De non parcendo in Deum delinquentibus 1.1
Superatum te, Imperator, a Dei servis ex omni cum conspexisses parte, dixisti passum te ac pati a nobis contra monita sacrarum scripturarum contumeliam: dicis nos insolentes exstitisse circa te, quem honorari decuerit.
PL 13, 935C皇帝よ、あなたは、あらゆる側面から神の僕たちに論破されたと見て取ると、聖書の戒めに反して、我々から侮辱を受けたし、今も受けていると言った。あなたに対して我々が無礼にふるまった、あなたは敬われるべき者であったのに、と言うのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.2
Si quisquam Dei cultorum pepercit apostatis, sint vera quae dicis de nobis. Unde ordiamur, ut tu nunc a nobis corriperis, ita esse correptos omnes erraticos per Dei cultores, quo probare possimus? unde? nisi a Mosis Dei servi actibus.
PL 13, 937A神を崇める者の誰かが背教者を容赦したというのなら、我々についてあなたの言うことは真実であるとしてよい。あなたが今、我々から責められているように、道を踏み外した者はみな、神を崇める者たちによって同じく責められてきたということを、我々は何によって証明できるのか。どこから始めるのか。神の僕モーセの行いからにほかならない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.3
Legimus in Exodo, ascendisse montem Mosen post testamentum sibi traditum, et plurimos interfecisse eorum propter idololatriae reatum. Stetit, inquit, Moses ad portas castrorum, et dixit: Quis ad Dominum paratus veniat ad me?
PL 13, 937A我々は出エジプト記に読む。モーセは、契約が自分に授けられたのち、山に登り、その者たちの大勢を偶像崇拝の罪責のゆえに殺した、と。「モーセは陣営の門に立って言った。『主のもとに来る備えのある者は、私のもとに来よ』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.4
Et convenerunt ad eum omnes filii Levi, et dixit eis: Haec dicit Dominus Deus Israel: Ponite unusquisque gladium suum in femore suo, et pertransite, et revertimini a porta usque ad portam per castra, et occidite unusquisque fratrem suum, et unusquisque propinquum suum, et unusquisque proximum suum.
PL 13, 937A「そこでレビの子らがみな彼のもとに集まった。彼は彼らに言った。『イスラエルの神である主はこう言う。おのおの剣を腰に帯びよ。通り抜けて、門から門まで陣営の中を行き来し、おのおの兄弟を、おのおの親族を、おのおの隣人を殺せ』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.5
Et fecerunt filii Levi, sicut dixit eis Moses. Et ceciderunt de populo in illa die quasi tria millia hominum. Et dixit eis Moses: Implestis hodie manus Domino unusquisque in filio aut in fratre dari in vobis benedictionem (Ex. XXXVI, 26) .
PL 13, 937B「レビの子らは、モーセが彼らに言ったとおりにした。その日、民のうち約三千人が倒れた。モーセは彼らに言った。『おのおのが子に、あるいは兄弟に向かって、今日、主のために手を満たした。祝福が汝らのうちに与えられるためである』」(出エジプト記36:26〔底本のまま。引用は出エジプト記32:26–29にあたる〕)
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.6
Sumus tibi contumeliosi ut fuit Moses populo insulso illi: neque illis placebant illa quae dicebantur, aut fiebant a Mose, quando jam delegissent non servire Deo, qui eos eripuisset de potestate Pharaonis, sed illi vitulo quem illis fuderat ignis: ita et tu jam non Deo mancipatus, sed Arii idololatriae, qui errasse arguaris, indigne fers, contumaces nos clamitas, dicis indignum nos circa te facinus perpetratos, ut imperatori Romani regni dicere auderemus: Male, Constanti, facis idololatriam introducere in ecclesiam.
PL 13, 937B我々があなたにとって侮辱的なのは、モーセがあの愚かな民にとってそうであったのと同じである。あの民には、モーセの語ることも行うことも気に入らなかった。すでに彼らは、自分たちをファラオの支配から救い出した神に仕えないことを選び、火が彼らのために鋳た子牛に仕えようとしていたからである。そのようにあなたも、すでに神にではなくアレイオスの偶像崇拝に身を委ね、誤ったと咎められて憤慨し、我々を反抗的だと叫び、我々があなたに対して不届きな所業を犯したと言う。ローマ帝国の皇帝に向かって、「コンスタンティウスよ、あなたが教会に偶像崇拝を持ち込むのは悪いことだ」と、我々があえて言ったというのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.7
Moses primus prophetarum ille Deo amantissimus gladio est persecutus eos, quorum te instituisti imitatorem, et ego contumax esse notor a te, quia dixerim Deum te dereliquisse, et idololatriae temet mancipasse?
