum, et diliges proximum tuum sicut te ipsum, Ego Dominus Deus vester. Legem meam custodite (Ibid. 12) .
PL 13, 822C「汝の隣人の血に同意してはならない。私は汝らの神、主である。汝の心で汝の兄弟を憎んではならない。汝は汝の隣人を必ず戒めよ。そして汝の隣人を汝自身のように愛せ。私は汝らの神、主である。私の律法を守れ」(レビ記19:12)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.40
Haec cum scripta memineris, existimas acceptatores personae nos tuae futuros? Ad innocentis rogasti necem, et cum te contemptum advertisses, tetendisti temet ad genera omnia ingerenda poenarum.
PL 13, 823Aこれらが書かれていることを覚えていながら、あなたは、我々があなたの顔を立てる者になると思うのか。あなたは無実の者の死を求め、自分が軽んじられたと見るや、あらゆる種類の刑罰を加えようと身構えたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.41
Dicit Deus: A facie divitis ne timeas, et honorabis faciem presbyteri et timebis Dominum Deum tuum. Ego sum Dominus Deus tuus (Ibid. 32) . Et tu timeri te potuisse es arbitratus, et exhonorari Athanasium, quem Deus praeceperit honorandum?
PL 13, 823A神は言う。「富める者の顔を恐れるな。年長者の顔を敬い、汝の神、主を畏れよ。私は汝の神、主である」(レビ記19:32)。あなたは、自分が恐れられ得ると考え、神が敬うよう命じたアタナシオスが辱められ得ると考えたのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.42
Non legeras dixisse Deum: Non facietis injuste in judicio, in mensura, et in penso, et in stateris: statera justa pensabitis (Ibid. 35) , et mensura justa est ut statuisses fuisse per nos necandum absentem?
PL 13, 823A「汝らは、裁きにおいても、尺度においても、重さにおいても、秤においても、不正を行ってはならない。汝らは正しい秤で量れ」(レビ記19:35)。神がこう言ったのを読んでいなかったのか。あなたは、不在の者を我々によって殺させるべきだと定めたが、それは正しい尺度なのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.43
Si justum est judicium audiri se proclamantem, absentem puniri, tuae erunt justitiae allegationes apud Deum contra nos, qui tuae temeritatis praecepta respuerimus.
PL 13, 823A聞いてもらいたいと訴えている者が不在のまま罰せられることが正しい裁きだというのなら、あなたの無謀な命令を退けた我々に対して、あなたには神の前での義の申し立てがあるだろう〔audiri se proclamantem の係りは定かでない。「自分が聞かれることを訴える者」と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.44
In Deuteronomio reperitur gloriosus Moyses dixisse ad judices, quos populo dederat: Audite inter fratres vestros, et judicate juste inter medium viri, et inter medium fratris, et in medio proselyti ejus.
PL 13, 823B申命記には、栄光あるモーセが、民に与えた裁き人たちに向かってこう言ったと記されている。「汝らの兄弟たちのあいだで聞き、人とその兄弟、またその寄留者とのあいだで、正しく裁け。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.45
Non accipietis personam in judicio, adversus minorem, aut adversus majorem judicabitis: non sumas personam hominis, quoniam judicium est Dei (Deut. I, 16) .
PL 13, 823B「裁きにおいて顔を立ててはならない。小さい者に対し、また大きい者に対して裁け。人の顔を取ってはならない。裁きは神のものだからである」(申命記1:16)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.46
Et vis, Constanti, credo, quia sis in sublimitate degens regali, accipi tuam personam: es magnopere cupiens eum, cujus sis sanguinem sitiens, mactari per nos Domini sacerdotes.
PL 13, 823Bコンスタンティウスよ、思うに、あなたは王の高みに暮らしているゆえに、自分の顔が立てられることを望んでいる。あなたは、その血に飢えている相手が、主の司教である我々によって殺されることを、ひたすら願っている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.47
Hinc itaque apud te nos detestabiles, quoniam judicium ad Dei sumus voluntatem promentes. Hinc ad gladium putasti tendendam carnificem dexteram tuam, tamquam possis gladio vincere, quos videres propter Dei Filium nec praesentem dubitare amittere vitam, nec perhorrescere mortem.
PL 13, 823Bそれゆえ、我々があなたにとって忌まわしいのは、我々が神の意志に従って裁きを下しているからである。それゆえあなたは、あなたの、死刑執行人のごとき右手を剣へと伸ばすべきだと考えた。まるで、神の子のためには今のこの命を失うことをためらわず、死を恐れもしないとあなたが見ていた者たちを、剣で打ち負かせるかのように。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.48
Ad filios Israel narrat sanctissimus Moyses ex praecepto Dei: Videte, tradidit vobis Dominus Deus vester ante faciem vestram terram: ascendentes possidete, quemadmodum dixit Dominus Deus patrum nostrorum nobis: nolite timere neque formidetis (Ibid. 21) .
PL 13, 823C聖なるモーセは、神の命令によってイスラエルの子らに語る。「見よ。汝らの神、主は、汝らの前にこの地を与えた。上って行って所有せよ。我々の先祖の神、主が我々に言ったとおりに。恐れてはならない。おののいてはならない」(申命記1:21)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.49
Si illis neminem praeter Deum timendum mandatum est, illis imaginem nostrae vocationis portantibus, quanto magis praeter Deum neminem metuere condecet, qui non terras Chananaeorum, Jebusaeorum, et Gergesaeorum, atque Amorrhaeorum simus desiderantes consequi, sed coelestia regna, sed Dei perpetuum amorem?
PL 13, 823C彼らに、神のほかに誰をも恐れてはならないと命じられたのなら、我々の召命の似姿を帯びた彼らに、まして我々には、神のほかに誰をも恐れないことがふさわしい。我々は、カナン人、エブス人、ギルガシ人、アモリ人の地を手に入れようと望むのではなく、天の王国、神の永遠の愛を望んでいるのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.50
Quomodo etenim vigor inanis dignitatis tuae nos ab hoc potuit aut potest proposito flectere, cum praeter Deum statuerimus metuendum neminem?
PL 13, 823C我々は、神のほかに誰をも恐れてはならないと定めているのだから、あなたのむなしい権威の力が、この志から我々をそらすことが、どうしてできたであろうか、またできようか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.51
Non sumus Christiani ex illis, qui dixerunt: Propter quod odiit nos Dominus, eduxit nos de terra Aegypti, tradere nos in manus Amorrhaeorum, et disperdere nos (Ibid. 27) ; sed sumus ex illis, qui dixerunt, ac dicunt ad Deum: Propter te occidimur tota die, aestimati sumus, ut oves occisionis, sed in his omnibus superamus propter eum qui dilexit nos (Rom. VIII, 36) .
PL 13, 823D我々は、次のように言った者たちに連なるキリスト教徒ではない。「主は我々を憎んだがゆえに、エジプトの地から導き出し、我々をアモリ人の手に渡して滅ぼそうとしている」(申命記1:27)。そうではなく、我々は、神に向かってこう言った、また今も言う者たちに連なる者である。「汝のゆえに、我々は一日じゅう殺され、屠られる羊のように見なされている。しかし、これらすべてのなかで、我々を愛した彼のゆえに、我々は勝って余りある」(ローマ8:36)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.52
Non timuimus, neque timemus minas tuas nos, qui novimus nihil posse Deo resistere, ne ut illi pereamus, qui audiunt a Moyse: Fratres vestri averterunt cor vestrum dicentes: Gens magna est et dura multa et potentior vobis, et civitates magnae, et muratae usque ad coelum, sed et filios gigantum vidimus illic (Deut. I, 28) .
PL 13, 824A神に逆らえるものは何もないと知る我々は、あなたの脅しを恐れなかったし、恐れてもいない。モーセからこう聞かされた者たちのように滅びることはない。「汝らの兄弟たちが汝らの心を逸らして言った。大きく強い民で、汝らよりもはるかに力があり、町々は大きく、天に届くまで城壁が築かれている。そこで我々はまた、巨人たちの子らを見た」(申命記1:28)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.53
Non timemus gladium tuum Christiani, qui praesumamus prostratis vobis, Dei religionis inimicis, venturos nos ad convivium patriarcharum, prophetarum, apostolorum ac martyrum. Non metuimus virtutem caduci regni tui, milites divini.
PL 13, 824Aキリスト教徒である我々は、あなたの剣を恐れない。神への信仰の敵である諸君が打ち倒されたとき、我々は族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちの宴に迎えられると確信しているからである。我々は、神の兵士として、あなたの滅びゆく王国の力を恐れない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.54
Non sumus ex illis diffidentiae filiis, qui plus inimicos suos, quam Deum fuerant arbitrati potuisse, ut tuam fragilem vereamur potentiam: si enim non ita Judaei credidissent, quod videlicet plus possent Chananaei, Jebusaei, et Amorrhaei, et caeteri inimici quam Deus, numquam profecto Moysis vocem superhabuissent dicentis: Ne loquamini, neque formidetis ab eis.
PL 13, 824B我々は、不信の子らには連なっていない。彼らは、神よりも自分たちの敵のほうが力があると考えた。だから我々があなたの脆い権力を恐れることはない。もしユダヤ人が、カナン人、エブス人、アモリ人、その他の敵のほうが神よりも力があると考えなかったなら、彼らは決して、モーセの声を軽んじることはなかったはずである。モーセは言った。「彼らのことを口にするな。彼らを恐れるな。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.55
Dominus Deus vester, qui antecedit ante faciem vestram, ipse simul expugnabit eos vobiscum, secundum omnia quaecumque fecit vobis in terra Aegypti, et in deserto hoc quod videtis quomodo fovit te Dominus Deus tuus, sicut quis foveat homo filium suum, in omnem viam quam ambulatis, quoadusque venistis ad hunc locum, deducens vos in igni nocte, ostendens vobis iter, ut ambularetis in ea, et in nube diei (Ibid. 29) .
PL 13, 824B「汝らの神、主は、汝らの前を進み、汝らとともに彼らを討つ。エジプトの地で汝らのためにしたすべてのことに従って、またこの荒れ野で、人が自分の子を養うように、汝の神、主が汝を養ったのを汝らは見ている。汝らが歩んだすべての道で、この場所に着くまで。夜は火のなかで、昼は雲のなかで、汝らを導き、汝らが歩むべき道を示した」(申命記1:29)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.56
Si non post haec salutaria monita, plus potuisse quos contra pugnam gerebant, quam Deum, filii Israel fuissent credentes, numquam profecto ad omnem devenissent interitum.
PL 13, 824Cこれらの救いの戒めのあとで、自分たちが戦いを挑んでいた相手のほうが神よりも力があると、イスラエルの子らが信じなかったなら、彼らが全き滅びに至ることは決してなかったはずである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.57
Potentem igitur esse novimus Deum ad eripiendos nos de manibus tuis, ad coeleste nobis regnum promissum tendentes: timere tuam crudelitatem non poterimus, maxime qui elegerimus a te, non a Deo puniri. Dixisti: Damnate Athanasium.
PL 13, 824Cそれゆえ我々は、我々に約束された天の王国を目指す我々を、神があなたの手から救い出すことができると知っている。我々は、あなたの残酷さを恐れることはできない。ことに、神によってではなく、あなたによって罰せられることを選んだ我々には。あなたは言った。「アタナシオスを断罪せよ」と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.58
Quem eramus, Constanti, damnaturi? illum ne quem videmus Dei Filium confiteri, ut sunt confessi patriarchae, prophetae, apostoli, ac martyres? an te, qui sis negans, ut negavit magister tuus Arius, ut negaverunt Scarioth Judas, et cuncti Judaei?
PL 13, 824Cコンスタンティウスよ、我々は誰を断罪するはずだったのか。族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちが告白したとおりに、神の子を告白していると我々が見ているあの者か。それとも、あなたの師アレイオスが否んだように、イスカリオテのユダとすべてのユダヤ人が否んだように、否んでいるあなたか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.59
Dicit Deus ad Moysem: Non erunt tibi dii alii praeter me: non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem eorum, quaecumque sunt in coelo sursum et eorum quae sunt in terra deorsum, et quaecumque sunt in aquis subtus terram: non adorabis illa, neque servies eis, quoniam ego sum Dominus Deus tuus, Deus zelans, reddens peccata patrum in filiis, in tertiam et quartam progeniem, eis qui oderunt me, et faciens misericordiam in millibus his qui diligunt me, et his qui custodiunt praecepta mea (Ibid. V, 7) .
PL 13, 824C神はモーセに言う。「汝には、私のほかに他の神々があってはならない。上は天にあるもの、下は地にあるもの、地の下の水のなかにあるものの、いかなる像をも、いかなるものの似姿をも、汝のために彫ってはならない。それらを拝んではならず、それらに仕えてはならない。私は汝の神、主、妬む神であり、私を憎む者には、父たちの罪を子らに、三代四代に報い、私を愛し、私の命令を守る者には、千代に至るまで憐れみを施すからである」(申命記5:7)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.60
Et haec dicis divina mandata calcanda: Suscipite idololatriam meam, derelinquite Deum, interficite inimicum meum, non Dei, Athanasium, quo possitis inveniri inter eos, qui oderunt Deum, quibus promiserit se in tertiam et quartam progeniem redditurum; date operam, ne cum illis diligamini a Deo, propter quos dicit: Faciens misericordiam in millia his qui diligunt me, et his qui custodiunt praecepta mea (Ibid. 10) .
PL 13, 825Aあなたはこれら神の命令を踏みにじるべきだと語る。「私の偶像崇拝を受け入れよ。神を捨てよ。私の敵、神の敵ではないアタナシオスを殺せ。そうすれば、神を憎む者たち、すなわち三代四代にわたって報いると神が約束した者たちのうちに、諸君が見いだされることになる。励め、神に愛されることのないように、彼らとともに。その者たちのゆえに神は言う。私を愛し、私の命令を守る者たちには、千代に至るまで憐れみを施す、と」(申命記5:10)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.61
Conspicis, prudentissime imperator, hoc tibi bonum videri, quod sit malum, et hoc malum quod bonum. Aut negabis bonum, aut negabis bona te mala esse intelligere? et mala bona si negas, responde.
PL 13, 825A賢きことこの上ない皇帝よ、あなたに善と見えるものは悪であり、悪と見えるものは善であることが、あなたには分かるだろう。あなたは善を否むのか、それとも、自分が善を悪と解していることを否むのか。また、悪を善と〔解していることを〕否むのなら、答えよ〔この文は構文が崩れており、係りが定かでない。bona te mala esse intelligere の構文に準じて解した〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.62
Bonum est damnare innocentem, an malum? bonum est derelinquere Deum, et ire post idololatriam, an malum? Si dixeris malum, dicetur tibi a nobis: Cur haec tu geris?
PL 13, 825B無実の者を断罪するのは善か、それとも悪か。神を捨てて偶像崇拝に従うのは善か、それとも悪か。あなたが悪と言うなら、我々はあなたに言うであろう。なぜあなたはこれを行うのか、と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.63
Iterum clamat in Deuteronomio Moyses, dicens: Custodire mandata Domini Dei tui, et testimonia, et justificationes quascumque mandavit tibi: et facies quod placitum est, et quod bonum ante Dominum Deum tuum, ut benefiat tibi: et intrabis, et haereditate possidebis terram bonam, quam juravit Dominus patribus vestris (Ib. VI, 17) .
PL 13, 825Bモーセは申命記でまた叫んで言う。「汝の神、主の命令と、証しと、彼が汝に命じたすべての定めを守れ。汝は、汝の神、主の前に喜ばれること、善いことを行え。それは汝に良いことが起こるためである。汝は入って、主が汝らの先祖たちに誓った良い地を、嗣業として所有する」(申命記6:17)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.64
Et tu haec esse bona elegisti, haec Deo placita, ut in contumeliam ejus majestatis idololatria firmetur per tui regni virtutem, et jugulentur hi, qui se ejus fuerint confessi cultores.
PL 13, 825Bところがあなたは、これが善であり神に喜ばれることだと選んだ。神の威光への侮辱として、あなたの王国の力によって偶像崇拝が固められ、神を崇める者と告白した者たちが殺されるように。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.65
Ecce ego, dicit Moyses, dedi ante conspectum vestrum hodie benedictionem et maledictionem: benedictionem, si audieritis mandata Domini Dei vestri, quaecumque ego mando vobis hodie (Ib. XI, 26) .
PL 13, 825Cモーセは言う。「見よ、私は今日、汝らの前に祝福と呪いを置いた。祝福は、私が今日汝らに命じる、汝らの神、主の命令に、汝らが聞き従うなら与えられる」(申命記11:26)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.66
Cum itaque illi sint benedicti qui innocentem non sint punientes, illi Domini servantes mandata, qui inauditum damnare noluerint, tu quomodo te benedictum putas, cum per opus tuum te probes inter maledictos constitutum? aut si non inter maledictos es, cur Moysem spernis dicentem?
PL 13, 825Cそれゆえ、無実の者を罰しない者たちが祝福された者であり、弁明を聞かれない者を断罪しようとしなかった者たちが主の命令を守る者であるなら、あなたは自分の業によって呪われた者のうちに置かれていることを証明しているのに、どうして自分が祝福された者だと考えるのか。あるいは、呪われた者のうちにいないのなら、なぜモーセの言葉を軽んじるのか。モーセは言う。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.67
Si autem inveniatur in te in una civitatum tuarum, quas Dominus Deus tuus dabit tibi, vir aut mulier qui fecerit malignum ante Dominum Deum tuum, transire in testamentum ejus, et venientes servierint diis alienis, et adoraverint eos, aut soli, aut lunae, aut omni, qui sunt in mundo de coelo (Ib. XVII, 2) .
PL 13, 825C「汝の神、主が汝に与える汝の町々の一つに、汝の神、主の前に悪を行い、その契約を踏み越える男または女が汝のうちに見いだされ、行って他の神々に仕え、それらを拝み、あるいは太陽、月、あるいは世にある天のすべてのものを拝むなら」(申命記17:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.68
Et infra: Produces virum illum, aut mulierem illam, et lapidabitis eos in lapidibus, et morientur: in duobus testibus, aut in tribus morietur.
PL 13, 825Dまたそのあと。「汝はその男、またその女を引き出し、石で彼らを打ち殺せ。彼らは死ぬ。二人または三人の証人によって死ぬ。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.69
Moriens, non morietur in uno teste; et manus testium erit super eum in primis ad occidendum illum, et manus totius plebis postremo: et tolles malignum ex vobis ipsis (Ibid. 5) .
PL 13, 825D「死ぬべき者は、一人の証人によっては死なない。証人たちの手が、まず彼を殺すために彼の上に下り、最後に全民の手が下る。汝は汝ら自身のなかから悪を取り除け」(申命記17:5)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.70
Si non es, Constanti, currens cum maledictis, cur non mandatis Dei servi paruisti Moysis? Cur cum ille dicat, duobus tribusve testibus etiam idololatram perire, tu nec quidem audientiam volueris praeberi viro Deo dicato, eique negare fecisti audientiam, cui sis traditus a Deo? ei, inquam, cui si justa defendenti restiteris, morte mori jussus ore fueris Moysis?
PL 13, 826Aコンスタンティウスよ、あなたが呪われた者たちとともに走っているのでないなら、なぜあなたは神の僕モーセの命令に従わなかったのか。彼は、偶像崇拝者でさえ二人か三人の証人によって滅びると言うのに、あなたは、神に献げられた人に弁明の機会が与えられることさえ望まず、神があなたを委ねたその人に、弁明の場を拒ませたのか。その人、と私は言う、正しいことを弁護するその人にあなたが逆らうなら、モーセの口によって、あなたが死をもって死ぬよう命じられることになる、その人に。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.71
Ut enim judicia sacerdotis maneant inviolata, dicit sic: Exsurgens ascendes in locum quemcumque elegerit Dominus Deus tuus invocari nomen ejus ibi: et loquere ad sacerdotes, levitas, aut ad judicem, quicumque factus fuerit in diebus illis: et requirentes nuntiabunt tibi judicium, et facies secundum omne praeceptum quodcumque nuntiaverint tibi, qui sunt in loco illo, in quo elegit Dominus Deus tuus invocari nomen illius ibi, et observa te nimis: facies secundum omnia quaecumque constituerunt tibi; secundum legem, et secundum judicium, quodcumque dixerint, facies: non declinabis a verbo, quodcumque nuntiaverint tibi, facies quodcumque indicaverint tibi, non declinabis dextra aut sinistra: et homo quicumque fecerit in superbia, ne audiat sacerdotes astantes officia exhibere in nomine Domini Dei, aut judicem, quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille, et tolles malum de Israel, et omnis populus audiens timebit, et non impie aget ultra (Ibid. 8) .
PL 13, 826A司教の裁きが侵されないままであるよう、モーセはこう言う。「立ち上がって、汝の神、主がその名を呼ばれるために選ぶ場所へ上れ。そして祭司たち、レビ人たち、またその日々にいる裁き人のもとへ語れ。彼らは尋ねて、汝に裁きを告げる。汝は、主がその名をそこで呼ばれるために選んだその場所にいる彼らが汝に告げるすべての命令に従って行え。大いに身を慎め。彼らが汝のために定めたすべてのことに従って行え。律法に従い、彼らが言う裁きに従って行え。彼らが汝に告げる言葉から逸れてはならない。彼らが汝に示すことを行え。右にも左にも逸れてはならない。もし誰かが高ぶって、主なる神の名のもとに務めに立つ祭司たち、またその日々にいる裁き人に聞かないなら、その人は死ぬ。汝はイスラエルから悪を取り除け。民はみな聞いて恐れ、もはや不敬を行わない」(申命記17:8)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.72
Sed dicis; isto in loco Deo devotissimus Moyses quomodo sacerdotum fecit mentionem, sic et judicis.
PL 13, 826Bしかしあなたは言う。この箇所で、神に最も献身したモーセは、祭司たちに言及したように、裁き人にも言及している、と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.73
Proba te super nos factum judicem, proba ad hoc te constitutum imperatorem, ut nos armis tuis ad omnem implendam voluntatem amici tui diaboli perduceres; cum probare non possis quia praeceptum sit tibi, non solum non dominari episcopis, sed et ita eorum obedire statutis, ut si subvertere eorum decreta tentaveris, si fueris in superbia comprehensus, morte mori jussus sis.
PL 13, 826Bあなたが我々の上に立つ裁き人とされたこと、あなたがあなたの友である悪魔の意志をすべて果たすよう、あなたの武力で我々を導くために皇帝として立てられたことを、証明してみよ。あなたにはそれを証明できない。あなたには、司教たちを支配しないばかりか、その定めに従うことが命じられており、その決定を覆そうと企てて高慢のうちに捕らえられるなら、死をもって死ぬよう命じられているのだから〔quia の係りは定かでない。理由の句と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.74
Quomodo dicere poteris, judicare te posse de episcopis, quibus nisi obedieris, jam, quantum apud Deum, mortis poena fueris multatus?
PL 13, 826Cあなたは、司教たちについて自分が裁くことができると、どうして言えるのか。彼らに従わないなら、あなたはすでに、神の前では死の刑罰を科されているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.75
Cum haec ita sint, tu qui es profanus, ad Dei domesticos, quare istam sumis in Dei sacerdotem auctoritatem? cum etiam ipsos judices Judaeos, tunc quando in lege manebant Dei, ex genere habere permiserit suo.
PL 13, 826Cこのとおりである以上、神の家の者たちに対して不敬なあなたが、神の司教に対してこの権威をなぜ取るのか。神は、ユダヤ人が律法のうちにとどまっていたときでさえ、裁き人たちを自分たちの種族から出すことを許したのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.76
Si enim, inquit Moyses, dixeris, Statuam supra me principem, quomodo et reliquae gentes, quae in circuitu meo: constituens constitues super te ipsum principem, quemcumque elegerit Dominus Deus tuus, ipsum de fratribus vestris constitues: non poteris constituere super te hominem alienigenam, quoniam non est frater vester (Ibid. 14) .
PL 13, 826Cモーセは言う。「もし汝が『私の周りにいる他の諸国民のように、私は自分の上に君主を立てよう』と言うなら、汝は、汝の神、主が選んだ者を、必ず汝自身の上に君主として立てよ。汝らの兄弟たちのなかから彼を立てよ。汝は、異邦人を汝の上に立ててはならない。彼は汝らの兄弟ではないからである」(申命記17:14)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.77
Et subsequitur, cur noluerit alienigenam fieri principem, ne scilicet ad sectam suam traheret alios.
PL 13, 826Dそしてさらに、なぜ神が異邦人が君主となることを望まなかったかが続く。すなわち、他の者たちを自分の宗派へ引き込まないためである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.78
Propterea dicit: Ne revocet nos in Aegyptum (Ibid. 16) , hoc est, ad idolorum cultum; quasi dicat: Quis es tu, inquam, qui tibi usurpasti hanc auctoritatem, quam tibi Deus non tradidit, et si traderet, et inter te esse permitteret, primo in loco Christianum te esse oportuerat, quia scelus esset alienigenam Dei servos judicare, inimicum religionis domesticos Dei.
PL 13, 826Dそれゆえ彼は言う。「我々をエジプトへ連れ戻さないように」(申命記17:16)。すなわち、偶像の崇拝へ、ということである。まるでこう言うかのようである。神があなたに与えなかったこの権威を自分のものにしたあなたは、何者か、と私は言う。たとえ神が与え、あなたが我々のうちにいることを許したとしても〔inter te esse は意味が定かでない。「我々のうちに」の意と取った〕、まずあなたはキリスト教徒でなければならなかった。異邦人が神の僕たちを、信仰の敵が神の家の者たちを裁くのは、悪事だからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.79
Deinde si fuisses Christianus, et te participem censuisset Deus sacerdotibus fieri ad gerendum populum ejus, accipe qualem te esse praeceperit in Deuteronomio.
PL 13, 827Aさらに、あなたがキリスト教徒であったなら、そして神があなたを、神の民を導くために司教たちにあずかる者とすることを認めたなら、神が申命記であなたにどのような者であれと命じたかを聞け。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.80
Et erit cum sederit in principatu suo, scribe hoc in libro ante sacerdotes et levitas, et erit cum ipso, et legetis eis omnes dies vitae ejus, ut discant timere Dominum Deum tuum, custodire omnia mandata haec, et justificationes has facere, ut non extollatur cor ejus a fratribus ejus, et non transgrediatur a mandatis dextra aut sinistra, ut longiturni temporis sit in principatu suo ipse et filii ejus cum ipso in filiis Israel (Ibid. 18) .
PL 13, 827A「彼がその君主の座に着いたとき、これを祭司たちとレビ人たちの前で書に書き写し、それは彼とともにあり、汝らは彼の生涯のすべての日々、彼らにそれを読み聞かせよ。それは、彼が汝の神、主を畏れることを学び、これらすべての命令を守り、これらの定めを行うためであり、その心が兄弟たちの上に高ぶらず、命令から右にも左にも逸れず、彼とその子らが、イスラエルの子らのうちで、その君主の座に長くあるためである」(申命記17:18)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.81
Quid tu hujusmodi habes, nisi omnia contraria, nisi cuncta, quae Dei impugnent domum? Primo es haereticus, deinde persecutor Dei domesticorum; conatus es ac conaris ad Athanasium jugulandum, tamquam is homo, qui non memineris scriptum: Si fuerit homo odiens proximum et insidiatur eum, et surrexerit in eum, et percusserit eum animo, et mortuus fuerit, et fugerit in unam civitatum harum, mittent seniores civitatis illius, et accipient eum inde, et tradent eum in manus exquirentium sanguinem, et morietur; non parces oculo tuo super eum, et mundabis sanguinem innocentis ex illis, et bene tibi erit (Ib. XIX, 11) .
PL 13, 827Bあなたに、これに似たものが何かあるか。あるのはすべて逆のこと、神の家に対抗するもののみである。第一にあなたは異端者であり、次に神の家の者たちの迫害者である。あなたはアタナシオスを絞め殺そうと企て、今も企てている。あたかも、こう書かれているのを覚えていない人のように〔tamquam is homo, qui non memineris は構文が崩れているらしく、このように解した〕。「もし人が隣人を憎み、彼を待ち伏せ、彼に襲いかかり、殺意をもって彼を打ち、彼が死に、その者がこれらの町の一つに逃げ込んだなら、その町の長老たちは人を遣わし、そこから彼を連れ出し、血を求める者たちの手に引き渡す。彼は死ぬ。汝の目は彼を惜しんではならない。汝は無実の者の血を彼らの中から清めよ。そうすれば汝に良いことがある」(申命記19:11)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.82
Et iterum: Non manebit testis unus in testificationem adversus hominem secundum omnem iniquitatem, et secundum omne peccatum, quod cumque peccatur: in ore duorum testium aut trium stabit omnis sermo.
PL 13, 827Bまた。「一人の証人が、いかなる不義についても、いかなる罪についても、人に不利な証言として立つことはできない。二人の証人、あるいは三人の証人の口によって、あらゆる言葉が確定される。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.83
Si autem steterit testis injustus adversus hominem, detrahens ei iniquitatem, stabunt duo homines, quibus est ipsis contradictio, ante Dominum et ante sacerdotem, et in conspectu judicis, quicumque fuerit in diebus illis: et interrogabunt diligenter judices, et ecce testis injustus testificatus est iniqua, resistens adversus fratrem suum, et facite ei, quemadmodum nequiter egit facere adversus fratrem suum, et auferes iniquum ex vobis ipsis; et caeteri audientes timebunt, et non apponent amplius facere verbum malignum hoc in vobis.
PL 13, 827C「しかし、不当な証人が人に不利に立ち、その人に不義を負わせようとするなら、論争するその二人の者は、主の前、祭司の前、またその日々にいる裁き人の目の前に立つ。裁き人たちは念入りに尋問する。そして見よ、不当な証人が、自分の兄弟に逆らって不義を証言したなら、彼が兄弟に対して悪辣に行おうとしたとおりに、彼に行え。汝は汝ら自身のなかから不義の者を取り除け。他の者たちは聞いて恐れ、汝らのなかでこの悪しき言葉を行うことをもはや重ねない。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.84
Non parces oculis tuis super eum, animam pro anima, oculo pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede (Ibid. 15). Cum cernas haec fieri, de te, homicida, Deum statuisse dicas.
PL 13, 827C「汝の目は彼を惜しんではならない。命には命、目には目、歯には歯、手には手、足には足」(申命記19:15)。これらが行われることを見て、人殺しよ、神があなたについて定めたのだと言うがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.85
Quaeso, quid sit aliud dicere, Damnate eum, quem scitis innocentem, facite contra Dei mandata; nisi, evellite corda, tollite vobismet sensus, ultro jugulate vestras animas, licet videntes quia fovea sit, fingite vos caecos, praecipitesque vosmet date in aeternam voraginem, mergite in eam foveam, a qua non vos eripi posse cernitis, vobis ipsis vitam auferte, sumite perpetuam mortem?
PL 13, 827Dお願いだが、「諸君の知る無実の者を断罪せよ。神の命令に背くことをせよ」と言うのは、次のように言うのと何が違うだろうか。「心を引き抜け。自分たちから分別を取り去れ。自ら進んで自分たちの魂を絞め殺せ。穴があると見えていても、盲を装え。永遠の深淵に自分たちを投げ込め。そこから救い出されることはできないと見える穴に沈め。自分たちの命を自ら奪え。永遠の死を受けよ」と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.86
Quid est aliud dicere, Fac quod Deus fieri prohibuit, nisi, estote inimici Deo, acquirite vobis diabolum amicum, date operam ne consequamini paradisum, ne denique regnum coelorum quod vobis promisit si mandata ejus servaveritis, Deus: amate inferna, diligite stagnum ardentem, desiderate esse cum omnibus, qui sunt semper dantes poenas, desiderate dici homines diaboli.
PL 13, 828A「神が禁じたことを行え」と言うのは、次のように言うのと何が違うだろうか。「神の敵となれ。悪魔を友として手に入れよ。楽園を手に入れないよう努めよ。神が、その命令を守るなら諸君に約束した天の王国を、決して手に入れないよう努めよ。陰府を愛せ。燃える沼を慕え。永遠に罰を受け続けるすべての者とともにあることを望め。悪魔の人々と呼ばれることを望め」と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.87
Haec sunt praemia, quae tua egregia conquirunt consilia, haec illa optima quae mortem pariunt sempiternam, haec quae demergunt hominem coelo jam proximum ad inferna. Adhuc non sciebas scriptum, ut ad haec nos rogares mala gerenda?
PL 13, 828Aこれが、あなたの見事な計らいが手に入れようとする報いであり、これが、永遠の死を生む最良のものであり、すでに天に近づいた人を陰府へ沈めるものである。あなたはなお、〔次のように〕書かれていることを知らなかったのか。それで我々に、これらの悪事を行うよう求めたのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.88
Non erit in sacco tuo pondus et pondus, majus aut minus: non erit in domo tua mensura et mensura major et minor: pondus verum et justum erit tibi, et mensura vera et justa erit tibi, ut multorum dierum sis, et bene tibi sit super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi in sorte, quoniam abominabilis est Domino Deo tuo omnis qui facit haec, omnis qui facit iniqua (Ibid. XXV, 13) .
PL 13, 828B「汝の袋のなかに、重さと重さ、大きいものと小さいものがあってはならない。汝の家のなかに、升と升、大きいものと小さいものがあってはならない。汝には、真実で正しい重りがあり、真実で正しい升があるべきである。それは、汝が長い日々を過ごし、汝の神、主が汝に嗣業として与える地の上で、汝に良いことがあるためである。これを行う者、不義を行う者はみな、汝の神、主に忌まれるからである」(申命記25:13)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.89
Pondera integra, et mensuras justas qui non servaverit, abominabilem eum esse cum sacris referatur litteris, credo nos acceptissimos tunc fore putasti, si injuste in eum protulissemus judicium.
PL 13, 828B欠けのない重りと正しい升を守らない者は忌まれる者だと聖なる書に伝えられているのに、あなたは、我々がその者に対して不正な判決を下したなら、思うに、そのとき我々は最も気に入られる者になるだろうと考えたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.90
Moyses, Maledictus, inquit, qui transfert terminos proximi: proximi evellere et de loco transferre in locum prohibemur terminos; et tu, Egredimini, dicis, Dei sacerdotes, terminos justitiae (Ib. XXVII, 17) .
PL 13, 828Bモーセは言う。「隣人の境界を移す者は呪われる」(申命記27:17)。我々は、隣人の境界を引き抜いて、ある場所から別の場所へ移すことを禁じられている。ところがあなたは、「神の司教たちよ、義の境界を踏み越えよ」と言う。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.91
Maledictus, inquit Spiritus sanctus ore Moysi, quicumque declinaverit judicium advenae, orphani, et viduae; et tu ludos tibi praebens de nostro sanguine, dixisti: Punite eum quem ignoratis deliquisse (Ibid. 19) .
PL 13, 828C「寄留者、孤児、やもめの裁きを曲げる者は、だれであれ呪われる」と、聖なる霊はモーセの口を通して言う(申命記27:19)。ところがあなたは、我々の血から自分の見世物を得ながら、「罪を犯したと諸君が知らない者を罰せよ」と言った。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.92
Noluimus, Constanti, esse tecum maledicti; te magis cupientes sumus nobiscum benedictum in sancta inveniri Ecclesia.
PL 13, 828Cコンスタンティウスよ、我々はあなたとともに呪われた者となることを望まなかった。むしろ、あなたが我々とともに祝福された者として、聖なる教会のなかで見いだされることを望んでいる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.93
Non tuam audimus vocem, quae nos Dei incurrere offensam provocat; sed audimus vocem Moysis servi Domini dicentis: Et erit, si non audieritis vocem Domini Dei vestri, custodire et facere omnia mandata ejus, quaecumque ego mandabo tibi hodie, et venient super te omnes maledictiones hae, et invenient te.
PL 13, 828C我々は、神の怒りを買うよう我々を挑発する、あなたの声を聞かない。我々が聞くのは、主の僕モーセの声である。彼は言う。「もし汝らが、汝らの神、主の声に聞き従わず、私が今日汝に命じる彼のすべての命令を守り行わないなら、これらすべての呪いが汝の上に臨み、汝を見いだす。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.94
Maledictus tu in civitate, maledictus tu in agro, maledictae apothecae tuae, et quae sunt reliqua tua, et maledicti filii tui ventris, et nascentia terrae tuae, armenta boum tuorum, et greges ovium tuarum, maledictus tu in gressu tuo.
PL 13, 828C「汝は町で呪われ、畑で呪われる。汝の倉と、汝の残りのものは呪われ、汝の腹の子らも、汝の地の産物も、汝の牛の群れも、汝の羊の群れも呪われる。汝は歩むときも呪われる。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.95
Mittet tibi Dominus taedium et thlipsen, et anxietatem in omnia quocumque immiseris manum tuam, quaecumque facies, quoadusque disperdat te in brevi propter nequitiam studiorum tuorum (Ib. XXVIII, 15) .
PL 13, 828D「主は、汝が手を伸ばすあらゆること、汝が行うすべてのことに、倦怠と艱難(ギリシア語でスリプシス)と不安を送り、汝の営みの悪のゆえに、汝をたちまち滅ぼす」(申命記28:15)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.96
Si non sunt mala studia falsa mittere crimina, persequi Dei cultores, Dei idololatriam introducere in Ecclesiam, manu militari jugulare credentes in unicum Dei Filium, poterunt haec maledicta non te ac tecum apprehendere currentes.
PL 13, 829A偽りの罪状を立てること、神を崇める者たちを迫害すること、神の教会に偶像崇拝を持ち込むこと〔底本は Dei idololatriam … in Ecclesiam。Dei を Ecclesiam にかけて取った〕、神の独り子を信じる者たちを軍の手で殺すことが、悪しき営みでないのなら、これらの呪いが、あなたと、あなたとともに走る者たちに追いつかないこともあり得よう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.97
Convocasti nos ad Dei sacerdotem jugulandum, ad eum interimendum, per quem te praecepta sua audire sanxerit Deus. Et scripsit Moyses verba legis hujus in libro, et dedit eum sacerdotibus et levitis, qui tollunt arcam testamenti Domini, et presbyteriis Israel.
PL 13, 829Aあなたは、神の司教を絞め殺すため、彼を殺すために我々を呼び集めた。神は、彼によってあなたがその命令を聞くよう定めたのに。「モーセはこの律法の言葉を書に書き、それを、主の契約の箱を担う祭司たちとレビ人たち、またイスラエルの長老たちに与えた。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.98
Et mandavit eis Moyses in illa die, dicens: Post septem annos in tempore anni remissionis in die festo scenopegiae in coeundo omnem Israel apparere in conspectu Domini Dei tui, in loco quem elegerit, legetis hanc legem in conspectu Israel, in auribus eorum, convocatis in ecclesiam viris et mulieribus, et natis, et proselyto, qui fuerit in civitatibus vestris, ut audiant et discant timere Dominum Deum vestrum, et audiant facere omnia verba legis hujus: et filii eorum qui nesciunt, audientes discent Dominum Deum vestrum omnibus diebus, quibus ipsi vivunt super terram (Ib. XXXI, 9) .
PL 13, 829A「その日、モーセは彼らに命じて言った。七年の終わり、赦免の年の時に、仮庵の祭りの日に、全イスラエルが集まって、汝の神、主の前、彼が選ぶ場所に現れるとき、汝らはこの律法を、イスラエルの前で、その耳に聞こえるように読め。男も女も、子らも、汝らの町々にいる寄留者も、会衆として呼び集められる。それは彼らが聞いて、汝らの神、主を畏れることを学び、この律法のすべての言葉を行うことを聞くためである。これを知らない彼らの子らも聞いて、彼らが地上に生きるすべての日々、汝らの神、主を学ぶ」(申命記31:9)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.99
Persequeris eum, per quem te audire praeceperit Dominus; agente eo in rebus humanis cohaereticum tuum Georgium mittis successorem, cum tametsi fuisset liberatus jam Athanasius et corpore, tibi non licuerit mittere, sed fuerit ac sit in Dei manu, quem fuisset dignatus populo suo antistitem instituere, per servos videlicet suos, hoc est, catholicos episcopos.
PL 13, 829Bあなたは、主が、その者によってあなたが聞くよう命じた人を迫害している。彼がなお人の世で生きているのに、あなたは、あなたの異端仲間ゲオルギオスを後継者として送る。たとえアタナシオスがすでに肉体からも解き放たれていたとしても、あなたが〔後継者を〕送ることは許されなかった。誰を自分の民の司教として立てるかは、神の手のうちにあったし、今もある。すなわち、神の僕たち、つまり公同の司教たちを通して〔立てるのである〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.100
Neque enim posset impleri virtus Spiritus sancti ad Dei gubernandum populum, nisi is, quem Deus allegisset, cuique manus per catholicos episcopos fuisset imposita, sicut defuncto Moyse, impletum Spiritu sancto invenimus successorem ejus Jesum Nave.
PL 13, 829B神が選んだ者、その者に公同の司教たちを通して手が置かれた者でなければ、聖なる霊の力が、神の民を導くために満たされることはできないからである。モーセが死んだとき、聖なる霊に満たされたその後継者、ヌンの子ヨシュアを我々が見いだすとおりである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.101
Loquitur scriptura sancta dicens: Et Jesus filius Nave impletus est spiritu intelligentiae. Imposuerat enim Moyses manum super eum. Et audierunt eum filii Israel, et fecerunt secundum quod mandavit Dominus Moysi (Ib. XXXIV, 9) .
PL 13, 829C聖なる書は言う。「ヌンの子ヨシュアは、悟りの霊に満たされた。モーセが彼の上に手を置いたからである。イスラエルの子らは彼に聞き従い、主がモーセに命じたとおりに行った」(申命記34:9)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.102
Conspicis ordinationi Dei te obviam isse, contra Dei faciendo voluntatem, temet mucrone gladii tui jugulatum; siquidem non licuerit ordinari nisi fuisset defunctus Athanasius, et defuncto Athanasio, catholicus debuerit per catholicos ordinari episcopos.
PL 13, 829Cあなたは、神の意志に逆らって行うことで、神の任命に立ちはだかり、自分の剣の切っ先で自らを刺したのだと見るだろう。アタナシオスが死んだのでなければ、〔後継者を〕任命することは許されなかった。そしてアタナシオスが死んだのであれば、公同の者が公同の司教たちによって任命されるべきだったのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.103
Loquitur sacra scriptura dixisse ad Jesum Nave Deum: Moyses servus meus defunctus est: nunc itaque surgens, transi Jordanem tu, et omnis populus iste in terra quam ego dabo illis: omnem locum quemcumque ingressi fueritis vestigio pedum tuorum, vobis dabo illum, sicut dixeram Moysi; desertum et ante Libanum usque ad flumen Euphratem et usque ad mare magnum, usque ad solis occasum, erunt fines termini vestri.