PL 13, 937C神にこの上なく愛されたあのモーセ、預言者たちの第一人者は、剣をもってあの者たちを討った。あなたはその者たちの模倣者となったのである。それなのに、私が、あなたは神を見捨て、偶像崇拝に身を委ねたと言ったために、あなたから反抗的な者と見なされるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.8
Adhuc filios Israel fornicatos clamat sacra scriptura in filias Moabitarum, et quod vocati ab eis manducaverint immolata idolis, et eadam adorasse idola; contra quos quia ita exarserit zelo devotionis incensus Phinees sacerdos, propterea vel maxime quod gladio idololatres media in synagoga interemerit, adeo placuit Deo, ut sit scriptum ad hoc factum Domini indignantis quievisse iram, et ipsum nimio praecipuum apud Dominum effectum: Et locutus est Dominus ad Mosen dicens: Phinees filius Eleazar filii Aaron sacerdotis compescuit iram meam a filiis Israel, in eo quod zelatus est zelo in eis, ut non occiderem filios Israel in zelo meo: et ecce dabo ei testamentum meum, testamentum pacis ei et semini ejus cum ipso in testamentum sacerdotii aeternum, quoniam zelatus est Deo suo, et exoravit pro filiis Israel (Num. XXV, 10) .
PL 13, 937Cなお聖書は、イスラエルの子らがモアブ人の娘たちと姦淫を犯し、彼女らに招かれて偶像への供え物を食べ、その偶像を拝んだと叫んでいる。これらの者に対して、祭司ピネハスは敬虔の熱情に燃え立って激しく奮い立ち、ことに、偶像崇拝者たちを会衆のただ中で剣によって殺したので、神の気に入るところとなった。それゆえ、この行いに対して、憤る主の怒りは静まり、彼自身も主のもとでこのうえなく際立った者とされた、と記されている。「主はモーセに語って言った。『祭司アロンの子エレアザルの子ピネハスは、イスラエルの子らから私の怒りを鎮めた。彼らの中で私の熱情をもって熱情を燃やしたので、私は私の熱情によってイスラエルの子らを滅ぼさずにすんだ。見よ、私は彼に私の契約を与える。彼とその子孫に、彼とともに、永遠の祭司職の契約として、平和の契約を与える。彼が自分の神のために熱情を燃やし、イスラエルの子らのために執り成したからである』」(民数記25:10)
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.9
Et tu nos arbitraris contumaces quia tibi erranti vera dicamus? existimas cum tibi displicemus non nos tunc Deo placere?
PL 13, 938Aそれなのにあなたは、道を誤っているあなたに我々が真実を語るからといって、我々を反抗的だと考えるのか。あなたの気に入らないとき、そのとき我々は神の気に入っていないと思うのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.10
Sed oro te dicas, Constanti, qua auctoritate viam justorum patriarcharum, prophetarum, apostolorum ac martyrum nos volueris deserere, et comprehendere istam tuam novam, quam per Arium instituerat diabolus.
PL 13, 938Aだが、コンスタンティウスよ、頼むから言ってもらいたい。いかなる権威によって、あなたは、義なる族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちの道を我々に捨てさせ、悪魔がアレイオスを通じて立てた、あなたのその新しい〔道〕をつかませようとしたのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.11
Numquidnam somnio es admonitus et dictum est ad te, ne patiaris Christi nos tenere viam, quam tenuerunt Abel, Enoc, Noe, Melchisedech, Abraham, Isaac, et Jacob, Joseph, Moses, Aaron, Jesus Nave, Job, Judices, et caeteri reges, hoc est, David, Josaphat, Ezechias, Josias, quam tenuerunt cuncti prophetae, apostoli, ac martyres, quam tenuerunt omnes qui Deo inveniuntur placuisse?