PL 13, 830A聖なる書は、神がヌンの子ヨシュアに言ったと語る。「私の僕モーセは死んだ。今、立ち上がって、汝と、この民すべては、私が彼らに与える地へ、ヨルダンを渡れ。汝らの足の裏が踏む場所はすべて、私がモーセに言ったとおり、汝らに与える。荒れ野とレバノンの前から、ユーフラテス川に至るまで、大海に至るまで、日の沈むところまで、汝らの領土の境となる。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.104
Non resistet homo in conspectu tuo per omnes dies vitae tuae, et sicut eram cum Moyse, sic ero tecum et non derelinquam te, neque despiciam te (Jos. I, 2) .
PL 13, 830A「汝の生涯のすべての日々、汝の前に立つ者はない。私がモーセとともにいたように、私は汝とともにいる。私は汝を見捨てず、汝を軽んじない」(ヨシュア記1:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.105
Numquid potest Deus esse cum inimico suo Georgio? numquid ei quem non ordinaverit, quem non elegerit, poterit esse propitius?
PL 13, 830A神が、自分の敵ゲオルギオスとともにいることがあり得るのか。神が任命せず、選ばなかった者に対して、神が慈しみ深くあり得るのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.106
Talis est Georgius, qualis fuerat Arius, quales qui sunt Valens et Ursacius, vel ad quem me destinasti Germaniciensium, Adoxius: neque enim possent nisi de spinis spinae procedere.
PL 13, 830Aゲオルギオスは、かつてのアレイオスのような者、ウァレンスやウルサキウスのような者、あるいは、あなたが私を送った、ゲルマニキアの人々のもとのアドクシオス〔ゲルマニキアの司教エウドクシオスを指す〕のような者である。棘から棘以外が生じることはあり得ないからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.107
Haec ita se habere ex actibus ipsius Georgii legens contestationes Alexandrinorum poteris colligere; et quamvis tibi sceleratum blasphemum illum esse placeat; neque enim aliter tibi esset amantissimus, nisi quia sit sceleratus: tamen haec eo protulerim, ut eximiam possis cernere operam tuam.
PL 13, 830Bこのとおりであることは、ゲオルギオス自身の所業から、アレクサンドリアの人々の訴えを読めば、あなたも知ることができるだろう。あなたはあの悪党の冒瀆者を気に入っているが、彼が悪党でなければ、あなたにとってこれほど愛すべき者でもなかっただろう。それでも、あなたが自分の見事な働きを見極められるように、私はこれらを持ち出したのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.108
Cum igitur non esse Deum cognoscas cum Georgio, sed esse cum Athanasio, quem populo suo instituerit antistitem, cognoscere tandem poteris Dei te ordinationem fuisse conatum destruere, Deum te fuisse in Athanasio persecutum.
PL 13, 830Bそれゆえ、神がゲオルギオスとともにはなく、自分の民の司教として立てたアタナシオスとともにあると知るなら、あなたは、神の任命を壊そうと企てたこと、アタナシオスにおいて神を迫害したことを、ついに悟ることができるだろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.109
Audis enim dicere Deum ad Moysis successorem: Sicut eram cum Moyse, sic ero tecum, et non derelinquam te, neque despiciam te (Ibid., 5) .
PL 13, 830B神がモーセの後継者にこう言うのが、あなたに聞こえるからである。「私がモーセとともにいたように、私は汝とともにいる。私は汝を見捨てず、汝を軽んじない」(ヨシュア記1:5)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.110
Ecce alio loco: Invalesce et viriliter age, custodire et facere sicut praecepit tibi Moyses puer meus: et non declinabis ex illa dextra aut sinistra, ut intelligas in omnibus quaecumque agis: et non recedet liber legis hujus ex ore tuo, et meditaberis in eo die ac nocte, ut custodias facere universa quae scripta sunt: tunc dirigam vias tuas, et tunc intelliges.
PL 13, 830C見よ、別の箇所に。「強くあれ、雄々しく行え。私の僕モーセが汝に命じたように、守り行え。汝はそこから右にも左にも逸れてはならない。それは、汝が行うすべてにおいて悟るためである。この律法の書が汝の口から離れてはならない。汝は昼も夜もそれを思いめぐらせ。書かれたすべてのことを守り行うためである。そのとき私は汝の道をまっすぐにし、そのとき汝は悟る。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.111
Ecce praecepi tibi, invalesce et viriliter age: non est quod expavescas, neque timeas, quoniam tecum est Dominus Deus tuus in omni loco (Ibid., 7) . Jam superest te, sive tu, sive Georgius quae geritis, si sunt venientia ex Dei mandatis, probare.
PL 13, 830C「見よ、私は汝に命じた。強くあれ、雄々しく行え。恐れおののくことはない。汝の神、主が、あらゆる場所で汝とともにいるからである」(ヨシュア記1:7)。あとは、あなたにせよゲオルギオスにせよ、諸君の行うことが神の命令に由来すると証明することだけが残っている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.112
Audis enim promittere se Deum futurum cum successore Moysis, quomodo fuerit et cum Moyse, si modo quae sunt in libro legis scripta servaverit.
PL 13, 830C神が、モーセの後継者とともにいることを、モーセとともにいたようにいることを約束するのが、あなたに聞こえる。ただし、律法の書に書かれたことを守るならば、である。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.113
Si igitur ut haec geras scriptum non inveneris, tuae erit aequitatis tandem advertere vobiscum Arianis non esse Deum, sed illum in vobis mansitare, qui manserit et in Cain.
PL 13, 831Aそれゆえ、これらを行えと書かれているのをあなたが見いださないなら、あなたの公正さにかけて、ついに悟るがよい。アレイオス派である諸君のもとには神はおらず、カインにもとどまったあの者が、諸君のうちにとどまっているということを。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.114
Quae te causa ad haec, Constanti, impulit gerenda, ut potentia regni tui ad tantam perductus superbiam statuisses eum necandum, quem Deus sibi in sacerdotali honore elegerit? Non inveneras in primo Regnorum libro scriptum?
PL 13, 831Aコンスタンティウスよ、何があなたをこれらを行うよう駆り立てたのか。あなたの王国の権力によってこれほどの高慢へ導かれて、神が自分のために司教の栄誉に選んだ人を殺すべきだと定めるとは。サムエル記上に書かれているのを、あなたは見いださなかったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.115
Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque glorietur potens in virtute sua, neque glorietur dives in divitiis suis; sed in hoc glorietur, qui gloriatur, scire et intelligere Deum, et facere judicium et justitiam in medio terrae (Jer. IX, 23) .
PL 13, 831A「知恵ある者は、その知恵を誇ってはならない。力ある者は、その力を誇ってはならない。富める者は、その富を誇ってはならない。誇る者は、次のことを誇れ。神を知り悟ること、そして地の中心で裁きと義を行うことを」(エレミヤ9:23)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.116
Cur haec praeteriens, qui in omni tempore judicium justum facere debueras, injustitiam tecum etiam nos facere cogebas?
PL 13, 831Aあなたはなぜこれを無視したのか。あなたはいつの時にも正しい裁きを行うべきであったのに、なぜ我々にまで、あなたとともに不義を行うよう強いたのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.117
Deponi per nos decreveras catholicum, firmari vero haereticum: sed quando istud sanae fecissent mentis homines? si enim Heli sacerdos, quod filios in sacerdotii honore constituisset indignos, illa audit, quae perpessus est a Domino; quid nos audire ac perpeti mereremur, si catholicum episcopum damnantes, et quidem inauditum, sineremus Georgium fieri Arianum Alexandrinis episcopum?
PL 13, 831Bあなたは、公同の者を我々によって罷免させ、異端者を堅く立てさせようと決めた。しかし、健全な精神の人々が、いつそのようなことをしただろうか。もし祭司エリが、ふさわしくない子らを祭司の栄誉に立てたために、主から受けたあのことを聞かされたのなら、我々は、公同の司教を、しかも弁明も聞かずに断罪して、ゲオルギオスをアレイオス派のアレクサンドリアの司教とならせるなら、どんなことを聞き、どんな苦しみを受けるに値するだろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.118
Et venit, inquit, homo Dei, et dixit: Haec dicit Dominus: Manifeste ostendi me ad domum patris tui ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotium, ut ascenderent ad sacrificium meum, et incenderent incensum, et tollerent ephod.
PL 13, 831B「そして神の人が来て言った。主はこう言う。私は、あなたの父の家にはっきりと自分を現し、イスラエルのすべての部族の中から〔その家を〕私のための祭司職に〔選んだ〕。私の犠牲のもとに上り、香をたき、エフォドを担うためである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.119
Et dedi in domo patris tui omnia frumenta filiorum Israel in escam. Et tu quare respexisti in incensum meum ac sacrificium meum improbo oculo, et honorificasti filios tuos plus quam me, ut benediceres eos a primordio in omnibus sacrificiis Israel coram me?
PL 13, 831B「私はあなたの父の家に、イスラエルの子らのすべての穀物を食物として与えた。それなのにあなたは、なぜ私の香と私の犠牲を悪い目で見たのか。なぜあなたの子らを私よりも重んじて、イスラエルのすべての犠牲において、はじめから私の前で彼らを祝福するようにしたのか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.120
Propter hoc haec dicit Dominus Israel: Dixi, domus tua, et domus patris tui transiet coram me usque in aeternum, et nunc non est.
PL 13, 831C「それゆえ、イスラエルの主はこう言う。私は言った、あなたの家とあなたの父の家は、永遠に私の前を歩むであろう、と。しかし今は、そうではない」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.121
Sic dicit Dominus: Nequaquam mihi, non sic erit a me, quoniam qui honorificant me, honorificabo eos, et qui spernit me, ad nihilum redigetur.
PL 13, 832A「主はこう言う。断じて否、私にとってそうはならない。私を重んじる者を私は重んじ、私を軽んじる者は無に帰せられるからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.122
Et ecce dies veniunt, et disperdam semen tuum, et semen patris tui, et non erit tibi senex in domo mea omnibus diebus, et virum disperdam a sacrario meo, ut deficiant oculi ejus, et defluet anima ejus: et omnis quae superaverit multitudo e domo tua decidet in gladio virorum.
PL 13, 832A「見よ、日が来る。私はあなたの種と、あなたの父の種を滅ぼす。あなたには私の家に、いつまでも老人がいなくなる。私はある者を私の聖所から断ち、その目は衰え、その魂は流れ去る。またあなたの家に生き残る者はみな、人の剣によって倒れる」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.123
Et hoc tibi signum, quod veniet super duos filios tuos hos Ofni et Phinees: in uno die morientur ambo gladio virorum (I Reg. II, 27) .
PL 13, 832A「あなたにとってこれがしるしである。あなたの二人の子、ホフニとピネハスの上に臨むことである。一日のうちに、二人とも人の剣によって死ぬ」(サムエル記上2:27)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.124
Si hanc ille accepit increpationem pro filiis a Deo, qualem nos mereremur accipere pro te, Constanti? credo dictum fuisset nobis: Plus honorificastis Constantium, quam me; quomodo illi dictum est, quod plus honorificaverit filios, quam Deum.
PL 13, 832Aもしエリが、子らのゆえに神からこの叱責を受けたのなら、コンスタンティウスよ、あなたのゆえに我々が受けるにふさわしいのは、どれほどのものか。我々にはこう言われたであろうと私は思う。「汝らは私よりもコンスタンティウスを重んじた」と。エリに、神よりも子らを重んじたと言われたのと同じである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.125
Qua, inquis, de re? quia si tua fecissemus praecepta, Domini inveniebamur sprevisse; quia Georgius sit, ut fuerint filii Heli, filius pestilentiae, quem tu loco Dei hominis Athanasii collocandum per nos censueras.
PL 13, 832B何のことか、とあなたは言う。あなたの命令を果たしていたなら、我々は主の〔命令〕を軽んじた者と見なされたはずだからである。ゲオルギオスは、エリの子らがそうであったように、疫病の子であるが、あなたは彼を、神の人アタナシオスの座に、我々の手で据えさせようと定めていた。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.126
Deinde cum dicat Deus: Qui me honorificaverit, honorificabitur, et qui me spernit, ad nihilum redigetur (Ibid., 30) ; si tuam contra ipsius divina mandata prolatam vocem sacrilegam audiremus, honorificaveramus Deum? an si te nihil esse judicantes illius tantum sacris statutis parere niteremur?
PL 13, 832Bさらに、神が「私を重んじる者は重んじられ、私を軽んじる者は無に帰せられる」(サムエル記上2:30)と言っているのに、神自身の聖なる命令に背いて発せられたあなたの瀆聖的な声に我々が従っていたなら、我々は神を重んじたことになったか。それとも、あなたを無に等しいと判断して、神の聖なる定めにのみ従おうと努めるときにこそ、〔神を重んじることになる〕のか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.127
Interea tu gaude, quia sis exhonorans Deum. Audis enim ipsum dicentem, quod venturi sint ad nihilum omnes eum spernentes. An negabis te exhonorasse Dominum tollendo sacerdotes e plebibus, quos ordinavit ille?
PL 13, 832Bさしあたりあなたは喜ぶがよい。あなたは神を軽んじているのだから。神自身が、自分を軽んじる者はみな無に帰するであろうと言うのを、あなたは聞いている。それとも、神が任命した司教たちを、諸教会から取り除くことによって、あなたが主を軽んじたことを否定するのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.128
An negabis te exhonorasse Dominum, quando contra sancita ipsius coegeris sacerdotes ejus damnare absentem, inauditum, et quidem falsis criminibus per te ac tuos petitum?
PL 13, 832Cそれとも、主の定めに背いて、主の司教たちに、不在で、弁明を聞かれてもいない者を断罪することを強い、しかもあなたとあなたの一味が偽りの罪状で訴え出た者を断罪させたとき、あなたが主を軽んじたことを否定するのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.129
Non ergo exhonorasti Deum, quando tuleris apostolicam atque evangelicam traditionem, et idololatriam, quam Arius aedificaverit in corde, diabolus statueris ab hominibus cultoribus teneri Dei?
PL 13, 833Aでは、使徒と福音書の伝承を取り去り、アレイオスが心の中に築いた偶像崇拝を、悪魔〔である、あなた〕が、神を崇める人々に守らせようと定めたとき、あなたは神を軽んじたのではないというのか〔diabolus は主格で係りが定かでない。statueris の主語(コンスタンティウス)への同格と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.130
Cum haec ita sint, jam tuae erit prudentiae aestimare, quid tibi agendum expediat, utrum ne hic corrigens errores tuos, consecutus veniam tantorum scelerum, inter Dei inveniri statuas domesticos; an redactus ad nihilum, sicut promittit spernentibus se Dominus, incipias in perpetuum dare poenas, quas dant hi quorum tenere delegeris itinera.
PL 13, 833A事情がこのとおりである以上、いまやあなた自身の思慮が、何をすべきが得策かを見極めることになろう。ここで己の誤りを正し、これほどの罪の赦しを得て、神の家の者たちの中に数えられるよう定めるのか。それとも、自分を軽んじる者に主が約束するとおり、無に帰せられて、あなたが道を歩むことを選んだ者たちが受けているのと同じ刑罰を、永遠に受け始めるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.131
Et ut plane videre possis, quae te maneant pericula, propterea quod sis exhonorans divinitatem, accipe Samueli etiam quae dicantur propter Heli filios: Et dixit Dominus ad Samuel: ecce ego facio verba mea in Israel, et omnis qui audierit ea, tinnient utraeque aures ejus, in illo die, quo suscitabo super Heli omnia quae locutus sum in domo ejus, et consummabo quae praedixi ei, quoniam ego ulciscor in domo ejus usque in aeternum propter iniquitatem filiorum ejus, quam ego scio; quoniam contemnentes Dominum mala locuti sunt filii ejus, et non monuit eos neque castigavit.
PL 13, 833Aあなたが神性を軽んじているために、どのような危険があなたを待っているかをはっきり見られるよう、エリの子らのゆえにサムエルに告げられたことも聞くがよい。「主はサムエルに言った。見よ、私はイスラエルに私の言葉を行う。それを聞く者はみな、両の耳が鳴るであろう。その日、私はエリの家について語ったすべてのことを、彼の上に起こし、あらかじめ告げたことを成し遂げる。私は彼の家に、永遠に報復するからである。彼の子らの不義のゆえであり、私はそれを知っている。彼の子らは主を侮って悪事を語ったのに、彼は子らを戒めず、懲らしもしなかったからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.132
Et nunc sic juravi domui Heli, si propitiabitur iniquitas in domo Heli, in incenso, aut in sacrificiis in sempiternum (I Reg. III, 11) . Si haec Heli sunt promissa propter delictum filiorum, quid tibi propter sacrilegium tuum?
PL 13, 833B「それゆえ今、私はエリの家にこう誓った。エリの家の不義は、香によっても、犠牲によっても、とこしえに贖われることはない」(サムエル記上3:11)。エリにこれが約束されたのが、子らの罪のゆえであるなら、あなたの冒瀆のゆえには何が〔約束されるか〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.133
Si illi haec in aeternum sunt promissa, quid tibi agenti tanta? Si filios Heli dixit Deus male locutos de se, quanto magis dicat te qui susceperis Arii blasphemiam ad impugnandam scilicet fidem, quam patriarchae, prophetae, apostoli, et omnes tenuerunt martyres!
PL 13, 833Bエリにこれが永遠に約束されたのなら、これほどのことを行うあなたには何が〔約束されるか〕。神がエリの子らを、自分について悪く語った者と言ったのなら、まして、アレイオスの冒瀆を受け入れた〔あなた〕についてはどれほどのことを言うであろうか。しかもその冒瀆は、父祖たち、預言者たち、使徒たち、そしてすべての殉教者が守った信仰を攻撃するためである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.134
Rogamus te inter haec gerere factorum tuorum poenitentiam, considerans saltem quae filiis Heli exhonorantibus Deum acciderint. Heli (Ibid., 21) , inquit scriptura, senex erat valde, et filii ejus euntes abierant, et erat maligna via eorum coram Domino.
PL 13, 833C我々はあなたに願う。そのさなかにあって、自らの行いを悔い改めよ。少なくとも、神を軽んじたエリの子らに何が起こったかを考えよ。聖書は言う。「エリ(サムエル記上3:21)はたいへん年老いており、その子らは出て行ってしまい、彼らの道は主の前に邪悪であった」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.135
Et factum est in diebus illis, et convenerunt alienigenae in pugnam ad Israel (I Reg. IV, 1) .
PL 13, 833C「そしてその日々に、異邦人たちが集まって、イスラエルに戦いを挑んだ」(サムエル記上4:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.136
Et infra: Et inclinavit pugna, et cecidit vir Israel coram alienigenis, et vulnerati sunt in acie in campo, quatuor millia hominum: et venit populus in castra, et dixerunt majores natu Israel: Propter quid deficere fecit nos hodie Dominus coram alienigenis?
PL 13, 833Cさらに下に言う。「戦いは傾き、イスラエルの人々は異邦人たちの前に倒れた。戦場で四千人が傷を負った。民は陣営に戻り、イスラエルの長老たちは言った。なぜ主は今日、我々を異邦人たちの前で打ちひしがせたのか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.137
Tollamus igitur arcam Domini Dei nostri ex Selon, et exeat in medio nostrum, et liberabit nos de manibus inimicorum nostrorum.
PL 13, 833C「それゆえ、我々の神である主の箱を、シロから担ぎ出そう。それが我々の中に出て行けば、我々を敵の手から救うであろう」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.138
Et misit populus ad Selon, et sustulerunt inde arcam Domini, ubi sedebat Cherubin: et ambo filii Heli cum arca Dei ibant, Ofni et Phinees (Ibid., 2) .
PL 13, 833D「そこで民はシロに人を遣わし、彼らはそこから、ケルビムが座している主の箱を担ぎ出した。エリの二人の子、ホフニとピネハスが、神の箱とともに行った」(サムエル記上4:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.139
Et infra: Expugnaverunt illos, et defecit vir Israel a conspectu alienigenarum, et fugit unusquisque in tabernaculum suum, et facta est plaga magna valde, et ceciderunt ex Israel triginta millia virorum: et arca Dei capta est, et ambo filii Heli mortui sunt (Ibid., 10) .
PL 13, 833Dさらに下に言う。「彼らは彼らを打ち破り、イスラエルの人々は異邦人たちの目の前から崩れ、めいめいが自分の天幕に逃げ込んだ。打撃ははなはだ大きく、イスラエルから三万人が倒れた。神の箱は奪われ、エリの二人の子はともに死んだ」(サムエル記上4:10)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.140
Et infra: Et vir properans accessit ad Heli, dixitque ei: Ego sum qui veni de castris fugiens de praelio hodie. Et dixit Heli: Qui sermo factus est, filiole?
PL 13, 834Aさらに下に言う。「そして一人の男が急いでエリのもとに来て言った。私は陣営から来た者です。今日、戦いから逃げてきました。エリは言った。何があったのか、わが子よ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.141
Et respondit vir, et dixit: Fugit vir Israel a facie alienigenarum, et facta est plaga magna in populo, et ambo filii tui mortui sunt, et arca Dei capta est.
PL 13, 834A「その男は答えて言った。イスラエルの人々は異邦人たちの前から逃げ、民の間に大きな打撃がありました。あなたの二人の子も死に、神の箱は奪われました」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.142
Et factum est cum audisset, Arca Dei capta est, cecidit supinus de sella juxta portam, et contribulatum est dorsum ejus, et mortuus est; quoniam senex erat et gravis homo, et ipse judicabat in Israel viginti annis (Ibid., 16) .
PL 13, 834A「そして、神の箱は奪われたと〔男が〕言うのを聞いたとき、エリは門のかたわらの椅子から仰向けに落ち、背骨が砕けて死んだ。老いて重い人であったからである。彼は二十年間、イスラエルを裁いていた」(サムエル記上4:16)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.143
Si haec mala Heli sacerdoti et judici Israelitarum uno die venerunt, propterea quod non, ut fuerat dignum, suos castigasset filios, quid tibi religionis Dei destructori cernis venturum, isto in loco probandum tibi censui.
PL 13, 834A祭司であり、イスラエル人の裁き人であったエリに、これらの災いが一日で臨んだのは、ふさわしく自分の子らを懲らしめなかったためである。それなら、神の宗教を破壊するあなたに何が臨もうとしているかは、あなた自身が見て取るがよい。私はこの箇所であなたに示すべきだと考えた。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.144
Quod enim ex Dei veniat voluntate, ut nos ejus servi subjiciamur vobis persecutoribus nostris, dixisse te non negabis: Nisi nostra fides, hoc est, haec, quae dicitur a Lucifero Ariana, fuisset catholica, numquam in omnes plebes accepissem potestatem.
PL 13, 834Aというのは、我々神の僕たちが、迫害者である諸君に服従させられるのは神の意志から出ることだと、あなたは言ったことを否定しないであろう。「我々の信仰、すなわちルキフェルがアレイオス派のものと呼ぶこの信仰が、公同のものでなかったなら、私はすべての教会に対する権力を決して得なかったであろう」と。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.145
Si ita est, potuit et illorum allophilorum, qui arcam ceperant Dei, quisquam fuisse melior, quam est Dei cultor.
PL 13, 834Bもしそうなら、神の箱を奪ったあの異民族の者たちの中にも、神を崇める者より優れた者が誰かいたことになろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.146
Utique tu dicis fidem tuam, quam nos novimus haereticam, hoc tibi praestitisse: sed et Maxentius, Nero, et cuncti illi persecutores domus Dei dixerunt deorum suorum potentia fuisse factum, ut Christiani sub illorum ditionem veniremus.
PL 13, 834Bあなたは確かに、我々が異端と知っているあなたの信仰が、あなたにこれを授けたのだと言う。しかしマクセンティウスも、ネロも、神の家を迫害したあの者たちすべても、我々キリスト教徒が彼らの支配下に入ったのは、自分たちの神々の力によるのだと言った。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.147
Percurre quae acciderint illis, qui arcam se Dei coepisse laetabantur, qui virtute deorum suorum vicisse se Israelitas dicebant, et invenies unum te ex illis qui Dei fuerint domum persecuti.
PL 13, 834B神の箱を奪ったことを喜び、自分たちの神々の力でイスラエル人に勝ったと言っていた者たちに何が起こったかをたどってみよ。そうすれば、あなたが、神の家を迫害したあの者たちの一人であることがわかるであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.148
Et alienigenae abstulerunt arcam Dei ex Abenezer, et intulerunt illam in Azotum; et sustulerunt alienigenae arcam, et intulerunt illam in domum Dagon, et collocaverunt illam juxta Dagon: et mane vigilaverunt Azoti, et intraverunt in domum Dagon, et viderunt: et ecce Dagon cecidit in faciem suam ante arcam Dei; et sustulerunt Dagon: et statuerunt in locum suum.
PL 13, 834C「そして異邦人たちは神の箱をエベン・エゼルから奪い、それをアシュドドに運び入れた。異邦人たちは箱を取り、ダゴンの家に運び入れ、ダゴンのかたわらに据えた。朝、アシュドドの人々が早く起きてダゴンの家に入り、見た。見よ、ダゴンは神の箱の前でうつぶせに倒れていた。彼らはダゴンを起こして、もとの場所に立てた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.149
Et gravata est manus Domini super Azotos, et cruciabat illos, et percussit illos in domibus eorum, in Azotum, et regiones ejus.
PL 13, 834C「そして主の手はアシュドドの人々の上に重くのしかかり、彼らを苦しめ、アシュドドとその地方で、彼らをその家々の中で打った」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.150
Et factum est, cum ante lucem vigilassent, et Dagon ceciderat in faciem ante arcam testamenti Domini; et caput Dagon, et ambo vestigia manus ejus ablata erant per partes centum, et ambo articuli manus illius ceciderunt in limen (I Reg. V, 1) .
PL 13, 834C「そして、彼らが夜明け前に起きてみると、ダゴンは主の契約の箱の前で、またうつぶせに倒れていた。ダゴンの頭と、その両手のひらは、百に砕かれて取り去られ、その手の両の関節は敷居の上に落ちていた」(サムエル記上5:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.151
Et infra: Et gravata est manus Domini super Azotum, et induxit illis mures, et facta est confusio mortis magna in civitate: et viderunt viri Azoti, quoniam sic est, et dixerunt: Quoniam non sedebit arca Domini Dei Israel nobiscum: Quoniam dura est manus illius super nos, et super Dagon deum nostrum.
PL 13, 834Cさらに下に言う。「そして主の手はアシュドドの上に重くのしかかり、彼らに鼠を送り込み、町に死の大きな混乱が起こった。アシュドドの人々は、事がこのとおりであるのを見て言った。イスラエルの神、主の箱は、我々のもとにとどまってはならない。その手は我々の上にも、我々の神ダゴンの上にも、厳しいからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.152
Et mittunt, et convocant reliquos alienigenarum ad se, et dicunt, quid faciemus de arca Dei Israel? et dixerunt Gethaei: Transeat arca Dei Israel in Geth.
PL 13, 834D「そして彼らは人を遣わし、異邦人たちの残りの者を自分たちのもとに呼び集めて言った。イスラエルの神の箱を、どうしようか。ガトの人々は言った。イスラエルの神の箱はガトに移すがよい」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.153
Et factum est, postquam translata est arca Dei, facta manus Domini in civitate, et est facta turbatio magna valde: et percussit viros civitatis a minimo usque ad maximum, et ebullivit illis mures in sedibus, et fecerunt sibi Gethaei sedes pelliceas, et miserunt arcam Dei in Ascalonem.
PL 13, 834D「そして、神の箱が移されたのち、主の手が町に臨み、はなはだ大きな混乱が起こった。主は町の人々を、小さい者から大きい者まで打ち、彼らの座に鼠がわき出た。ガトの人々は自分たちのために皮の座を作り、神の箱をアシュケロンに送った」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.154
Et factum est, ut intravit arca Dei Israel in Ascalonem, exclamaverunt Ascalonenses dicentes: Ut quid misistis arcam Dei Israel ad nos, ut morti tradat nos, et populum nostrum? et mittunt et convocant regulos alienigenarum, et dixerunt: Remittite arcam Dei Israel, et reducatur in locum suum, et non morti dabit nos, et populum nostrum: quia acta est confusio gravis in civitate tota, gravis valde, ut intravit arca Dei: et qui vivebant, et non sunt mortui, percussi sunt sedibus suis: et ascendit clamor civitatum usque ad coelum (Ibid., 6) .
PL 13, 835A「そして、イスラエルの神の箱がアシュケロンに入ると、アシュケロンの人々は叫んで言った。なぜ汝らはイスラエルの神の箱を我々のもとに送ったのか。我々とわが民を死に渡すためか。そして人を遣わして異邦人たちの小君主たちを呼び集めて言った。イスラエルの神の箱を送り返せ。もとの場所に戻せ。そうすれば、我々とわが民を死に渡さないであろう。神の箱が入ってから、町全体に重い混乱が起こり、はなはだ重かったからである。生き残って死ななかった者たちも、その座において打たれた。そして町々の叫びは天にまで上った」(サムエル記上5:6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.155
Vides, Constanti, quomodo sinat Deus noster humiliatam videri religionem suam a vobis alienigenis, et eo quidem usque humiliatam, donec etiam vos, persecutores verae religionis, videatis non esse Deum alium praeter Deum nostrum.
PL 13, 835A見るがよい、コンスタンティウスよ。我々の神が、自らの宗教が諸君異邦人によって辱められるのを、どのようにして許しているかを。しかも、真の宗教の迫害者である諸君さえ、我々の神のほかに別の神はいないと悟るまで、辱められるのを許しているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.156
Sed ut iterum ad Athanasii redeam causam; numquid non sciebas scriptum in Regnorum libro primo: Et Samuel judicabat populum Israel in omnibus sanctificationibus (Ibid., VII, 16) ; ut imperandum putares per Domini sacerdotes fuisse damnandum innocentem?
PL 13, 835Bだが、もう一度アタナシオスの件に戻ろう。サムエル記上に、「サムエルはイスラエルの民を、すべての聖所で裁いていた」(サムエル記上7:16)と書かれているのを、あなたは知らなかったのか。それでいて、主の司教たちを通じて無実の者を断罪させる〔こと〕が、皇帝として命じるべきことだと考えたのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.157
Legisti Samuel, quod in omni sanctificatione judicarit populum Dei; et quia nolumus ab hac recedere justa via judicandi, perpetimur persecutionem a te.
PL 13, 835Bあなたは、サムエルが神の民をすべての聖所で裁いたと読んだ。そして我々は、この正しい裁きの道から離れようとしないので、あなたから迫害を耐え忍んでいる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.158
At hoc non novum, quando Saul persecutus fuerit justum Samuelem, cur ei vera dixerit, equidem eum per quem fuerit in regem unctus, per quem eum Dominus ad tantam provexerat gloriam.
PL 13, 835Bだがこれは新しいことではない。サウルは義人サムエルを迫害したのであり、それは、サムエルが彼に真実を語ったからである。しかもサウルは、自分を王に油注いだ当の人、主が彼をこれほどの栄光に引き上げたその人を迫害したのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.159
Persequebatur Saul Domini prophetam atque sacerdotem, quia non compos fuerat mentis: Saul alioquin quomodo sospes persequeretur eum, quem sciret Dei ministrum, Dei spiritu plenum? persequebatur eum, quem jugiter propter persecutoris ignorabat ingemuisse salutem.
PL 13, 835Cサウルは主の預言者であり祭司である人を迫害した。正気を失っていたからである。そうでなければ、サウルが正気のまま、神の僕であり神の霊に満ちていると知っていた人を、どうして迫害できただろうか。彼が迫害したのは、迫害する自分の救いのためにたえず嘆いていた人であったのに、そのことを彼は知らなかった。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.160
Loquitur in libro primo Regnorum scriptura dixisse Dominum ad Samuel: Usquequo luges tu in Saul? ecce expello illum, ne regnet super Israel: imple cornu tuum oleo, et veni, mittam te in domo Jesse usque in Bethlehem, quoniam vidi in filiis Jesse mihi in regem.
PL 13, 835C聖書は、サムエル記上で、主がサムエルにこう言ったと語っている。「あなたはいつまでサウルのために嘆くのか。見よ、私は彼を退ける。彼がイスラエルの上に王であり続けないためである。あなたの角に油を満たして来なさい。私はあなたを、ベツレヘムまで、エッサイの家に遣わす。私はエッサイの子らの中に、私のために王を見いだしたからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.161
Et dixit Samuel: Quomodo ibo, ne audiat Saul, et occidat me (Ib. XVI, 1) ? Eum quaerebat consumere, quem jam multis meminerat modis Dei esse hominem: homo Dei veniam persecutori poscendo non desistit, contra pestilentiae factus filius ejus auferre animam quaerit: eo etenim usque persecutor exstitit Samuelis Domini sacerdotis Saul, ut dixerit Domino dicenti sibi: Veni, mittam te: Et quomodo ibo? audiet Saul, et occidet me (Ibid.) .
PL 13, 835Cサムエルは言った。「どうして行けましょう。サウルが聞いて、私を殺すでしょう」(サムエル記上16:1)。サウルは、神の人であることをすでに多くの仕方で思い知らされていたはずの人を、滅ぼそうとしていたのである。神の人は迫害者のために赦しを求めてやまなかったのに、疫病の子となったサウルは、その命を奪おうとする〔底本の語順では「ejus」の係りが定かでない。サムエルの命と取った〕。主の祭司サムエルの迫害者にサウルがなったのは、主が彼に「行け、私はあなたを遣わす」と言ったとき、主に向かって、「どうして行けましょう。サウルが聞いて、私を殺すでしょう」(サムエル記上16)と言わせるほどであった。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.162
Conspicis, Constanti, recedentibus vobis a Deo non vos homines, sed feras, sed belluas, atque latrones aestimari.
PL 13, 835D見るがよい、コンスタンティウスよ。諸君が神から離れるとき、諸君は人間ではなく、野獣、獣、盗賊と見なされるのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.163
Aut numquid in hoc, quod Athanasium injuste persequeris, non eris Sauli comparandus? quando sis ita jugulare cupiens innocentem Athanasium, quomodo et ille fuerit interficere desiderans, non solum Samuelem, sed et David.
PL 13, 835Dそれとも、あなたがアタナシオスを不当に迫害している点で、サウルになぞらえられることはないのか。あなたは無実のアタナシオスを、サウルがサムエルのみならずダビデをも殺そうと望んだのと同じように、ほふることを切望しているではないか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.164
Eos Saul nempe interficere minabatur, cum quibus cognoscebat esse Deum. Et vidit, inquit scriptura, Saul, quoniam Dominus cum David est, et omnis Israel diligebat eum: et magis adjecit Saul timere a facie David (Ib., XVIII, 28) .
PL 13, 836Aサウルは、神がともにいると知っていた者たちを殺すと脅したのである。聖書は言う。「サウルは、主がダビデとともにおり、イスラエルのすべての人が彼を愛しているのを見た。サウルはますます、ダビデの顔を恐れるようになった」(サムエル記上18:28)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.165
Et locutus est Saul ad Jonathan filium suum, et ad omnes pueros suos, occidere David (Ib., XIX, 1) . Responde, imperator impudentissime; si haec gerere potest Dei habens spiritum.
PL 13, 836A「そしてサウルは、その子ヨナタンと、すべての家来たちに、ダビデを殺せと語った」(サムエル記上19:1)。答えよ、このうえなく恥知らずな皇帝よ。神の霊を持つ者に、このようなことができるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.166
Quo Saul coepit haec gerere tempore? nempe quo per Samuel maledictus reprobatus est, eodem etenim tempore scriptum est recessisse Dominum ab eo, cum David vero fuisse.
PL 13, 836Aサウルがこのようなことを行い始めたのは、いつのことか。まさしく、サムエルによって呪われ、見捨てられたときである。同じ時に、主が彼から離れ、ダビデとともにいたと書かれているからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.167
Quibus rebus probatur vos esse Arianos sine spiritu Dei, qui persequimini Athanasium virum plenum Spiritu sancto. Et erat, inquit, David in omnibus viis suis sapiens, et Dominus erat cum illo, et omnis Israel et Juda diligebant David (Ib., XVIII, 34) .
PL 13, 836Aこれらのことから、聖なる霊に満ちた人アタナシオスを迫害する諸君アレイオス派は、神の霊を持たない者たちであることが証明される。聖書は言う。「ダビデはそのすべての道において賢く、主は彼とともにおり、イスラエルとユダのすべての人がダビデを愛した」(サムエル記上18:34)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.168
Igitur ut ea te agere possis cognoscere circa Athanasium, quae egerit Saul circa David, accipe scriptum: Et Jonatha filius Saul diligebat David valde, et indicavit Jonatha David dicens: Saul quaerit occidere te (Ib. XIX, 1) .
PL 13, 836Bそれゆえ、あなたがアタナシオスに対して行っていることは、サウルがダビデに対して行ったことと同じだと悟れるように、書かれているところを聞くがよい。「サウルの子ヨナタンは、ダビデをたいへん愛していた。ヨナタンはダビデに知らせて言った。サウルがあなたを殺そうとしている」(サムエル記上19:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.169
Et infra: Et locutus est Jonatha ad patrem suum dicens: Noli peccare, rex, in servum tuum David, quoniam non peccavit in te, et facta ejus bona sunt valde, et posuit animam suam in manibus suis, et occidit alienigenam, et fecit Dominus salutem in Israel; et omnis Israel viderunt, et gavisi sunt.
PL 13, 836Bさらに下に言う。「ヨナタンは父に語って言った。王よ、あなたのしもべダビデに対して罪を犯してはなりません。彼はあなたに対して罪を犯しておらず、その行いはたいへん善いものです。彼は自分の命を自分の手に置いて異邦人を討ち、主はイスラエルに救いをもたらしました。イスラエルのすべての人がそれを見て、喜びました」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.170
Et ut quid peccas in sanguinem, et occidere vis David sine causa? Et audivit Saul vocem Jonathae filii sui: et juravit Saul dicens: Vivit Dominus, si mortuus fuerit David (Ibid., 4) .
PL 13, 836B「なぜあなたは、血に対して罪を犯し、理由もなくダビデを殺そうとするのですか」。「サウルは子ヨナタンの声を聞き入れた。そしてサウルは誓って言った。主は生きている。ダビデは死なない」(サムエル記上19:4)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.171
Et infra: Et adjectum est bellum fieri, et invaluit David, et expugnavit alienigenas, et percussit illos plaga magna, et fugerunt a facie David.
PL 13, 836Cさらに下に言う。「そして戦いがまた起こり、ダビデは力を増して異邦人たちを討ち、彼らを大きな打撃で打ち、彼らはダビデの顔の前から逃げた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.172
Et factus est in Saul spiritus malus, et ipse in domo sua dormiebat, et erat in manu ejus lancea, et ecce psallebat in manibus suis: et quaerebat Saul percutere lancea David, et percussit, et declinavit David a facie Saul: et percussit lancea in parietem, et David fugit, et salvus factus est.
PL 13, 836C「そしてサウルに悪い霊が臨み、彼は自分の家で眠っていた。その手には槍があり、見よ、ダビデは手で琴を奏でていた。サウルは槍でダビデを突こうとして、突いたが、ダビデはサウルの前から身をかわし、槍は壁に突き刺さった。ダビデは逃げて、救われた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.173
Et factum est in illa nocte, et misit Saul nuncios ad domum David, ut custodirent illum, quo mane occideret illum (Ibid., 8) . Et David fugit, et salvus factus est: et venit ad Samuel in Armathen, et renunciavit ei omnia quae fecit Saul (Ibid., 18) .
PL 13, 836C「そしてその夜、サウルはダビデの家に使者たちを遣わした。彼を見張らせ、朝になって殺すためである」(サムエル記上19:8)。「ダビデは逃げて、救われた。そしてアルマテンのサムエルのもとに来て、サウルが自分にしたことをすべて告げた」(サムエル記上19:18)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.174
Et infra: Et factus est iratus in Jonathan Saul valde (Ibid., XX, 30) . Et infra: Et dixit: Mitte haec, accipe juvenem, quoniam filius mortis est.
PL 13, 836Dさらに下に言う。「サウルはヨナタンに対して激しく怒った」(サムエル記上20:30)。さらに下に言う。「そして言った。それを放っておけ。若者を連れて来い。彼は死の子だからだ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.175
Et respondit Jonatha patri suo: Quare morietur, quid fecit? et sustulit Saul lanceam in Jonathan ut occideret eum (Ibid., 31) . Cui parceret Saul, vera sibi dicenti, quando nec filio pepercerit? sic estis praetereuntes Dei mandata, atque vestra statuentes.
PL 13, 836D「ヨナタンは父に答えた。なぜ彼は死なねばならないのですか。何をしたのですか。するとサウルは、ヨナタンを殺そうとして槍を振り上げた」(サムエル記上20:31)。自分の子さえ容赦しなかったのに、サウルが、自分に真実を語る者の誰を容赦したであろうか。諸君もまたそのように、神の命令を踏み越えて、自分たちの命令を打ち立てているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.176
Denique non miramur, si quia dicitur, non potest damnari absens, Domini persequaris sacerdotes; quando videamus sic fuisse Deo famulantes persecutum Saul.
PL 13, 836Dそれゆえ、不在の者は断罪され得ないと言われているために、あなたが主の司教たちを迫害するとしても、我々は驚かない。サウルが神に仕える者たちをこのように迫害したのを、我々は見ているからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.177
Loquitur scriptura dicens: Et dixit rex: Morte morieris, Abimelech, et tu, et omnis domus patris tui (Ib., XXII, 16) .
PL 13, 837A聖書は語って言う。「王は言った。アビメレクよ、あなたも、あなたの父の家のすべての者も、必ず死ぬ」(サムエル記上22:16)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.178
Et infra: Et dixit rex cursoribus, et stantibus sibi: Adducite, et occidite sacerdotes Domini, quoniam manus eorum cum David est, quoniam cognoverant quod David fugeret, et non decooperuerunt aurem meam.
PL 13, 837Aさらに下に言う。「王は、走り使いの者たちと、そばに立つ者たちに言った。行って、主の祭司たちを殺せ。彼らの手はダビデとともにあり、ダビデが逃げることを知っていながら、私の耳を開かなかったからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.179
Et noluerunt pueri regis ingerere manus suas adversus sacerdotes Domini (Ibid. 17) . Quid dicis, aequissime rex? si illi regis pueri noluisse referuntur obedire imperio regis, si illi contempsisse monstrantur praecepta Saul, ne contra Dei fecissent mandata, nos episcopos fuerat dignum Domini calcantes praecepta, implere tua sacrilegi homicidae?
PL 13, 837A「しかし王の家来たちは、主の祭司たちに手を下そうとしなかった」(サムエル記上22:17)。何と言うのか、このうえなく公正な王よ。あの王の家来たちが、王の命令に従おうとしなかったと伝えられ、神の命令に背くことのないよう、サウルの命令を退けたと示されているのに、我々司教が、主の命令を踏みにじって、瀆聖の人殺しであるあなたの命令を果たすべきであったというのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.180
Idcirco ergo nos dignaris persequi, quia non Domini mandatis tua anteponamus. Haec fecit et Saul, quae ita esse probat sacra scriptura dicens: Et dixit Saul ad Doeg: Converte te in obviam sacerdotibus Domini.
PL 13, 837Bそれゆえあなたは、我々が主の命令よりもあなたの命令を上に置かないために、我々を迫害しようとしているのである。サウルもこれを行った。聖なる書は、それがこのとおりであると証しして言う。「サウルはドエグに言った。向きを変えて、主の祭司たちに向かえ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.181
Et conversus est Doeg Syrus, et mortificavit ipse sacerdotes Domini, et occidit illa die trecentos quinque viros, et omnes portantes ephod, et Oben civitatem sacerdotum occidit in ore gladii a viro usque ad mulierem, et ab infante usque ad nutrientem (Ibid., 18) .
PL 13, 837B「シリア人ドエグは向きを変え、自ら主の祭司たちを殺し、その日、エフォドを着けた者三百五人を殺した。また祭司たちの町オベンを、男から女まで、幼子から乳飲み子まで、剣の刃で打ち殺した」(サムエル記上22:18)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.182
Simili nunc modo conatus es, atque conaris eorum laniare corpora, quos videas praeceptorum Dei memores tuo reniti praecepto.
PL 13, 837Bあなたは同じように、神の命令を覚えていて、あなたの命令に逆らう者と見える人々の体を引き裂こうと、これまで企て、いまも企てている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.183
Non itaque mirari poterimus, si tu nos persequaris; quando videamus Saul, quod non servum Domini David in manus tradiderint ejus, non solum trecentos quinque sacerdotes, sed et totam perdidisse civitatem.
PL 13, 837Bそれゆえ、あなたが我々を迫害しても、我々は驚くことができない。サウルについて、主の僕ダビデを彼の手に引き渡さなかったために、三百五人の祭司だけでなく、町全体を滅ぼしたのを、我々は見ているからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.184
Persequebatur Saul David, eum, in cujus ditione cum fuerit, saepe tamen ei ignoverit. Et factum, dicit scriptura, cum reversus esset Saul post alienigenas, et renuntiaverunt ei dicentes: Ecce David in deserto Gaddi est.
PL 13, 837Cサウルはダビデを迫害した。サウルが彼の支配下に入ったことがあったにもかかわらず、〔ダビデは〕しばしば彼を赦したのである。聖書は言う。「サウルが異邦人たちのあとから帰ってくると、人々は彼に告げて言った。見よ、ダビデはガディの荒れ野にいる」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.185
Et sumpsit secum tria millia virorum electorum ex omni Israel, et abiit quaerere David et viros ejus ante faciem venationis cervorum: et venit ad greges ovium, quae erant ad viam, et erat ibi spelunca, et introivit Saul ad sellam, et David et pueri ejus interius speluncae sedebant.
PL 13, 837C「サウルはイスラエル全土から選ばれた三千人を連れて、ダビデとその部下を捜しに、鹿の狩り場の前に出かけた。道のかたわらの羊の群れのところに来ると、そこに洞穴があった。サウルは用を足しに入った。ダビデとその家来たちは、洞穴の奥に座っていた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.186
Et dixerunt viri David ad eum: Ecce dies hic quem dixit Dominus: Tibi dabo inimicum tuum in manibus tuis, et facies ei quae placita sunt ante oculos tuos. Et exsurrexit David, et dempsit pinnam chlamydis Saul occulte.
PL 13, 837C「ダビデの部下たちは彼に言った。見よ、主があなたに、お前の敵をお前の手に渡す、お前は好きなように彼を扱うがよい、と言った日が今日です。ダビデは立ち上がり、サウルの外套の端をひそかに切り取った」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.187
Et factum est post haec, et percussit cor David eo quod dempsisset pinnam chlamydis: et dixit David ad pueros suos: Non mihi contingat a Domino si fecero hoc verbum domino meo, christo Domini, inferre manum meam in eum, quia christus Domini hic est.
PL 13, 837C「そしてその後、ダビデは外套の端を切り取ったことで、心を打たれた。ダビデは家来たちに言った。主が許さないように。私が主人にこの言葉どおりのことをし、主に油注がれた者に手をかけるなど。この方は主に油注がれた者だからだ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.188
Et suasit David viros suos verbis, et non permisit illis, ut surgentes occiderent Saul: et surrexit Saul, et descendit in viam, et exiit David post Saul dicens: Domine rex.
PL 13, 838A「ダビデは言葉で部下たちを説き伏せ、彼らが立ち上がってサウルを殺すことを許さなかった。サウルは立ち上がって道に下りた。ダビデもサウルのあとから出て行き、言った。わが主、王よ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.189
Et respexit Saul post se, et inclinavit se David in faciem suam super terram, et adoravit eum, et dixit David ad Saul: Quare audis verba populi dicentium: Ecce David quaerit animam tuam? et ecce in hac die viderunt oculi tui, quomodo tradidit te Dominus hodie in manibus meis in spelaeo, et nolui te occidere, et peperci tibi, et dixi: Non injiciam manum meam in dominum meum, quoniam christus Domini est: qui accepi pinnam chlamydis tuae in manu mea, et ego abscidi laciniam chlamydis tuae, et non occidi te.
PL 13, 838A「サウルが後ろを見ると、ダビデは地にひれ伏して彼を拝み、ダビデはサウルに言った。なぜあなたは、見よ、ダビデがあなたの命を狙っている、と言う民の言葉を聞くのですか。見よ、今日、あなたの目は、主が今日、洞穴の中であなたを私の手に渡したのを見ました。しかし私はあなたを殺そうとはせず、あなたを赦し、こう言いました。私の主人には手をかけまい、この方は主に油注がれた者だからだ、と。私はあなたの外套の端を手に取り、あなたの外套の裾を切り取りましたが、あなたを殺しませんでした」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.190
Cognosce et vide hodie quoniam non est in manu mea malitia, neque injustitia, et non peccavi in te, et tu quaeris animam meam accipere. Judicet Dominus inter me et te, et vindicabit me de te, manus autem mea non erit in te.
PL 13, 838B「今日、悟って見なさい。私の手には悪も不正もなく、私はあなたに対して罪を犯していないのに、あなたは私の命を取ろうとしておられます。主が私とあなたの間を裁くように。主はあなたに対して私のために報復するであろう。しかし私の手はあなたに及びません」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.191
Sicut dicitur parabola antiqua, ex iniquis exiet nequitia: manus autem mea non erit in te. Retro quem tu persequeris? canem mortuum, et retro pulicem unum.
PL 13, 838B「古い諺に言うとおり、悪い者から悪が出る。しかし私の手はあなたに及びません。あなたは誰の後を追っておられるのですか。死んだ犬の後、一匹の蚤の後ではありませんか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.192
Fiat Dominus in judicem et in vindicem inter me et inter te: videat Dominus et judicet judicium meum, et justificet me ex manu tua (Ibid. XXIV, 2) . Talis mos est Dei cultoribus, ut totum reservent Deo, scientes esse magnum vindicari ab eo.
PL 13, 838B「主が私とあなたの間の裁き人、報復する者となり、主が見て、私の訴えを裁き、あなたの手から私を義とするように」(サムエル記上24:2)。神を崇める者たちの習いは、すべてを神に委ね、神に仇を討ってもらうことが大いなることだと知っていることである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.193
Interea, sicuti superius dixi, vide Saul, ubi compos mentis est, quae dicat: at ubi impos efficitur, quomodo sitiens sit David justi et innocentis sanguinem: Et factum est, inquit, cum consummasset David verba haec, loquens ad Saul, dixit Saul: Vox tua haec, fili David? et exclamavit Saul et ploravit, et dixit ad David: Justus es tu quam ego, quoniam tu reddidisti mihi bona, ego autem tribui mala tibi: et renuntiasti mihi hodie quae fecisti mihi bona, sicut conclusit me Dominus in manibus tuis, et non occidisti me: et sicut inveniat quis amicum suum, et praemittat eum in viam bonam, et Dominus retribuat tibi bona, pro quibus fecisti mihi hodie: et nunc ecce ego scio quoniam regnando regnabis, et constituetur in manu tua regnum Israel, et nunc jura tu mihi in Domino, si non eradicabis semen meum post me: et si non exterminabis nomen de domo patris mei.
PL 13, 838Bさてその間、先に述べたように、サウルが正気であるときには何を語り、正気を失うと義しく無実のダビデの血をいかに渇望するかを見よ。聖書は言う。「ダビデがこれらの言葉をサウルに語り終えたとき、サウルは言った。わが子ダビデよ、これはあなたの声か。サウルは声をあげて泣き、ダビデに言った。あなたは私よりも義しい。あなたは私に善を報い、私はあなたに悪を与えたからだ。主が私をあなたの手に閉じ込めたのに、あなたは私を殺さなかった。あなたは今日、私に善をなしたことを告げた。人が自分の友を見つけたなら、その人を善い道に送り出すように、主が、今日あなたが私にしたことのゆえに、あなたに善を報いるように。そして今、見よ、私は知っている。あなたは必ず王となり、イスラエルの王国はあなたの手に確立される。それゆえ今、主にかけて私に誓ってくれ。私の後に、私の種を根絶やしにしないと、私の父の家から私の名を滅ぼさないと」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.194
Et juravit David Saul (Ibid. 17) . Post haec utique debuerat jam mutari Saul; sed adhuc nec iste desinit persequi, nec deficit parcere David.
PL 13, 839A「そしてダビデはサウルに誓った」(サムエル記上24:17)。この後なら、サウルはもう変わるべきであった。しかしなお、サウルは迫害をやめず、ダビデも〔サウルを〕容赦することをやめない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.195
Et surrexit, dicit Scriptura, Saul, et descendit in desertum opacum, et cum eo tria millia virorum electorum ex Israel quaerere David (Ibid. XXVI, 2) .
PL 13, 839A聖書は言う。「サウルは立ち上がり、イスラエルから選ばれた三千人の男を連れて、ダビデを捜しに、暗い荒れ野に下った」(サムエル記上26:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.196
Et infra: Et misit David exploratores, et cognovit quoniam venit Saul in Sicelet: et surrexit David occulte, et abiit in locum ubi dormiebat Saul, et Abner filius Ner princeps militiae ejus: et Saul dormiebat in stragulis praeclaris, et plebs erat circa eum.
PL 13, 839Aさらに下に言う。「ダビデは偵察の者たちを遣わし、サウルがシケレトに来たことを知った。ダビデはひそかに立ち上がり、サウルと、その軍の長であるネルの子アブネルが眠っている場所に行った。サウルは立派な敷物の上で眠っており、民はそのまわりにいた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.197
Et David dixit ad Amalech Cethaeum, et Abessa filium Sarviae fratrem Joab dicens: Quis introibit mecum in castris ad Saul? et dixit Abessa ad David: Ego ibo tecum.
PL 13, 839A「ダビデは、ヘト人アマレクと、ヨアブの兄弟であるサルウィアの子アベッサに言った。誰が私とともに、サウルのいる陣営に入るか。アベッサはダビデに言った。私があなたとともに行きます」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.198
Et intraverunt David et Abessa ad populum nocte, et ecce Saul dormiebat in stragulis pretiosis, et lancea fixa ad caput ejus praeclara, et Abner dormiebat circa eum.
PL 13, 839A「ダビデとアベッサは夜、民のもとに入った。見よ、サウルは高価な敷物の上で眠っており、その頭のところに立派な槍が突き立てられ、アブネルがそのまわりで眠っていた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.199
Et dixit Abessa ad David: Conclusit Dominus hodie inimicum tuum in manibus tuis: et nunc occidam de lancea semel in terram figens, et non repetam illam.
PL 13, 839B「アベッサはダビデに言った。主は今日、あなたの敵をあなたの手に閉じ込めました。今、私がその槍で、一突きで地面に突き刺して殺します。二度目はいたしません」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.200
Et dixit David ad Abessa: Non continges illum: quoniam quis injiciet manum suam in christum Domini, et purus erit?
PL 13, 839B「ダビデはアベッサに言った。彼に触れてはならない。主に油注がれた者に手をかけて、誰が潔白でいられようか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.201
Et dixit David: Vivit Dominus, quoniam nisi Dominus percusserit illum, aut nisi hora illius venerit, et moriatur, vel in pugnam descenderit et apponatur, mihi autem non sit a Domino injicere manum in christum Domini: et nunc accipe lanceam, quae est ad caput illius, et lentem aquae, et recedamus nos.
PL 13, 839B「ダビデは言った。主は生きている。主が彼を打つか、彼の時が来て死ぬか、あるいは戦いに下って滅ぼされるか、そのいずれかでなければ、主に油注がれた者に手をかけることは、主のゆえに私にはあり得ない。さあ、彼の頭のところにある槍と水差し〔底本は lens aquae(直訳は「水のレンズ豆」)。水を入れる器と解した。以下同じ〕を取って、我々は立ち去ろう」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.202
Et accepit David lanceam, et lentem aquae a capite ejus, et abierunt ipsi: et non erat qui videret, neque qui sciret, et non erat qui vigilaret: omnes enim dormiebant, quoniam timor Domini irruerat in illos: et transivit David contra, et stetit in cacumine montis longe, et erat magnum iter inter eos: et deprecatus est David populum, et Abner, et locutus est dicens: Non respondis, Abner?
PL 13, 839B「ダビデは彼の頭のところから、槍と水差しを取り、彼らは立ち去った。見る者も、知る者もなく、目を覚ましている者もなかった。主の恐れが彼らの上に降りかかり、みな眠っていたからである。ダビデは向こう側へ渡り、遠く山の頂に立った。彼らの間には大きな隔たりがあった。ダビデは民とアブネルに呼びかけ、語って言った。アブネルよ、答えないのか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.203
Et respondit Abner, et dixit: Quis es tu qui vocas me? Quid est? Et dixit David ad Abner: Vir tu es; et quis sicut tu in Israel? quare non custodis dominum tuum regem? quoniam intravit unus de populo disperdere dominum tuum regem.
PL 13, 839C「アブネルは答えて言った。私を呼ぶあなたは誰か。何事か。ダビデはアブネルに言った。あなたは男であろう。イスラエルであなたに並ぶ者が誰かいようか。なぜあなたは、あなたの主である王を守らないのか。民の一人が、あなたの主である王を滅ぼしに入ったのだ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.204
Non est bonum hoc quod fecisti: vivit Dominus quoniam filii mortificationis vos estis, qui non custodiistis dominum regem vestrum, christum Domini: et nunc vide ubi est lancea regis, et lentis aquae quae erat ad caput ejus.
PL 13, 839C「あなたがしたことは良くない。主は生きている。汝らは死に値する者たちだ。汝らの主である王、主に油注がれた者を守らなかったのだから。今、王の槍と、その頭のところにあった水差しがどこにあるか、見なさい」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.205
Et cognovit rex Saul vocem David, et dixit: Vox tua haec, fili David? Servus tuus, domine rex.
PL 13, 839C「サウル王はダビデの声を知って言った。わが子ダビデよ、これはあなたの声か。ダビデは言った。あなたのしもべです、わが主、王よ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.206
Et adjecit David: Ut quid hoc persequitur dominus meus retro servum suum? quoniam quid deliqui, et quae est a me malitia? et nunc audiat dominus meus rex verba servi: Si Dominus Deus tuus incutit te in meum dolorem, et victimam immolationis: quod si filii hominum, maledicti hi in conspectu Domini, quoniam ejecerunt me hodie non confirmatum esse in testamentum Domini, dicentes: Vade, servi diis alienis.
PL 13, 839D「ダビデはさらに言った。なぜわが主は、そのしもべの後を追って迫害なさるのですか。私が何の罪を犯し、私にどんな悪があるというのでしょうか。今、わが主、王よ、しもべの言葉をお聞きください。もし、あなたの神である主が、あなたを私の苦しみへと駆り立てるのなら、〔私は〕屠られる犠牲〔となろう〕。しかしもし人の子らがそうさせるのなら、彼らは主の前に呪われよ。彼らは今日、私を追い出して、主の契約の中に堅く立つことを許さず、行け、他の神々に仕えよ、と言ったからだ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.207
Et nunc non cadet sanguis meus in terram ante conspectum Domini, quoniam exiit rex Israel quaerere pulicem unum, sicut persequitur noctua in montibus.
PL 13, 839D「今、私の血が主の前で地に落ちることがありませんように。イスラエルの王は、一匹の蚤を捜しに出て来られました。山々で夜のふくろうを追うようにです」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.208
Et dixit Saul: Peccavi; converte, fili David, quoniam non malignabor in te jam, ideo quoniam anima mea accepta est ante oculos tuos in diem hunc, in quo stultus factus sum, et ignoravi multa vehementer.
PL 13, 840A「サウルは言った。私は罪を犯した。戻って来なさい、わが子ダビデ。もうあなたに悪をなさない。私の命が、この日、あなたの目に尊いものとされたからだ。私は愚かになり、多くのことをひどく知らなかった」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.209
Et respondit David dicens: Ecce lancea regis: accedat unus ex pueris et accipiat eam. Et Dominus restituat unicuique justitias, et fidem suam, sicut tradidit te hodie in manibus meis, et nolui injicere manum meam in christum Domini.
PL 13, 840A「ダビデは答えて言った。見よ、王の槍がここにあります。家来の一人が来て、それを受け取りますように。主が、おのおのにその義とその誠実を報いるように。主が今日、あなたを私の手に渡したのに、私は主に油注がれた者に手をかけようとしなかったのですから」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.210
Ecce sicut exaltavit se anima tua in diem hunc ante oculos meos, sic significetur anima mea in conspectu Domini, et abripiat me, et eruat me ex omnibus tribulationibus.
PL 13, 840A「見よ、今日、あなたの命が私の目に重んじられたように、私の命も主の前に重んじられ〔底本は significetur。「重んじられる」の意と取った〕、主が私を奪い取り、すべての苦難から救い出すように」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.211
Et dixit Saul ad David: Benedictus tu, fili, et faciens, et potens poteris. (Ibid., 4) Haec idcirco indidi, ut tandem posses conjicere, sic te, sive Athanasium, sive nos injuste persequi, sic te famulari in tuae salutis necem, sic tibimet mortis apud divinitatem contrahere pericula, ut sibi per haec quae egerit contraxerit Saul.
PL 13, 840A「サウルはダビデに言った。わが子よ、あなたは祝福されよ。あなたは行い、力をもって成し遂げるであろう」(サムエル記上26:4)。私がこれを挿入したのは、あなたがついに悟れるようにするためである。すなわち、あなたはアタナシオスを、あるいは我々を不当に迫害することで、自分の救いの破滅に仕え、サウルがこれらの行いによって自分に招いたのと同じ死の危険を、神のもとで自分に招き寄せているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.212
Si haec non ita sunt, dic cur nos persequaris? nempe quia non fundamus sanguinem innocentem.
PL 13, 840Bもしこれがそうでないなら、言うがよい、なぜあなたは我々を迫害するのか。それは、我々が無実の血を流そうとしないからにほかならない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.213
Quem vis imitemur, tene, aut David? de David enim scriptum invenio: Et David regnavit in Israel, et erat faciens judicium et justitiam in toto populo suo (II Reg. VIII, 15) : te vero esse cernimus injustum judicem, cultorum Dei interfectorem.
PL 13, 840Bあなたは、我々があなたとダビデのどちらに倣うことを望むのか。ダビデについては、こう書かれているのを私は見いだす。「ダビデはイスラエルを治め、その民のすべてに裁きと正義を行っていた」(サムエル記下8:15)。ところがあなたは、不正な裁き人であり、神を崇める者たちの殺し手であると、我々は見ている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.214
Cur nos persequeris? nempe quia noluerimus, ut tu es, fieri apostatae, quia noluerimus unicum Dei negare Filium. David liber et Trinitatem loquitur perfectam, et unam narrat deitatem Patris et Filii et Spiritus sancti; et tu esse inveniris apostata.
PL 13, 840Bなぜあなたは我々を迫害するのか。それは我々が、あなたのような背教者になろうとしなかったからであり、神の独り子を否もうとしなかったからにほかならない。ダビデの書は、完全な三位一体を語り、父と子と聖なる霊の唯一の神性を述べている。しかしあなたは背教者であることが明らかになる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.215
Quem inquam, sequar, tene, an David? illumne cultorem Domini, misericordiae amatorem; an te sacrilegum, carnificem? cujus sapientiae homo persequeris Athanasium?
PL 13, 840B私は問う、私はどちらに従うべきか。あなたか、ダビデか。主を崇め、慈しみを愛したあの人か。それとも、冒瀆者であり死刑執行人であるあなたか。いかなる知恵の持ち主として、あなたはアタナシオスを迫害するのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.216
Mirarer te haec agere, si non et Achab rex sic Heliam et caeteros Domini prophetas fuisset persecutus: mirarer te persequi Dei hominem, si non in omnibus te Achab esse cernerem.
PL 13, 840Cアハブ王がエリヤと主のほかの預言者たちを、このように迫害したのでなかったなら、あなたがこれを行うことに私は驚いたであろう。あなたがあらゆる点でアハブだと見えるのでなかったなら、あなたが神の人を迫害することに私は驚いたであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.217
Denique talia tibi dicuntur a nobis, qualia et illi a Dei dicta sint domesticis: Noli Baal colere, noli idolis servire, sed Deo; servi Deo Abrahae, Deo Isaac, Deo Jacob, servi Deo Israel.
PL 13, 840C要するに、我々があなたに言っているのは、あの者に対して神の家の者たちが言ったのと同じことである。「バアルを崇めるな。偶像に仕えるな。神に仕えよ。アブラハムの神に仕え、イサクの神に仕え、ヤコブの神に仕え、イスラエルの神に仕えよ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.218
Si talia meministi dixisse Heliam et caeteros prophetas Domini ad Achab apostatam regem, adverte similia tibi ab eis, quibus docendi dederit auctoritatem Dominus, dici.
PL 13, 840Cエリヤと主のほかの預言者たちが、背教者の王アハブにこのようなことを言ったのを覚えているなら、主が教える権威を授けた人々から、あなたにも同じことが言われていると悟るがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.219
Noli, Constanti, cum Arianis pugnare contra Dei domum, noli idololatriam Arii introducere in ecclesiam, noli negare unicum Filium Dei, desine persequi apostolicam atque evangelicam fidem.
PL 13, 840Cコンスタンティウスよ、アレイオス派とともに神の家に敵して戦うな。アレイオスの偶像崇拝を教会に持ち込むな。神の独り子を否むな。使徒と福音書の信仰を迫害することをやめよ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.220
Haec quia dicamus, videmur esse tibi inimici: sic fuerunt regi vera sibi dicentes inimici. Percurramus denique quaenam fuerint orta, quae facta inter Heliam Domini prophetam et Achab tuum coapostatam; et invenies te esse hodie Achab.
PL 13, 840D我々がこれを言うので、あなたには我々が敵と見える。同じように、王に真実を語った者たちも、王には敵であった。では、主の預言者エリヤと、あなたと同じ背教者であるアハブとの間に、何が起こり、何が行われたかをたどってみよう。そうすれば、あなたが今日のアハブであることがわかるであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.221
Vivit, inquit Helias, Dominus, cui assisto ante conspectum, si erit annis istis ros et pluvia, nisi per verbum oris mei (III Reg. XVII, 1) .
PL 13, 840Dエリヤは言う。「私がその前に立つ主は生きている。この数年の間、露も雨もないであろう。私の口の言葉による場合を除いて」(列王記三17:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.222
Quod utique cum impletum fuisset, debuerat vecors cognoscere verum Deum solum potentem totum non fuisse, nisi illum, cui serviret Helias. Quid agit Achab?
PL 13, 840Dこれが成就したとき、愚か者は悟るべきであった。すべてに力を持つ唯一の真の神とは、エリヤが仕えるその神にほかならないことを。アハブは何をするか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.223
Videt per triennium et eo amplius non esse pluviam, et magis est idolis serviens, magis est cupiens interficere Heliam. Audit Dei propheta ore sacrilegi Achab: Si tu es ipse, qui evertis Israel (III Reg. XVIII, 17) ?
PL 13, 840D彼は三年、いや、それ以上雨がないのを見ながら、いっそう偶像に仕え、いっそうエリヤを殺そうと望む。神の預言者は、瀆聖の者アハブの口から聞く。「イスラエルを覆すのは、お前なのか」(列王記三18:17)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.224
Sic et tu dicis Athanasio vel nobis, quod enim nos sumus vertentes Dei populum, cum tu sis ad tuam suscipiendam haeresim Christianos convocans: sed audis a nobis quae audiit Achab ille cultor idololatriae ab Helia glorioso: Non nos evertimus Dei domum, sed evertis tu et domus patris tui.
PL 13, 841Aあなたもそのように、アタナシオスに、あるいは我々に言う。神の民を覆しているのは我々だと。しかし、あなたこそ、自分の異端を受け入れさせるためにキリスト教徒を呼び集めているのである。だが、あなたが我々から聞くのは、偶像崇拝の崇拝者であるあのアハブが、栄光ある〔預言者〕エリヤから聞いたことである。「我々が神の家を覆しているのではない。覆しているのは、お前とお前の父の家である」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.225
Aut negabis nihil te cogitare, nisi ut omnes nos coapostatas efficias tuos? Sed ut coeperam de Heliae et Achab dicere actibus: Et dixit Helias: Ego non verto Israel, sed evertis tu et domus patris tui, dum relinquitis vos Dominum Deum nostrum, et itis post Baal.
PL 13, 841Aそれとも、あなたは、我々すべてを自分と同じ背教者にすること以外に何も考えていないという〔非難〕を否定するのか。だが、エリヤとアハブの行いについて語り始めていたところに戻ろう。エリヤは言った。「私がイスラエルを覆すのではない。覆すのは、お前とお前の父の家である。汝らが我々の神である主を捨て、バアルのあとに従っているからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.226
Et nunc mitte, et congrega ad me omnem Israel in montem Carmeli, et prophetas confusionis quadringentos quinquaginta, et prophetas lucorum quadringentos, manducantes et bibentes in mensa Jezabel.
PL 13, 841A「今、人を遣わして、イスラエルのすべてを私のもとに、カルメル山に集めよ。また、恥辱の預言者四百五十人と、森の預言者四百人を、イゼベルの食卓で食べ、飲んでいる者たちを」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.227
Et misit rex Achab ad omnem Israel, et collegit omnes prophetas in montem Carmeli: et accessit Helias ad omnes, et dixit eis: Usquequo vos claudicatis sensu vestro? si est Dominus Deus, ite post ipsum. Si autem Baal est, ite post illum.
PL 13, 841B「アハブ王はイスラエルのすべてに人を遣わし、すべての預言者をカルメル山に集めた。エリヤはすべての者のところに進み出て、彼らに言った。汝らはいつまで、自分の心でよろめいているのか。主が神であるなら、主に従え。しかしバアルが〔神〕であるなら、それに従え」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.228
Et non respondit illi populus verbum: et dixit Helias ad populum dicens: Ego superavi solus prophetarum Domini unus, et prophetae hujus Baal quadringenti quinquaginta viri, et prophetae lucorum quadringenti; dentur ergo nobis duo boves, et eligant sibi illi unum, et demembrent, et imponant eum super lignum, et ignem non supponant; et ego faciam bovem alterum, et ignem non supponam.
PL 13, 841B「民は彼に一言も答えなかった。エリヤは民に言った。私は、主の預言者としてただ一人残っている。このバアルの預言者は四百五十人、森の預言者は四百人である。我々に二頭の牛を与えよ。彼らは自分たちのために一頭を選び、それを切り分けて薪の上に置き、火は付けるな。私ももう一頭の牛を用意し、火は付けない」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.229
Et clamate in nomine deorum vestrorum et ego clamabo in nomine Dei mei, et erit hic Deus quicumque exaudierit nos in igne, hic erit Deus. Et respondit omnis populus, et dixerunt: Bonum verbum quod locutus est Helias.
PL 13, 841C「汝らは汝らの神々の名によって呼べ。私は私の神の名によって呼ぶ。火によって我々に答える神は、誰であれ、それこそが神である。民はみな答えて言った。エリヤの語った言葉は良い」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.230
Et dixit Helias ad prophetas confusionis: Eligite vobis vitulum unum et facite priores, quoniam vos multi estis, et clamate in nomine deorum vestrorum, et ignem nolite supponere.
PL 13, 841C「エリヤは恥辱の預言者たちに言った。汝らのために子牛を一頭選び、汝らが先にせよ。汝らは数が多いからだ。そして汝らの神々の名によって呼べ。ただし火は付けるな」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.231
Et acceperunt vitulum, et fecerunt; et invocabant in nomine Baal a mane usque ad vesperam, et dicebant: Exaudi nos, Baal, exaudi nos.
PL 13, 841C「彼らは子牛を取って用意した。そして朝から夕まで、バアルの名を呼んで言った。バアルよ、我々に答えよ。我々に答えよ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.232
Et non fuit istis vox neque auditio: Et apposuit Helias Thesbites dicens: Invocate in voce magna pariter, ne forte occupatus sit, vel dormiat ipse, et suscitabitur.
PL 13, 841C「しかし彼らには、声も、聞き入れる者もなかった。ティシュベ人エリヤは言い加えた。大声でいっせいに呼べ。おそらく、彼は取り込んでいるか、眠っているのだろう。目を覚ますであろう」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.233
Et illum vocabant in voce magna, et secabant se secundum consuetudinem suam gladiis et novaculis usque ad effusionem sanguinis super se, et prophetabant usque dum transiret meridies; et factum est quomodo tempus erat ut accenderet sacrificium, et locutus est Helias Thesbites ad prophetas dicens: Discedite amodo, et ego faciam holocaustomata.
PL 13, 841C「彼らは大声で彼を呼び、自分たちの習いにしたがって、剣と小刀で、自分の身に血が流れるまで体を傷つけ、昼を過ぎるまで預言していた。やがて、犠牲をささげる時刻になると、ティシュベ人エリヤは預言者たちに言った。今から離れよ。私が焼き尽くす捧げ物を用意する」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.234
Et discesserunt et abierunt; et dixit Helias ad populum: Accedite ad me. Et accesserunt omnes populi ad eum, et accepit Helias duodecim lapides secundum numerum tribus Israel, sicut locutus est Dominus ad eum dicens: Israel erit nomen tuum.
PL 13, 842A「彼らは離れて去った。エリヤは民に言った。私のもとに来なさい。すべての民が彼のもとに来た。エリヤは、イスラエルの部族の数にしたがって、十二の石を取った。主が彼に語って、イスラエルがあなたの名となるであろう、と言ったとおりである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.235
Et aedificavit lapides, et restituit altare Domini quod dissipatum fuerat, et fecit foveam, quae caperet duas metretas seminis in gyro altaris et constipavit scizas super altare quod fecit, et demembravit holocaustum, et imposuit scizam, et stipavit super altare, et dixit: Accipite mihi quatuor hydrias aquae, et effundite super holocaustum, et super scizam.
PL 13, 842A「そして彼は石を積み、打ち壊されていた主の祭壇を築き直した。祭壇のまわりに、種を二メトレタ入れられるほどの溝を掘り、自分が築いた祭壇の上に割り木を積み重ねた。焼き尽くす捧げ物を切り分け、割り木の上に置いて、祭壇の上に積み上げ、言った。四つの水がめに水を汲んで、焼き尽くす捧げ物と割り木の上に注げ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.236
Et dixit: Iterum afferte. Et iterum attulerunt. Et dixit: Repetite tertio. Et repetierunt tertio, et manabat aqua in circuitu sacrarii, et foveam impleverunt aqua.
PL 13, 842B「そして言った。もう一度持って来い。彼らはもう一度持って来た。彼は言った。三度目もせよ。彼らは三度目もした。水は祭壇のまわりにあふれ、溝は水で満ちた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.237
Et clamavit Helias in coelum, et dixit: Dominus Deus Abraham, et Isaac, et Israel, exaudi me, Domine, exaudi me hodie in igne, ut sciant omnis populus hic, quoniam tu es Dominus Deus Israel, et ego servus tuus, et propter te feci haec opera, et tu versasti cor populi hujus retro.
PL 13, 842B「エリヤは天に向かって叫んで言った。アブラハム、イサク、イスラエルの神である主よ、私に答えよ。主よ、今日、火によって私に答えよ。この民がみな、汝がイスラエルの神である主であり、私が汝のしもべであって、汝のゆえにこれらの業を行ったことを知るために。また、汝がこの民の心を後ろへ向けさせたことを知るために」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.238
Et cecidit ignis a Domino de coelo, et comedit holocausta, et scizas, et aquam quae erat in altare, et lapides et terram linxit ignis: et cecidit totus populus super faciem suam, et dixit: Vere Dominus Deus ipse est Deus.
PL 13, 842B「そして主のもとから、火が天から落ちて、焼き尽くす捧げ物と、割り木と、祭壇にあった水を食い尽くし、石と土も火がなめ尽くした。民はみな地にひれ伏して言った。まことに、主こそ神である」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.239
Et dixit Helias ad populum: Suscipite prophetas Baal, nemo sit salvus ex illis. Et susceperunt illos, et deduxit illos Helias ad torrentem Cison, et occidit illos ibi; et dixit ad Achab: Manduca et bibe, quoniam vox est pedum pluviae.
PL 13, 842B「エリヤは民に言った。バアルの預言者たちを捕らえよ。彼らのうち一人も助かってはならない。民は彼らを捕らえ、エリヤは彼らをキションの谷川に連れて行き、そこで彼らを殺した。そしてアハブに言った。食べ、飲め。雨の足音がするからだ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.240
Et ascendit Achab, ut manducaret et biberet: et Helias ascendit in Carmelum, et inclinavit se in terram, et posuit faciem suam inter genua, et dixit puero suo: Ascende et prospice viam maris. Et respexit puer, et dixit puer: Non est nihil. Circumage te septies.
PL 13, 842C「アハブは食べ飲みに上って行った。エリヤはカルメルに上り、地にかがみ込み、顔を膝の間に置き、自分の若者に言った。上って海の方角を見よ。若者は見て言った。何もありません〔底本は non est nihil。ミーニュの脚注は、ギリシア語風の言い方で「何もない」の意とする〕。エリヤは言った。七度、行き来せよ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.241
Et factum est in septimo, et ecce nubis pusilla, quasi vestigium hominis adducens aquam de mari. Et dixit illi Helias: Ascende, et dic ad Achab: Junge currum tuum et ascende, ne comprehendat te pluvia.
PL 13, 842C「そして七度目に、見よ、人の足跡ほどの小さな雲が、海から水を運んで来ていた。エリヤは彼に言った。上って、アハブに言え。あなたの車に馬をつないで上れ。雨があなたに追いつかないように」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.242
Et factum est hinc et inde, et coelum contenebricavit nubibus, et ventis, et facta est pluvia magna: et plorabat et ibat Achab in Israel, et manus Domini erat in Heliam (III Reg. XVIII, 18) .
PL 13, 842C「そして、あちらこちらで事が起こり、天は雲と風で暗くなり、大雨が降った。アハブは泣きながら、イスラエルへ行った〔底本は plorabat(泣いていた)。文脈に合いにくいが、底本どおりに訳した〕。そして主の手がエリヤの上にあった」(列王記三18:18)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.243
Cognoscis in qua perversitate hodie tu sis manens in qua manserit et Achab: de tantis etenim signis ac prodigiis exhibitis non dignatur gaudere cum populo, sed dolet, cur Helias sacerdotes ac prophetas idolorum fuerit ausus interficere: nec post tanta dignatur semet vertere ad Deum, sed magis adhuc ejus persequitur cultorem.
PL 13, 842Cあなたは知るがよい。あなたが今日とどまっている邪悪は、アハブがとどまっていた邪悪と同じである。実に、これほどのしるしと奇跡が示されたのに、アハブは民とともに喜ぼうとせず、エリヤが偶像の祭司と預言者を思い切って殺したことを嘆く。これほどのことのあとでも、神に向かって身を翻そうとせず、いっそう、神を崇める者をなお迫害するのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.244
Videt quia est Deus in Helia, et magis quaerit ejus animam. Conspicit prophetas Baal et lucorum fuisse daemoniorum cultores, et illos magis etiam exstinctos diligit, quam eum, quem tot modis adverterat Dei domesticum.
PL 13, 843Aアハブは、エリヤのうちに神がいることを見ながら、いっそうその命を求める。バアルと森の預言者たちが、悪霊の崇拝者であったと目にしながら、滅ぼされた彼らのほうを、多くの仕方で神の家の者であると思い知らされたエリヤよりも、いっそう愛する。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.245
Ita et tu eos dignaris diligere, quos haeresis Arianae sectae vides homines, et es Dei cultores quam acerrime persequens.
PL 13, 843Aそのように、あなたもまた、アレイオス派の異端に属する人々を愛しているし、神を崇める者たちをこのうえなく激しく迫害している。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.246
Pauca de multis gestis inter Achab et Heliam idcirco duxi tibi ingerenda, ut possis noscere vos, ex quo Deum derelinquitis, neque signis, neque prodigiis facile converti ad eum, sed magis in vestris durantes erroribus, ut bestias immanes saevire in gregem Dei cultorum.
PL 13, 843Aアハブとエリヤの間で行われた多くの事のうち、わずかを私があなたに示すべきだと考えたのは、諸君が神を捨ててからというもの、しるしや奇跡によっても容易には神に立ち帰らず、むしろ己の誤りの中にとどまって、猛獣のように、神を崇める者たちの群れに荒れ狂っていることを、あなたが知れるようにするためである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.247
Deprecamur te, Constanti, ne adhuc in his tuis malis digneris demorari, sed magis emergas a turbinibus diaboli, ne illa comprehendant te mala, quae Achab et Jezabel.
PL 13, 843B我々はあなたに願う、コンスタンティウスよ。なおもこれらのあなたの悪の中にとどまることのないようにせよ。むしろ悪魔の渦から抜け出せ。アハブとイゼベルを襲ったあの災いが、あなたを捕らえることのないように。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.248
Nec in eo dicas felicem te, quia potens sis ad Dei persequendos homines: quando videas potuisse ad petitum Heliae exstingui Achab et Jezabel, et tamen fuerint reservati, ut plenius et Heliae Dei hominis tolerantia fuisset beatificata et illorum impleta impietatis mensura: quasi vero non posset Helias petere Deum, ut arderent persecutores religionis ejus idolorum cultores.
PL 13, 843B神の人々を迫害する力があるからといって、そのことで自分を幸福だと言ってはならない。エリヤが求めさえすればアハブとイゼベルは滅ぼされ得たのに、それでも彼らは取り置かれたのだと、あなたは見ている。神の人エリヤの忍耐がいっそう十分に祝福され、あの者たちの不敬の量がいっそう満たされるためである。まるでエリヤが、神の宗教の迫害者である偶像の崇拝者たちが焼き尽くされるように、神に求めることができなかったかのようではないか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.249
Ignem petit dari de coelo ad sacrificia consumenda; illico descendit pluvia, quae triennio fuerat ablata et mensibus sex; petit, et illico datur aqua, quamplurima signa fiunt; et exstingui Dei inimici ad petitum Heliae non potuerunt, cum etiam illos honoratos quinquagenarios ad Heliae dictum descendens ignis consumpserit?
PL 13, 843B彼は犠牲を焼き尽くすため、天から火が下ることを求める。すると、三年六か月のあいだ取り去られていた雨が、すぐさま降った。彼が求めると、すぐ水が与えられ、おびただしいしるしが起こる。それなのに、神の敵どもは、エリヤの求めによって滅ぼされ得なかったというのか。あの名高い五十人隊長たちさえ、エリヤの言葉によって、下った火が焼き尽くしたのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.250
Vides hodie posse, quia persequaris Athanasium, vel nos te fulmine aut quolibet modo exstingui, sed reservari ad hoc, ut aut te convertas, aut omnis possit impleri iniquitatis tuae mensura. Persequebatur Achab rex Heliam, ut tu persequeris nunc Athanasium.
PL 13, 843Cあなたは見ている。あなたがアタナシオスを、あるいは我々を迫害しているのだから、今日、あなたが雷かその他の仕方で滅ぼされてもおかしくないことを。しかし、あなたが立ち帰るか、あなたの不義の量がすっかり満たされるかのために、あなたは取り置かれているのである。アハブ王はエリヤを迫害した。いまあなたがアタナシオスを迫害しているように。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.251
Dixit nempe Jezabel ad Domini prophetam, posteaquam comperisset per Heliam illas virtutes exhibitas, et prophetas confusionis atque religionum sacerdotes interfectos: Haec mihi faciant dii et haec mihi adaugeant, si non in hac hora cras posuero animam tuam, quemadmodum animam unius ex illis (Ibid. XIX, 2) .
PL 13, 843Cイゼベルは、エリヤによってあの力ある業が示され、恥辱の預言者たちと諸々の祭祀の祭司たちが殺されたと知ったのち、主の預言者に言った。「神々が私にこれをなし、さらにこれを加えるがよい。明日のこの時刻までに、私がお前の命を、あの者たちの一人の命のようにしなかったなら」(列王記三19:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.252
Sed quid audit Helias a Deo post quadraginta dierum ac noctium celebratum jejunium? nempe ut ungeret reges, per quos Achab et socii exstinguerentur.
PL 13, 843Cしかし、エリヤは四十日四十夜の断食を行ったのち、神から何を聞くか。まさしく、王たちに油を注げということである。その王たちによって、アハブとその一味は滅ぼされるのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.253
Est cum Helia misericordia Dei, cognoscit Helias diligi se a Deo: contra Achab Heliae persecutor ita est miser, ut in diaboli semper potestate fuerit.
PL 13, 843Dエリヤとともにあるのは神の慈しみであり、エリヤは神に愛されていると知っている。これに対して、エリヤの迫害者アハブは、つねに悪魔の力の下にあったほど惨めである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.254
Sic Athanasium juste puniri mandasti quomodo et Jezabel Nabutheum Israelitem: sic tu veros testes produxisti contra Athanasium, ut illi produxerunt ad quos scripserat Jezabel dicens: Jejunate jejunium, et sedeat Nabutheus in primo populo, et collocate duos viros filios iniquorum contra eum, et testentur adversus eum dicentes: Maledixisti Dominum et regem; et deducite eum, et lapidetur, et moriatur (Ibid. XXI, 9) .
PL 13, 844Aあなたは、イゼベルがイスラエル人ナボテにしたのと同じように、アタナシオスが正しく罰せられるよう命じた。イゼベルが書き送った相手が証人を立てたのと同じように、あなたは、アタナシオスに対して、真実の証人を立てたというのか。イゼベルは書いて言った。「断食を布告せよ。ナボテを民の筆頭に座らせ、二人の邪悪な者の子らを彼の向かいに置き、彼に対して、お前は主と王を呪った、と証言させよ。そして彼を連れ出し、石で打たせて、死なせよ」(列王記三21:9)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.255
Talia sunt opera nunc vestra Arianorum: reos nos dicitis, impingitis multa, nec testibus falsis egetis, ipsi enim testes in omnibus falsi estis.
PL 13, 844Aいまの諸君アレイオス派の業はそのようなものである。諸君は我々を被告呼ばわりし、多くの非難を浴びせ、偽りの証人を必要ともしない。諸君自身が、あらゆることにおいて偽りの証人だからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.256
Sic vos filii perditionis Ariani interficere tentatis Athanasium, quomodo Nabutheum Jezabel; tamquam possetis omnia conspicientis effugere manum.
PL 13, 844Aこのように、諸君滅びの子らであるアレイオス派は、イゼベルがナボテを殺したように、アタナシオスを殺そうと企てる。あたかも、すべてを見通す者の手から逃れられるかのように。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.257
Scis vindicasse Deum sanguinem Nabuthei, mortem ejus de manibus interfectorum exquisivisse; et arbitraris ex tuis manibus non Deum exquisiturum sanguinem sacerdotis sui Athanasii?
PL 13, 844Aあなたは、神がナボテの血に報復し、その死を殺した者たちの手から求めたことを知っている。それなのに、神が自らの司教アタナシオスの血を、あなたの手から求めないとでも考えるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.258
Et dixit Dominus ad Heliam Thesbitem dicens: Surge et descende in obviam Achab regi Israel, qui est in Samaria, quia hic in vineam Nabuthei descendit, ut possideat eam.
PL 13, 844B「主はティシュベ人エリヤに言った。立って下り、サマリアにいるイスラエルの王アハブに会え。彼はナボテのぶどう畑を所有しようとして、そこに下って来ている」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.259
Et dices ad eum: Haec dicit Dominus: Quomodo occidisti Nabutheum, et possedisti vineam ejus, propter hoc haec dicit Dominus: In loco in quo linxerunt canes et sues sanguinem Nabuthei, ibi lingent canes sanguinem tuum, et fornicariae lavabunt in sanguine tuo.
PL 13, 844B「お前は彼に言え。主はこう言う。お前はナボテを殺し、彼のぶどう畑を所有した。それゆえ、主はこう言う。犬と豚がナボテの血をなめたその場所で、犬がお前の血をなめ、遊女たちがお前の血で身を洗う」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.260
Et dixit Achab ad Heliam: Si invenisti me, inimicus meus? Et dixit Helias: Inveni, quoniam cogitasti facere maligne ante conspectum Domini, ut exacerbares eum.
PL 13, 844B「アハブはエリヤに言った。わが敵よ、お前は私を見つけたのか。エリヤは言った。見つけた。お前は主の前に悪を行おうと企み、主を怒らせたからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.261
Haec dicit Dominus: Ecce ego induco super te mala, et succendam post te ignem, et disperdam tuum, Achab, mingentem ad parietem, et contemptum, et reliquum in Israel: et dabo domum tuam sicut domum Hieroboam filii Nabath, sicut domum Saba filii Acia, pro omnibus exacerbationibus, quibus exacerbasti, et peccatum dedisti in Israel.
PL 13, 844B「主はこう言う。見よ、私はお前の上に災いをもたらし、お前のあとに火をつける。アハブよ、私は、お前に属する者で壁に小便をする者を、卑しめられた者も、イスラエルに残された者も滅ぼす。そしてお前の家を、ネバトの子ヤロブアムの家のように、アヒヤの子サバ〔底本は Saba。アヒヤの子とあるのでバアシャのことと思われる〕の家のようにする。お前が私を怒らせ、イスラエルに罪を犯させた、そのすべての怒らせたことのゆえである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.262
Et ad Jezabel locutus est Dominus dicens; Canes manducabunt eam ante murum Israel: et mortuos tuos in civitate manducabunt volucres coeli (Ibid. 17) .
PL 13, 844C「そしてイゼベルについて、主は語って言った。犬がイスラエルの城壁の前で彼女を食う。お前の死者たちは、町で天の鳥が食う」(列王記三21:17)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.263
Quid tu, Constanti, dicis ad haec? minora astruis esse peccata tua, quam fuerunt Achab et Jezabel? illi sacerdotes Dei sunt persecuti, interimerunt Dei domesticos, religionem Dei tulerunt, et idololatriam statuerunt, populum averterunt a Deo, et tu haec omnia fecisti ac facis.
PL 13, 844Cコンスタンティウスよ、あなたはこれに何と言うのか。あなたの罪は、アハブとイゼベルの罪より軽いと主張するのか。あの者たちは神の祭司たちを迫害し、神の家の者たちを殺し、神の宗教を取り去って偶像崇拝を打ち立て、民を神から背かせた。そしてあなたは、これらすべてを行ったし、いまも行っている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.264
Sic nos tu vocas inimicos tuos quomodo et Achab Heliam, qui cum audisset ore prophetae Domini indignationem, dixerit: Si invenisti me, inimicus Achab regi (Ibid. 20) ?
PL 13, 844Cあなたが我々を自分の敵と呼ぶのは、アハブがエリヤをそう呼んだのと同じである。アハブは、主の預言者の口から憤りを聞いたとき、こう言ったではないか。「王アハブの敵よ、お前は私を見つけたのか」(列王記三21:20)〔底本は inimicus Achab regi。260節の「わが敵よ」と形が異なるが、底本どおりに訳した〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.265
Nempe quia diceret: Noli idolis servire, sed Deo soli Abrahae, Isaac, et Israel: et nunc quia tibi dicatur: Noli esse haereticus, sed esto Christianus, inimicos vocas, quod tibi idololatriam tradenti haec ingerentur, quae fuerint ingesta et per Heliam regi Achab; qui Achab dilexisset profecto Heliam, si ejus idolis Domini propheta censuisset serviendum, derelinquendum vero Deum.
PL 13, 844Dそれはまさしく、エリヤが「偶像に仕えるな。ただ神に、アブラハム、イサク、イスラエルの神にのみ仕えよ」と言ったからである。そして今、あなたに「異端者であるな、キリスト教徒であれ」と言われているために、あなたは我々を敵と呼ぶ。偶像崇拝を広めているあなたに、エリヤが王アハブに浴びせたのと同じことが浴びせられるからである。そのアハブも、主の預言者が、アハブの偶像に仕えるべきで、神は捨てるべきだと判断したなら、きっとエリヤを愛したであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.266
Negare tu id non potes, quod enim si esse elegissemus quod ipse es, fuisses nos singulari dilecturus affectu.
PL 13, 845Aあなたはこれを否定できない。もし我々が、あなた自身がそうであるものになることを選んでいたなら、あなたは我々を格別の情愛で愛したであろうからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.267
Quibus rebus intelligeris esse filius pestilentiae, tenebrarum fons, gurges omnium malorum, caput totius nequitiae, sentina omnium blasphemorum, haereticorum fomes, radix amaritudinis; arbos igni destinata, quippe afferens fructus mortiferos; inimicus Dei, hostis ecclesiae, veritatis interpolator, pravitatis concinnator, injustitiae amator, justitiae adversarius; totus in tenebras, et quidem inextricabiles conversus; factus vero verius templum omnium daemonum, quorum instinctu haec cuncta, ut Achab, perpetratus fueris mala, ac perpetreris.
PL 13, 845Aこれらのことから、あなたは次のものだと知られる。疫病の子、闇の源、すべての悪の深淵、あらゆる邪悪の頭、すべての冒瀆者のどぶ、異端者たちの火口、苦みの根。火に定められた木、まことに死をもたらす実を結ぶ。神の敵、教会の仇、真理を改竄する者、曲がったことを整える者、不義を愛する者、義の敵対者。ことごとく闇に、しかも抜け出しようのない闇に向きを変えた者。まことに、あらゆる悪霊の神殿となった者。その唆しによって、アハブのように、これらすべての悪があなたによって行われたし、いまも行われている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.268
Sed non diu, nisi te converteris ad Deum, esse poteris impunitus; cum cernas quae receperint Achab et Jezabel.
PL 13, 845Bしかし、あなたが神に立ち帰らないかぎり、長くは罰を免れ得ないであろう。アハブとイゼベルが何を受けたかを、あなたは見ているのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.269
Si enim Achab, sicut ei fuerat promissum ore Heliae, interit, si canes comedunt Jezabel, tu eris a tantis impunitus facinoribus? qui non solum non doles interfecisse te Deo mancipatos, sed et adhuc glorieris, existimans bene te fecisse.
PL 13, 845Bというのは、もしアハブが、エリヤの口によって約束されたとおりに滅び、もし犬がイゼベルを食うのなら、あなたがこれほどの凶行の罰を免れるだろうか。あなたは、神に身を捧げた者たちを殺したことを悔やまないばかりか、いまなおそれを誇り、よいことをしたと思っている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.270
Nec mirum cum praescius futurorum, cujus tu negator es, dixerit in Evangelio: Veniet hora, ut omnis qui vos occiderit putet se officium Deo facere; sed hoc faciunt quia nesciunt neque Patrem, neque unicum Filium ejus (Joan. XVI, 2) : Sciens tu, degens sine notitia Dei persequeris Athanasium vera tibi dicentem, ex toto amantem Deum corde.
PL 13, 845B驚くことではない。未来を予知する者、あなたが否認しているその者が、福音書でこう言ったのである。「汝らを殺す者がみな、自分は神に務めを果たしていると思う時が来る。しかし彼らがこれをするのは、父をも、その独り子をも知らないからである」(ヨハネ16:2)。あなたは承知の上で、神の知識なしに暮らしながら、あなたに真実を語り、心を尽くして神を愛するアタナシオスを迫害している〔底本は Sciens tu(知りつつ、あなたは)。「神の知識なしに」と並んで落ち着かないが、「承知の上で」と取った。本文が崩れていて「そのように」の意とも読める〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.271
Sic et Achab persecutus Heliam. Sed vide exitum Heliae atque inimici ejus Achab. Heliam conspice translatum ad amicitias Dei perfruendas aeternas; et nunc Achab torquetur in exterioribus tenebris.
PL 13, 845Cアハブもまたそのようにエリヤを迫害した。しかしエリヤの最期と、その敵アハブの最期を見よ。エリヤは、神との友誼を永遠に享受するために移されたと見るがよい。そしていまアハブは、外の闇で責め苦を受けている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.272
Est Helias de Dei gaudens amicitiis, et est Achab exsolvens perpetuas poenas. Erit sine dubio Athanasius in convivio ubi est Helias, et tu eris in loco illo tormentorum, nisi tibi consulueris, in quo detinetur Achab, cujus in omnibus imitator reperieris.
PL 13, 845Cエリヤは神の友誼を喜んでおり、アハブは永遠の刑罰を払っている。疑いなく、アタナシオスはエリヤのいる饗宴の席にいるであろう。そしてあなたは、自らのために考えをめぐらさないかぎり、アハブが留め置かれているあの責め苦の場にいることになろう。あなたは、あらゆる点でアハブに倣う者だと明らかだからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.273
Istud est sapere, ut elegisses infelicitatem aeternam Achab regis, magis quam frui felicitate perpetua, quam est consecutus Helias? cujus translationem loquitur scriptura in quarto Regnorum libro dicens: Euntibus autem illis et loquentibus, ecce currus igneus, et equi ignei, et separavit inter utrosque: et ascendit Helias in commotione quasi in coelum: et Helisaeus videbat, et ipse clamabat, et dixit: Pater, pater, agitator Israel.
PL 13, 845Cアハブ王の永遠の不幸を選び、エリヤが得た永続の幸福を享受しないことが、賢いと言えるのか。エリヤの移されたことを、聖書は列王記四でこう語る。「彼らが歩きながら語り合っていると、見よ、火の車と火の馬が現れ、二人の間を分けた。エリヤは旋風のうちに、天へ上るように上って行った。エリシャはそれを見ており、叫んで言った。わが父、わが父、イスラエルの御者よ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.274
Et non vidit eum amplius (IV Reg. II, 11) . Non novum nobis tuum, haeretice, factum poterit videri, si nos persequaris Domini sacerdotes; cum in libro Paralipomenon secundo inveniamus Hieroboam et ejus filios haec egisse.
PL 13, 845D「そして、彼をもはや見なかった」(列王記四2:11)。異端者よ、あなたが主の司教たちである我々を迫害したところで、我々には何も新しいことには見えまい。歴代誌下に、ヤロブアムとその子らがこのようにしたことが見出されるからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.275
Sacra scriptura, Juda, inquit, et Benjamin, et levitae, et sacerdotes qui erant in omni Israel, convenerunt ex omnibus finibus, quoniam dereliquerunt levitae et tabernacula sua et possessiones suas, et abierunt ad Hieroboam, quoniam repellit eos Hieroboam, et filii ejus, ut non servirent Domino.
PL 13, 846A聖書は言う、「ユダとベニヤミン、そしてレビ人たち、またイスラエルの全土にいた祭司たちは、あらゆる境から集まった。レビ人たちが自分たちの幕屋と所有地を捨てて、レハブアム〔底本は Hieroboam。ミーニュの脚注は、ギリシア語本文が「ユダへ、エルサレムへ」とするのに照らして Roboam(レハブアム)と読むのを正しいとする〕のもとへ去ったからである。ヤロブアムとその子らが、彼らが主に仕えることのないよう退けたからである。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.276
Et constituit ibi sacerdotes excelsorum, et simulacris, et daemoniis, et vitulis, quae fecit Hieroboam: et projecit eos a filiis Israel, et a tribubus Israel, qui dederant cor suum quaerere Dominum Deum Israel (II Paralip. XI, 12) .
PL 13, 846A「そして彼はそこに、高き所と、偶像と、悪霊と、ヤロブアムの造った子牛との祭司たちを立てた。そしてイスラエルの子らから、またイスラエルの諸部族から、イスラエルの神なる主を求めることに心を向けていた者たちを、追い出した」(歴代誌下11:12)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.277
Non erit itaque admirandum, si tu nos vel nobis divinitus commissos persequeris, si de re nobis commissa nos pellis, si denique locis nostris ordines Dei inimicos eos, qui tecum dereliquerunt Deum, quando videas haec te implere quae fecerit Hieroboam.
PL 13, 846Aそれゆえ、あなたが我々を、あるいは神によって我々に委ねられた者たちを迫害し、我々に委ねられた務めから我々を追い払い、さらには我々の座に、あなたと共に神を捨てた者たち、神の敵どもを据えるとしても、驚くには当たらない。あなたがヤロブアムの行ったことを果たしているのが見えるからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.278
Quid est enim dicere: Fidem apud Nicaeam damnate conscriptam, et suscipite meam; nisi hoc quod dixit Hieroboam: Et relinquite Deum, et servile simulacris meis?
PL 13, 846B「ニカイアで作成された信仰を断罪せよ、そして私のものを受け入れよ」と言うのは、ヤロブアムの言った「神を捨てよ、そして私の偶像に仕えよ〔底本の字は不鮮明で、servite とも servile とも読める。servite と取った〕」と言うことでなくて何であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.279
Quis tu homo dicis: Damnate absentem, inauditum, innocentem? certe is, qui jam fidem apostolicam negaveras atque evangelicam; nempe is, qui traditionem beatorum destruxeras, quantum apud te ac tuos est, apostolorum: inde denique factum est, ut ad tantam venires vecordiam, quia fueris ut Hieroboam sine Deo.
PL 13, 846B「不在の者を、弁明も聞かれぬ者を、無実の者を断罪せよ」などと言う、あなたは何者か。確かに、すでに使徒の信仰と福音の信仰を否んだ者であり、あなたとあなたの仲間に関する限り、祝福された使徒たちの伝承を破壊した者である。まさにそれゆえに、あなたはこれほどの狂気に至ったのである。あなたが、ヤロブアムのように神なき者であったからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.280
Caeterum si Deum habuisses, si te ejus meminisses cultorem, numquam profecto diceres: Damnate innocentem; percutite inauditum, absentem, consacerdotem vestrum.
PL 13, 846Bもしあなたが神を持っていたなら、もしあなたが神を崇める者であることを思い起こしていたなら、「無実の者を断罪せよ。弁明も聞かれぬ者を、不在の者を、諸君の同僚の司教を打て」などとは、決して言わなかったであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.281
Et ut videas te non esse in Deo, unde et talia fieri mandaris, accipe regem, cum quo pro meritis fuerit Deus suus, accipe et ejus obsecrationem ad Domini sacerdotes, quos populo Dei impellebat justum judicare judicium: conspice etiam tuorum a te contra ecclesiam institutorum judicium, et illius ministrorum actus, et poteris perpendere, si tecum non immundi spiritus sunt, qui fuerunt cum Hieroboam.
PL 13, 846Bあなたが神のうちにいないことを知るために――それゆえにこそ、あなたはこのようなことが行われるよう命じたのである〔mandaris は mandaveris の縮約と取った〕――、その功に応じて神が共にあった王を見よ。また、神の民に正しい裁きを下すよう促した、主の祭司たちへの彼の懇願を聞け。そしてあなたが教会に逆らって立てた者たちの裁きと、その奉仕者たちの行いを見よ。そうすれば、ヤロブアムと共にいた汚れた霊どもが、あなたとも共にいるのではないかと、よく量ることができよう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.282
Et habitavit, inquit in libro secundo Paralipomenon, Josaphat in Jerusalem, et conversus est, et exiit in populo a Bersabee usque ad montem Ephrem, et convertit eos ad Dominum Deum patrum suorum, et statuit judices in omnibus civitatibus Juda munitis, et per singulas civitates dixit judicibus: Videte quid vobis facietis: non enim homini judicabitis, sed Domino, et vobiscum est in verbo, et nunc sit timor Domini super vos, ut servetis et faciatis.
PL 13, 846C歴代誌下の書に言う、「ヨシャファトはエルサレムに住み、また転じて、民の中へ出て行き、ベエルシェバからエフライムの山まで巡り、彼らを、その父祖たちの神なる主へと立ち帰らせた。そして、ユダの城壁のある全ての町に裁き人を立て、町ごとに裁き人たちに言った、『汝らの行うことに注意せよ。汝らは人のために裁くのではなく、主のために裁くのである。主は言葉において汝らと共にある。今、主への畏れが汝らの上にあるように。汝らが守り、また行うために。』」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.283
Neque enim est cum Domino Deo nostro iniquitas, neque personae acceptio, neque munerum acceptio. Et quidem in Hierusalem statuit Josaphat de levitis, et sacerdotibus, et principibus Israel in judicium Domini, et judicare habitantes in Jerusalem.
PL 13, 846C「『我々の神なる主のもとには、不義も、人を偏り見ることも、賄賂を受けることもないからである。』また実に、ヨシャファトはエルサレムに、レビ人と祭司たちとイスラエルの長たちの中から、主の裁きのために、またエルサレムに住む者たちを裁くために〔人々を〕立てた。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.284
Et mandavit super eos dicens: Ita facietis in timore Domini, in corde perfecto; et omne judicium quod acceptum fuerit super vos a fratribus vestris, qui habitant in civitatibus suis, inter medium sanguinis et sanguinis, inter medium legis, in mandatis ac justificationibus, et ad judicia: et distinguetis eis, et non peccabunt Domino, et non erit ira super vos et fratres vestros: sic facite, et non peccabitis.
PL 13, 846D「そして彼らに命じて言った、『汝らは主への畏れのうちに、全き心をもってこのように行え。町々に住む汝らの兄弟たちから汝らのもとに持ち込まれる全ての裁き、すなわち血と血の間のこと、律法の間のこと、戒めと定めのこと、また裁きのことについては、彼らに〔事の分かれ目を〕明らかにせよ。そうすれば彼らは主に対して罪を犯さず、汝らと汝らの兄弟たちの上に怒りは臨まない。このように行え、そうすれば汝らは罪を犯さない。』」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.285
Ecce Amarias sacerdos princeps super vos in omne verbum Domini, et Jabadias filius Zmabel, qui princeps est domui Juda in omne verbum regis: et scribae, et levitae in conspectu vestro. Confortamini et facite, et erit Dominus vobiscum cum bono (II Paralip. XIX, 4) .
PL 13, 847A「『見よ、祭司アマリヤが主の全てのことについて汝らの上に長としており、ユダの家の長であるズマベルの子ヤバディヤが、王の全てのことについて〔長としており〕、書記たちとレビ人たちが汝らの前にいる。心を強くして行え。そうすれば主は汝らと共に、よきうちにあろう。』」(歴代誌下19:4)。〔底本は「ヤバディヤ」を Jabadias、その父を Zmabel と綴る。ミーニュの脚注は、ラテン訳とギリシア語本文に従って Zabadias filius Ismael(イシュマエルの子ゼバドヤ)とする。底本の形のまま音写した。引用は歴代誌下19:11 に当たる〕
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.286
Numquid dixit ad Domini sacerdotes, vel ad regni sui principes, vel ad caeteros judices: Condemnate justum, persequimini innocentem, damnate; interficite omnes credentes in Deum?
PL 13, 847A彼は、主の祭司たちにも、自分の王国の長たちにも、その他の裁き人たちにも、「正しい者を罪に定めよ、無実の者を迫害せよ、断罪せよ、神を信じる者を皆殺せ」などと言っただろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.287
Numquid dixit: Amate, quod non amat Deus; odite justitiam, diligite injustitiam, sicuti dicis tu? Aut numquid negare poteris te dixisse, Damnate Athanasium absentem, inauditum?
PL 13, 847A彼は、「神の愛さぬものを愛せ、正義を憎み、不正を愛せ」と、あなたが言うように言っただろうか。それとも、あなたは「不在の、弁明も聞かれぬアタナシオスを断罪せよ」と言ったことを、否定できるだろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.288
Josaphat Deo dicatus rex Judae dicit secundum Domini judicandum legem; et tu dicis in apostasiam conversus rex, Damnate inauditum.
PL 13, 847B神に献げられたユダの王ヨシャファトは、主の律法に従って裁くべきだと言う。ところがあなたは、背教へと転じた王として、「弁明も聞かれぬ者を断罪せよ」と言う。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.289
Pone interea, Constanti, hodie in corpore esse Josaphat regem, et utrosque vos dicere ad nos, ille quidem haec: Videte quid vos facietis: non enim homini judicabitis, sed Domino, et vobiscum est in verbo, et nunc sit timor Domini super vos, ut servetis et faciatis.
PL 13, 847Bコンスタンティウスよ、さしあたり、王ヨシャファトが今日この世に肉体をもって在ると仮定せよ。そして諸君二人が我々に語るとする。かの王はこう言う、「汝らの行うことに注意せよ。汝らは人のために裁くのではなく、主のために裁くのである。主は言葉において汝らと共にある。今、主への畏れが汝らの上にあるように。汝らが守り、また行うために。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.290
Neque enim est cum Domino Deo nostro iniquitas, neque personae acceptio (Ibid. 6) ; tu contra esse damnandum dicas inauditum, et eum quidem quem etiam ipse scias innocentem; cui obedire poterimus nos antistites Dei? nos, quos ante populo suo ore Jeremiae promiserat dicens: Et dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos, pascentes cum disciplina (Jer. III, 15) .
PL 13, 847B「我々の神なる主のもとには、不義も、人を偏り見ることもないからである」(歴代誌下19:6)。ところがあなたは逆に、弁明も聞かれぬ者を断罪せよ、しかも、あなた自身が無実と知っている者をそうせよと言うであろう。神の司教である我々は、誰に従うことができようか。我々は、先に神がその民にエレミヤの口を通して、「そして私は、わが心にかなう牧者たちを汝らに与える。彼らは汝らを養い、訓練をもって養うであろう」(エレミヤ3:15)と約束した者たちである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.291
Cui, inquam, obediremus, tibi ne an Josaphat dicato Deo viro, qui id nos facere compelleret, quod meminissemus fieri mandasse Deum?
PL 13, 847C我々は、私は問う、誰に従うべきだろうか。あなたにか、それとも神に献げられた人ヨシャファトにか。彼は、神が命じたと我々が思い起こすことを、我々に行わせようとするのだ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.292
Si itaque illum cognoscis Domini implere praecepisse mandata, te vero exstitisse non solum Dei mandatorum destructorem, verum etiam ipsius desertorem, superest ut videas, quis vestrum fuerit homo Dei, quis ejus clementiae fecerit voluntatem.
PL 13, 847Cそれゆえ、もしあなたが、かの人は主の戒めを果たすよう命じたと認め、あなたこそが神の戒めを壊した者であるばかりか、神自身を捨てた者であると認めるなら、諸君のうちどちらが神の人であり、どちらが神の慈しみの意志を行ったかは、あなた自身が見るべきことである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.293
Legimus scriptum sic de illo: Et factus est Dominus cum Josaphat, quoniam ambulavit in viis patris sui primis, et non quaesivit simulacra, sed Dominum Deum patris sui, et in mandatis ejus ambulavit, et non sic opera Israel: et direxit Dominus regnum ejus: et dedit omnis Juda munera Josaphat: et factae sunt illi divitiae et gloria multa: et exaltatum est cor ejus in viis Domini, et adhuc amputavit et lucos a Juda: et tertio anno regni sui misit duces suos, et filios virtutum (II Paralip. XVII, 3) .
PL 13, 847C彼について、我々はこのように書かれているのを読む。「そして主はヨシャファトと共にあった。彼が父祖の初めの道を歩み、偶像を求めず、その父の神なる主を求め、その戒めのうちを歩み、イスラエルの行いのようにはしなかったからである。主は彼の王国を正しく導いた。ユダの全ては、ヨシャファトに贈り物を献げた。彼には富と大いなる栄光が備わった。彼の心は主の道のうちに高められ、さらに彼はユダから聖なる木立をも取り除いた。その治世の第三年に、彼は自分の将たちと、力ある子らを遣わした」(歴代誌下17:3)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.294
Et infra: Et cum illis Elimasat, et Joram sacerdotes, et docebant Judam, et cum illis librum legis Domini, et pertransierunt in civitates Juda, et docebant populum.
PL 13, 847Dそして続けて言う、「彼らと共にエリマサトとヨラム、祭司たちがおり、ユダを教えていた。彼らと共に主の律法の書があり、彼らはユダの町々を巡り歩いて、民を教えた。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.295
Et factus est pavor Domini in regnis terrae, et in circuitu Juda, et non bellaverunt Josaphat: et ab alienigenis afferebant Josaphat munera, et argentum, et dona, et Arabes afferebant illi arietes ovium septem millia septingentos; et erat Josaphat ambulans magnificatus usque in altum (Ibid. 8) .
PL 13, 847D「そして主への畏れが地の諸王国に臨み、ユダの周囲にも臨んだ。彼らはヨシャファトと戦わなかった。異邦人たちは、ヨシャファトに贈り物と銀と賜物を携えて来た。アラビア人たちも、彼に雄羊七千七百頭を携えて来た。ヨシャファトは歩むうちに、高みにまで大いなる者とされた」(歴代誌下17:8)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.296
Quid tu tale facis? nempe misisti per omne regnum tuum, ut cuncti mandata Dei despueremus, susciperemusque praeceptum tuum, quod tentaret impugnare Domini praeceptum.
PL 13, 848Aあなたはそのようなことをするだろうか。あなたはむしろ、我々が皆、神の戒めを唾棄し、あなたの命令――主の命令を攻撃しようと試みる命令――を受け入れるようにと、王国のあらゆる所に使いを送った。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.297
Josaphat misit principes virtutis regni sui, misit consiliarios suos, misit levitas ac Domini sacerdotes, obsecrans ut cuncti cultores Domini fuissent in regno suo, ut omnes unanimes Deo tantum semet praeberent famulos; mittit etiam librum sacrae legis per gloriosum Moysem traditum, ut nihil extra fecissent, quam quae fieri mandasset Deus.
PL 13, 848Aヨシャファトは、自分の王国の力ある長たちを遣わし、自分の顧問たちを遣わし、レビ人と主の祭司たちを遣わして、全ての者が自分の王国で主を崇める者となり、皆が心を一つにして神にのみ自らを僕として差し出すよう願った。さらに、栄光あるモーセを通して伝えられた聖なる律法の書をも送り、神が行えと命じたこと以外は何も外れて行わないようにした。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.298
Tu non solum legem Domini inveniris impugnasse, quae praecepit innocentem et justum non necandum, sed et ipsum dereliquisse Deum; siquidem non sis apostolicam tenens fidem, sed Arii perfidiam.
PL 13, 848Bあなたは主の律法を攻撃した者と見出される。その律法は、無実で正しい者を殺してはならぬと命じていた。そればかりか、神自身をも捨てた者と見出される。あなたが使徒の信仰を保つ者ではなく、アレイオスの背信を保つ者だからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.299
Ille populum errantem ab idolis convertit ad Deum, tu populum Deo dicatum conatus es facere apostatam, quod es tu, hoc est, sacrilegus. Persecutus es atque persequeris Athanasium, ejus sitiens cruorem.
PL 13, 848B彼は、迷っていた民を偶像から神へと立ち帰らせた。あなたは、神に献げられた民を、あなた自身がそうであるもの、すなわち冒瀆者たる背教者にしようと企てた。あなたはアタナシオスを迫害した。今も迫害している。その血に渇いて。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.300
Sed vide quid Spiritus sanctus dicat in nono psalmo, in quo tu mihi specialiter descriptus esse videris: Dixit in corde suo: Non movebor a saeculo in saeculum sine malo, cujus os maledictione plenum est, et amaritudine et dolo: sub lingua ejus labor et dolor: sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem.
PL 13, 848Bだが、聖なる霊が第九の詩篇で何と言っているか、見よ。その詩篇には、とりわけあなたが描かれていると私には思われる。「彼は心の中で言った、『私は世々に動かされることはない、禍いを受けることもない』。その口は呪いと苦さと欺きに満ち、その舌の下には労苦と悲嘆がある。彼は富める者たちと共に隠れた待ち伏せのうちに座り、無実の者を殺そうとする。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.301
Oculi ejus in pauperem respiciunt: insidiatur in absconso sicut leo in spelunca sua; insidiatur ut rapiat pauperem, rapere pauperem, donec adducat eum in conversatione sua: in laqueo suo humiliavit eum, inclinavit se, et cadet dum dominatur pauperum.
PL 13, 848C「その目は貧しい者を窺う。彼は隠れた所で、洞穴の中の獅子のように待ち伏せる。貧しい者を奪おうと待ち伏せる。貧しい者を奪おうと、自分の住まいに引き入れるまで待ち伏せる。その罠にかけて彼を卑しめ、身をかがめ、貧しい者たちを支配するうちに倒れるであろう。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.302
Dixit in corde suo: Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat usque in finem (Ps. IX, 6, post 21) . An si in hac perseveraveris nequitia, non erit dici dignum de te: Avertit faciem suam ne videat usque in finem (Ibid.) ?
PL 13, 848C「彼は心の中で言った、『神は忘れた。顔を背けた。最後まで見ないであろう』」(詩篇9:6、21節の後)。あなたがこの悪にとどまり続けるなら、あなたについて「顔を背けた。最後まで見ないであろう」と言うに値しない、などということがあろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.303
Tanta sunt funera tua, Constanti, ut cum dicitur in psalmo decimo ex persona populi nostri: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montem sicut passer? quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde (Psal. X, 2) ; tu mihi descriptus esse cum scelerum tuorum participibus videaris.
PL 13, 848Cコンスタンティウスよ、あなたの死にかかわる悪業はこれほど大きく、第十の詩篇に我々の民の口として「私は主に信頼する。どうして汝らは私の魂に、『雀のように山へ逃れよ』と言うのか。見よ、罪人たちは弓を引き、矢を矢筒に備えた、心の正しい者たちを暗がりで射るために」(詩篇10:2)と言われているとき、あなたが自分の悪事の仲間たちと共にそこに描かれていると、私には思われるほどである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.304
Cognoscimus etenim vos Arianos esse temporis nostri antichristos: aut si non is es, qui merearis numerari inter antichristos, aestima Dei unici Filii negator.
PL 13, 848D我々は、諸君アレイオス派が、我々の時代の反キリストであると知っている。あるいは、反キリストのうちに数えられるに値する者があなたでないというなら、あなたこそ神の独り子を否む者だと見なせ〔negator は呼格で「神の独り子を否む者よ、〔自ら〕判断せよ」とも読める〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.305
Dicit Spiritus sanctus per prophetam: Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus: oculi ejus in pauperem respiciunt, et palpebrae ejus interrogant filios hominum.
PL 13, 848D聖なる霊は預言者を通して言う、「主はその聖なる宮にある。主の座は天にある。その目は貧しい者を見、そのまぶたは人の子らを問いただす。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.306
Dominus interrogat justum et impium: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam (Psal. X, 5) . Et tu statuisti eum puniendum, quem nec ipse cognoveris reum, nisi tantum in eo, quod tuae blasphemiae restiterit, factum apud te mortis reum.
PL 13, 849A「主は正しい者と不敬な者を問いただす。不正を愛する者は、自らの魂を憎む」(詩篇10:5)。ところがあなたは、あなた自身が罪ある者とは認めてもいない者、あなたの冒瀆に逆らったというただその一点で、あなたのもとで死に値する者とされた者を、罰すべき者と定めた。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.307
Audi dicere Dei spiritum: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam (Ibid. 6) : et cogis iniquitatem amare magis quam justitiam. Si non est injustum damnare inauditum, accusantibus vobis haereticis, catholicum convince.
PL 13, 849A神の霊が言うのを聞け、「不正を愛する者は、自らの魂を憎む」(詩篇10:6)。ところがあなたは、正義よりも不正を愛するよう強いている。弁明を聞かずに断罪することが不正でないというなら、異端者である諸君が告発するのだから、公同の者を有罪と証明してみよ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.308
Ego etenim cum adhuc scriptum invenio: Pluet super peccatores laqueos: ignis, et sulphur, et spiritus procellarum, et pars calicis eorum: quoniam justus Dominus, et justitiam dilexit: aequitatem vidit vultus ejus (Ibid. 7) ; te atque omnes tecum facientes in hac parte esse cognosco.
PL 13, 849A私はさらに、こう書かれているのを見出す。「罪人たちの上に、罠が降る。火と硫黄と暴風の霊、それが彼らの杯の分である。主は正しく、正義を愛した。その顔は公正を見た」(詩篇10:7)。私は、あなたと、あなたと共に行う全ての者が、この分け前のうちにあると知っている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.309
Veniet utique super vos ignis et sulphur, et spiritus procellarum, nisi conversi fueritis ad Deum, quia sit pars calicis vestri negatorum unici Filii Dei, ejus divinae majestatis dicatorum persecutoribus: qui cum sciatis Deum justum, justitiam diligere, amare aequitatem, vos censueritis damnare innocentem, persequi Domini fidelissimum sacerdotem.
PL 13, 849B諸君の上には必ず、火と硫黄と暴風の霊が臨む、もし神に立ち帰らないなら。神の独り子を否む者、その神的な威厳に献げられた者たちの迫害者の杯の分が、諸君のものだからである。諸君は、神が正しく、正義を愛し、公正を愛すると知りながら、無実の者を断罪し、主の最も忠実な司教を迫害しようと決めたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.310
Diligite, inquit, Dominum, in psalmo XXX. Spiritus sanctus, omnes sancti ejus, quoniam veritatem requirit Dominus, et retribuet facientibus abundanter superbiam (Ps. XXX, 24) . Et tu nos impuleras ad interficiendum innocentem, ad superbiam tuam possidendam.
PL 13, 849B聖なる霊は詩篇第三十でこう言う〔底本は psalmo XXX の後に句点を打つが、Spiritus sanctus は inquit の主語と取った〕、「主を愛せ、その聖なる者たちは皆。主は真理を求め、高ぶりを行う者に豊かに報いるからである」(詩篇30:24)。ところがあなたは、無実の者を殺させ、あなたの高ぶりを手に入れさせようと、我々を駆り立てていた。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.311
Non enim te negare possis esse superbum, cum et in Dei cultores funestas miseris manus, et evangelicam fidem destruere fueris conatus, atque firmare haereticam.
PL 13, 849Bあなたは高ぶる者であることを否定できまい。神を崇める者たちに、あなたは死をもたらす手を伸ばし、福音の信仰を壊そうと企て、異端の信仰を固めようとしたのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.312
In XXXII psalmo non legeras: Diligit Dominus misericordiam et judicium, et misericordia Domini plena est terra (Ps. XXXII, 5) ; ut juberes damnari absentem?
PL 13, 849Cあなたは第三十二の詩篇で、「主は慈しみと裁きを愛する。地は主の慈しみに満ちている」(詩篇32:5)と読まなかったのか。それで、不在の者を断罪せよと命じるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.313
Cognosce per haec opera tua quam sis inconsideratus, quamque tuae salutis hostis, qui cum scriptum memineris: Quis est homo qui vult vitam, et amat videre dies bonos? prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum: et averte a malo, et fac bonum (Ps. XXXIII, 13) ; tu tamen non quietem capias haec gerendo, quae te prohibuerit gerere Deus.
PL 13, 849Cあなたのこれらの行いによって、あなたがいかに思慮に欠け、いかに自分自身の救いの敵であるかを知れ。あなたは「生を望み、よき日々を見ることを愛する人は誰か。舌を悪から遠ざけ、唇に欺きを語らせるな。悪から離れ、善を行え」(詩篇33:13)と書かれているのを思い起こしているはずなのに、神があなたに禁じたことを行い続けて、休もうとしないのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.314
Hoc est nolle videre dies bonos, hoc est nolle vitam, hoc est petere sibi tribui mortem. Cum itaque sis talis, qui ad mortem aeternam hauriendam curras, etiam in XXXV tu mihi videris esse praeostensus.
PL 13, 850Aこれこそ、よき日々を見たくないということ、生を望まないということ、自分に死が与えられるよう求めるということである。あなたはこのように、永遠の死を汲み取ろうと走る者であるから、第三十五の詩篇にも、あなたが前もって示されていると私には思われる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.315
Dixit injustus, ut delinquat in semetipsum: non est timor Dei ante oculos ejus: quoniam dolose egit in conspectu ejus, ut inveniatur iniquitas ejus et odium.
PL 13, 850A「不義の者は、自分自身に罪を犯そうと言った。神への畏れは彼の目の前にない。彼は、その不義と憎しみが見出されるように、神の目の前で欺いて行ったからである。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.316
Verba oris ejus iniquitas et dolus: noluit intelligere, ut bene ageret: iniquitatem meditatus est in cubili suo, assistit omni viae non bonae, malitiam autem non odivit (Ps. XXXV, 2) .
PL 13, 850A「その口の言葉は不義と欺きである。彼は、よく行うことを悟ろうとしなかった。寝床で不義を思いめぐらし、善からぬ道のすべてに立ち、悪を憎まなかった」(詩篇35:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.317
Qualis es adverte, justissime imperator, propter quem esse dicta sentiantur etiam illa quae in Scariotem Judam et populum Judaeorum fuerint dicta.
PL 13, 850Aこの上なく正しい皇帝よ、自分がどのような者であるかをよく悟れ。あなたゆえに、イスカリオテのユダとユダヤの民について言われたことまでもが、あなたに当てはまると感じられるのだ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.318
Quomodo potueramus, Constanti, damnare innocentem ad superbiae tuae consilium? cum sciremus scriptum apud David: Ostende misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam his, qui recto sunt corde.
PL 13, 850Aコンスタンティウスよ、我々はどうして、あなたの高ぶりの企てのために無実の者を断罪することができただろうか。ダビデのもとに「汝を知る者たちに、汝の慈しみを示せ。心の正しい者たちに、汝の義を示せ」と書かれていることを知っていたというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.319
Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatoris non moveat me: ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem, expulsi sunt nec poterunt stare (Ibid. 11) .
PL 13, 850B「高ぶりの足が私に来ることなく、罪人の手が私を動かすことのないように。そこに、不義を行う者は皆倒れ、追われ、立つことができない」(詩篇35:11)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.320
Quid dicis? talis est misericordia Dei ac justitia, ut absentes et inauditi damnentur? et quidem innocentes, quos punire nec praesentes licet. Sed quid mirum si haec fieri mandasti, homo nesciens Deum?
PL 13, 850Bあなたは何と言うのか。神の慈しみと義とは、不在の者、弁明も聞かれぬ者が断罪されるようなものだというのか。しかも無実の者たちを、である。彼らは、居合わせていても罰することは許されない。だが、神を知らぬ人であるあなたが、それを行えと命じたとしても、何の不思議があろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.321
Quid mirum, si ignorans ejus misericordiam atque justitiam, praeceperis perversa fieri, iniqua, injusta?
PL 13, 850B神の慈しみと義を知らないあなたが、曲がったこと、不正なこと、不義なことを行えと命じたとしても、何の不思議があろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.322
Non te a tanto potuit removere scelere psalmographi sermo dicentis: Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem, expulsi sunt nec potuerunt stare (Ibid. 13) ? nec ille in trigesimo sexto: Desine ab ira, et derelinque furorem; noli aemulari ut maligneris, quoniam qui malignantur, exterminabuntur (Ps. XXXVI, 8) ?
PL 13, 850B詩篇作者の言葉、「そこに、不義を行う者は皆倒れ、追われ、立つことができなかった」(詩篇35:13)は、あなたをこれほどの悪事から遠ざけることができなかったのか。また第三十六の詩篇のあの言葉、「怒りをやめ、憤りを捨てよ。悪を行おうと競うな。悪を行う者は断たれるからである」(詩篇36:8)も、そうだったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.323
Haec itaque legens, quia pro nihilo habenda statuta censueris Domini, idcirco te esse judico illum, de quo dictum est: Observabit peccator justum et stridebit super eum dentibus suis; Dominus autem deridebit eum, quia prospicit quia veniet dies ejus (Psal. XXXVI, 12) .
PL 13, 850Cあなたはこれを読みながら、主の定めを取るに足りぬものと見なしたのであるから、あなたこそ、「罪人は正しい者を窺い、その上で歯ぎしりする。しかし主は彼を嘲る。その日が来るのを見ているからである」(詩篇36:12)と言われているあの者であると、私は判断する。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.324
Inter illos te habemus, de quibus dictum cerno: Gladium evaginaverunt peccatores, intenderunt arcum suum ut dejiciant inopem et pauperem, et trucident rectos corde: gladius eorum intret in corda ipsorum, et arcus eorum confringatur.
PL 13, 850Cあなたは、「罪人たちは剣を抜き、弓を引いた。貧しく乏しい者を打ち倒し、心の正しい者たちを屠るために。彼らの剣は彼ら自身の心に入り、その弓は折られる」と言われている者たちの中にいると、我々は見る。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.325
Melius est modicum justum super divitias peccatorum multas: quoniam brachia peccatorum conterentur (Ibid. 14) .
PL 13, 851A「正しい者の持つわずかなものは、罪人たちの多くの富にまさる。罪人たちの腕は砕かれるからである」(詩篇36:14)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.326
Tu inter istos inimicus es Domini constitutus, quos describit Dei Spiritus adhuc infra: Inimici Domini mox ut honorabuntur et exaltabuntur, deficientes ut fumus deficient (Ibid. 20) .
PL 13, 851Aあなたは、神の霊がさらに下の方で描いている者たちの中に、主の敵として数えられている。「主の敵は、尊ばれ高められるやいなや、煙のように消え失せる」(詩篇36:20)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.327
Considera tandem te cum omni tua sublimitate, nisi temet correxeris, ut fumum interiturum, quippe Dei inimicum.
PL 13, 851Aそれゆえ、あなたの高みのすべてをもって、自分を改めないかぎり、滅びゆく煙のようなもの、まさに神の敵であると見なせ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.328
Adhuc de te scriptum video, quod nisi conversus poenitueris, venturus sis ad nihilum: Vidi impium superexaltatum et elevatum super cedros Libani: et transivi, et ecce non erat; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus (Ibid. 35) .
PL 13, 851A私はさらに、あなたについて、立ち帰って悔い改めなければ無に帰するであろうと書かれているのを見る。「私は不敬な者がたいそう高められ、レバノンの杉の上に聳えるのを見た。私が通り過ぎると、見よ、彼はいなかった。私は彼を探したが、その場所さえ見つからなかった」(詩篇36:35)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.329
Tu es, inquam, ille, Constanti, de quo etiam haec dicta video: Conspicit peccator justum, et quaerit mortificare eum: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus (Ibid. 32) .
PL 13, 851Bコンスタンティウスよ、私は言う、あなたこそ、「罪人は正しい者を見て、これを殺そうと求める。しかし主は、彼をその手に捨て置かない」(詩篇36:32)と言われている者であると、私は見る。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.330
Dicit propheta plenus Spiritu sancto: Noli aemulari inter malignantes, neque zelaveris facientes iniquitatem: quoniam tamquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident (Ibid. 1) .
PL 13, 851B聖なる霊に満ちた預言者は言う、「悪を行う者たちの間で競うな。不義を行う者たちを妬むな。彼らは草のようにたちまち枯れ、青草の野菜のようにすぐ萎れるからである」(詩篇36:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.331
Et dicitur a te Constantio destructore Dei religionis, Meos imitamini? Quis vos imitetur, nisi qui velit vobiscum tamquam olera herbarum arescere? Quis? nisi qui velit Dei indignatione deleri?
PL 13, 851Bそれなのに、神の宗教を壊す者であるコンスタンティウスたるあなたによって、「私の者たちに倣え」と言われるのか。諸君に誰が倣おうか。諸君と共に、野菜の青草のように枯れようと望む者のほかに。誰が倣おうか。神の怒りによって滅ぼされようと望む者のほかに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.332
Si vere utique dicit: Justitiam loquimini, juste judicate filii hominum (Ps. LVII, 2) : et tu in innocentis exsurgis necem.
PL 13, 851B〔聖書が〕まことに「義を語れ、人の子らよ、正しく裁け」(詩篇57:2)と言っており、しかもあなたが無実の者の死に向かって立ち上がっているのなら、
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.333
Dubitare itaque non poterit te esse ex illis ad quos dicit Spiritus sanctus: Etenim in corde iniquitates operamini, in terra iniquitatem manus vestrae concinnant.
PL 13, 851Bそれゆえ、あなたが、聖なる霊が次のように語りかけている者たちの一人であることは、疑うことができない。「実に、心では不義を行い、地上では汝らの手が不義を企てている。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.334
Alienati sunt peccatores ab utero, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa: ira illis secundum similitudinem serpentis, sicut aspidis surdae, et obturantis aures suas, quae non exaudivit vocem incantantium incantatoris, quae incantatur a sapiente.
PL 13, 851C「罪人たちは母の胎から疎外され、胎を出たときから迷い、偽りを語った。彼らの怒りは蛇の似姿のようであり、耳を塞ぐ耳しいの毒蛇のようである。それは、呪文を唱える者の声を聞かず、知恵ある者に呪文を唱えられても聞かない。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.335
Deus conterat dentes eorum, in ore ipsorum molas leonum confringet Dominus: ad nihilum venientes ut aqua decurrent, intendit arcum suum donec infirmentur. Sicut cera liquefacta auferantur, super eos cecidit ignis, non viderunt solem (Ibid. 3) .
PL 13, 851C「神は彼らの歯を砕く。主は彼らの口の中の獅子の臼歯を打ち砕く。彼らは無に帰し、水のように流れ去る。主は、彼らが弱るまで弓を引き絞る。溶けた蝋のように取り去られよ。火が彼らの上に落ち、彼らは太陽を見なかった」(詩篇57:3)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.336
Audis te cum tuis ad nihilum venturum, ut jam illi venerunt, quorum esse delegeris imitator.
PL 13, 851Cあなたは、自分が仲間と共に無に帰すると聞いている。あなたが倣う者として選んだ者たちが、すでにそうなったように。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.337
Conspicis vos persecutores Dei servorum, unici Filii Dei negatores serpentibus et aspidibus comparatos; et non tandem times ad Dei te transferre domum? non te, qui unus esse monstraris ex illis aspidibus, ita formas ad diaboli calcandum caput, quo possis dignus effici regnare inter eos, quorum Joannes narrat gloriam: In sua propria venit, et sui eum non receperunt; quotquot autem receperunt eum, dedit illis potestatem filios fieri Dei, qui credunt in nomine ejus (Joan. I, 11) ?
PL 13, 851Cあなたは、神の僕たちの迫害者であり、神の独り子を否む者である諸君が、蛇や毒蛇に譬えられているのを見ている。それでも、神の家に身を移すことを、ついに恐れないのか〔底本どおりに訳した。文意は「ついに恐れを抱いて神の家に身を移そうとしないのか」であろう〕。あの毒蛇たちの一人であると示されているあなたは、悪魔の頭を踏むことに向けて自分を形づくろうとしないのか〔non te ... ita formas の構文は崩れていて係りが定かでない。「自分を形づくらないのか」という問いと取った〕。そうすれば、ヨハネがその栄光を語る人々の間で統べるにふさわしい者となれるのに。「彼は自分のところに来たが、自分の者たちは彼を受け入れなかった。しかし、彼を受け入れた者には、全て、神の子となる権能を与えた。その名を信じる者たちである」(ヨハネ1:11)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.338
Non memineras scriptum in LVIII psalmo: Deus Israel, intende ad visitandas omnes gentes, non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem (Ps. LVIII, 6) ; ut juberes dandam in absentem sententiam? nec LXI commonere pariter atque increpare Spiritum sanctum per haec verba cognoveras: Quousque irruitis in hominem? interficitis universos (Ps. LXI, 4) ?
PL 13, 852Aあなたは、第五十八の詩篇に「イスラエルの神よ、全ての異邦人を訪れようと目を向けよ。不義を行う全ての者を憐れむな」(詩篇58:6)と書かれているのを思い起こさなかったのか。それで、不在の者に判決を下せと命じたのか。聖なる霊がこれらの言葉で、第六十一の詩篇においても、等しく諭し、また叱っていることを、あなたは知らなかったのか。「いつまで、汝らは一人の人に襲いかかるのか。皆を殺すのか」(詩篇61:4)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.339
Timor, inquit Salomon, Domini, initium sensus; sapientiam autem et disciplinam impii spernunt (Prov. I, 7) . Hinc disciplinam et sapientiam spernis, quia sis sine Dei timore.
PL 13, 852Aソロモンは言う、「主への畏れは、悟りの初め。不敬な者たちは、知恵と訓練を侮る」(箴言1:7)。あなたが神への畏れを欠くがゆえに、訓練と知恵を侮るのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.340
Hinc impius esse sacris describeris litteris: impius utique, quia non solum ipse deserueris Deum, sed et qui colentes illum tam infeste persequaris.
PL 13, 852Bそれゆえあなたは、聖なる書において、不敬な者と描かれている。まさに不敬である。あなた自身が神を捨てたばかりか、神を崇める者たちをこれほど敵意をもって迫害するからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.341
Vae tibi quia cum illis esse inveniris, de quibus in Proverbiis lego: Fili, non te seducant viri impii, neque acquiescas, si te rogaverint dicentes: Veni, communica nobiscum sanguinem, abscondamus autem in terra virum justum injuste: deglutiamus autem illum, velut inferi vivum (Ibid. 10) .
PL 13, 852Bあなたは災いである。あなたは、私が箴言で読む者たちの仲間であると見出されるからである。「わが子よ、不敬な人々があなたを惑わすことのないように。彼らが、『来い、我々と血を分け合おう。正しい人を不当に地に隠そう。彼を、陰府のように生きたまま呑み込もう』と言って誘っても、従うな」(箴言1:10)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.342
Quid te Arianorum Judaeorum imitatorum delectaverat, Constanti, ut has illorum impias audiens voces ad effundendum sanguinem Dei servorum fuisses eosdem secutus? Cur non consilia audisti Salomonis dicentis tibi?
PL 13, 852Bコンスタンティウスよ、ユダヤ人に倣うアレイオス派の何があなたを喜ばせて、あなたは彼らの不敬な言葉を聞いて、神の僕たちの血を流すために、彼らに従ったのか。なぜ、ソロモンがあなたに言った忠告を聞かなかったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.343
Nec abieris vias cum illis, ne declinaveris pedem tuum ad semitas eorum: non enim inique tenduntur retia avibus: ipsi enim qui homicidii participes sunt, thesaurizant sibimetipsis mala.
PL 13, 852B「彼らと共に道を行くな。あなたの足を彼らの小道へそらすな。鳥のために網が張られるのは、理由なくではない。殺人にあずかる者たち自身が、自分のために悪を蓄える。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.344
Hae sunt viae omnium consummantium iniqua: sua enim impietate suam animam auferunt (Ibid. 15) .
PL 13, 852C「これらは、不義を成し遂げる全ての者の道である。その不敬によって、彼らは自分の魂を奪うのである」(箴言1:15)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.345
Et iterum: Quanto tempore innocentes tenuerint justitiam, non erubescent; insipientes autem dum contumeliae cupidi sunt, impii facti oderunt intellectum, et subjecti facti sunt opprobriis (Ibid. 22) .
PL 13, 852Cまた重ねて、「無垢な者たちが義を保つ間は、恥じることがない。愚かな者たちは、侮辱を欲するあまり不敬な者となり、悟りを憎み、辱めに服する者となった」(箴言1:22)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.346
Tu tibi, Constanti, haec quaesisti opprobria, tu temet damnasti, qui praecepta contemnens Dei, maledictis Judaeorum discipulis haerere censueris Arianis, cum quibus digne adhuc haec audis: Nam quoniam vocabam, nec obediebatis; et extendebam verba, nec attendebatis: sed irrita faciebatis mea consilia, meis autem increpationibus non intendebatis.
PL 13, 852Cコンスタンティウスよ、あなたはこれらの辱めを自分で求めた。神の戒めを軽んじ、ユダヤ人の呪われた弟子であるアレイオス派にしがみつこうと決めたあなたは、自分で自分を断罪したのである。あなたはその者たちと共に、なおふさわしくこれを聞く。「私が呼んでも、汝らは従わなかった。私が言葉を伸べても、汝らは耳を傾けなかった。かえって私の勧めを無にし、私の叱責に注意を払わなかった。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.347
Itaque et ego vestra perditione ridebo: gratulabor autem adversus vos, cum venerit vobis subito tumultus, eversio autem similis procellae, cum advenerit autem vobis interitus: erit enim cum me invocabitis, ego autem non exaudiam; quaerent me mali et non invenient.
PL 13, 852D「それゆえ私もまた、汝らの滅びを笑う。災いが汝らに突然襲い、破滅が暴風のように、滅びが汝らに及ぶとき、私は汝らに向かって喜ぶ。汝らが私を呼ぶとき、私は聞き入れないからである。悪しき者は私を探すが、見つけない。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.348
Oderunt enim sapientiam, verbum autem Domini non assumpserunt, neque voluerunt meis consiliis intendere: spreverunt enim meas increpationes: ideoque edent viae suae fructus, et sua impietate saturabunt animas.
PL 13, 853A「彼らは知恵を憎み、主の言葉を受け入れず、私の勧めに耳を傾けようともしなかった。私の叱責を侮ったからである。それゆえ、彼らは自分の道の実を食らい、自分の不敬で魂を満たす。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.349
Nam quia decipiebant parvulos, interficientur (Prov. I, 24) . Interfici certe tecum merebamur, et quidem a Deo, si tecum Dei hominem fuissemus persecuti.
PL 13, 853A「幼い者たちを欺いたからには、殺される」(箴言1:24)。我々もまた、あなたと共に神の人を迫害したなら、あなたと共に、しかも神によって、殺されるに値したであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.350
Sed quomodo istud fecissemus? qui sciebamus scriptum: Noli fabricare in amicum tuum mala, in incolam et confidentem. Noli inimicitias exercere adversus hominem sine causa, ne quid tibi operetur malum (Ib. III, 29) .
PL 13, 853Aだが、我々はどうしてそれを行えただろうか。我々は「あなたの友に悪を企てるな、隣に住み、あなたを信頼している者に。理由なく人に敵意を向けるな。その人が、あなたに災いを為すことのないように」(箴言3:29)と書かれているのを知っていたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.351
Aut numquid non erat sine causa, si prout insanus furor cohaereticorum tuorum per te jusserat, in innocentem mortis tulissemus sententiam?
PL 13, 853Bそれとも、あなたのもとの異端の仲間たちの狂った憤怒が、あなたを通して命じたとおりに、我々が無実の者に死の判決を下したとしても、それは理由なきことではなかったと言うのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.352
Vae tibi, quia dictum de te persecutore nostro video: Oculus contumeliosus, lingua iniqua, manus sunt effundentes sanguinem justi, et cor fabricans cogitationes malas, et pedes festinantes ad male faciendum (Ib. VI, 17) .
PL 13, 853B我々を迫害するあなたに、災いあれ。あなたについて、このように言われているのが見える。「傲慢な目、不義の舌、義人の血を流す手、悪しき思いを巡らす心、悪を行うために急ぐ足」(箴言6:17)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.353
Legisti: Fili, honora Dominum, et valebis: praeter eum ne timeas alterum (Ib. VII, 1) ; et tamen te timeri voluisti, Deum vero contemni.
PL 13, 853Bあなたは読んだ、「わが子よ、主を敬え、そうすれば強くなる。主のほかに、他の者を恐れるな」(箴言7:1)。それなのにあなたは、自分が恐れられ、神は軽んじられることを望んだ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.354
Unde etenim solum Deum potuerimus reperiri metuentes, si minis tuis succumbentes, absentem, inauditum, et quidem eum, quem sciremus justum, damnaremus? Salomon dicit: Statera doli abominatio est coram Domino: pondus autem aequum acceptum est ei (Ib. XI, 1) .
PL 13, 853B実のところ、もし我々があなたの脅しに屈して、不在の、弁明も聞かれぬ者、しかも正しいと知っている者を断罪していたなら、どうして我々が神のみを畏れる者であると見出されえただろうか。ソロモンは言う、「欺きの秤は主の前に忌むべきものである。公正な重りは主に受け入れられる」(箴言11:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.355
Tu contra mandare non dubitas, Damnate injusto judicio virum, hoc rectum putans, quod perversum est. Adhuc Salomon de te ac tibi similibus: Viae insipientium rectae coram ipsis: exaudit autem consilia sapiens (Ib. XII, 15) .
PL 13, 853Cあなたはこれに反して、「不正な裁きによってその人を断罪せよ」と命じて憚らない。曲がったことを、正しいと思っている。ソロモンはさらに、あなたとあなたに似た者たちについて言う、「愚かな者たちの道は、彼ら自身の目には正しい。しかし知恵ある者は忠告を聞く」(箴言12:15)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.356
Damnate, inquis, Athanasium: et quidem ubi valere non potuisti ingenio detestandae subtilitatis tuae, viribus imperii tui coepisti.
PL 13, 853Cあなたは「アタナシオスを断罪せよ」と言う。しかも、あなたの忌まわしい巧妙さの才知では力が及ばなかったところで、あなたは皇帝権の力に訴え始めたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.357
De te itaque scriptum accipe: Malus cum contumelia agit mala (Ib. XIII, 10) ; et iterum, quod temet sic laqueo jam necaveris, haerendo Arianis, sicuti et Judas Scarioth Judaeis: Lex sapienti fons est vitae, stultus autem laqueo morietur (Ibid. 14) .
PL 13, 853Cそれゆえ、あなたについて書かれているところを受け取れ。「悪しき者は侮辱をもって悪を行う」(箴言13:10)。また、ユダ・イスカリオテがユダヤ人にしがみついたように、あなたがアレイオス派にしがみつくことで、すでに自らを縄で殺したということについては、「律法は知恵ある者にとって命の泉であり、愚かな者は縄で死ぬ」(箴言13:14)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.358
Adhuc dicitur de te: Rex audax incidet in mala (Ibid. 17) . Utique incidisti in haec mala, quia nihil sapientiae tibi reliqueris, negando unicum Dei Filium, sed totum temet verteris in stultitiam, quae res effecerit te mactare Deo charos.
PL 13, 853Cさらにあなたについて言われている、「大胆な王は災いに陥る」(箴言13:17)。あなたはまさにこの災いに陥った。神の独り子を否むことで、知恵をあなたのうちに何も残さず、すっかり愚かさへと転じてしまったからである。それが、あなたを神に愛される者たちの屠り手にしたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.359
Scriptum est: Sapiens timendo declinabit a malo, insipiens autem miscetur confidens iniquo (Ib. XIV, 16) . Non legeras scriptum: Qui contumeliam facit pauperi, irritat eum, qui fecit illum (Ibid. 31) ; ut innocentem tecum nos interficere traheris?
PL 13, 853D書かれている、「知恵ある者は恐れて悪から身を避ける。愚かな者は、不義の者を頼んでこれと交わる」(箴言14:16)。あなたは、「貧しい者を侮辱する者は、これを造った者を怒らせる」(箴言14:31)と書かれているのを読まなかったのか。それで、あなたと共に無実の者を殺すよう我々を引きずろうとするのか〔底本は traheris。traheres と読む〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.360
Si enim contumeliam facienti irascitur Deus, quanto magis ei qui interfecerit ejus sacerdotem!
PL 13, 853D侮辱を行う者に神が怒るのなら、神の司教を殺した者には、なおさらである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.361
Scriptum adhuc non retinebas: Initium viae bonae, facere justa: accepta autem sunt apud Dominum magis quam immolare hostias (Ib. XVI, 5) ; ut tu injusta nos facere cogeres?
PL 13, 854Aあなたはさらに、書かれていることを心にとどめていなかった。「よき道の初めは、正しいことを行うこと。それは、いけにえを献げることよりも主に受け入れられる」(箴言16:5)。それで、あなたは我々に不正を行わせようと迫ったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.362
Sed et alio loco: Qui justum vocat injustum, injustum autem ut justum, abominabilis est apud Deum (Ib. XVII, 15) . Abominabiles sine dubio essemus, si te justum pronuntiaremus, et virum Deo acceptum Athanasium injustum judicaremus.
PL 13, 854Aまた別の箇所に、「正しい者を不正と呼び、不正な者を正しいと呼ぶ者は、神の前に忌むべき者である」(箴言17:15)。もし我々があなたを正しい者と宣言し、神に受け入れられた人アタナシオスを不正と裁いたなら、我々は疑いなく忌むべき者となったであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.363
Mirari, inquit, personam impii non est bonum, neque sanctum declinare justum in judicio (Ib. XVIII, 5) .
PL 13, 854A「不敬な者の顔を尊ぶことは善くない。裁きにおいて正しい者を曲げることも、聖なることではない」(箴言18:5)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.364
Tu dicis contra qui in impii persona videris descriptus: Damnate insontem, imitati meam injusti personam: et licet haec nos facere coegeris, quae nobis possent Deum quaerere iratum, tamen hortamur te inimicum sospitatis nostrae, ex impio pium fieri, salvum ex aegro, vivum ex mortuo, religiosum ex sacrilego.
PL 13, 854Aあなたは、不敬な者の顔として描かれていると見えるのに、それに反して言う、「罪なき者を断罪せよ、不義の者である私の顔に倣って」と。あなたは、我々に神の怒りを招きかねないこれらのことを行うよう強いたが、それでもなお、我々の救いの敵であるあなたに勧める。不敬な者から敬虔な者に、病む者から救われた者に、死んだ者から生きた者に、冒瀆者から信心深い者になれ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.365
Unde, inquis, haec assequi potero? quibus rebus? Desine persequi Dei domum; desine proscribere, deportare, interficere ejus servos; fatere te Christianum, exsecrare nobiscum catervam commento diaboli quaesitam Arianorum; crede sicuti credimus nos, qui ex beatorum Apostolorum successione sumus episcopi; confitere unicum Dei Filium, sicuti illi confessi sunt, ac nos confitemur; et veniam consequeris tantorum scelerum.
PL 13, 854Bあなたは言う、「どこからこれらを得られようか。何によって」と。神の家を迫害することをやめよ。その僕たちを追放の宣告に処し、流刑にし、殺すことをやめよ。自分がキリスト教徒であると認めよ。悪魔の企みによって集められたアレイオス派の群れを、我々と共に呪え。祝福された使徒たちの継承に連なる司教である我々が信じるとおりに信じよ。神の独り子を、彼らが告白し、我々が告白するとおりに告白せよ。そうすれば、これほどの罪の赦しを得るであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.366
Legisti enim apud Salomonem: Mors et vita in manibus linguae (Ibid. 21) , et apud beatum Paulum: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem (Rom. X, 10) .
PL 13, 854Bあなたはソロモンのもとで、「死も生も舌の手のうちにある」(箴言18:21)と読み、祝福されたパウロのもとで、「心で信じて義とされ、口で告白して救いに至る」(ローマ10:10)と読んだではないか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.367
Meministi scriptum: Testis falsus non impunitus erit; et qui accusat inique, non effugiet (Prov. XIX, 5) : et tamen fuisti ausus inficiari Athanasium.
PL 13, 854Bあなたは書かれていることを覚えているはずである。「偽りの証人は罰を免れない。不正に告発する者は逃れられない」(箴言19:5)。それなのにあなたは、アタナシオスを否認することを敢えてした〔inficiari は「否認する」だが、前後の偽証・不正な告発の文脈からは「誣いる」の意とも読める〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.368
Non enim nobis fuerat aliqua causa cum collegis sectae tuae Arianis, cum eosdem jam pridem Dei potentia cum Ario apud Nicaeam, tempore quo non solum contra blasphemiam vestram, sed et contra omnes haereses fides descripta est, praeuniverit.
PL 13, 854C我々には、あなたの派のアレイオス派の同僚たちと争う理由は何もなかった。彼らは、信仰が、諸君の冒瀆に対してのみならず、全ての異端に対して定められたあの時、ニカイアにおいて、神の力によってアレイオスと共にすでに先に罰せられていたからである〔底本は praeuniverit。puniverit(罰した)と解した〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.369
Non, inquam, nobis cum illis pseudoepiscopis, inimicis Dei, magistris tuis, aliqua fuerat quaestio, ut iterum contra eosdem confligeremus, quos semel Deus pepulerat de populo suo.
PL 13, 854C私は言う、神の敵であるあの偽司教たち、あなたの教師たちとは、我々に何の争いもなかった。神がすでに一度、その民から追い払った者たちと、再び戦う必要があったわけではない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.370
Itaque nunc nobis tecum est ratio, quia te auctorem institueris, quod enim Athanasius fuisset reus: quem inauditum quia punire noluerimus, homo qui temet testem scires falsum, ut fera immanis ac bellua coepisti nos cum Athanasio velle punire, tamquam frendoribus tuis possis servorum Dei vigorem superare.
PL 13, 854Cそれゆえ今、我々があなたと争う理由は、あなたが自分を告発者に立てたことにある〔底本は quia te auctorem institueris, quod enim Athanasius fuisset reus。後半は「アタナシオスが有罪であったと」の意と取ったが、係りが崩れている〕。弁明を聞かれぬ彼を我々が罰することを望まなかったために、自分が偽りの証人であると知っているあなたは、荒々しい獣、猛獣のように、我々をアタナシオスと共に罰しようと望み始めた。あたかもあなたの歯ぎしりが、神の僕たちの気力に打ち勝てるかのように。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.371
Licet enim Salomon dicat: Regis minae similes sunt gemitibus leonis (Ibid. 12) , tamen gemitus tui leonini contra nos habere virtutem non poterunt. Quare? quia sis tu praecursor antichristi, et nos sumus milites Christi.
PL 13, 854Dソロモンは「王の脅しは獅子のうなりに似ている」(箴言19:12)と言うが、あなたの獅子のようなうなりは、我々に対して力を持ちえない。なぜか。あなたは反キリストの先駆けであり、我々はキリストの兵士だからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.372
Quare? quia homines Dei vincere non valeas tu persecutor ejus religionis. Item alio loco, Nihil, inquit, interest inter minas regis et iram leonis (Prov. XX, 2) .
PL 13, 854Dなぜか。あなたは神の宗教の迫害者であって、神の人々に打ち勝つことができないからである。また別の箇所にも、「王の脅しと獅子の怒りとの間に違いはない」(箴言20:2)とある。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.373
Quid hoc ad Dei servos, qui praeter Deum neminem esse timendum statuerimus? qui in manu Dei animas positas nostras meminerimus? possunt rugitus tuos timere coariani tui, quia sitis sine notitia Dei, quia sint minime arma Dei induti.
PL 13, 855Aこれが、神以外の誰をも恐れてはならないと決めた神の僕たちに何の関わりがあろうか。我々は、我々の魂が神の手に置かれていることを思い起こしている。あなたの吠え声を恐れうるのは、あなたの同じアレイオス派の者たちである。諸君は神を知らず、彼らは神の武具をまったくまとっていないからである〔人称が「あなた」から「諸君」、さらに「彼ら」へと切り替わる〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.374
Caeterum Dei domestici ridemus rugitus tuos leoni similes. Quare? quia feram te cognoscentes, cujus rugitus habere describeris, rideamus te magis sub figura hominis constitutam rabidam feram cernentes, quam timeamus, necesse est.
PL 13, 855Aそれに対して、神の家の者である我々は、獅子に似たあなたの吠え声を笑う。なぜか。我々は、あなたが獣であると見抜いている。その獣の吠え声をあなたが持っていると描かれているのである。人の姿をした狂った獣と見るあなたを、我々は恐れるよりも、むしろ嘲笑するのが必然である〔底本は rideamus te magis ... quam timeamus, necesse est で、文が崩れている。「恐れるより笑うのが当然だ」と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.375
Sed si non es fera sub imagine latens hominis, dicito. Legisti apud Salomonem: Misericordia et veritas tutela est regi, et circumeunt justi sedem ejus (Ibid. 28) .
PL 13, 855Aだが、あなたが人の姿の下に隠れた獣でないというなら、言ってみよ。あなたはソロモンのもとで読んだ。「慈しみと真理は王の守りである。正しい者たちは、その座の周りをめぐる」(箴言20:28)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.376
Cum te contra caterva malignorum circumsepserit Arianorum, et esse cernamus misericordiae punitorem, veritatis exsecratorem, quid esse aliud te judicabimus, nisi feram ac belluam? excitaris in nos, ut leo rugiens, quod misericordiam et veritatem diligamus, quod non innocentem et justum puniverimus, et arbitraris non te esse immanem feram ac belluam saevissimam?
PL 13, 855Aところが反対に、アレイオス派の悪しき者たちの群れがあなたを取り囲んでおり、我々は、あなたが慈しみを罰する者、真理を呪う者であると見る。それならば、あなたを獣、猛獣と判断するほかに何があろうか。我々が慈しみと真理を愛し、無実で正しい者を罰しなかったというだけで、あなたは吠える獅子のように我々に向かって起き上がった。それでもあなたは、自分が荒々しい獣、この上なく猛々しい猛獣ではないと考えるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.377
Sed quae te voluntas ad haec perpetranda perduxerit, prorsus videre non possum, ut totius justitiae episcopum catholicum, Domini sacerdotem fuisses tali exitio persecutus.
PL 13, 855Bだが、いかなる意志があなたをこのような行いへと導いたのか、私にはまったく見えない。全き正義の公同の司教、主の司教を、あなたがこのような破滅へと迫害するとは。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.378
Numquid non memineras scriptum: Facere justitiam, et veracem esse, placet Deo magis quam hostiarum sanguis (Ibid. XXI, 3) ? Displicet tibi Athanasius, quod traditionem beatorum apostolorum custodiat, quod se christianum fateatur, quod nolit esse coapostata tuus.
PL 13, 855Bあなたは書かれていることを思い起こさなかったのか。「正義を行い、真実であることは、いけにえの血よりも神に喜ばれる」(箴言21:3)。アタナシオスがあなたに疎まれるのは、彼が祝福された使徒たちの伝承を守り、自分がキリスト教徒であると告白し、あなたの背教の仲間になろうとしないからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.379
Non mirandum; quandoquidem scriptum teneamus: Sanctus autem immundus est apud malos (Ibid. 15) .
PL 13, 855B驚くには当たらない。我々は、「聖なる者は、悪しき者たちのもとでは汚れている」(箴言21:15)と書かれているのを持っているからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.380
Vobis malignis displicet is, qui Deo placeat, tibi praesertim temerario ac superbo, qui temerarius hinc esse intelligeris ac superbus, quod contra Dei ordinationem tetenderis manum, quod apostolicam traditionem putaveris destruendam, quod episcopos, sub quorum te sollicitudine agere oportuerat, sub tuam ditionem censueris redigendos.
PL 13, 855C神に喜ばれる者は、悪しき諸君に疎まれる。特に、無謀で高ぶるあなたにはそうである。あなたが無謀で高ぶる者と見られるのは、神の定めに逆らって手を伸ばし、使徒の伝承を壊すべきものと思い、その配慮のもとにあなた自身が置かれるべきであった司教たちを、あなたの支配下に引き入れるべきと決めたからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.381
Quid igitur sis intellige, audiens per Salomonem quod tibi sit superbo nomen: Temerarius et superbus pestilentia vocabitur (Ibid. 24) . Pestilens licet sis homo, tamen morbo tuo vexare nos non poteris, quia tutelam nobis sit praebens divina clementia.
PL 13, 855Cそれゆえ、あなたが何者であるかを悟れ。ソロモンを通して、高ぶるあなたにどのような名があるかを聞け。「無謀で高ぶる者は、疫病と呼ばれる」(箴言21:24)。あなたは疫病をもたらす人間であるが、それでもあなたの病で我々を悩ますことはできない。神の慈しみが我々に守りを与えているからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.382
Tentasti denique pestilens facere nos compestilentes tuos; sed ille, cui dicati vivimus, non sivit tua tentamenta adire corda recta: suggerit enim scriptum: Libera eos qui ducuntur ad mortem, et redimere eos qui interficiuntur, ne parcas.
PL 13, 855Cあなたは疫病としてついに、我々をあなたの共なる疫病者にしようと試みた。だが、我々がそれに献げられて生きる神は、あなたの企てが正しい心に入ることを許さなかった。書かれているからである。「死へ引かれて行く者たちを解き放て、殺される者たちを贖え。惜しむな。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.383
Si autem dixeris, Nescio hunc, scito quoniam Dominus corda omnium novit: et qui figuravit spiritum omnibus illis, scit omnia, qui reddit unicuique secundum opera ejus (Ibid. XXIV, 11) .
PL 13, 855D「もし、『私はこの人を知らない』とあなたが言うなら、主が皆の心を知っていると知れ。全ての者の霊を形づくった者は、全てを知っている。彼は、各人にその行いに応じて報いる」(箴言24:11)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.384
Ad haec, te dicente, Damnate Dei cultorem, derelinquite fidem apostolicam, suscipite perfidiam meam, utique te aperit esse hominem pestilentem.
PL 13, 856A以上のことに加え、あなたが「神を崇める者を断罪せよ、使徒の信仰を捨てよ、私の背信を受け入れよ」と言うことは、あなたが疫病をもたらす人間であることを、はっきりと明らかにしている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.385
Deus nobis subvenire vult in pressuris atque angustiis constitutis; et tu eos, quos benefacere oportet, male facere urges, et quidem admovens ea, quae timere posse existimaris.
PL 13, 856A神は、我々が圧迫と窮状のうちに置かれているとき、助けようと望む。ところがあなたは、善を行うべき者たちを悪を行うよう駆り立てる。しかも、彼らが恐れうるとあなたが考えたものを突きつけて〔existimaris は existimaveris の縮約と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.386
Adverte jam si non in te sit morbus ille qui vocatur pestis, est morbus ad hoc valens, ut non solum corpora, sed et animas morbidas possis efficere, eorum videlicet qui te velint audire dicentem: Damnate Domini antistitem, repudiate fidem quam semper tenuit ecclesia, et suscipite meam quam tradidit Arius.
PL 13, 856Aよく注意せよ、疫病と呼ばれるあの病があなたのうちにあるのではないか。それは、体だけでなく魂をも病ませうる病である。もちろん、あなたが「主の司教を断罪せよ、教会が常に保ってきた信仰を退けよ、アレイオスが伝えた私の信仰を受け入れよ」と言うのを聞こうとする者たちの魂を、である。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.387
Erubescere, inquit sancta scriptura, personam in judicio non est bonum: et qui dicit impium justum esse, maledictus erit in populis, et odibilis gentibus. Nam qui arguunt, meliora sperabunt: in ipsos autem veniet benedictio optima (Ibid. 23) .
PL 13, 856A聖なる書は言う、「裁きにおいて人の顔を恥じることは善くない。不敬な者を正しいと言う者は、諸民の間で呪われ、諸国民に忌み嫌われる。だが、咎める者たちはよりよきものを望む。彼ら自身には、最善の祝福が臨む」(箴言24:23)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.388
Et tu existimasti erubescere nos potuisse personam tuam, et damnare eum quem scires etiam ipse innocentem, quem retineres esse reum in hoc tantum, quod noluerit se esse negare christianum.
PL 13, 856Bそれなのにあなたは、我々があなたの顔を恥じて、あなた自身が無実と知る者、キリスト教徒であることを否定しようとしなかったというただそれだけのゆえに有罪だとあなたが言い張る者を、断罪しうると思ったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.389
Interea quia te arguamus mortis iter tenentem, quia corripiamus, conspicis quae nobis merces promittatur: Aperi, dicit Propheta, os tuum verbo Dei, et judica omnibus integre: aperi os tuum et judica justa (Ibid. XXXI, 8). Et tu dicis, Damnate innocentem?
PL 13, 856Bさしあたり、我々があなたを死の道にある者として咎め、叱責することに対して、我々にどのような報いが約束されているかを見よ。預言者は言う、「あなたの口を神の言葉のために開き、全ての人を偏りなく裁け。あなたの口を開き、正しいことを裁け」(箴言31:8)。それなのにあなたは、「無実の者を断罪せよ」と言う。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.390
Retineo quidem sacris continens scripturis: Noli superbire coram rege (Ibid. XXV, 6) : sed si intra terminos potestatis tuae esse voluisses, et superbus exstitissem te contra, re vera ipse me ut praevaricatorem legis condemnassem.
PL 13, 856B私は確かに、聖なる書に含まれる、「王の前で高ぶるな」(箴言25:6)を心にとどめている。だが、もしあなたがあなたの権限の範囲内にとどまることを望んでいたのに、私があなたに逆らって高ぶる者となったなら、私は、まことに自分自身を律法の違反者として断罪したであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.391
Nunc vero quia homicidae tibi ac sacrilego vera dicamus, non utique tamquam superbi puniri merebimur, sed magis praemiis afficiemur coelestibus, quod tibi erranti non pepercerimus.
PL 13, 856Cしかし今、人殺しで冒瀆者のあなたに我々が真実を語るからといって、高ぶる者として罰せられるに値することは決してない。むしろ、迷っているあなたを容赦しなかったことで、天の報いを授けられるであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.392
Scriptum est: Flagellum equo, et stimulum asino, virgam autem genti insipienti (Ibid. XXVI, 3) . Vos negatores Dei unici Filii recte insipientes vocamus, quos videamus in tanto versari sacrilegio.
PL 13, 856C書かれている、「馬には鞭、ろばには拍車、愚かな民には杖」(箴言26:3)。神の独り子を否む諸君を、我々は正しくも愚かな者と呼ぶ。諸君がこれほどの冒瀆のうちに身を置いているのが見えるからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.393
Nam cum esse scriptum video, quod sicut canis qui convertitur ad vomitum suum, et odibilis efficitur, ita stultus sua malitia conversus ad suum peccatum (Ibid. 11) ; de te specialiter dictum judico.
PL 13, 856C「犬が自分の吐いたものに戻って忌まわしくなるように、愚かな者も自分の悪意のために自分の罪に戻る」(箴言26:11)と書かれているのを見るとき、私はこれがあなたについて特に言われていると判断する。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.394
Quare? inquis; quia litteris tuis jurasti Alexandrinis nihil te mali deinceps facturum Athanasio, et nunc quaeris eum interficere. Sed inquis: Pater meus illum miserat ad exsilium, et me oportuit patris mei parere statutis.
PL 13, 856Cなぜか、とあなたは言う。あなたはアレクサンドリアの人々に宛てた書簡で、今後アタナシオスに何の害も加えないと誓ったのに、今は彼を殺そうとしているからである。だが、あなたは言う、「私の父が彼を流刑に送ったのであり、私は父の定めに従うべきだった」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.395
Pone, ut vis, haereticum esse Athanasium: si recte fuerat missus ad exsilium, cur eum passus es contra patris tui statuta recipere dignitatem, quam ei se tulisse tuus arbitratus fuerat pater? Sed inquis: Fratris mei Constantis factum est interventu.
PL 13, 856Dあなたの望むとおり、アタナシオスが異端者であると仮定しよう。もし彼が正しく流刑に送られたのだとしたら、あなたの父が彼から奪ったと判断した地位を、あなたの父の定めに反して彼が取り戻すのを、なぜ許したのか。だが、あなたは言う、「それは私の兄弟コンスタンスの仲介によるものだった」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.396
Sed potuisti occurrere Constanti, dicens: Pater noster quem probavit haereticum nisi se correxerit, recipere in partes regni mei non possum. Sed inquis, Timui ne inter nos bella fuissent orta.
PL 13, 857Aしかしあなたはコンスタンスに対して、「我々の父が異端者と認めた者を、改めない限り、私の王国の領分に受け入れることはできない」と言い返すことができたはずだ。だが、あなたは言う、「我々の間に戦争が起こるのを恐れた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.397
Ergo quia Soporinus Persarum rex nunc contra te gerit praelium, si tibi dixerit: Suscipe religiones meas et ero tecum pacatus; te oportet cum omnibus in imperio tuo demorantibus facere transitum ad religiones daemonum? daemoniis enim sacrificans est Soporinus.
PL 13, 857Aでは、今あなたに戦いをしかけているペルシアの王ソポリヌスが、「私の宗教を受け入れよ。そうすれば私はあなたと和平を結ぼう」とあなたに言ったなら、あなたは、あなたの帝国に住む全ての者と共に、悪霊どもの宗教に移るべきなのか。ソポリヌスは悪霊どもに犠牲を捧げているのである〔底本は Soporinus。ミーニュの脚注は、ペルシアの王サポル(シャープール)とし、360年の末にコンスタンティウスがこれとの戦いに軍を備えていたとする〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.398
Conspicis enim non te egisse ut Dei servum, suscipiendo eum, et loco revocando suo quem meminisses in causam fidei deportatum.
PL 13, 857Aあなたは、彼を受け入れ、信仰の訴えのゆえに流刑に処せられたと記憶している者を元の場所に呼び戻すことによって、神の僕として行動したのではないと、あなたは見ている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.399
Primo quod impotentem judicaveris Deum, tamquam te tueri non potuerit, tuentem veritatem, haereticis resistentem; deinde quod magis tibi propitium esse volueris Constantem, quam Deum: quem utique Constantem regem si haereticum factum memineras favendo Athanasio, quem tu jam probatum habebas sacrilegum, non solum non regnum tuum Deo debueras praeponere, sed nec ipsam tuam animam.
PL 13, 857B第一に、あなたは神を無力と判断した。神が、真理を守り、異端者に抵抗しているあなたを、守ることができなかったかのように。次に、あなたが神よりもコンスタンスを自分に好意的であるようにと望んだ。もしあなたが、その王コンスタンスが、すでに冒瀆者と認めていたアタナシオスに肩入れして異端者になったと記憶していたのなら、あなたは自分の王国を神より優先すべきでなかったばかりか、自分の魂そのものさえ優先すべきでなかった。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.400
Tu etenim ipse testis es conscientiae tuae, quod enim propter fidem quam semper tenuit ecclesia ac tenet, quod eam damnare noluerit, missus fuerit ad exsilium, quia videlicet noluerit esse Arianus: idcirco namque Athanasium perosum habitum a patre tuo non fugit te; quandoquidem et tu in ea eum digneris persequi causa, in qua fuerit et tuus pater persecutus.
PL 13, 857Bあなたは自分の良心の証人である。教会が常に保ち、今も保っている信仰のゆえに、彼がそれを断罪しようとしなかったことのゆえに、つまりアレイオス派になろうとしなかったことのゆえに、流刑に送られたのである。まさにそれゆえにアタナシオスがあなたの父に憎まれたことは、あなたにも見落とされていない。あなた自身も、あなたの父が迫害した同じ件で、彼を迫害しようとしているのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.401
Dicat denique se non esse christianum, fateatur se Arianum, et erit apud te sapientissimus, magnus.
PL 13, 857C彼が自分はキリスト教徒ではないと言い、自分はアレイオス派であると認めさえすれば、あなたのもとで彼は最も賢く、偉大な者となろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.402
Digne itaque comparatus es cani, qui redierit ad vomitum suum: jam enim christianus aestimabaris, et non esse Arianus, ex quo Athanasium cum talibus litteris divinitus sibi commissis repraesentaveris.
PL 13, 857Cそれゆえ、あなたは自分の吐いたものに戻った犬に、ふさわしく譬えられた。あなたがそのような書簡を添えて、アタナシオスを、神によって彼に委ねられた者たちのもとへ復帰させて以来、あなたはすでにキリスト教徒と思われ、アレイオス派ではないと思われていたからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.403
At nunc cum esse comprobaris Arianus, et cupiens haeresen tuam invenire locum, virum justum persequaris, quia ille videlicet sit eamdem omni nisu impugnans, recte es comparatus cani redienti ad suum vomitum.
PL 13, 857Cところが今、あなたはアレイオス派であることが証明されている。あなたの異端が居場所を見つけることを望み、正しい人を迫害している。彼があらゆる力を尽くして、その異端に立ち向かっているからである。それゆえ、あなたは自分の吐いたものに戻る犬に、正しく譬えられている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.404
Item etiam in illo facto tuo egregio recte comparandus cani, qui redierit ad vomitum suum, quod enim acceperis veritatem, non esse catholicum Adoxium Germaniciensium, et dederis contra eumdem litteras ad Antiochenos, et postea hunc eumdem Adoxium defendere coeperis veritatis esse doctorem, ipsius haeresen catholicam judicans fidem.
PL 13, 858A同様に、あなたのあの見事な行いにおいても、あなたは自分の吐いたものに戻った犬に、正しく譬えられるべきである。あなたは、ゲルマニキアのアドクシオスが公同の者ではないという真実を受け入れ、アンティオキアの人々に宛てて彼に反対する書簡を与えたのに、その後、同じアドクシオスを、真理の教師と主張して擁護し始めたのである。彼の異端を、公同の信仰と判断して〔底本は Adoxium。ミーニュの脚注は、ゲルマニキアの司教で、のちにアンティオキアの座を奪ったエウドクシオスとする〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.405
Quare, Constanti, tam levis? quamobrem in causa fidei, ut ventis pulsantibus arundo, flecteris huc atque illuc? quid mirum si tam facilis fuisti, ad damnandum Athanasium, etiam cunctos Dei invitare sacerdotes? quandoquidem etiam in statu religionis tanta agere per tuam non dubitaris temeritatem.
PL 13, 858Aコンスタンティウスよ、なぜこれほど軽いのか。なぜ信仰の件で、風に打たれる葦のように、あちらこちらに曲がるのか。アタナシオスを断罪するために、神の司教たち全員までも招いたほど、あなたが容易であったとしても、何の不思議があろうか。宗教の状態においてさえ、あなたは自分の無謀さによって、これほどのことを行って憚らないのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.406
Efferbuisti ad innocentis fundendum sanguinem rex piissimus, tamquam non meminisses scriptum: Regis in veritate judicantis de pauperibus, sedes ejus in testimonium resurget (Ibid. XXIX, 14) ; sed tu hinc putasti te summum, si contra divinas ires scripturas, si cuncta quae prohibent fecisses.
PL 13, 858Aこの上なく敬虔な王であるあなたは、無実の者の血を流そうと沸き立った。「貧しい者たちについて真理をもって裁く王、その座は証しとして立つ」(箴言29:14)と書かれていることを、思い出さなかったかのように。だが、あなたは、神の書に逆らって進み、それが禁じる全てを行ったなら、そこで自分を最高の者と考えたのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.407
Odis Athanasium quod christianus sit; quod esse noluerit Arii, ut tu dicis, discipulus, summo eum persequeris odio: sed talem te circa eum futurum olim Spiritus sanctus ostenderat, ore Salomonis dicens: Abominatio est justus viro iniquo (Ibid. 27) .
PL 13, 858Bあなたはアタナシオスがキリスト教徒であることを憎む。あなたの言うところのアレイオスの弟子になろうとしなかったので、最大の憎しみをもって彼を迫害する。しかし聖なる霊は、あなたが彼に対してこのような者になることを、とうの昔にソロモンの口を通して示していた。「正しい者は、不義の人にとって忌まわしい」(箴言29:27)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.408
Noli, Constanti, adhuc demorari in his malis, noli Dei abuti patientia, retine scriptum in LXXVII psalmo: Excitatus est tamquam dormiens Dominus, tamquam potens crapulatus a vino, et percussit omnes inimicos suos in posteriora; opprobrium sempiternum dedit illis (Ps. LXXVII, 65) .
PL 13, 858Bコンスタンティウスよ、なおこれらの悪のうちにとどまってはならない。神の忍耐を濫用してはならない。第七十七の詩篇に書かれていることを心にとどめよ。「主は眠れる者のように、酒に酔った力ある者のように起き上がり、その敵を皆、後ろから打った。彼らに永遠の辱めを与えた」(詩篇77:65)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.409
In LXXXI psalmo, Quousque, dicit Spiritus sanctus, judicastis iniquitatem, et faciem peccantium sumitis? Judicate pupillum et egenum, humilem et pauperem justificate. Eripite pauperem, et egenum de manu peccatoris liberate (Ps.LXXXI, 2) .
PL 13, 858C第八十一の詩篇で、聖なる霊は言う、「いつまで、汝らは不義を裁き、罪人たちの顔を取るのか。みなしごと乏しい者を裁け。卑しい者と貧しい者を義とせよ。貧しい者を救い出せ。乏しい者を罪人の手から解き放て」(詩篇81:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.410
Tu, Interficite mecum, inquis, Deo dicatum, cupiens nos tecum haberi cum illis, propter quos dicitur: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant (Ibid. 5) .
PL 13, 858Cあなたは言う、「神に献げられた者を私と共に殺せ」と。我々を、「彼らは知らず、悟らず、闇の中を歩む」(詩篇81:5)と言われている者たちと共に数えさせようとしているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.411
Mandat Deus ne judicium proferamus injustum, ne tuam peccatoris reveriti faciem, sineremus te punire eum quem persequeris injuste. Praecepit Deus humilem justificari a nobis, eripi pauperem, et egenum de manu tua liberari carnificis.
PL 13, 859A神は、我々が不正な裁きを下さないよう命じている。罪人であるあなたの顔を恐れて、あなたが不当に迫害している者をあなたが罰するのを、我々が許さないように。神は、卑しい者が我々によって義とされること、貧しい者と乏しい者があなたの、刑吏の手から解き放たれることを命じた。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.412
Et tu inquis, Damnate eum quem voluit Deus de mea manu peccatoris erui. Non mirum; nec enim poteras ire contra tuas exsecrabiles dispositiones.
PL 13, 859Aそれなのにあなたは言う、「罪人である私の手から神が救い出そうとした者を、断罪せよ」と。驚くには当たらない。あなたは、自分の忌まわしい決め事に逆らうことができなかったのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.413
Dicit Spiritus sanctus in XCVI: Qui diligtiis dominum, odite malum (Ps. XCVI, 10) : et tua indicant praecepta te dicere: Amate quod est malum.
PL 13, 859A聖なる霊は第九十六の詩篇で言う、「主を愛する者たちよ、悪を憎め」(詩篇96:10)。ところがあなたの命令は、あなたが「悪であるものを愛せ」と言っていることを示している〔底本は diligtiis。diligitis の誤植と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.414
Si enim malum esse videtur Deo damnari innocentem, dare adversus absentem, et quidem justum virum, sententiam, quid est aliud quod nos cogis facere, nisi quod odio habeat Deus?
PL 13, 859Aもし無実の者が断罪されること、不在の、しかも正しい人に対して判決を下すことが、神には悪と見えるなら、あなたが我々にさせようとしているのは、神が憎むものを行うこと以外の何であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.415
Si igitur quod odit Deus fecerimus, utique non erimus ex illis, ad quos dicitur: Qui diligitis Dominum, odite malum (Ibid.) . Nempe tu idcirco non odis malum, quia non diligas Dominum: sed nos idcirco facere nolumus quod odit Deus, quia eum diligamus.
PL 13, 859Aそれゆえ、もし我々が神の憎むものを行うなら、我々は、「主を愛する者たちよ、悪を憎め」(詩篇96)と言われている者たちの中にはいないことになる。あなたは、主を愛さないがゆえに悪を憎まない。我々は、主を愛するがゆえに、神が憎むことを行おうとしないのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.416
Facis haec quia non sis servus ejus, cujus metus atque amor compellat nos odire malum. Neque enim in ecclesia Domini, persecutor ejus ecclesiae inveniris, ut putes ad vos dixisse Prophetam in psalmo: Qui diligitis Dominum, odite malum (Ibid.) ; quando et in centesimo dicat: Non habitat in medio domus meae qui facit superbiam; qui loquitur iniqua non direxit in conspectu oculorum meorum (Ps. C, 7) .
PL 13, 859Bあなたがこれを行うのは、その畏れと愛が我々に悪を憎ませる者の僕でないからである。その教会の迫害者であるあなたは、主の教会の中には見出されないのであるから、預言者が詩篇で諸君に向かって「主を愛する者たちよ、悪を憎め」(詩篇96)と言ったなどと考えるはずがない。詩篇第百には「高ぶりを行う者は、わが家の中に住まない。不義を語る者は、わが目の前で正されなかった」(詩篇100:7)とも言われているのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.417
Non ergo ad vos foris positos dicitur, sed ad nos: Qui diligitis Dominum, odite malum (Ps. XCVI, 10) . Odimus denique malum quod vos idcirco amatis, quia sitis non in ecclesia Dei.
PL 13, 859Bそれゆえ、「主を愛する者たちよ、悪を憎め」(詩篇96:10)は、外に置かれた諸君にではなく、我々に向けて言われている。我々は、諸君が愛する悪を憎む。諸君は神の教会の中にいないからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.418
Quamodo etenim te in ecclesia esse poteris astruere Dei, homo qui non solum ecclesiam sis persequens, sed et ipsum negans qui fundarit ecclesiam? An non es superbus, et habitare poteris in domo Domini, quamdiu in hoc manseris supercilio?
PL 13, 859Cあなたは、教会を迫害するばかりか、教会を築いた者その人を否む者でありながら、自分が神の教会にいると、どうして主張できようか。あなたは高ぶる者ではないというのか。このような傲慢のうちにとどまっている間、主の家に住むことができようか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.419
Quis enim merito poterit dici superbus, si tu possis humilis judicari, qui dicis: Damnate contra mandata divina innocentem, calcate praecepta Dei, mea servate?
PL 13, 859Cもし、「神の命令に反して無実の者を断罪せよ、神の戒めを踏みにじれ、私のものを守れ」と言うあなたが謙遜な者と判断されうるなら、誰が正当に高ぶる者と呼ばれえようか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.420
Sed fortasse non loqueris iniqua, et poteris inveniri inter christianos tu negator Patris, negator unici Filii ejus, negator Spiritus sancti paracleti, Arianae haeresis fundator, destructor apostolicae fidei; non loqueris iniqua labiis tuis venenatis, nihil ore illo profers sacrilego quod sit iniquum.
PL 13, 859Cだが、おそらくあなたは不義を語らず、キリスト教徒の間に見出されうるというのであろう(あなたは父を否み、父の独り子を否み、聖なる霊なるパラクレートスを否み、アレイオス派の異端の創始者であり、使徒の信仰を壊す者である)。あなたはその毒に満ちた唇で不義を語らず、その冒瀆の口から不義であるものを何も出さないというのであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.421
Ignorabas in psalmo centesimo secundo Spiritum sanctum dixisse de Domino: Faciens misericordiam Dominus, et judicium omnibus injuriam patientibus (Ps. CII, 6) ; ut injuste mandares judicari?
PL 13, 859Cあなたは、第百二の詩篇で聖なる霊が主について言ったことを知らなかったのか。「主は、不当な扱いを受けている全ての者に、慈しみと裁きを行う」(詩篇102:6)。それなのに、不当な裁きを命じたのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.422
Cujus mandatis parere nos dignum est Domini sacerdotes? tuisne nondum erepti ab immundis spiritibus, an prophetae? per quem moneat Spiritus sanctus, ut omnis injustitiae pars vitetur a nobis cultoribus verae divinitatis?
PL 13, 859D主の司教である我々は、誰の命令に従うのが相応しいのか。汚れた霊からまだ救い出されていないあなたのか、それとも預言者のか。聖なる霊は預言者を通して、あらゆる不義の部分が、真の神性を崇める我々から避けられるようにと勧めているのだ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.423
Non legeras, Constanti, dictum ad vos reges a Deo: Nolite tangere christos meos, et in prophetas meos nolite malignari (Ps. CIV, 15) ; ut ad domum Dei auderes tendere manus?
PL 13, 859Dコンスタンティウスよ、神が諸王である諸君に言った言葉を読まなかったのか。「わが油注がれた者たちに触れるな。わが預言者たちに悪を行うな」(詩篇104:15)。それで、神の家に手を伸ばそうとしたのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.424
Dicit plenus Spiritu sancto David in centesimo quinto psalmo: Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni tempore (Ps. CV, 3) ; et tu: Facite, inquis, mecum injustitiam.
PL 13, 860A聖なる霊に満ちたダビデは、第百五の詩篇に言う、「裁きを守り、いかなるときも義を行う者は幸いである」(詩篇105:3)。ところがあなたは言う、「私と共に不義を行え」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.425
Persequeris Athanasium, impius pium, haereticus christianum: sed oro te, dicas, qui vestrum Deo esse possit acceptus? tu negator aeternae majestatis unici Filii Dei, aedificator falsae religionis atque institutor, an Athanasius?
PL 13, 860Aあなたは、不敬な者が敬虔な者を、異端者がキリスト教徒を迫害している。だが、頼むから言ってみよ、諸君のうちどちらが神に受け入れられうるのか。神の独り子の永遠の威厳を否み、偽りの宗教を築き、制定したあなたか、それともアタナシオスか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.426
Legisti in psalmo CXVIII: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui perscrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum (Ps. CXVIII, 1) : et dicito, quis vestrum exquirit Deum, quis fideliter ejus majestati famulatum praebet? tune, qui facis persecutionem Athanasio, quod se christianum fateatur; an ille qui te velit persecutorem suum e laqueis eripi diaboli? tune, qui sis destructor catholicae fidei; an ille apostolicae fidei praedicator?
PL 13, 860Aあなたは第百十八の詩篇で読んだ。「道において汚れのない者、主の律法のうちを歩む者は幸いである。その証しを探り、心を尽くして彼を求める者は幸いである」(詩篇118:1)。そして言え、諸君のうち誰が神を求め、誰が忠実にその威厳に仕えているのか。キリスト教徒であると告白するからといってアタナシオスを迫害しているあなたか。それとも、自分の迫害者であるあなたが悪魔の罠から救い出されることを望む彼か。公同の信仰を壊す者であるあなたか、それとも使徒の信仰の宣教者である彼か。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.427
Si tu es serviens Deo, quomodo infra dicit Spiritus sanctus? Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt (Ibid. 3) .
PL 13, 860Bもしあなたが神に仕えているというなら、聖なる霊が少し下でどう言っているのか。「不義を行う者は、その道を歩まなかったからである」(詩篇118:3)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.428
Vos igitur haeretici operarii iniquitatis, cum non in viis inveniamini Domini, utique manifestatis vos operibus vestris esse in via diaboli.
PL 13, 860Bそれゆえ、不義の働き手である異端者の諸君は、主の道のうちには見出されないのだから、その行いによって、自分たちが悪魔の道にいることを明らかにしている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.429
Legisti: Nolite zelari mortem in errorem vitae vestrae, neque acquiratis perditionem in operibus manuum vestrarum; quoniam Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum (Sap. I, 12) . An meministi legisse?
PL 13, 860Bあなたは読んだ。「汝らの命の迷いにあって、死を妬むな。汝らの手のわざで滅びを得るな。神は死を造らず、生ける者の滅びを喜ばないからである」(知恵の書1:12)。あなたは読んだことを思い出すだろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.430
Cur praecepisti quaereremus nobismetipsis mortem? Si non legisti, cognosce quid nos facere fueris hortatus, tu qui in sortem delegeris esse illorum, quorum facinora describat ore Salomonis Spiritus sanctus dicens: Neque mercedem speraverunt justitiae, nec judicaverunt honorem animarum sanctarum; quoniam Deus creavit hominem inexterminabilem, et ad imaginem suae similitudinis fecit illum: invidia autem diaboli mors introivit in orbem terrarum (Ibid. II, 22) .
PL 13, 860Bなぜ、我々が自分で自分に死を求めるようにと命じたのか。読んでいないのなら、我々に何をせよとあなたが勧めたのかを知るがよい。あなたは、聖なる霊がソロモンの口を通してその所業を描いている者たちの運命に、自ら身を委ねたのである。霊は言う。「彼らは義の報いを望まず、聖なる魂たちの名誉を重んじなかった。神は人を滅びざるものとして造り、自らに似たものの像に象って造ったからである。しかし悪魔のねたみによって、死が世界に入った」(知恵の書2:22)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.431
Imitantur ergo illum qui sunt ex parte illius. Conspicis te imitatorem esse diaboli, in parte esse constitutum illius; cognoscis tu quod tibimet conquiras mortem, tu qui nolueris in imaginem Dei, quomodo es factus a Deo, manere, sed temet contuleris ad illum, cujus invidia mors intraverit in orbem terrarum.
PL 13, 860Cゆえに、悪魔の側にある者たちが悪魔を真似る。あなたは自分が悪魔の模倣者であり、その側に身を置いていることを見るがよい。神が造った姿のとおりに神の像のうちにとどまろうとせず、そのねたみによって死が世界に入った者のもとへ自ら身を寄せたあなたが、自分のために死を招いていることを悟るがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.432
Contra accipe quantam felicitatem cupiat consequi Athanasius; unde et nolit esse, quod sis tu, Arianus apostata; accipe quantam fuerint etiam illi, quos jam quod se Christianos dixerint, es interficere dignatus, consecuti beatitudinem: Justorum autem animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum.
PL 13, 860Cこれに対して、アタナシオスがどれほどの幸いを得ようと望んでいるかを知るがよい。だからこそ彼は、アレイオス派の背教者であるあなたのような者にはなろうとしないのである。また、すでにキリスト教徒を名乗ったというだけで、あなたが殺すことを良しとした者たちでさえ、どれほどの至福に至ったかを知るがよい。「義人たちの魂は神の手の中にあり、責め苦が彼らに触れることはない」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.433
Visi sunt oculis insipientium mori, et aestimata est malitia exitus illorum ab itinere justo. Abierunt in exterminium, illi autem sunt in pace.
PL 13, 860D「愚かな者たちの目には、彼らは死んだように見え、彼らの最期は正しい道から外れた悪と見なされた。彼らは滅びに去ったが、彼ら自身は平安のうちにある」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.434
Etenim si coram hominibus tormenta passi sunt, spes illorum immortalitate plena est, et in paucis vexati, in multis bene disponentur, quoniam Deus tentavit illos, et invenit illos dignos se.
PL 13, 860D「たしかに、人々の前で責め苦を受けたとはいえ、彼らの希望は不死に満ちている。わずかのあいだ苦しめられて、多くのことで良く整えられるであろう。神が彼らを試み、自分にふさわしい者と認めたからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.435
Tamquam aurum in fornace probavit illos, quasi holocaustam hostiam accepit illos, et in tempore erit respectus illorum: fulgebunt tamquam scintillae, in arundineto discurrent, judicabunt nationes, et dominabuntur populis, et regnabit Dominus eorum in perpetuum (Sap. III, 1) .
PL 13, 861A「炉の中の金のように彼らを試し、焼き尽くす献げ物のいけにえとして彼らを受け入れた。彼らが顧みられる時が来る。彼らは火花のように輝き、葦の茂みの中を駆け巡り、諸国民を裁き、もろもろの民を治め、彼らの主が永遠に王となる」(知恵の書3:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.436
Desideras interficere Athanasium, existimans quod ei si eum mactaveris possis aeternum dare malum, ignorans scripptum: Condemnat justus mortuus vivos impios, et juventus celerius consummata, longaevitatem injusti.
PL 13, 861Aあなたはアタナシオスを殺そうと望み、彼を屠れば彼に永遠の悪を与えられると考えているが、次の聖句を知らないのである。「死んだ義人は、生き残る不敬な者たちを断罪し、早く全うされた若さは、不義なる者の長寿を断罪する」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.437
Videbunt etenim finem sapientis, et non intelligent quid cognoverit de illo, et quare munierit Dominus: videbunt et contemnent, illos autem Dominus irridebit: et erunt post haec decidentes sine honore, et in contumelia mortis in perpetuo, quoniam disrumpet illos sine voce inflatos, et commovebit illos a fundamentis, et usque ad supremum deserentur, et erunt in dolore, et memoria illorum periet: venient in cognitionem peccatorum suorum timidi, et transducent illos ex adverso iniquitates eorum (Ibid. IV, 16) .
PL 13, 861A「彼らは知者の最期を見るが、主が彼について何を知っていたのか、なぜ彼を守ったのかを悟らない。見て、さげすむが、主は彼らを嘲る。その後、彼らは名誉もなく倒れ、死の恥辱のうちに永遠に置かれる。主が声も出ないほど膨れ上がった彼らを打ち砕き、土台から揺り動かすので、彼らは最後まで見捨てられ、苦痛のうちにあって、その記憶は滅びる。彼らは自分たちの罪を知るに至っておののき、彼ら自身の不義が彼らに向かって立ちはだかり、彼らを糾弾する」(知恵の書4:16)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.438
Cernis inter quos sit pars tua constituta: cernis cum qualibus temet feceris stare contra Dei domum; Athanasium vero videbis inter istos, de quibus infra scriptum accipe: Tunc stabunt justi in magna constantia adversus eos qui se angustaverunt, et abstulerunt labores eorum: videntes turbabuntur timore horribili et mirabuntur, in subitatione insperatae salutis dicent inter se poenitentiam habentes, et per angustiam spiritus gementes: Hi sunt quos habuimus aliquando in risu et in similitudinem improperii.
PL 13, 861Bあなたの分がどのような者たちの中に定められているかを見るがよい。神の家に逆らって立つ者として、自分がどのような者たちと並んだかを見るがよい。一方、アタナシオスは、次の箇所に書かれている者たちの中にいるのを、あなたは見ることになる。「そのとき義人たちは、彼らを苦しめ、その労苦を奪い去った者たちに向かって、大いなる確信をもって立つ。それを見て彼らは恐ろしさのあまりうろたえ、思いがけない救いの突然さに驚き、悔いて互いに言い、霊の苦しみのうちに嘆く。『これは、かつて我々が笑いものにし、嘲りの的としていた者たちである』」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.439
Nos insensati vitam illorum aestimabamus insaniam, et finem illorum sine honore: quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est (Ibid. V, 1) !
PL 13, 861C「『愚かな我々は、彼らの生涯を狂気、彼らの最期を不名誉と思っていた。どうして彼らは神の子らの中に数えられ、聖なる者たちの中に彼らの分があるのか』」(知恵の書5:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.440
Tunc haec dicturus es, nisi tibi consulueris, quando videris te demersum in Tartarum: tunc dicturus haec, quae dicit dicturos suos persecutores militum Christi scriptura sancta: Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis; lassati sumus iniquitatis in via et perditionis, et ambulavimus heremias difficiles, viam autem Domini ignoravimus.
PL 13, 861Cあなたは自分のことを顧みないなら、タルタルスに沈められたのを見るとき、そう語ることになるだろう。そのときあなたは、聖書がキリストの兵士たちを迫害する者たちが語るであろうと述べていることを、語ることになる。「それでは我々は、真理の道から迷い出たのだ。義の光は我々を照らさず、太陽は我々のために昇らなかった。我々は不義と滅びの道に疲れ果て、険しい荒れ野を歩んだが、主の道を知らなかった」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.441
Quid nobis pro fuit superbia, aut quid divitiae cum exsultatione contulerunt nobis? transierunt omnia illa tamquam umbra, et tamquam nuncius percurrens (Ibid. 6) .
PL 13, 862A「高ぶりは我々に何の益があったか。富は我々に、歓楽とともに何をもたらしたか。それらはすべて、影のように、駆け去る使者のように過ぎ去った」(知恵の書5:6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.442
Contra Athanasium visurus es inter illos, quorum gloriam narrans Spiritus sanctus dicit: Justi autem in perpetuum vivent, et apud Dominum est merces illorum, et cogitatio eorum apud Altissimum.
PL 13, 862Aそれに対してあなたは、アタナシオスが、聖なる霊がその栄光を語って次のように言う者たちの中にいるのを見ることになる。「しかし義人たちは永遠に生き、その報いは主のもとにあり、彼らへの配慮は至高者のもとにある」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.443
Ideo accipient regnum decoris, et diadema de manu Domini, quoniam dextera sua proteget illos et in brachio suo defendet illos (Ibid. 16) .
PL 13, 862A「それゆえ彼らは、栄えある王国と、主の手からの冠を受ける。主はその右の手で彼らを守り、その腕で彼らを護るからである」(知恵の書5:16)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.444
Tu contra si in hac manseris animi obstinatione, si censueris finire fragilem hanc vitam inter Arianos, eris inter illos, ad quos item loquitur ore prophetae Spiritus sanctus: Audite ergo, reges, et intelligite; discite, judices finium terrae: praebete aures, vos, qui continetis multitudinem, et placetis vobis in turbis nationum; quoniam data est a Domino potestas vobis, et virtus ab Altissimo, qui interrogabit opera vestra, et cogitationes scrutabitur regni, quoniam cum essetis ministri ejus, non recte judicastis, neque custodistis legem, neque secundum voluntatem Dei ambulastis.
PL 13, 862Aこれに対して、あなたがこの頑なな心にとどまり、このもろい命をアレイオス派の中で終えることに決めるなら、あなたは、聖なる霊が預言者の口を通して同じく語りかける者たちの中にいることになる。「それゆえ、王たちよ、聞いて悟れ。地の果ての裁き人たちよ、学べ。大勢の者を治め、諸国民の群れの中で得意になっている汝らよ、耳を傾けよ。権力は主から汝らに与えられ、力は至高者から与えられたのである。主は汝らの行いを問いただし、王国の企てを調べる〔「regni」(王国の)の係りは定かでない。「企て」に係ると取った〕。汝らは主に仕える者でありながら、正しく裁かず、律法を守らず、神の意志に従って歩まなかったからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.445
Horrende et cito apparebit vobis, quoniam judicium durissimum in his, qui praesunt, fiet: exiguo enim conceditur misericordia, potentes autem potenter tormenta patientur.
PL 13, 862B「恐ろしく、また速やかに、それは汝らに現れる。上に立つ者たちには、最も厳しい裁きが下るからである。小さな者には憐れみが与えられるが、権力ある者たちは力ある仕方で責め苦を受ける」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.446
Non subtransiet personam cujusque Dominus, nec reverebitur magnitudinem cujusquam, quoniam et pupillum et magnum ipse fecit, et aequaliter cura est illi de omnibus: fortioribus autem fortior instat cruciatio.
PL 13, 862B「主はだれの面子にも遠慮せず、だれの偉大さも恐れない。小さな者も大きな者も主自身が造り、すべての者を等しく配慮するからである。しかし、より強い者たちには、より強い責め苦が迫る」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.447
Ad vos ergo, o mali tyranni, sunt sermones mei, ut discatis sapientiam et non excidatis (Ibid. VI, 2) .
PL 13, 862B「それゆえ、悪しき僭主たちよ、私の言葉は汝らに向けられている。汝らが知恵を学び、堕ちることのないためである」(知恵の書6:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.448
Tunc, si nec dum nos audieris, Constanti, visurus, quae nunc videre vales minime per incredulitatem tuam, videbis tunc cum inter contyrannos tuos fueris collocatus in illis locis tormentorum, non solum quod injusta amaveris judicia, sed et quod Dei domum destruere volueris, quod negator Dei Filii exstiteris, quod aliter fidem praedicari sanxeris per manentem potentiam tuam, quam prophetae et apostoli praedicaverunt.
PL 13, 862Bそのとき、コンスタンティウスよ、あなたがまだ我々の言うことを聞かないなら、いまは不信仰のゆえにほとんど見ることができないものを、あなたは見ることになる。それは、あなたが共謀の僭主たちとともに責め苦の場所に置かれるときである。あなたが不正な裁きを愛したからだけではなく、神の家を破壊しようとしたから、神の子の否認者となったから、預言者と使徒たちが宣べ伝えたのとは違う信仰が宣べ伝えられるよう、あなたの手にある権力によって定めたからでもある。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.449
Nec poteris dicere: Non sum inter illos quos describit per Salomonem Spiritus sanctus; quando audias dicere: Ad vos ergo, o mali tyranni, sunt sermones mei (Sap. VI, 10) .
PL 13, 862Cそしてあなたは言えなくなる。「私は、聖なる霊がソロモンを通して描いている者たちの中にはいない」と。あなたは聞くのだから。「それゆえ、悪しき僭主たちよ、私の言葉は汝らに向けられている」(知恵の書6:10)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.450
Non poteris itaque negare te omnium esse contyrannorum tuorum principem, si modo penitus intuearis opera tua. Custoditio, inquit Propheta, legum, confirmatio incorruptionis est, incorruptio autem faciet te proximum Deo (Ibid. 19) .
PL 13, 863Aだから、あなたの行いを深く見つめるなら、あなたが共謀の僭主たちすべての首領であることを否定できないであろう。預言者は言う。「律法の遵守は不朽性の確証であり、不朽性はあなたを神に近いものとする」(知恵の書6:19)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.451
Tu ad haec, Corrumpite, inquis Dei legem; ut corrupistis vos, persecutores nostri. Quis tam vecors est, qui velit corruptus a te in aeternum perire? qui nolit manendo in integritate proximus fieri Deo?
PL 13, 863Aあなたはそれに対して、「神の律法を堕落させよ」と言う。我々の迫害者である諸君が〔律法を〕堕落させたように。だれがそれほど正気を失って、あなたによって堕落させられ、永遠に滅びることを望むだろうか。完全さにとどまって神に近い者となることを望まない者がいるだろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.452
Cur haec aut ipse fecisti, aut nos facere fueras compellere ausus? Numquid non legeras dixisse in libro Sapientiae Salomonem ad Deum: Deus parentum, et Domine misericordiarum, qui fecisti omnia verbo tuo, et sapientia constituisti hominem, ut dominetur creaturae quae a te facta est, ut disponat orbem terrarum in justitia et aequitate, et in directione animi judicium judicet (Ib. IX, 1) .
PL 13, 863Aなぜ、これらのことを自分でしたのか。あるいは、我々にさせようとあえて強いたのか。ソロモンが知恵の書の中で神に向かって言っているのを読まなかったのか。「先祖たちの神、憐れみの主よ。汝は万物を汝の言葉で造り、知恵によって人を、汝によって造られた被造物を治め、世界を義と公正のうちに整え、心の真っ直ぐさをもって裁きを行う者として据えた」(知恵の書9:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.453
Et iterum: Docuisti populum tuum per talia opera, quoniam oportet justum esse, et humanae et bonae spei fecisti filios tuos (Ib. XII, 19) . Non, inquam, si haec scripta inveneras, auderes ad tantam provocare nos inhumanitatem. Quomodo vero bonae spei filii erimus?
PL 13, 863Bまた再び言う。「汝は汝の民に、こうした業を通して、義でなければならないと教え、汝の子らを、人間愛と良き希望をもつ者とした」(知恵の書12:19)。私は言う。あなたがこれらの書かれているのを見ていたなら、これほどの非人間的な仕打ちへと我々をあえて促しはしなかったはずである。我々がどうして良き希望の子らとなれようか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.454
Quomodo justos nos et humanos ante Deum servos illius exhibebimus? cum praevaricatores legis neque justi neque filii Dei dicantur. Cognosce itaque a quali nos bono volueris pertrahere ad mortem, et quidem sempiternam.
PL 13, 863B我々は神の僕として、神の前で、どうして自分を義にして人間愛に満ちた者として示せようか。律法を破る者は、義人とも神の子とも呼ばれないのに。だから、あなたがどのような善から我々を引き離して死へ、しかも永遠の死へと連れ去ろうとしたかを悟るがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.455
Siquidem omnis qui desinit esse inter eos, quos in filiorum adoptionem vocaverit Deus, sit amittens vitam, sit perpetuam possidens mortem.
PL 13, 863B神が子らとして養子にするために召した者たちの中から外れる者は皆、命を失い、永遠の死を所有することになるのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.456
Cum igitur sitis Ariani inhumani, impii, crudeles, homicidae, quomodo dici christiani poteritis? sed et cum negetis Christum unicum Dei Filium, et confiteamini credidisse vos in antichristum, unde aut quomodo vos poteritis Christi probare servos, cum manifestaretis vosmet vestra professione esse famulos antichristi?
PL 13, 863Bしたがって、アレイオス派の諸君は、非人間的で、不敬で、残酷で、人殺しである。そのような諸君が、どうしてキリスト教徒と呼ばれうるのか。のみならず、諸君は神の独り子キリストを否定し、反キリストを信じたと告白している。それなのに、諸君が自らの信仰告白によって反キリストの奴隷であることを明らかにしておきながら、どこから、どのようにして、キリストの僕であることを証明できるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.457
Antichristus etenim, in quem Arius crediderit, re vera fuit, quando non fuerit: contra noster Salvator Dominus ac Deus Dei unicus Filius, non est, ut tu vis, Constanti creatura, sed est Dominus creaturae; est aeternus, inaestimabilis, sicut est, et cujus est Filius; induit sane perfectum hominem novissimis diebus de utero virginis; sed et cum suscepisset hominem, talis est immutabilis, incorruptibilis, inenarrabilis, et inconvertibilis, qualis est et cujus est Filius; non eum suscepti hominis causa in aliud, quam quod semper fuit, potuit convertere; quandoquidem in forma sit Dei patris sui, quandoquidem sit aequalis Filius Patri, ut refert beatissimus Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non est rapinam arbitratus esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam accipiens servi (Philip. II, 6) .
PL 13, 863Cアレイオスが信じた反キリストこそ、まことに「存在しなかったときがあった」者である。これに対して、我々の救い主、主にして神である神の独り子は、コンスタンティウスよ、あなたの望むような被造物ではなく、被造物の主である。子は永遠で、測り知れず、自らがその子である父もそうであるとおりである。たしかに最後の日々に、おとめ〔Virgo(マリア)を本サイトでは「おとめ」と訳す〕の胎から完全な人を身にまとった。だが人を受け取ったのちも、子はその父と同じく、不変、不朽、言い表しえず、変化することのない者である。受け取った人のゆえに、子が永遠にそうであった以外のものに変えられることはありえなかった。子はその父なる神の形にあり、父と等しい子だからである。それは、至福の使徒が語るとおりである。「〔キリストは〕神の形でありながら、神と等しくあることを奪い取るべきものと考えず、かえって、自分を空しくして、僕の形を取った」(フィリピ2:6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.458
Non enim quia dixit, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens Deus Dei unicus Filius aliud fieri potuit ex illo, quod est incorruptibilis, inenarrabilis, immutabilis, cum sit semper in eo statu aeternae magnitudinis manens, in quo sit manens et ejus Pater.
PL 13, 864A〔使徒が〕「自分を空しくして、僕の形を取った」と言ったからといって、神である神の独り子が、不朽で言い表しえず不変である自らの現にあるものとは別のものになりえたわけではない。子は、その父がとどまっているのと同じ永遠の偉大さの状態に、いつもとどまっているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.459
Sed utique intelligimus quod sit, sed semetipsum exinanivit, hoc est, cum sit similis atque aequalis Patri Filius, tamen quod et hominem se propter nostram salutem fieri voluerit.
PL 13, 864Bむしろ我々はこう理解する。「自分を空しくした」とは、子が父に似て等しい者でありながら、我々の救いのために自ら人となることを望んだ、ということである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.460
Cum itaque tu antichristum susceperis pro Christo, quia re vera ille fuerit, quando non fuerit, qua fronte adhuc es resistens christianis? nisi illa, qua solent et adulterae pudicis?
PL 13, 864Bそういうわけで、あなたはキリストの代わりに反キリストを受け入れた。存在しなかったときがあった、というのが実際にその者だからである。それなのに、なお何の面でキリスト教徒に抵抗するのか。姦婦が貞節な女たちに抵抗するときのその面ででもなければ、ほかにあるまい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.461
Ausus fuisti tentare, dominari velle Dei populo, subjicere velle ecclesiam Dei tuo regno, divinam majestatem illius tantum metuentem tuo futili imperio: et hoc quidem fecisti, quia nesciens sis scriptum esse de vobis tyrannis: Propter hoc indisciplinatae animae erraverunt: dum enim persuasum habent iniqui posse se dominari nationi sanctorum, vincti tenebrarum catenis, et longa nocte compediti, inclusi sub tectis, fugitivi (Sap. XVII, 1) .
PL 13, 864Bあなたは、神の民を支配しようとし、神の教会をあなたの王国のもとに従えようとあえて企てた。ただ神の威光のみを畏れる〔教会を〕、あなたのつまらない権力のもとに〔従わせようとした〕。あなたがこれをしたのは、あなたが僭主である諸君について書かれたことを知らなかったからである。「このゆえに、教えを受けていない魂は迷った。不義な者たちは聖なる者たちの民を支配できると思い込んだが、闇の鎖につながれ、長い夜に足かせをはめられ、屋根の下に閉じ込められた逃亡者である」(知恵の書17:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.462
Conspicis jam te esse inter illos Dei populi persecutores, de quibus legisti, quod una catena tenebrarum sunt omnes colligati (Ib. 17) .
PL 13, 864Cあなたはすでに、神の民の迫害者たちの中にいることを見ているだろう。彼らについて、あなたは「すべて一つの闇の鎖につながれている」と読んだはずである(知恵の書17:17)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.463
Et iterum: Digni quidem illi carere lumen et pati carcerem tenebrarum, qui inclusos custodiunt filios tuos, per quos incipiebat incorruptum legis lumen vitae omnibus dari (Sap. XVIII, 4) . An negabis Dei antistites te tenere in claustris?
PL 13, 864Cそしてまた言う。「汝の子らを閉じ込めて見張る者たちは、光を欠き、闇の牢獄に苦しむに値する。その子らを通して、律法の不朽の命の光が、すべての人に与えられはじめるのであるから」(知恵の書18:4)。あなたは、神の司教たちを獄舎に閉じ込めていることを否定するつもりか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.464
Et cum es detinens ne praedicemus certe Dei populo veritatem, cur nos retines in carcere? cur mittis ad exsilia? nisi quia sis metuens ne vos lupos Arianos, rapaces canes rabidosos atque antichristos esse temporis nostri, manifestemus sacris revelantibus scripturis.
PL 13, 865Aあなたは、我々が神の民に真理を宣べ伝えられないようにしておきながら、なぜ我々を牢獄に留めておくのか。なぜ流刑に送るのか。それは、諸君アレイオス派が、我々の時代の狼、貪欲で狂った犬、反キリストであることを、我々が聖なる啓示の書によって明らかにするのを恐れているからでなくて何であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.465
Sacrae enim scripturae probant vos ex actibus vestris non esse Dei servos, sed plane filios diaboli.
PL 13, 865A聖なる書は、諸君の行いに照らして、諸君が神の僕ではなく、紛れもなく悪魔の子らであると証明しているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.466
Si enim non es unus ex illis, quos tales futuros sacrae clamant scripturae, cum scriptum inveneris in CXXXI psalmo: Surge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae: sacerdotes tui induantur justitiam (Ps. CXXXI, 8) ; cur damnari a nobis absentem voluisti? certe ad hoc ut justitiam, qua nos induerat Dominus, amitteremus.
PL 13, 865A実際、聖なる書が、将来そうなると叫んでいる者たちの一人にあなたがなっていないというなら、詩篇131編に「主よ、立ち上がって汝の安息に入れ、汝と汝の聖化の櫃とともに。汝の祭司たちは義を着るように」(詩篇131:8)と書かれているのを見つけたであろうに、なぜ不在の者を我々に断罪させようとしたのか。それは、主が我々に着せた義を、我々が失うためにほかならない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.467
Cum enim dicat: Sacerdotes tui induantur justitiam, et tu injustitiam nos urgeres facere, quid aliud essemus, si fecissemus quod tuae malevolentiae fuerat visum, nisi conscelerati tui, nisi totius iniquitatis fontes? hi scilicet, qui deponentes justitiae officium, injustitiae, ut tibi placeremus, essemus suscepturi.
PL 13, 865A「汝の祭司たちは義を着るように」と主が言っているのに、あなたは不義を行うよう我々に迫った。もしあなたの悪意の望むところを我々が行っていたなら、我々はあなたの共犯者、あらゆる不義の源泉でなくて何であっただろうか。つまり、義の務めを脱ぎ捨てて、あなたに気に入られるために不義を身にまとおうとする者たちである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.468
Persequeris Dei domum, Constanti, ignorans teipsum Deum persequi in domo ejus: domus etenim Dei est ecclesia, in qua est inhabitans Dominus, sicut scriptum est in eodem psalmo: Elegit Dominus Sion, praeelegit eam in habitationem sibi: haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo quoniam praeelegi eam (Ib. 13) .
PL 13, 865Bコンスタンティウスよ、あなたは神の家を迫害しているが、その家の中で神自身を迫害していることを知らない。神の家とは教会であり、そこに主が住んでいるからである。同じ詩篇にこう書かれている。「主はシオンを選び、そこを自らの住まいとしてあらかじめ選んだ。これは世々にわたる私の安息である。私はここに住む。私がこれをあらかじめ選んだからである」(詩篇131:13)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.469
Cum haec itaque sint, temet puniri conspice, quando aliquem nostrorum punis tuam; te salutem persequi, quando sis Deo repugnans, non nos, in quos audias Deum dicere, quod enim dignetur requiescere.
PL 13, 865Bこうである以上、我々の仲間の一人を罰するとき、あなたは自分自身が罰せられていることを見るがよい。神に逆らっているとき、あなたが迫害しているのは我々ではなく、あなた自身の救いであることを見るがよい〔底本は「punis tuam; te salutem」。区切りがずれているとみて「tuam te salutem persequi」(あなた自身の救いを迫害する)と読む〕。神が「そこに憩うことを良しとした」と語る相手は、あなたも聞いたとおり、我々なのである〔「quod enim dignetur requiescere」の係りは定かでない。上の詩篇の「安息」を受けた句と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.470
Tu ergo qui templa Domini tentas violare, nisi te converteris, eo dispereas genere, quo illi, de quibus dicit David in psalmo CXXXV: Qui percussit Aegyptum cum primitivis eorum, quoniam in saecula misericordia ejus, et eduxit Israel de medio eorum, quoniam in saeculum misericordia ejus, in manu forti et brachio excelso, quoniam in saeculum misericordia ejus.
PL 13, 865Cだから、主の神殿を犯そうとするあなたは、悔い改めないなら、ダビデが詩篇135編で述べる者たちと同じ最期を遂げて滅びるであろう。「エジプトをその初子たちとともに打った者。その憐れみは世々に至る。イスラエルを彼らの中から導き出した者。その憐れみは世々に至る。強い手と高く上げた腕をもって。その憐れみは世々に至る」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.471
Qui divisit mare rubrum in divisionem, quoniam in saeculum misericordia ejus, et transduxit Israel per medium ejus, quoniam in saeculum misericordia ejus, et excussit Pharaonem et exercitum ejus in mare Rubrum (Ps. CXXXV, 10) .
PL 13, 865C「紅海を二つに分けた者。その憐れみは世々に至る。その真ん中を通ってイスラエルを渡らせた者。その憐れみは世々に至る。ファラオとその軍勢を紅海に投げ込んだ者」(詩篇135:10)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.472
Qua de re haec scripta invenio? nisi ut crederem, quia cum tu me premere tentares, Deus meus quod sic potuisset, nisi te convertisses, exstinguere, quomodo Pharaonem, et me quod sic fuisset erepturus de manibus tuis, quomodo et illos de Pharaonis potestate.
PL 13, 865C私はなぜこれらが書かれているのを見いだすのか。あなたが私を押さえつけようとするとき、私の神は、あなたが悔い改めないなら、ファラオを滅ぼしたようにあなたを滅ぼすことができ、あのとき彼らをファラオの権力から救い出したように、私をあなたの手から救い出してくれるであろうと、私が信じるためでなくて何であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.473
Idcirco etenim dicit ad singulas virtutes, quoniam in saeculum misericordia ejus, ut mihi aperiret, quoniam Domini misericordia mecum sit semper permanens, qui ei tantum sim serviens, tecum vero esse non posse, quia videlicet inimicus illius sis, quomodo fuit et Pharao.
PL 13, 866A神は、一つ一つの力の業を挙げて「その憐れみは世々に至る」と語る。それは、ただ神にのみ仕える私とは主の憐れみがいつもともにとどまっているが、あなたとともにあることはできないこと、つまりあなたが、ファラオがそうであったように、神の敵であることを、私に明らかにするためである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.474
Noluimus damnare absentem; noluimus in eum quem scimus innocentem, et in eum quem novimus catholicae fidei praedicatorem, dare juxta desiderium tuum sententiam. Quare? quia nos christiani in Deum porreximus spem nostram, non in te, ac regnum tuum caducum.
PL 13, 866A我々は不在の者を断罪しようとしなかった。無実であると我々が知っている者、公同の信仰の宣教者であると我々が知っている者に対して、あなたの望みどおりの判決を下そうとしなかった。なぜか。キリスト教徒である我々は、希望をあなたにでも、あなたのはかない王国にでもなく、神に向けて差し出したからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.475
Noluimus de gloria regni tui nobis placere, qui gloriam consecuturi sumus, exspectantes ab eo, in quem solum confidendum esse atque sperandum docens dicit David in psalmo CXLV: Nolite confidere in principibus, et in filiis hominum, quibus non est salus: exibit spiritus ejus et revertetur in terram suam: in illa die peribunt omnes cogitationes eorum.
PL 13, 866A我々は、あなたの王国の栄光を喜ぼうとしなかった。我々は栄光を受けようとしており、それを、ただ一人信頼し望むべき神に期待している。その神について、ダビデは詩篇145編で教えて言う。「君侯たちを頼みとするな。救いのない人の子らを頼みとするな。その霊は出て行き、その土に帰る。その日、彼らの思いはことごとく滅びる」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.476
Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus, et spes ejus in Domino Deo ipsius qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis. Qui custodit veritatem in saeculum, facit judicium injuriam patientibus (Ps. CXLV, 2) .
PL 13, 866B「幸いなるかな、ヤコブの神を助けとし、天と地、海とその中のすべてを造った自らの神である主に希望を置く者。この神は永遠に真理を守り、虐げられる者たちのために裁きを行う」(詩篇145:2)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.477
Noluimus injuste tecum persequi justitiae plenum fructibus, ne dum de te vindicta coepisset consequi, fuisset consecuta etiam de nobis: non fecimus quod injuste praecepisti nos implere, ne tecum veniremus ad illum locum, qui in Ecclesiastico describitur: Et Deus requiret eum, qui persecutionem patitur (Ecc. III, 15) ; et adhuc: Vidi sub sole locum judicii, illic impius: et locum justi, illic pius (Ib. 16) .
PL 13, 866B我々は、義の実に満ちた人を不当に迫害しようとしなかった。報復があなたに及びはじめたとき、我々にまで及ぶことのないためである。あなたが不当に命じたことを我々は行わなかった。あなたとともに、コヘレトの言葉に描かれた場所に行き着くことのないためである〔底本は「Ecclesiastico」。ミーニュの脚注は、引かれているのはコヘレトの言葉(Ecclesiastes)の文言で、Ecclesiasticus の名は通常シラ書を指すとする〕。「神は、迫害を受ける者を探し求める」(コヘレトの言葉3:15)。また続けて、「私は太陽の下に裁きの場所を見た。そこには不敬な者がいた。また義なる者の場所を見た。そこには敬虔な者がいた」(コヘレトの言葉3:16)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.478
Noluimus vobis conjungi haereticis, noluimus tecum dare manus ad Dei impugnandam domum, noluimus tecum idololatriam suscipere in contumeliam Dei, noluimus sacrilegio tuo misceri, ne et nos audire mereremur tecum illa, quae ore Oseae prophetae audient sacerdotes, populus et rex Israel, qui cuncti derelicto Deo ad idololatriam se contulerant: Audite haec, sacerdotes, et attendite, domus Israel, et domus regis intuemini: ad vos est judicium, quia ut laqueum facti estis ad insidiam, et sicut retia extensa ad aviarium venantis (Os. V, 1) .
PL 13, 866C我々は、異端者である諸君と結びつくことを望まなかった。あなたとともに神の家を攻撃するために手を貸すことを望まなかった。神を辱めるためにあなたとともに偶像崇拝を受け入れることを望まなかった。あなたの冒瀆に交わることを望まなかった。それは、預言者ホセアの口を通して祭司たち、民、イスラエルの王が聞くことになる言葉を、我々もあなたとともに聞くに値することのないためである。彼らは皆、神を捨てて偶像崇拝に走っていた。「祭司たちよ、これを聞け。イスラエルの家よ、心して聞け。王の家よ、見よ。裁きは汝らに向けられている。汝らは待ち伏せのための罠のように、鳥を捕る者が鳥の場に広げた網のようになったからである」(ホセア5:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.479
Apud Amos prophetam sciebas utique scriptum, quando dedisti disciplinam, exemplum damnandi scilicet innocentem; Qui fecit in excelso judicium, et justitiam in terra posuit (Am. V, 7) .
PL 13, 866Cあなたは、無実の者を断罪するという範を示したとき、アモス書に書かれていることを確かに知っていたはずである。「高い所に裁きを行い、地に義を置いた者」(アモス5:7)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.480
Dei justitiae violator, Michaeam prophetam dixisse numquid ignorabas de Juda et eorum principibus?
PL 13, 866D神の義を犯す者よ、あなたは、預言者ミカがユダとその君侯たちについて語ったことを知らなかったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.481
Non levaverunt ad Deum manus suas, et concupiebant agros, et diripiebant orphanos, et domum per potentiam invadebant, et diripiebant virum et domum ejus, virum et haereditatem ejus: propter hoc haec dicit Dominus: Ecce ego cognosco super plebem mala, ex quibus non levabitis cervices vestras (Mich. II, 1) .
PL 13, 867A「彼らは神に向かって手を上げず、畑を欲しがり、孤児たちから奪い、権力によって家に押し入り、人とその家、人とその相続地を奪った。それゆえ主はこう言う。見よ、私は民に対して悪を知っている。汝らはその悪から首を引き抜くことはできないであろう」(ミカ2:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.482
Sed tibi cum proscribere digneris, deportare, mittere in carcerem, torquere, postremo interficere Dei cultores, nihil malorum repraesentabitur?
PL 13, 867Aだが、あなたが神を崇める者たちを追放の宣告に処し、流刑にし、獄に投じ、拷問にかけ、ついには殺すことを良しとしているのに、何の災いもあなたに現れないだろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.483
Noluimus misceri actibus tuis nefandis, ne tecum ad aeternam damnati poenam haec audiremus, quae dicuntur apud Michaeam a Deo: Audite itaque haec, praepositi domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis.
PL 13, 867A我々は、あなたの忌まわしい行いに加わろうとしなかった。断罪された者として、あなたとともに永遠の刑罰に至り、ミカを通して神が語る次の言葉を聞くことのないためである。「ヤコブの家の長たちよ、イスラエルの家の残りの者たちよ、これを聞け。汝らは裁きを忌み嫌い、すべての正しいことを曲げる」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.484
Qui aedificastis Sion et Jerusalem in sanguinem iniquitatibus. Judices ejus cum muneribus judicabant, et sacerdotes ejus cum mercede respondebant, et prophetae cum pecuniis divinabant, et in Domino requiescebant, dicentes: Dominus in nobis est, et non venient in nos mala (Ib. III, 9) .
PL 13, 867B「汝らは、シオンとエルサレムを、不義によって、血の上に建てた。その裁き人たちは賄賂を取って裁き、その祭司たちは報酬を取って答え、その預言者たちは金のために占い、しかも主に寄りかかって言う。『主は我々のうちにいる。災いは我々に来ない』」(ミカ3:9)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.485
Non legeras adhuc apud istum sanctissimum prophetam, ut damnari juberes virum Deo dicatum? In quo comprehendam Dominum, assumam Deum meum excelsum.
PL 13, 867B神に献げられた人を断罪せよと命じる前に、この最も聖なる預言者のもとで読んだことはなかったのか。「何をもって私は主を捕らえようか。いと高き私の神をつかもうか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.486
Si comprehendam eum in holocaustis aut in vitulis anniculis; aut si suscipiet Dominus in millia arietum, aut in decem millia haedorum pinguium, aut dabo primogenita mea impietatis, fructum ventris mei pro peccatis animae meae.
PL 13, 867B「焼き尽くす献げ物や一歳の子牛をもって主を捕らえようか。あるいは、主は幾千の雄羊や幾万の肥えた雄山羊を受け入れるだろうか。それとも私は、自分の不敬のために長子を、自分の魂の罪のために私の腹の実を献げようか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.487
Renuntiandum tibi est, homo, quod sit bonum, aut quid Dominus exquisivit a te aliud, nisi ut facias judicium et justitiam, et diligas misericordiam, et paratus sis ire cum Domino Deo tuo (Ib. VI, 6) ?
PL 13, 867B「人よ、何が善であるかは、汝に告げ知らされねばならない。主が汝に求めているのは、裁きと義を行い、憐れみを愛し、汝の神である主とともに歩む備えをすることのほかに、何があろうか」(ミカ6:6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.488
Nec apud Habacuc inveneras scriptum: Impius per potentiam oppressit justum (Habac. I, 4) ? ut ita sceleratum fuisses aggressus opus quod te apud Deum posset facere impium. Item infra non inveneras positum?
PL 13, 867Cまた、ハバククのもとにも、「不敬な者が権力によって義人を圧迫した」(ハバクク1:4)と書かれているのを見いださなかったのか。それなのに、あなたを神の前で不敬な者とするほどの、罪深い業に手を出した。また同じ書の先のほうでは、次のように置かれているのを見いださなかったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.489
Cur inspicis super contemptores? tacebis ob hoc, quod devoret impius justum (Ib. 23) . Et idcirco nos videntes quia tu impius justum devorare tentaveras, verum non solum non tacuimus male te agere, sed nec tacebimus.
PL 13, 867C「なぜ汝は侮る者たちを見ながら、黙っているのか。不敬な者が義人を呑み込むのに」(ハバクク1:23)〔ミーニュの引照「Ib. 23」はハバクク1:13に当たる〕。それゆえ我々は、あなたという不敬な者が義人を呑み込もうとしたのを見て、あなたが悪事を働くことを黙らなかったのみならず、今後も黙らないであろう。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.490
Non enim alius es ab eo, propter quem dicitur: Placens et contemptor vir superbus nihil proficiet, qui dilatavit sicut inferus animam suam, et ipse ut mors insatiabilis (Ib. II, 5) .
PL 13, 867Cあなたは、「得意で侮る傲慢な男は何も成し遂げない。彼は冥界のように魂を広げ、死のように飽くことがない」(ハバクク2:5)と言われているその者と別の者ではないからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.491
Non poterit dici quod non conveniat dici de te, si digneris mecum recordari scelera facinorum tuorum, et si funera tua non fueris tardus recensere.
PL 13, 868Aあなたが私とともに、あなたの罪業と悪行を思い出し、またあなたがもたらした死の数々を数えることを渋らないなら、それがあなたについて語られるのにふさわしくないとは言えないであろう〔「funera tua」(あなたの葬い)は、あなたが殺した者たちの死を言うと取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.492
Quis etenim alius nostris diebus sibi placens, contemptor, superbus, nihil proficiens, qui dilataverit sicut inferus animam suam, et quia aestimari possit esse ut mors insatiabilis, reperiri potest, nisi tu? Sed conspice nihil te posse proficere, dici tibi a Deo.
PL 13, 868A実際、我々の時代に、得意で、侮り、傲慢で、何も成し遂げず、冥界のように魂を広げ、死のように飽くことのない者と見なされうる者が、あなたのほかにだれか見いだされるだろうか。だが、神があなたに向かって「何も成し遂げない」と語っていることを見るがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.493
Licet enim contemptor Dei praeceptorum sis, ejus licet religionem cupiens persequi, eo usque dilataveris animam tuam ad Dei mactandos cultores, ut toto in regno non digneris desinere gregem vexando Domini; tamen nihil proficit omnis infestatio tua.
PL 13, 868Aあなたは神の戒めを侮り、神への崇敬を迫害しようとし、神を崇める者たちを屠るために魂を広げ、全土で主の群れを悩ますことをやめようとしないが、それでもあなたのあらゆる攻撃は何も成し遂げない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.494
Cuncti etenim, quos persequeris, Dei semper et sunt et erunt servi. Tu vero, nisi tibi provideris, in aeternum eris periturus: tibi placens, contemptor, superbus, quia sis dilatans animam tuam tamquam inferus ad nos devorandos pariter et absorbendos, propterea quod male tibi agenti resistamus, factus ut mors insatiabilis, furiis ageris in nostram necem.
PL 13, 868Bあなたが迫害している者たちはみな、これまでも、これからも、いつも神の僕である。しかしあなたは、自分のことを考えないなら、永遠に滅びることになる。得意で、侮り、傲慢で、冥界のように魂を広げて、我々を貪り、また呑み込もうとしているからである。我々があなたの悪行に抵抗するがゆえに、あなたは飽くことのない死のようになって、怒り狂って我々の殺害へと突き進んでいる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.495
Adeo nequam es, Constanti, ut cum prophetam invenio dicere: O qui mihi fundat fundationem malam domui suae, ut collocet in altum nidum suum (Ib. 9) , tu mihi atque haereditas antichristi, cui faves, ante oculos obversetur, cognoscens conatus tuos illos sacrilegos.
PL 13, 868Bコンスタンティウスよ、あなたはあまりにも邪悪であるから、預言者が「自分の家のために悪い土台を据える者に災いあれ。それは、自分の巣を高いところに置くためである」(ハバクク2:9)と語るのを私が見いだすとき、あなたが、そしてあなたがひいきする反キリストの相続が、私の目の前に現れる。あなたのあの瀆聖的な企てを、私は悟るのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.496
Non enim potest dubitari te conatum et conari, ut toto in regno tuo posset fundari haeresis tua, destrui vero fides catholica.
PL 13, 868Bあなたが、全土にあなたの異端が根づき、公同の信仰が破壊されるよう、はかってきたし、今もはかっていることは、疑いようがないからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.497
Sed et cum audio dicatum Deo prophetam dicere: Vae qui aedificant civitatem in sanguinibus, et praeparant civitatem in iniquitatibus (Ib. 12) ; tu mihi esse videris, qui speluncam latronum sis per sanguinis fusionem aedificans, per necem Dei servorum.
PL 13, 868Cまた私は、神に献げられた預言者が「血をもって町を建て、不義をもって町を整える者に災いあれ」(ハバクク2:12)と語るのを聞くとき、血を流すことによって、神の僕たちを殺すことによって、強盗の巣を建てているのはあなただと思う。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.498
Aut negabis speluncam latronum esse vestrum malignum concilium Arianorum? Si non estis latrones, quomodo interficere invenimini Deo dicatos? Civitates in sanguine qui aedificant, vae habent.
PL 13, 868Cそれとも、アレイオス派の諸君の悪意に満ちた会議が強盗の巣であることを否定するのか。諸君が強盗でないなら、どうして神に献げられた人々を殺しているところを見いだされるのか。血をもって町を建てる者には、災いがある。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.499
Prudentissimus imperator, non vidisti, vae tibi posse esse, quia haeresem tuam per sanguinis Dei hominum fusionem putasti reaedificandam?
PL 13, 868Cこのうえなく賢明な皇帝よ、あなたは、神の人々の血を流すことによってあなたの異端を建て直せると考えたとき、あなたに災いがありうることを見なかったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.500
Dicit Spiritus sanctus per Sophoniam prophetam: Quaerite Dominum, et omnes humiles terrae judicium operamini, et justitiam quaerite, et respondete, ea sic ut tegamini in die irae Domini: tu dicis: Damnate innocentem, estote mecum homicidae, sacrilegi (Soph. II, 3) ; an non haec sunt, quae nos facere praecipis?
PL 13, 869A聖なる霊は預言者ゼファニヤを通して言う。「主を求めよ。地のすべての謙遜な者たちよ、裁きを行え。義を求めよ。主の怒りの日に覆われるように、答えよ」。しかしあなたは言う。「無実の者を断罪せよ。私とともに人殺し、冒瀆者となれ」(ゼファニヤ2:3)。これこそ、あなたが我々に行えと命じていることではないか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.501
Imperasti damnari Domini sacerdotem, nec non imperasti Arianam perfidiam tenendam, rejiciendam vero fidem apud Nicaeam conscriptam. Si haec impleri mandasse te refragari non potes, conspice et homicidas et sacrilegos nos efficere voluisse.
PL 13, 869Aあなたは、主の司教を断罪するよう命じ、またアレイオス派の背信を保つべきこと、ニカイアで書かれた信仰を退けるべきことを命じた。あなたがこれらを実行せよと命じたことに異を唱えられないなら、あなたが我々を人殺しにも冒瀆者にもしようとしたことを悟るがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.502
Dicit Deus: Et erit in illo die: Scrutinabo super viros, qui contemptores sunt, ne custodiant mandata (Ib. I, 12) : et tu inquis, tua magis atque conblasphemorum tuorum custodienda.
PL 13, 869A神は言う。「その日にはこうなる。私は、戒めを守らぬ侮る者たちを調べ上げる」(ゼファニヤ1:12)。しかしあなたは、むしろあなたとあなたと同じく冒瀆する者たちの戒めこそ守るべきだと言う。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.503
Quomodo poteramus damnare injuste justitiae fructibus plenum Domini sacerdotem, cum videamus qualis comminatio fuerit oborta contra Judaeorum praepositos, vel contra omnes? eorum conscios qui haec quae agis egisse noscantur?
PL 13, 869B主の司教、義の実に満ちた人を、どうして我々が不当に断罪できたであろうか。ユダヤ人の長たちに、またこうしてあなたの行っていることをした者として知られる、その共犯者たちすべてに対して、どのような脅しが起こったかを、我々は見ているのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.504
O quae erat splendida et redempta civitas, columba: non exaudivit vocem, non percepit disciplinam, in Domino non confidit, et ad Deum suum non accessit.
PL 13, 869B「ああ、輝かしく贖われた町、鳩よ。彼女は声を聞かず、教えを受け入れず、主に信頼せず、自らの神に近づかなかった」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.505
Principes ejus sicut leones fremunt, judices ejus sicut lupi Arabiae, non subreliqui erunt in mane: prophetae ejus spiritales, viri contemptores, sacerdotes ejus contaminant se et impie agunt.
PL 13, 869B「その君侯たちは獅子のようにうなり、その裁き人たちはアラビアの狼のようで、朝まで残らない。その預言者たちは霊的な者で、侮る者たちである。その祭司たちは自らを汚し、不敬に振る舞う」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.506
Dominus autem justus est in medio ejus, et non faciet injuste (Ibid. III, 1) . Cum haec ita se habeant, et nobis licitum minime sit injustum proferre judicium, superest autem unum te facias esse ex ejus servis, et discas judicium proferre; aut si semper Dei vis esse inter adversarios, judicium tuum solus prome injustum, desine nos cogere facere quod fieri cernas divinitus prohibitum.
PL 13, 869B「しかし主は義であり、その中にいて、不正を行わない」(ゼファニヤ3:1)。事情がこのとおりであり、我々には不当な判決を下すことは決して許されていないのだから、残るは一つ、あなたが神の僕たちの一人となって正しい裁きを下すことを学ぶか、あるいはいつまでも神の敵対者の中にいたいなら、あなたひとりで不当な判決を下すか、である。神によって禁じられているとあなたにも見えることを我々にさせようと迫ることは、やめるがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.507
Desine jam criminari Athanasium vel nos quod nos Dei destruamus domum, quando invenias apud Zachariam te atque contyrannos tuos esse descriptos, quod enim futuri essetis Dei haereditatis persecutores vos, quos dicit supra modum vobis usurpasse potestatem.
PL 13, 869Cアタナシオスを、あるいは我々を、神の家を破壊していると非難するのは、もうやめるがよい。あなたは、ゼカリヤのもとに、あなたとあなたの共謀の僭主たちが描かれているのを見いだすのだから。すなわち、諸君こそ神の相続地の迫害者となるはずの者であり、〔預言者は〕諸君が度を越えて権力をわがものにしたと言っているのである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.508
Crudelitatem etenim narrans vestram dicit Dominus: Zelatus sum Jerusalem et Sion zelo magno, et ira magna ego irascor super gentes, quae se superponunt vobis, propter quod ego iratus sum minima. Ipsi autem composuerunt se in mala (Zach. I, 14) .
PL 13, 869C諸君の残酷さを語って、主は言う。「私はエルサレムとシオンのために大いなる熱情をもって熱心であった。また、汝らの上に自らを置く諸国民に対して、私は大いに怒っている。私が怒ったのは、ほんのわずかのことのためであったのに、彼らは自分たちを悪の中に整えた」(ゼカリヤ1:14)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.509
Audes, tenebrarum amator, exsecrator luminis, dicere: Damnate innocentem, cum dignetur praecipere nobis Deus per Zachariam dicens: Judicium justum judicate, et pietatem et misericordiam facite unusquisque ad fratrem suum: et viduam, et orphanum, et proselytum, et pauperem, per potentiam nolite nocere, et malitiam unusquisque non reminiscatur fratris sui in corde suo (Ib. VII, 9) .
PL 13, 870A闇を愛し、光を憎む者よ、あなたはよくも「無実の者を断罪せよ」と言う。神は、ゼカリヤを通して我々に命じて言っているのに。「正しい裁きを裁け。それぞれ自分の兄弟に、敬虔と憐れみを行え。やもめ、孤児、寄留者、貧しい者を、権力によって害してはならない。それぞれ自分の兄弟への悪意を、心の中で思い起こしてはならない」(ゼカリヤ7:9)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.510
Cum haec sint mandata coelestia, tu cujus auctoritate dixisti, Laniate conservum vestrum? Si Dei mandatis te protulisse hanc auctoritatem dixeris, non poteris probare, quoniam quidem inveniri non possit in sacris scripturis praeceptum Dei, innocentem damnandum.
PL 13, 870Aこれらが天の戒めであるのに、あなたは、だれの権威によって「諸君の同僚の僕を引き裂け」と言ったのか。神の戒めによってこの権威を持ち出したと言うなら、それは証明できないであろう。無実の者を断罪せよという神の戒めは、聖なる書の中に見いだされえないからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.511
Cum itaque ea feceris, quae lex prohibet Dei, constat te hanc auctoritatem ex voluntate illius protulisse, qui vocetur inimicus Dei; unde et illis compareris necesse est, quibus dicitur per prophetam: Et dissuaserunt ne observarent, et dederunt dorsum stultitiae, et aures suas et cor suum statuerunt insuadibile, ne obedirent; degravaverunt, ut non obedirent legem meam (Ibid. 11) .
PL 13, 870Bこのように、あなたが神の律法の禁じることをしたのだから、あなたがこの権威を、神の敵と呼ばれる者の意志から持ち出したことは明らかである。それゆえあなたは、預言者を通して次のように言われる者たちに似ていると考えざるをえない。「彼らは、守らないよう説き伏せ、愚かさに背を向け、耳と心を、聞き入れないようにこわばらせて、従おうとしなかった。彼らは、私の律法に従わないように、身を重くした」(ゼカリヤ7:11)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.512
Et infra: Non exaudierunt; si clamabunt, et non exaudiam eos, dicit Dominus omnipotens (Ib. 13) .
PL 13, 870Bさらに続けて。「彼らは聞き入れなかった。彼らが叫んでも、私は聞き入れない、と全能の主は言う」(ゼカリヤ7:13)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.513
Animae, quiestote : haec sunt verba quae faciatis: loquimini veritatem unusquisque ad proximum suum, et judicium pacificum et justum judicate in portis vestris: et unusquisque malitiam proximi sui nolite cogitare in cordibus vestris, et jusjurandum falsum nolite diligere, quoniam haec omnia odi, dicit Dominus omnipotens (Ib. VIII, 15) .
PL 13, 870B「魂たちよ、静まれ。汝らの行うべき言葉はこれである。それぞれ自分の隣人に真理を語れ。汝らの門で、平和で正しい裁きを裁け。それぞれ自分の隣人への悪意を、汝らの心の中で考えてはならない。偽りの誓いを愛してはならない。これらすべてを私は憎む、と全能の主は言う」(ゼカリヤ8:15)〔底本は「quiestote」。ミーニュの脚注は quiescite, requiescite, manete in pace(静まれ、安らげ)の意とする〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.514
Quid me cogis facere ea, quae odio se habere dicit Dominus omnipotens? Sed instruens Dominus de jejunio, Pacem, inquit, et veritatem diligite (Ib. 19) .
PL 13, 870C私になぜ、全能の主が憎むと言うことを行わせようとするのか。むしろ、主は断食について教えて、「平和と真理を愛せ」と言っている(ゼカリヤ8:19)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.515
Quomodo pacis atque veritatis amatores esse poteramus, si innocentem falsis per te ac tuos criminibus praegravatum, tamquam reum puniremus? aut quae erat pax? cum haec faciendo etiam a pace Domini potuissemus rejici.
PL 13, 870Cあなたとあなたの手下たちによる偽りの罪状に押しつぶされた無実の者を、犯罪者のように罰したなら、我々はどうして平和と真理を愛する者でありえただろうか。あるいは、どのような平和があっただろうか。そのようなことをすれば、我々は主の平和からも退けられえたのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.516
Neque enim pax Domini dicentis: Pacem meam relinquo vobis, pacem meam do vobis (Joan. XIV, 27) , relinqueretur ab eo in nobis, cum alio ipsi tulissemus injuste. Quis ignorat recedente disciplina recedere et gratiam?
PL 13, 870C「私の平和を、私は汝らに残す。私の平和を、私は汝らに与える」と言う主の平和は、我々が不当に他人から平和を奪っていたなら、我々のうちに残されなかったであろう(ヨハネ14:27)。規律が去れば恵みも去ることを、だれが知らないであろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.517
Apud Malachiam dicit Deus: Filius honorificat patrem, et servus Dominum suum . Et si pater sum ego, ubi est honor meus ? dicit Dominus omnipotens (Mal. I, 6) . Quem igitur timorem atque honorem Deo facturi eramus, si fecissemus, quae tu fieri mandasti?
PL 13, 871Aマラキを通して神は言う。「子は父を敬い、僕は自分の主を敬う。もし私が父であるなら、私への敬いはどこにあるのか、と全能の主は言う」(マラキ1:6)。それなら、あなたが行うよう命じたことを我々が行ったとしたなら、神にどのような畏れと敬いを払うことになっていたであろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.518
Illa enim tua praecepta et timorem et honorem Dei nituntur auferre dicatis ejus clementiae.
PL 13, 871Aあなたのあの命令は、神の憐れみに献げられた人々の、神への畏れと敬いを奪おうとするものである〔「dicatis ejus clementiae」の係りは「神の憐れみに献げられた者たち」と取った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.519
Sed et infra tuam specialiter operam manifestans, dicit: Exacerbatis Deum in verbis vestris, et dixistis: In qua re exacerbavimus eum? in eo quod dicatis: Omnis qui facit malum, bonum est coram Deo, et in ipsis benedicet: et ubi est Deus justitiae (Ibid. II, 17) ?
PL 13, 871Aさらに続けて、あなた自身の仕業を特に明らかにして、神は言う。「汝らは言葉をもって神を苛立たせた。そして汝らは言った。『何によって我々は神を苛立たせたのか』と。それは、汝らが『悪を行う者はみな、神の前で善であり、彼らは祝福される。義の神はどこにいるのか』と言うからである」(マラキ2:17)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.520
Propheta dicit: Ubi est Deus justitiae, contra eos qui dicunt: Qui facit malum, bonum est coram Deo, et ipsis benedicet: et tu das mandata, fundendum cruorem justorum, et adhuc dicis te Dei servum, cum sis ipsius dissipator legis.
PL 13, 871A預言者は言う。「義の神はどこにいるのか」と、「悪を行う者は神の前で善であり、彼らは祝福される」と言う者たちに向かって。それなのにあなたは、義人たちの血を流せと命じ、なおも自分を神の僕と呼ぶ。あなたは神の律法を散らす者であるのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.521
Justum est damnare absentem, et quidem innocentem, aut injustum? Si justum non est, quia cogis facere nos eam rem per quam puniri mereamur a Deo?
PL 13, 871B不在の者を、しかも無実の者を断罪することは、正しいか、不正か。正しくないのなら、なぜ我々に、神から罰せられるにふさわしくなる行いをさせようとするのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.522
Tobias, Omnibus, inquit, diebus vitae tuae, fili, Deum in mente habe, et noli peccare velle, vel praeterire praecepta illius.
PL 13, 871Bトビトは言う。「わが子よ、あなたの生涯のすべての日に、神を心に留めよ。罪を犯そうと望んだり、その戒めを踏み越えたりしてはならない」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.523
Justitiam fac omnibus diebus vitae tuae, et noli ambulare per viam iniquitatis, quoniam agente te ex veritate, erit respectio operibus tuis et omnibus qui faciunt justitiam (Tob. IV, 6) .
PL 13, 871B「あなたの生涯のすべての日に、義を行え。不義の道を歩んではならない。真理に従って行うなら、あなたの行いと、義を行うすべての者たちに、顧みが与えられるからである」(トビト記4:6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.524
Dic, Constanti, justitiam facit, qui interficit innocentes? qui servorum Dei fundit sanguinem? Si non facit justitiam, sed magis iniquitatem, restat ut te videas esse iniquitatis amatorem, atque omne iniquum fabricantem opus.
PL 13, 871Bコンスタンティウスよ、答えよ。無実の者たちを殺す者は、義を行っているのか。神の僕たちの血を流す者は、義を行っているのか。義を行わず、むしろ不義を行っているのなら、あなたが不義を愛する者であり、あらゆる不正の業を作り出す者であることは、認めるほかない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.525
Etenim cum justitiam nos in omni tempore facere hortetur sacra lex, et tu compellas facere injustitiam, quem te alium velis habeam nisi et injustitiae amatorem et perpetratorem?
PL 13, 871C聖なる律法が我々に、あらゆる時に義を行うよう勧めているのに、あなたが不義を行えと迫るなら、あなたを不義を愛し、それを行う者以外のだれだと思えと言うのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.526
Omnibus, inquit, diebus vitae tuae, fili, Deum in mente habe (ibid.) ; cum eumdem reliqueris haerendo Arianis. Hi etenim non eum derelinquimus, qui fidem tenemus apostolicam.
PL 13, 871C「わが子よ、あなたの生涯のすべての日に、神を心に留めよ」とあるのに(トビト記4)、あなたはアレイオス派にしがみついて、神を捨てた。我々は、使徒の信仰を保つ者として、神を捨てることはない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.527
Quomodo non praecepta ejus praeteris, qui interficias servos ejus nomini majestatique dicatos? cum sis eos cogens derelinquere eum, et fieri conserpentes atque coapostatas tuos?
PL 13, 871C神の名と威光に献げられた僕たちを殺しておきながら、どうして神の戒めを踏み越えていないと言えるのか。あなたは彼らに、神を捨て、あなたの共犯の蛇たち、共犯の背教者たちとなるよう強いているのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.528
Nos odio apud te laboramus, quia tibi vera dicamus, quia te vivere nobiscum velimus in aeternum; illos vero es diligens, qui ad te transitum fecerint, illos qui cum tibi primum contraxerint, postea tamen servire nefariis meditationibus tuis, quam Dei parere praeceptis maluerint.
PL 13, 871C我々があなたのもとで憎まれて苦しんでいるのは、あなたに真実を語るからであり、我々があなたに、我々とともに永遠に生きてほしいと望むからである。ところがあなたは、自分のもとに寝返った者たちを愛している。彼らは、はじめはあなたに逆らったのに、その後、神の戒めに従うよりも、あなたの邪悪なたくらみに仕えることを選んだ者たちである〔底本は「contraxerint」(手を結んだ)。ミーニュの脚注はラティーニとガランドに従って「contradixerint」(逆らった)とする。これに従った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.529
Gaudens es quod eosdem tua calliditate illiciens ad suscipiendam perduxeris haeresim tuam, quod in omnibus eos habeas subjectos, illos quos jampridem videras pro nihilo te dicere, quos cernebas calcare propter veritatem regni tui auctoritatem.
PL 13, 872Aあなたは喜んでいる。自らの悪知恵でそれらの者たちを誘い、あなたの異端を受け入れるまでに導いたこと、あらゆる点で彼らを従えていること、かつてあなたをなきものと言っていた者たち、あなたの王国の権威を、真理のゆえに踏みにじっているのを見ていた者たちを従えていることを、喜んでいる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.530
Sed scire te volumus non esse novum hoc factum, sed saepe ita esse actum a perfidis atque inconsideratis, ab eis, quos praescius futurorum ore sanctissimi Malachiae praeostenderit prophetae (Mal. III, 13) : Gravastis adversum me consilia vestra, dicit Dominus omnipotens, et dixistis: In qua re detraximus de te? quia dixistis: Vanus est omnis qui servit Deo, et quid amplius?
PL 13, 872Aしかし、我々はあなたに知らせたい。これは新しいことではない。信義のない、思慮のない者たちによって、しばしばこのように行われてきたのである。未来を知る神は、きわめて聖なる預言者マラキの口を通して、あらかじめそれらの者たちを示した(マラキ3:13)。「汝らは私に対して汝らの企てを重くした、と全能の主は言う。そして汝らは言った。『何において我々は汝をそしったのか』と。汝らは言った。『神に仕える者はみな空しい。それ以上に何があるのか』」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.531
Quod custodivimus praecepta illius, et ambulavimus deprecantes ante conspectum Domini omnipotentis. Et nunc nos magnificamus alienos, et renovantur omnes facientes iniqua: et restiterunt Deo, et salvati sunt.
PL 13, 872B「『我々がその戒めを守り、全能の主の前で祈って歩んだことに。そして今、我々は他人を大いなる者とし、悪を行う者たちはみな新たにされる。彼らは神に逆らい、しかも救われた』」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.532
Haec detraxerunt qui timent Deum, unusquisque ad proximum suum: etintendit Dominus, et exaudivit, et scripsit librum memorialem coram se timentibus Dominum et metuentibus nomen suum.
PL 13, 872B「神を畏れる者たちは、こうしてそれぞれ自分の隣人にそしった。主は注意を向けて聞き、主を畏れ、その名を敬う者たちのために、自らの前に記念の書を記した」〔底本は「etintendit」。et intendit と読む〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.533
Et erit mihi, dicit Dominus omnipotens, in die qua ego facio, in possessione; et eligam eos, quemadmodum eligit homo filium suum bene servientem sibi: et conversi videbitis quantum sit inter justum et injustum, inter servientem Deo et non servientem.
PL 13, 872B「私が事を行うその日に、彼らは私のものとなる、と全能の主は言う。私は、人が自分によく仕える息子を選ぶように、彼らを選ぶ。立ち返って、汝らは、義人と不義の者、神に仕える者と仕えない者との間にどれほどの違いがあるかを見る」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.534
Quia ecce dies venit Domini, ardens sicut clibanus, et uret eos, et erunt omnes alienigenae, et omnes qui faciunt scelera ut sarmenta, et succendet eos dies Domini, quae venit, dicit Dominus omnipotens, et non derelinquetur ex eis radix, nec vitis (Ib. IV, 1) .
PL 13, 872B「見よ、主の日が来る。かまどのように燃え、彼らを焼き尽くす。他国人たちも、悪事を行う者たちもみな柴のようになり、来る主の日が彼らに火をつける、と全能の主は言う。彼らには根もぶどうの木も残されない」(マラキ4:1)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.535
Deum dicere haec audiens, quia adhuc in malis tuis esse digneris, gaudere te etiam in hoc arbitror, quod cum praevaricatoribus, cum Deum derelinquentibus, illa percepturus sis ab eo.
PL 13, 872C神がこう語るのを聞きながら、あなたがなおも自らの悪のうちにとどまることを良しとしているので、私は思う。あなたは、背く者たち、神を捨てる者たちとともに、これらのものを神から受けることになるのをさえ喜んでいるのだと〔「Deum dicere haec audiens」(神がこう語るのを聞きながら)は、文の主語である「私は思う」(arbitror)の「私」に係ると取った。「あなた」に係るとも読める〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.536
Vae tibi homicidae atque sacrilego, quoniam nisi poenitentiam factorum tuorum egeris, eris ut nunc es inter illos, quos ore Esaiae increpat Deus dicens (Is. I, 4) : Vae, gens peccatrix, populus plenus delictis, semen malignum, filii sine lege, dereliquistis Dominum, et exacerbastis sanctum Israel.
PL 13, 872C人殺しで冒瀆者であるあなたに災いあれ。あなたは自分の行いについて悔い改めないなら、いまそうであるように、神がイザヤの口を通して叱責する者たちの中にいることになる(イザヤ1:4)。「災いあれ、罪深い民、咎に満ちた民族、悪しき種、律法なき子ら。汝らは主を捨て、イスラエルの聖なる者を苛立たせた」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.537
Eris semper unus ex illis, qui propter nequitias studiorum suorum principibus Sodomorum et populis Gomorrhae comparantur, dum dicitur (Ib. 10) : Audite verbum Domini, principes Sodomorum: attendite legem Dei, plebs Gomorrhae.
PL 13, 872Cあなたはいつまでも、自分たちの熱心の悪のゆえに、ソドムの君侯たち、ゴモラの民と比べられる者たちの一人であろう。こう言われているからである(イザヤ1:10)。「ソドムの君侯たちよ、主の言葉を聞け。ゴモラの民よ、神の律法に耳を傾けよ」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.538
Cum illis eris nisi te correxeris, de quibus scriptum legisti (Ibid. 15) : Si multiplicaveritis preces, non exaudiam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt.
PL 13, 873Aあなたは、自分を正さないなら、次の箇所に書かれていると読んだ者たちとともにいることになる(イザヤ1:15)。「汝らが祈りを重ねても、私は汝らを聞き入れない。汝らの手は血に満ちているからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.539
Vae tibi, Constanti, qui tantam Dei incurreris offensam, ut non videre potuisses quid tibi fuisset cavendum.
PL 13, 873Aコンスタンティウスよ、あなたに災いあれ。あなたは神の大いなる怒りに身を投じ、自分が何を避けるべきだったかを見ることができなかった。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.540
Cum enim dicat ore Esaiae illis prophetarum sanctorum et omnium justorum interfectoribus (Ibid. 16) : Lavamini, mundi estote, auferte malitias ab inimicis vestris ante oculos meos, desinite a malitiis vestris, discite bonum facere, inquirite judicium, eripite injuriam accipientem, judicate pupillo et justificate viduam; ad haec tu contra juberes trucidandos Dei cultores, ipsum deserendum Deum, suscipiendam vero idololatriam; hoc fuit audisse Dei monita, et fuisse correctum.
PL 13, 873A神は、イザヤの口を通して、聖なる預言者たちとすべての義人たちを殺した者たちに言う(イザヤ1:16)。「身を洗い、清くなれ。汝らの魂から悪を、私の目の前で取り除け〔底本は「ab inimicis vestris」(汝らの敵から)。ミーニュの脚注はラティーニとガランドに従って animabus(汝らの魂から)とする。これに従った〕。汝らの悪から離れよ。善を行うことを学べ。裁きを求めよ。虐げられる者を救え。孤児のために裁き、やもめを義とせよ」。これに対してあなたは逆に、神を崇める者たちを虐殺し、神自身を捨て、偶像崇拝を受け入れよと命じた。これが、神の訓戒を聞いて正された姿であった。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.541
Qua de re istud cogis nos facere? nisi quia sis cupiens nos tecum gladio consumi? Et si volueritis, dicit Deus, et exaudieretis me, bona terrae edetis. Si vero nolueritis, neque exaudieretis me, gladius vos comedet: os enim Domini locutum est ista (Ibid. 19) .
PL 13, 873Bなぜ、我々にそれをさせようとするのか。あなたが我々とともに剣に食い尽くされることを望むからでなくて何であろうか。「もし汝らが望み、私に聞き従うなら、地の良いものを食べる。もし望まず、私に聞き従わないなら、剣が汝らを食い尽くす。主の口がこれを語ったのだ」とある通りである(イザヤ1:19)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.542
Cui obtemperabimus, Deone haec dicenti, an tibi ejus inimico? Deus dicit Judaeis, ut jam derelinquerent errores suos, abjicerent malitias suas ex cordibus suis, discerent bonum facere, justum judicarent judicium. Tu inquis, Damnate injuste.
PL 13, 873B我々はだれに従おうか。このように語る神にか、それとも神の敵であるあなたにか。神はユダヤ人たちに、すでに自分たちの過ちを捨て、悪を自分たちの心から投げ捨て、善を行うことを学び、正しい裁きを裁けと言っている。あなたは、不当に断罪せよと言う。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.543
Qua de re istud suades me facere? nisi quia velis me effici illiusmodi hominem, quales sint illi, ad quos dixerit Deus (Ibid. III, 14) : Vos autem, dicit Deus, quid succenditis vineam meam, et rapina pauperum in domibus vestris? quid vos injuriam facitis populo et faciem inopum confunditis?
PL 13, 873Bなぜ、あなたはこれを私にさせようと説き伏せるのか。私を、神が語りかけた者たち(イザヤ3:14)のような者にしようとするのでなくて何であろうか。「しかし汝らは、私のぶどう畑になぜ火をつけるのか、と神は言う。貧しい者たちからの略奪物が汝らの家にあるのはなぜか。汝らはなぜ民に不正を行い、貧しい者たちの顔をおとしめるのか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.544
Et tu ita haec es faciens, ita cuncta gerens, quae quia faciant, indignatur facientibus: tamquam placere te non posse sis sciens, nisi et Domini succendisses vineam, et rapinam pauperum constituisses intra domum tuam, et multis modis servis Dei irrogasses injurias.
PL 13, 873Cそれなのにあなたは、このようにこれらのことを行い、行う者たちに対して神が怒る事柄すべてを行っている。まるで、主のぶどう畑に火をつけ、貧しい者たちからの略奪物を自分の家の中に置き、さまざまなやり方で神の僕たちに不正を加えなければ、気に入られることはできないと知っているかのようである〔「quae quia faciant, indignatur facientibus」は文が崩れている。「行う者たちに対して神が怒ること」と解した〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.545
Aut dicere tentabis haec omnia te non fecisse? Numquid non succendisti vineam Domini, quando coegisti eam jam non scire Dominum Abrahae, Deum Isaac, Deum Jacob, Deum apostolorum, Deum prophetarum ac martyrum, sed idololatriam per Arium inventam, per te vero exaltatam?
PL 13, 873Cそれともあなたは、これらすべてを行っていないと言い張るつもりか。主のぶどう畑に火をつけたのではないのか。あなたはそれに、もはやアブラハムの神、イサクの神、ヤコブの神、使徒たち、預言者たち、殉教者たちの神である主を知らせず、アレイオスが考え出し、あなたによって高く掲げられた偶像崇拝を知らせるよう強いたのだから。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.546
Numquid non est rapina pauperum haec Dei servorum christianorum in domo tua, propter quos legisti scriptum: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum (Matth. V, 3) ? cum scias te proscripsisse resistentes sacrilegio tuo.
PL 13, 873Cあなたの家にある、キリスト教徒である神の僕たちのこの略奪物は、貧しい者たちからの略奪ではないのか。その者たちについて、あなたは「心の貧しい者は幸いである。天の国は彼らのものである」と書かれているのを読んだ(マタイ5:3)。あなたが、あなたの冒瀆に抵抗する者たちに追放の宣告をしたことを、あなたは知っているのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.547
Numquid dicere audebis: Non feci, nec facio injuriam populo Dei? Et quis tantam aliquando fecit quantam tu? qui neque omnia genera tormentorum inferendo desinis, neque varie puniendum.
PL 13, 874Aあなたは、「私は神の民に不正を行っていないし、行わない」と、よくも言えるのか。あなたほど大きな不正を行った者がかつてだれかいるか。あなたはあらゆる種類の責め苦を加えることをやめず、さまざまに罰することもやめない〔最後の「neque varie puniendum」は述語が欠けている。「さまざまに罰することもやめない」と補った〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.548
Noluimus innocentem tamquam reum punire, ne ista et nos percuteret sententia, quae ore adhuc prophetatur Esaiae (Is. X, 1) : Vae scribentibus nequitiam; scribentes enim nequitiam scribunt, declinantes judicium pauperum, et rapientes judicium egentium plebis meae, ut sit illis vidua in rapinam, et pupillus in direptionem: et quid facient in diem visitationis.
PL 13, 874A我々は、無実の者を犯罪者のように罰しようとしなかった。イザヤの口を通してなお預言されている次の判決が、我々をも打つことのないためである(イザヤ10:1)。「悪事を書く者に災いあれ。悪事を書く者は、貧しい者たちの裁きを避け、私の民の乏しい者たちの裁きを奪い取り、やもめを彼らの略奪物とし、孤児を強奪の的とするために書く。訪れの日に彼らはどうするのか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.549
Tribulatio enim a vobis longe superveniet, et ad quem refugietis? Non temperavimus tuo consilio venenato, cupientes confugere in omnibus tribulationibus nostris atque anxietatibus ad eum, ad quem confugerit ille justitiae amator in omnibus probatione Job; non obedivimus praecepto tuo crudeli, quia voluerimus imitatores inveniri istius Dei servi Job dicentis (Job XXIX, 12): Liberavi pauperem de manu potentis, et orphano qui sine adjutorio erat, ego eram adjutor.
PL 13, 874B「艱難が遠くから汝らに襲いかかる。汝らはだれのもとに逃げるのか」〔「a vobis longe」は語順のままなら「汝らから遠く」であるが、「遠くから汝らに」と解した〕。我々は、あなたの毒に満ちた助言に従わなかった。あの義を愛する者ヨブがあらゆる試練のうちに逃れ込んだその神のもとへ、我々もあらゆる艱難と苦悩のうちに逃れ込もうとしたからである。あなたの残酷な命令に従わなかったのは、この神の僕ヨブに倣う者と見いだされたかったからである。ヨブは言う(ヨブ記29:12)。「私は貧しい者を、権力ある者の手から救い出し、助けのない孤児の助け手となった」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.550
Os autem viduae me semper benedixit. Justitia enim eram vestitus, et coopertus judicium ; et eram oculus caecorum, et pater infirmorum, iniquorum autem molas confregi, et dentibus illorum rapinam abstuli.
PL 13, 874B「やもめの口は、いつも私を祝福した。私は義を着て、裁きに覆われていたからである。私は盲人の目であり、弱い者の父であった。不義な者たちの臼歯を私は砕き、その歯から略奪物を取り去った」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.551
Et infra (Ib. XXXI, 6) : Positus sum statera justitiae, et scit Dominus simplicitatem meam, quoniam numquam pes meus exerravit a via recta, sed nec oculus meus conspexit.
PL 13, 874Bまた続けて(ヨブ記31:6)。「私は義の秤に置かれた。主は私の純真さを知っている。私の足は正しい道から一度もはずれず、私の目も〔悪を〕見なかった」〔conspexit の目的語が本文に無い〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.552
Quae est recta via, a qua se refert gloriosus Job non deorbitavisse? utique haec, quae nec innocentem interfecit, nec alium scit Deum; quia nec scit nisi Deum angelorum archangelorumque, quem non posse nos sentis eripere de tua potestate Quando enim dicis de fide beatae Ecclesiae: Si catholica est apud Nicaeam descripta fides, eripiat eos in quem crediderunt de mea potestate; non habere utique virum ad eripiendum nos de manibus tuis Deum dicis, non posse te stare contra; asseris Ecclesiae apostolicae Deum non habere tantam potentiam, quae possit tuam excludere virtutem.
PL 13, 874C栄光あるヨブが、そこから逸れたことはないと言うその正しい道とは何か。無実の者を殺さず、ほかの神を知らない、まさにこの道である。天使たちと大天使たちの神のほかに神を知らないからである。あなたは、その神が我々をあなたの権力から救い出すことはできないと思っている。なぜなら、あなたは祝福された教会の信仰について、「ニカイアで書かれた信仰が公同のものであるなら、彼らが信じた者が、彼らを私の権力から救い出すがよい」と言うからである。そう言うとき、あなたは、神には我々をあなたの手から救い出す力が無い〔底本は「virum」。「vim」(力)と読む〕、神はあなたに対抗して立つことができない〔「non posse te stare contra」の te は「あなたに対抗して」と取った〕、と言っているのである。あなたは、使徒の教会の神が、あなたの力を押しのけられるほどの大きな力を持っていないと言い張っている。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.553
Quid enim aliud confitetur beata Ecclesiae fides, nisi quia sit credens in Deum Patrem et in unicum Filium ejus, natum ex innato et vero Patre, et in sanctum Spiritum paracletum?
PL 13, 874C祝福された教会の信仰は、父なる神と、その独り子、すなわち生まれざる真の父から生まれた子、そして聖なる霊、パラクレートスを信じる、ということのほかに、何を告白しているのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.554
Quid aliud confitetur fides catholicae Ecclesiae, nisi quia et Trinitas sit perfecta, et una sit dealitas Patris et Filii et Spiritus sancti?
PL 13, 875A公同の教会の信仰は、三位一体が完全であること、父と子と聖なる霊の神性が一つであること以外に、何を告白しているのか〔底本は「dealitas」。ミーニュの脚注は Deitas(神性)の意とする〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.555
Quid aliud confitetur beatae Ecclesiae fides, nisi quia neque Pater susceperit hominem, neque Spiritus sanctus paracletus, sed unicus Filius Dei?
PL 13, 875A祝福された教会の信仰は、父が人を受け取ったのでも、聖なる霊パラクレートスが人を受け取ったのでもなく、神の独り子が受け取ったということ以外に、何を告白しているのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.556
Quid aliud astruit gloriosae Ecclesiae fides, nisi quia sit Dei unicus Filius immutabilis, inconvertibilis, inaestimabilis, immensus, aeternus, sicuti sit et cujus sit Filius?
PL 13, 875A栄光ある教会の信仰は、神の独り子が、その子である父がそうであるとおりに、不変で、変えられえず、測り知れず、広大無辺で、永遠である、ということ以外に、何を主張しているのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.557
Credidit sancta Ecclesia unam potentiam habere, unicamque dominationem Patrem et Filium et Spiritum sanctum, hanc fidem, quam dicis haereticam; et tuam astruis catholicam, illam quae dicat Deum non habere verum Filium, quae dicat fuisse quando non fuerit, quae dicat factum ex nihilo, utique ex illis sensibus, quibus Rabsaces, dux Assyriorum regis, exprobrabat Deum Abrahae, et Deum Isaac, et Deum Jacob, dicens: Non vos seducat Ezechias, quia possit vos liberare de manibus regis Assyriorum Deus vester (Is. XXXVI, 14) .
PL 13, 875A聖なる教会は、父と子と聖なる霊が一つの力、ただ一つの支配を持つと信じた。あなたはこの信仰を異端だと言い、あなた自身の信仰を公同だと主張する。それは、神には真の子がいないと言い、存在しなかったときがあったと言い、無から造られたと言う信仰である。それはまさに、アッシリアの王の将軍ラブシャケが、アブラハムの神、イサクの神、ヤコブの神を非難して語ったのと同じ考えから出ている。「ヒゼキヤに惑わされるな。汝らの神が、アッシリアの王の手から汝らを救い出せると言って」(イザヤ36:14)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.558
Ita et tu, dux Antichristi, dicis per tuos: Non vos seducant verba episcoporum vestrorum, qui mihi contradicunt, quia vos liberare non potest fides, quam illi praedicant.
PL 13, 875B同じようにあなたも、反キリストの将軍よ、手下たちを通して言う。「諸君の司教たちの言葉に惑わされるな。彼らは私に逆らっている。彼らが宣べ伝える信仰は、諸君を救い出すことはできない」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.559
Licet enim sermonem varient, tamen res ad hoc perducitur ut constare possit, te sic nobis exprobrare Deum, quod impotens sit ad eripiendos nos, quomodo rex exprobrarit Assyriorum (Ibid. 16) : Haec dicit rex Assyriorum: Si vultis benedici, exite potius ad me, et manducabitis unusquisque fructum vestrum vineae et ficus, et bibetis aquam de lacubus vestris, donec veniam et accipiam vos in terra tali, sicut est terra vestra, terra tritici, et vini, et panis, et vinearum.
PL 13, 875B言い方を変えてはいるが、結局、あなたは我々に対して、神が我々を救い出す力を持たないと非難している、ということになる。それはアッシリアの王が非難したとおりである(イザヤ36:16)。「アッシリアの王はこう言う。祝福を望むなら、むしろ私のもとに出て来い。汝らはそれぞれ、自分のぶどうといちじくの実を食べ、自分たちの貯水池の水を飲むであろう。やがて私が来て、汝らの土地のような、小麦とぶどう酒とパンとぶどう畑の土地に汝らを連れて行くまで」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.560
Non ergo vos seducat Ezechias, dicens: Deus vos liberabit. Et infra (Ibid. 20) : Quis liberabit Jerusalem de manu mea?
PL 13, 875C「だから、『神が汝らを救い出す』と言うヒゼキヤに惑わされるな」。さらに続けて(イザヤ36:20)。「だれがエルサレムを私の手から救い出すか」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.561
Sed quod contra talis esse monstratus es, dicit ore Esaiae Deus ad Ezechiam (Ibid. XXXVII, 6) : Non est quod paveas a sermonibus istis, quos audistis, quibus exprobraverunt me legati Assyriorum: ecce mitto meum spiritum, et audito nuntio revertetur in regione sua, et cadet gladio in terra sua.
PL 13, 875Cしかし、あなたは逆にこのような者であることを示されている。神はイザヤの口を通してヒゼキヤに言う(イザヤ37:6)。「汝らが聞いたこの言葉、アッシリアの使者たちが私を非難したその言葉を、恐れるには及ばない。見よ、私は私の霊を送る。彼は知らせを聞いて自分の地に帰り、自分の地で剣に倒れる」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.562
Illa nunc, Constanti, circa te stare cernimus pericula, nisi tibi feceris esse consultum, quae circa illum steterint, qui dicebat (Ibid. X) : Sic dicetis Ezechiae regi Juda: Non te seducat Deus tuus, in quo confidis, dicens: Non tradetur Jerusalem in manus regis Assyriorum.
PL 13, 875Cコンスタンティウスよ、いま我々は、あなたが自分のために配慮しないなら、あの者の周りに立った危険が、あなたの周りにも立っているのを見る。あの者はこう言っていた(イザヤ37:10)。「ユダの王ヒゼキヤにこう言え。あなたが頼みとするあなたの神に惑わされるな。『エルサレムはアッシリアの王の手に渡されない』と言って」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.563
Sic in periculis es tu, blaspheme, ut ille, et non vides; contra nos Dei cultores videmus tutos defensosque stare incolumes.
PL 13, 875D冒瀆者よ、あなたはあの者と同じ危険の中にいるのに、気づいていない。これに対して、神を崇める我々が、安全に守られて無傷で立っているのを見る。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.564
Unde tuti sumus ac defensi? nisi quia sanctam teneamus fidem quam tenuerunt patriarchae, prophetae, apostoli ac martyres, hanc quam judicasti haereticam.
PL 13, 875D我々はどこから安全であり、守られているのか。あなたが異端と判断したこの聖なる信仰、すなわち族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちが保ったこの信仰を、我々が保っているからでなくて何であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.565
Sed ut iterum ad Athanasium redeamus, in quo hanc persequeris sacram fidem, non timuisti, oro te, indignationem Domini contra illos prolatam, qui exprobrare tentaverunt Job justissimum, ut falsis criminibus peteres Dei antistitem?
PL 13, 876Aだが、再びアタナシオスに話を戻そう。彼においてあなたはこの聖なる信仰を迫害しているが、偽りの罪状によって神の司教を攻撃しようとして、あなたは、どうか言ってほしい、最も義なるヨブを非難しようとした者たちに向けられた主の怒りを、恐れなかったのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.566
Non metuis etiam nunc ne ad te dicat Deus, quae dixit illi regi loquenti contra Job sanctissimum (Job XLII, 7) : Peccasti tu, et amici tui ambo . Nihil enim veri locuti estis coram me.
PL 13, 876Aあなたは、このうえなく聖なるヨブに逆らって語ったあの王に神が言ったことを、あなたに向かっても言うのではないかと、今もなお恐れないのか(ヨブ記42:7)。「汝と汝の二人の友は罪を犯した。汝らは私の前に何一つ真実を語らなかったからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.567
Interea sic vos Ariani superiores poteritis Athanasio inveniri nunc apud Deum, quomodo et illi tunc inventi sunt, qui Job exprobrant .
PL 13, 876Aところで、アレイオス派の諸君がいま神のもとでアタナシオスにまさる者と見いだされうるのは、かつてヨブを非難した者たちがヨブにまさる者と見いだされたのと同じ程度にすぎないであろう〔皮肉である。ヨブを非難した友人たちは、神の前でヨブにまさる者とは見いだされなかった〕。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.568
Utile est tibi, Constanti, ut per Athanasium Domini sacerdotem pro facinoribus tuis sis supplex Deo, per ipsum dirigas vota tua, sicuti et illi per Job; per Athanasium sive per coepiscopos ejus des operam, salutarem consequi baptismum .
PL 13, 876Aコンスタンティウスよ、あなたには、主の司教アタナシオスを通して、自らの悪行のゆえに神に懇願し、彼を通して自らの祈りを届けるのが益になる。あの者たちがヨブを通してしたとおりである。アタナシオスを通して、あるいは彼の同僚の司教たちを通して、救いをもたらす洗礼を受けるよう努めるがよい。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.569
Caeterum quo velitis vos torqueatis modo adversus Athanasium, vos de filiis esse invenimini, quippe haeretici, illius anguis, colubri, refugae, desertoris; Athanasius vero est Dei domesticus, ut fuit Job; est de filiis lucis, et ipsam tenens justitiae viam quam tenuit servus Dei Job; est ipse possidens fidem, unde et de filiis Athanasius Abrahae est.
PL 13, 876Bそれにしても、諸君がアタナシオスに対してどのように身をよじって策をめぐらそうとも、諸君は、あの蛇、毒蛇、逃亡者、脱走者の子らとして見いだされるのであって、それは異端者であるからだ。しかしアタナシオスは、ヨブがそうであったように、神の家の者であり、光の子らの一人であり、神の僕ヨブが歩んだ義の道そのものを歩んでいる。彼自身が信仰を所有している。それゆえアタナシオスは、アブラハムの子らの一人である。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.570
Sic Dei Filium confitetur Athanasius, ut confessus est Job; qui Job unde de filiis Abrahae? nisi quia sic crediderit, quomodo fuit credens et Abraham.
PL 13, 876Bアタナシオスが神の子を告白しているのは、ヨブが告白したのと同じである。ヨブはなぜアブラハムの子らの一人なのか。アブラハムが信じていたのと同じように信じたからでなくて何であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.571
Si haec ita se habere ignoras, percurre beatum Paulum apostolum non solum ad Romanos, sed ad Galatas, et invenies vera esse quae defendam. Aut numquid, quia Job justi beatus apostolus nominis specialiter non fecit mentionem, negabitur Job de filiis esse Abrahae?
PL 13, 876Bこれらがそうであることを知らないなら、至福の使徒パウロを、ローマ人への手紙だけでなく、ガラテヤ人への手紙にいたるまで読み通すがよい。そうすれば、私の弁護することが真実であることが分かるだろう。それとも、至福の使徒が義人ヨブの名を特に挙げなかったからといって、ヨブがアブラハムの子らの一人であることは否定されるのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.572
Si non potest negari Job esse de filiis Israel, dubitari non potest, hinc illum tantum factum ac talem, quia crediderit in Deum, ut fuerit credens beatus Abraham.
PL 13, 876Cヨブがイスラエルの子らの一人であることが否定できないなら、彼がこれほどの者、これほどの人となったのは、至福のアブラハムが信じたのと同じように神を信じたからであることは、疑いえない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.573
Non enim operibus legis, sed per fidem justificari credentes revelat apostolus: neque enim illarum tentationum victoria ei fuisset reputata ad justitiam, nisi fuisset sic credens in Deum ut crediderit Abraham: aut unde vinceret diabolum, nisi quia fuisset credens in Deum Patrem, et in unicum Filium ejus, natum ex innato et vero Patre, et in sanctum paracletum spiritum? aut si putas quia non ita est semper creditum, ut hodie credimus, proba beatos apostolos ac martyres potuisse superare concarnifices tuos, atque victo amico vestro diabolo consequi regna coelestia, nisi credentes in Patrem et in Filium et in Spiritum sanctum.
PL 13, 876C使徒は、信じる者たちが、律法の行いによってではなく、信仰によって義とされることを明らかにしている。ヨブにとっても、あれらの試練に勝ったことは、アブラハムが信じたのと同じように神を信じていなかったなら、義と認められなかったであろう。そうでなければ、どうして悪魔に勝つことができたであろうか。父なる神と、その独り子、生まれざる真の父から生まれた子、そして聖なるパラクレートスの霊を信じていたのでなければ。あるいは、いつも今日我々が信じているように信じられてきたのではないと考えるなら、至福の使徒たちと殉教者たちが、父と子と聖なる霊を信じることなしに、あなたの仲間の処刑人たちに打ち勝ち、諸君の友である悪魔に勝って天の王国を得ることができたと、証明してみせよ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.574
Igitur si ita hi credendo vicerunt, qui post Domini unici Filii Dei adventum crediderunt, crede quia et ante adventum ejus, qui vicerunt diabolum, non aliter crediderunt, quam quomodo hodie credimus.
PL 13, 876Dしたがって、主である神の独り子の到来のあとで信じた者たちが、このように信じることによって勝ったのなら、その到来の前に悪魔に勝った者たちも、今日我々が信じているのと違う仕方では信じなかったと信じよ。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.575
Neque enim Daniel leones, et tres pueri vincerent ignes, nisi quia credentes fuissent, ut hodie credit Ecclesia.
PL 13, 877Aダニエルが獅子に、三人の若者が火に勝てたのも、今日教会が信じているように信じていたからでなくて、何であろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.576
Inde denique Abrahae fidem provocat apostolus, probans auctoritate usus sacrarum litterarum, sic credidisse Abraham, quomodo nunc fuerit credens Paulus, tunc vero se fuisse filium irae erroneum, quando cum Judaeis negabat unicum Dei Filium.
PL 13, 877Aだから使徒はついに、アブラハムの信仰を呼び起こすのである。聖なる書の権威を用いて、アブラハムが信じたのは、いまパウロが信じているのと同じであること、そして、ユダヤ人たちとともに神の独り子を否定していたときは、自分が怒りの子であり、迷っていたことを証明している。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.577
Cum haec ita sint, obsecro te ut jam contra Dei domum gerere pugnam desinas, accipiasque hortamenta coelestia; quae te perducere possint ad consequendam salutem perpetuam.
PL 13, 877Aこうである以上、私はあなたに願う。もう神の家に対する戦いをやめ、天の勧めを受け入れるがよい。それは、あなたを永遠の救いに導くことができるものである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.578
Ore accipe quae dicat ad vos Isaiae Deus (Is. XLVI, 12) : Audite me, qui perdidistis cor vestrum, qui longe estis a justitia. Aut si cor tuum tecum est, si non a justitia es longe, cur dicis nobis Dei sacerdotibus: Damnate absentem, punite innocentem?
PL 13, 877A神がイザヤの口を通して諸君に語ることを受け取れ(イザヤ46:12)。「自分の心を失った者たちよ、私に聞け。義から遠く離れている者たちよ」。あなたの心があなたとともにあるなら、あなたが義から遠くないなら、なぜあなたは神の司教である我々に、「不在の者を断罪せよ、無実の者を罰せよ」と言うのか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.579
Si enim cor tuum non amisisti, et justitiae tenes viam, cur non retines scriptum (Ib. LVI, 1) : Custodite judicium, facite justitiam: appropiavit enim salutare meum advenire, et misericordia mea revelari.
PL 13, 877Bもしあなたが自分の心を失っておらず、義の道を保っているなら、なぜ書かれていること(イザヤ56:1)を心にとどめないのか。「裁きを守れ。義を行え。私の救いが来ることが近づき、私の憐れみが現れることが近づいているからである」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.580
Beatus vir qui facit eam, et homo qui amplectitur eam, sabbata mea non violare, custodiens manus suas ne faciat injustitias. Et iterum (Ibid. LVII, 21) : Non est gaudere impiis, dicit Dominus.
PL 13, 877B「これを行う人、これを抱く人は幸いである。私の安息日を犯さず、不義を行わないよう自分の手を守る者は」。また重ねて(イザヤ57:21)。「不敬な者たちには喜びがない、と主は言う」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.581
Exclama in virtute, ne parcas: sicut tubae exalta vocem tuam, et annuntia populo meo peccata eorum; et domui Jacob iniquitates suas: me de die in diem quaerunt, et scire vias meas volunt, tamquam populus qui justitiam fecerit et judicium Dei non dereliquerit.
PL 13, 877B「力を込めて叫べ、控えるな。ラッパのように声を上げ、私の民に彼らの罪を、ヤコブの家にその不義を告げよ。彼らは日ごとに私を探し、私の道を知ろうとする。義を行い、神の裁きを捨てなかった民であるかのように」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.582
Petunt a me nunc judicium justum, et appropiare Deo desiderant (Ib. LVIII, 1) . Quam, infelix, spem habere potes, nisi poenitentiam malorum tuorum factorum egeris? cum audias Deum dicere (Ibid. LVII, 21) : Non est gaudere impiis.
PL 13, 877B「彼らはいま私に正しい裁きを求め、神に近づくことを望んでいる」(イザヤ58:1)。不幸な者よ、あなたが自分の悪行について悔い改めないなら、どのような希望を持てるのか。神が「不敬な者たちには喜びがない」(イザヤ57:21)と言うのを、あなたは聞いているのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.583
Aut negabis te impium Dei cultorem, cum te non neges fusorem sanguinis? Deinde si tempore jejuniorum subditos quia percusserint pugnis, et aliis injuriarum generibus laeserint, contra eos hujusmodi increpationes pretulit Deus, qualem contra nos protulisset si contra praecepta divinae magnitudinis ejus damnaremus inauditum, absentem et quidem innocentem?
PL 13, 877Cあなたは、血を流す者であることを否定しないのに、自分が神に対して不敬な崇拝者であることを否定するつもりか。さらに、断食の時に、部下たちを拳で殴り、そのほかの種類の害を加えた者たちに対して、神がこのような叱責を向けたのなら、もし我々が、神の威光の戒めに逆らって、聞かれていない者、不在の者、しかも無実の者を断罪したなら、神は我々に対してどのような叱責を向けたであろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.584
Nec si flectas ut circulum cervicem tuam, et cilicium, et cinerem substernas, nec sic vocabitis jejunium acceptum (Ib. LVIII, 5) . Cernimus per hanc comminationem quanta esse possit adversus nos Dei ira, si innocentem damnaremus.
PL 13, 878A「たとえ汝が輪のように首を曲げ、粗布と灰を敷いても、そのようにしても、汝らは断食を受け入れられるものとは呼ばないであろう」(イザヤ58:5)。この威嚇によって、もし我々が無実の者を断罪したなら、神の怒りが我々に対してどれほどになりうるかを、我々は見る。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.585
Si enim tempore jejuniorum pugnis subditos nobis percusserimus, taliter indignatur Dominus, quanto magis si ejus cultores mactaverimus!
PL 13, 878Aもし断食の時に、我々のもとにある部下たちを拳で殴っただけで、主がこれほどに怒るのなら、神を崇める者たちを屠ったなら、どれほどになるであろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.586
Si pugnis non licet mihi percutere subditos tempore jejuniorum, poterit licere quovis tempore gladio percutere consacerdotem meum?
PL 13, 878Aもし断食の時に、拳で配下の者たちを打つことが私に許されないのなら、いつであれ剣で私の同僚の司教を打つことが許されるだろうか。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.587
Non tale jejunium elegi, dicit Dominus, sed solve obligationes violentorum contractorum ; dimitte confractos in remissionem, et omnem conscriptionem iniquam disrumpe; frange esurienti panem tuum et egenos, qui sine tecto sunt, induc in domum tuam: si videris nudum, operi, et domesticos seminis tui noli despicere (Ibid. VI) .
PL 13, 878A「私が選んだ断食は、このようなものではない」と主は言う。「暴力による契約の束縛を解け。打ち砕かれた者を赦して解き放て。不正な証文をことごとく破れ。飢えた者に汝のパンを裂き、屋根のない貧しい者を汝の家に入れよ。裸の者を見たなら、覆え。汝の子孫の家の者を軽んじてはならない」(イザヤ6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.588
Quam tenes, rex prudentissime, spem? cum haec omnia verteris in contrarium. Quomodo enim omnem nodum solvisti iniquitatis, cum sive incredulitate tua, qualem te institueris adversum nos, sis talis permanens, et magis magisque sis crescens in malevolentia tua ad nos disperdendos, sive in blasphemia tua auctor sacrilegii creveris, magis etiam edicto blasphemiam tuam, catholicam esse asserendo fidem, more scilicet meretricum, quae primo clam scortentur, postea vero ita sint inverecundae, ita amittentes pudicitiae decus, ut velint scortari in propatulis?
PL 13, 878Bいかなる望みをあなたは抱くのか、このうえなく賢明な王よ。あなたはこれらすべてを逆さまにしているというのに。いかにして不義の結び目をことごとく解いたというのか。あなたは、不信仰のうちにあって、我々に対してどのような者になると自分で定めたにせよ、そのような者のままであり、我々を滅ぼそうとする悪意をますます募らせ、あるいはまた、冒瀆のうちにあって冒瀆の張本人として増長しているというのに〔sive … sive の構文が崩れており、「あるいは…、あるいは…」と並べ、最後の creveris に係ると取った〕。とりわけ勅令によって、あなたの冒瀆を公同の信仰だと言い張ることで、いっそう増長している〔magis etiam edicto … は動詞を欠く。上の「増長する」を引き継ぐと取った〕。それはまさに娼婦のやり方である。娼婦は初めは人目を忍んで身を売るが、のちには恥知らずになり、貞潔という飾りを失って、往来で身を売りたがるまでになる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.589
Quomodo dissolvisti omnem nodum iniquitatis, cum contra beatum Athanasium, susceptum ante annos furorem adhuc ita retineas, ut velis ejus fundi cruorem? Quomodo dimisisti confractos in requiem, cum torquendo varie non desinas servos Dei?
PL 13, 878Bいかにして不義の結び目をことごとく解いたというのか。幸いなるアタナシオスに対して何年も前に抱いた憤激を、いまもなお保ち続け、その血が流されることを望むほどだというのに。いかにして打ち砕かれた者を安息へ解き放ったというのか。神の僕たちをさまざまに拷問してやまないというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.590
Et quomodo dimisisti confractos in requiem, quando videas carceris metalla, exsilia, vix jam capere posse christianorum numerum per te damnatorum?
PL 13, 878Cそして、いかにして打ち砕かれた者を安息へ解き放ったというのか。あなたによって断罪されたキリスト教徒の数を、牢獄も鉱山も流刑地も〔底本は carceris(単数属格)。ミーニュの脚注はラティーニに従って carceres とする。三つを並べたものと取った〕もはやほとんど収容しきれないことを、あなた自身が見ているというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.591
Quomodo etiamsi fregeris esurientibus panem tuum, acceptum habebit Dominus, cum servos fame neces dicatos ejus aeternitati?
PL 13, 879Aいかにして、たとえ飢えた者にあなたのパンを裂いたとしても、主はそれを受け入れるというのか。あなたは、主の永遠に献げられた僕たちを飢えによって殺している〔底本は neces。necas と読む〕というのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.592
Quomodo si inducas egenos sine tecto in domum tuam, respicere dignabitur super opus tuum Deus, cum videat servos suae claritatis rejectos de domibus privatis, propterea exsules factos, quod noluerint suscipere idololatriam tuam per Arium institutam?
PL 13, 879Aいかにして、屋根のない貧しい者をあなたの家に入れたとしても、神があなたの業を顧みるというのか。神の栄光の僕たちが私有の家々から追い出され、アレイオスによって立てられたあなたの偶像崇拝を受け入れようとしなかったために、そのゆえに流刑者にされたのを、神は見ているというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.593
Quomodo si nudos texeris, poteris Deo placere, cum servis ipsius patrimonia tuleris, et dixeris: Si damnaveritis fidem apostolicam, atque arianam susceperitis, cuncta vestra recipietis?
PL 13, 879Aいかにして、裸の者を覆ったとしても、神に喜ばれうるというのか。あなたは神の僕たちから財産を奪い、「もし諸君が使徒の信仰を断罪し、アレイオス派の信仰を受け入れるなら、諸君の持ち物をすべて取り戻すだろう」と言ったというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.594
Sane unum de his omnibus Domini sacris mandatis inveneris implere, quod enim domesticos seminis tui non despicias.
PL 13, 879A確かに、主のこれらの聖なる戒めのすべてのうち、あなたが果たしていると見いだされるのは一つだけである。すなわち、あなたが自分の子孫の家の者たちを軽んじていないことである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.595
Non despicis re vera conviperinos tuos Arianos, natos videlicet de impuderato patre vestro diabolo; diligis fratres tuos quia hos videas tibi proximiores, hos amas singulari affectu, his cunctam gloriam regni tui exhibes, hos socios atque participes ad Dei delendam haereditatem in tuo regno habes; illos fecisti locupletes, illos extulisti supra omnes constitutos in sublimitate, hoc est, eos, qui se vestris miscere censuerunt tenebris.
PL 13, 879A事実、あなたは自分の蝮の仲間〔conviperinos は「同じ蝮の仲間」の意の造語と取った〕であるアレイオス派を軽んじてはいない。彼らは、諸君の父である恥知らずな悪魔から生まれた者たちだからである。あなたは自分の兄弟たちを愛している。彼らをいっそう身近な者と見るからである。彼らを格別の情愛で愛し、あなたの王国のあらゆる栄光を彼らに示し、神の嗣業を滅ぼすことに加わる仲間、与る者として、彼らをあなたの王国に置いている。彼らを富ませ、高い地位にある者すべての上に引き上げた。すなわち、諸君の闇と交わることをよしとした者たちである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.596
Igitur cum sis haec agens, quae odio habeat Deus, quomodo arbitraris te audiri posse a Deo? aut si feceris eleemosynam, posset ibi ferri accepto? cum audias eum dicere: Tunc orietur matutinum lumen tuum, et sanitas tua cito orietur, et praecedet ante te justitia, et majestas Dei circumdabit te.
PL 13, 879Bそれゆえ、あなたは神が憎むことを行っていながら、神に聞き入れられうると考えるのか。あるいは、施しをしたとしても、それがそこで受け入れられたものとして数えられうる〔ibi ferri accepto は意味が取りにくく、このように取った〕と考えるのか。神がこう言うのを聞いているというのに。「そのとき、汝の朝の光は昇り、汝の癒しはたちまち生じ、汝の前に正義が進み、神の威光が汝を取り巻く」。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.597
Tunc clamabis, et Deus exaudiet te. Adhuc loquenti tibi dicet: Ecce adsum (Ibid. 8) . Aliquid te eorum posse consequi arbitraris, quandoquidem non ortum tibi fuerit matutinum lumen, sed tenebrae inextricabiles obsederint animum tuum, atque pertexerint errorum caligines ? quae sanitas tibi oborta est, cum sis positus in omni vulnere mortis, cum quotidie augmenta parias vulneribus tuis, cum dans operam sis, quo possis penitus temet exstinguere?
PL 13, 879B「そのとき汝は叫び、神は汝に聞き入れる。汝がなお語っているうちに、神は言う、『見よ、私はここにいる』」(イザヤ6:8)。あなたは、これらのうちの何かを得られると考えるのか。朝の光はあなたに昇ってはおらず、むしろ解きほぐしがたい闇があなたの心を取り囲み、誤りの暗がりがそれを織り上げているというのに。いかなる癒しがあなたに生じたというのか。あなたは死の傷のただ中に置かれ、日ごとに傷に傷を重ね、みずからを根こそぎ滅ぼしうるよう精を出しているというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.598
Nobis etenim non aliunde est sanitas, nisi primo in loco quia crediderimus, ut crediderunt patriarchae, prophetae, apostoli ac martyres.
PL 13, 879C実際、我々にとって癒しは、ほかのどこからでもなく、まず第一に、族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちが信じたとおりに我々も信じたことから来る。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.599
Quomodo potest te praecedere justitia, cum totus in injustitia sis permanens? cum sentina sis Ariani dogmatis? cum Christianorum sis fusor sanguinis?
PL 13, 879Cあなたが全面的に不正のうちにとどまっているのに、いかにして正義があなたの前に進みえようか。あなたはアレイオス派の教説の汚水溜めであり、キリスト教徒の血を流す者だというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.600
Quomodo te majestas Dei circumdabit, cum expugnans ipsam majestatem sis, quam derelinquens, idololatriam Ariani dogmatis suscipere censueris?
PL 13, 879Cいかにして神の威光があなたを取り巻こうか。あなたはその威光そのものを攻め立てており、それを見捨てて、アレイオス派の教説の偶像崇拝を受け入れることをよしとしたというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.601
Quomodo tunc clamabis, et Deus exaudiet te? adhuc loquenti tibi dicet: Ego adsum? cum sis negans Deum Patrem, negans unicum Filium ejus, negans sanctum paracletum Spiritum.
PL 13, 880A「そのとき汝は叫び、神は汝に聞き入れる。汝がなお語っているうちに、神は『私はここにいる』と言う」ということが、いかにしてあなたに起こりえようか。あなたは父なる神を否み、その独り子を否み、聖なる霊、すなわちパラクレートスを否んでいるというのに。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.602
Quomodo aut exaudire te poterit, aut dicere tibi: Ecce adsum? cum vertis, quantum apud te est, ejus religionem, cum ejus antistites catholicos removeris, et haereticos constitueris? quomodo te exaudiet, quem calcandum putasti modis omnibus, nisi poenitentiam malorum factorum egeris, nisi vias tuas nefarias deserens, sanctae ecclesiae justum iter comprehenderis?
PL 13, 880Aあるいは、いかにして神があなたに聞き入れ、あるいは「見よ、私はここにいる」とあなたに言いえようか。あなたは、力の及ぶかぎり神の宗教をひっくり返し、神の公同の司教たちを退けて異端者たちを立てたというのに。あなたがあらゆる手段で踏みにじるべきだと考えたその神が、いかにしてあなたに聞き入れようか。悪しき行いを悔い改めず、不敬な道を捨てて聖なる教会の正しい道をつかまないかぎり、そうはならない。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.603
Tunc utique haec promissa Dei consequi poteris. Scriptum est enim propter eos, qui corde ex toto sese ad Deum converterint: Haec dicit Excelsus in excelsis habitans, in aeternum sanctus in sanctis, nomen ei Dominus Altissimus in sanctis requiescens, et pusillanimis dans animae aequitatem, et dans vindictam contribulatis corde.
PL 13, 880Aそのとき確かに、あなたは神のこれらの約束を得ることができよう。心を尽くして神に立ち帰った者たちについて、こう書かれているからである。「高き所に住まう至高の者、聖なる者たちのうちで永遠に聖なる者、その名は主、聖なる者たちのうちに憩ういと高き者、気落ちした者に魂の公正を与え、心を砕かれた者に報復を与える者は、こう言う。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.604
Non in aeternum irascar vobis, nec semper vindictam de vobis exigam (Ib. LVII, 15) . Sed quibus hoc dicit? nempe eis, qui se converterint per satisfactionem ad delicta sua delenda.
PL 13, 880B「私はとこしえに汝らに怒らず、いつまでも汝らに報復を求めはしない」(イザヤ57:15)。だが、これは誰に向かって言うのか。まさしく、みずからの罪を消し去るために償いを通して立ち帰った者たちにである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.605
Unde et, Non tale jejunium elegi, dicit Dominus, sed solve omnem nodum iniquitatis, sed solve obligationes violentorum contractorum; dimitte confractos in remissionem, et omnem conscriptionem iniquam disrumpe: frange esurienti panem tuum, et pauperes qui sine tecto sunt induc in domum tuam: si videris nudum, operi, et domesticos seminis tui non despicies.
PL 13, 880Bそれゆえ、また、「私が選んだ断食は、このようなものではない」と主は言う。「不義の結び目をことごとく解け。暴力による契約の束縛を解け。打ち砕かれた者を赦して解き放て。不正な証文をことごとく破れ。飢えた者に汝のパンを裂き、屋根のない貧しい者を汝の家に入れよ。裸の者を見たなら、覆え。汝の子孫の家の者を軽んじてはならない。」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.606
Tunc orietur matutinum lumen tuum, et sanitas tua cito orietur, et praecedet ante te justitia, et majestas Dei circumdabit te. Tunc clamabis, et Deus exaudiet te: et adhuc loquenti tibi dicet: Ecce adsum (Ib. LVIII, 6) .
PL 13, 880B「そのとき、汝の朝の光は昇り、汝の癒しはたちまち生じ、汝の前に正義が進み、神の威光が汝を取り巻く。そのとき汝は叫び、神は汝に聞き入れ、汝がなお語っているうちに、神は言う、『見よ、私はここにいる』」(イザヤ58:6)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.607
Aderit tibi Deus, si primo credas in eum, si deinde ad haec verteris temet, quae etiam infra dicit implenda: Si auferas a te vinculum iniquitatis et obligationis, et verbum murmurationis, et dederis esurienti panem tuum ex animo, et animam humiliatam satiaveris.
PL 13, 880C神はあなたのもとにいるであろう。まずあなたが神を信じ、次に、神がさらにこのあとで果たすよう言うこれらのことへ、あなた自身を向けるならば。「もし汝が自分から不義と束縛の鎖、そして不平の言葉を取り除き、心から飢えた者に汝のパンを与え、へりくだった魂を満たすなら、」
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.608
Tunc orietur in tenebris lumen tibi, et tenebrae tibi ut meridies erunt: et erit Deus tuus tecum semper, et repleberis sicut desiderat anima tua, et omnia ossa tua pinguescent. et erunt sicut hortus ebrius, et sicut fons cui non defecit aqua (Ibid. 9) .
PL 13, 880C「そのとき、闇のなかに光が汝に昇り、闇は汝にとって真昼のようになる。汝の神は常に汝とともにあり、汝は汝の魂が望むとおりに満たされ、汝の骨はことごとく肥える。そしてそれらは、潤いに満ちた園〔底本は ebrius(酔った)。水を十分に吸った園の意と取った〕のように、水の尽きることのない泉のようになる」(イザヤ58:9)。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.609
Haec, ut jam dictum est, consequi poteris, si te ad ecclesiam conferas, si coarianos tuos vites, si illam malignorum congregationem vestram odire digneris.
PL 13, 880Cこれらを、すでに述べたとおり、あなたは得ることができよう。もしあなたが教会に身を寄せ、あなたの仲間のアレイオス派の者たちを避け、あの悪しき者たちの集まり、すなわち諸君の集会を憎むことをよしとするならば。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.610
Tunc erit Deus tecum semper, tunc in tenebris orietur lumen tibi, tunc tenebrae tibi ut meridies erunt, tunc in bonis dirigetur iter tuum.
PL 13, 881Aそのとき神は常にあなたとともにあり、そのとき闇のなかに光があなたに昇り、そのとき闇はあなたにとって真昼のようになり、そのとき善きことのうちにあなたの道はまっすぐにされる。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.611
Caeterum si in hac pervicacia manseris, si in hac crudelitate, ut servos ejus crucies, non tecum Deus erit, sed ille, qui et hodie esse in vestro coetu Arianorum invenitur, hoc est diabolus. Ista etenim quae agere dignaris, non sunt Dei, sed diaboli.
PL 13, 881Aしかし、もしあなたがこの頑迷のうちにとどまり、神の僕たちを苦しめるこの残酷さのうちにとどまるなら、あなたとともにいるのは神ではなく、今日もまたアレイオス派の諸君の集会のなかにいるのが見いだされる者、すなわち悪魔であろう。あなたが行うことをよしとしているそれらは、神のものではなく、悪魔のものだからである。
Pro sancto Athanasio libri II 1.0.612
Si opera sunt illa Dei, ut proscribas certos quod aut Athanasium antistitem Dei non damnaverint innocentem, aut quod non cohaeretico tuo Georgio communicaverint, aut quod se dicant Christianos, quod nolint effici coapostatae tui, possunt sane aestimare, si illa opera Deo sint placita; item si eleemosyna est ista, quam de lacrymis das alienis, de eorum bonis, qui deportari, interfici, proscribique maluerint a te, quam aut innocentem damnare, aut negare unicum Dei Filium, in quem credentes sciebant glorificatos Abraham, Isaac, et Jacob, et omnes prophetas, apostolos ac martyres, quorum te fieri socium, atque omnibus participem me cupere, mea circa te haec esse vota, ille est testis qui nobis tribuere hoc potens est.
PL 13, 881Aもしそれらが神の業であるというなら、すなわち、神の司教アタナシオスを無実のまま断罪しなかったから、あるいはあなたの共異端者ゲオルギオスと交わりを結ばなかったから、あるいは自分をキリスト教徒と称し、あなたの共背教者になろうとしないからといって、特定の者たちに追放の宣告をすることが神の業であるというなら〔ut proscribas certos quod aut … は構文がゆるく、「…という理由で特定の者たちに追放の宣告をする」と取った〕、それらの業が神に喜ばれるものかどうか、〔人々は〕よく判断できる。同じく、あなたが他人の涙から与えているこの施しも、施しだというのか。すなわち、無実の者を断罪するか、神の独り子を否むよりは、あなたによって流刑にされ、殺され、追放を宣告されるほうを選んだ者たちの財産から出した施しである。その神の子を信じて、アブラハム、イサク、ヤコブ、すべての預言者、使徒、殉教者が栄光を受けたことを、彼らは知っていた。この者たちの仲間となり、彼らすべてと分け前を共にする者〔omnibus participem は「すべてに与る者」とも読めるが、quorum を受けて「彼らすべてと分け前を共にする者」と取った〕となることを、私はあなたに願っている。私のあなたへの願いはこれである。これを我々に授けることのできる者〔神〕が、その証人である。