PL 13, 938Bまさか、夢で警告を受け、アベル、エノク、ノア、メルキゼデク、アブラハム、イサク、ヤコブ、ヨセフ、モーセ、アロン、ヌンの子ヨシュア、ヨブ、士師たち、またそのほかの王たち、すなわちダビデ、ヨシャファト、ヒゼキヤ、ヨシヤが保った道、すべての預言者、使徒、殉教者が保った道、神の気に入ったと認められる者がみな保った道、そのキリストの道を我々が保つことを許してはならない、と告げられたわけではあるまい。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.12
Si hoc tibi a daemonum dictum est principe, audi quid fieri Deus statuerit de te per gloriosum prophetam Mosen: Si autem surrexerit in te propheta, aut somnium somnians, et dederit signum aut prodigium, et venerit signa faciens aut prodigia, et dixerit ad te, dicens: Eamus et serviamus diis alienis, quos nescitis; non audietis verbum prophetae illius, aut somniantis, quoniam tentat Dominus Deus vos videre, si diligatis Dominum Deum vestrum ex toto corde vestro, et ex tota anima vestra: post Dominum Deum vestrum abibitis, et ipsum timebitis, et mandata ejus custodietis, et vocem ejus audietis, et illi apponemini: et propheta ille, aut somnium somnians illi moriantur.
PL 13, 938Bもしこれが悪霊どもの頭からあなたに告げられたのなら、栄光ある預言者モーセを通じて、神があなたについて何をなすと定めたかを聞くがよい。「しかしもし、汝のうちに預言者が、あるいは夢を見る者が立ち上がり、しるしや奇跡を与え、しるしや奇跡を行いながら来て、汝に向かって、『行こう、汝らの知らない他の神々に仕えよう』と言うなら、その預言者、あるいは夢見る者の言葉に聞いてはならない。汝らの神である主が、汝らが汝らの神である主を、心をつくし魂をつくして愛するかどうかを見ようとして、汝らを試みているからである。汝らの神である主に従って行き、彼を畏れ、その戒めを守り、その声に聞き、彼に付き従え。その預言者、あるいは夢見る者は殺されよ。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.13
Locuti sunt enim seducere vos a Domino Deo vestro (Deut. XIII, 1) . Cognoscis quid pati jussus sis? sive etenim te somnio dicas admonitum; sive te prophetam velis astruere nobis, inimicus Dei es, qui velis nos fidem apostolicam derelinquere, atque suscipere eam, quae negat unicum Dei Filium.
PL 13, 939A「彼らは、汝らを汝らの神である主から引き離そうと語ったからである」(申命記13:1)。あなたは、いかなる刑を受けるよう命じられているか分かるか。夢で警告を受けたとあなたが言うにせよ、我々に対して預言者を気取ろうとするにせよ、あなたは神の敵である。我々に使徒の信仰を捨てさせ、神の独り子を否定する〔信仰〕を受け入れさせようとするのだから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.14
Illos etenim cunctos, quos recitavi, propterea quod credentes fuerint in unicum Dei Filium, tantos ac tales effectos est clarum: siquidem qui non crediderit in Filium, nec Patrem habeat: qui vero credit in Filium, et Patrem et Filium habeat (I Joan.) .
PL 13, 939A私が挙げたあの者たちがみな、あれほどの、あのような者になったのは、神の独り子を信じていたからであることは明らかである。事実、「子を信じない者は父をも持たず、子を信じる者は、父をも子をも持つ」(ヨハネの手紙一)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.15
Haec cum vox sit beati Joannis, cum quo quia sit faciens chorus sanctorum apostolorum, omnes utique debes intelligere, sicut crediderunt apostoli, quod sic ante fuissent credentes patriarchae atque prophetae, sic cuncti qui fidei merito honorati esse noscantur.
PL 13, 939Aこれは福者ヨハネの声であり、聖なる使徒たちの合唱がヨハネに与しているのだから〔faciens cum quo を「…に与する」と取った〕、あなたは当然、すべての者について理解すべきである。使徒たちが信じたとおりに、族長たちや預言者たちも先にそのように信じていたのであり、信仰の功によって敬われていると知られる者はみな、そのように信じていたのだと。〔この文は構文が崩れており、omnes を「すべての者について」と取り、quod 以下をその内容と解した〕
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.16
Neque enim poteris mihi probare, quia aliter crediderunt Abraham, Isaac, et Jacob, et aliter Joannes vel omnes coapostoli ejus. Si enim non ita crediderunt apostoli, ut crediderunt patriarchae, cur beatus Paulus omnes ad Abrahae comprehendendam provocat fidem?
PL 13, 939Bあなたは、アブラハム、イサク、ヤコブが信じたことと、ヨハネやその同僚の使徒たちが信じたことが別であったと、私に証明することはできないからである。もし使徒たちが族長たちの信じたとおりに信じたのでなければ、なぜ福者パウロは、すべての人にアブラハムの信仰をつかむよう促すのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.17
Sed inquis: Ego te arguo cur insolens sis, cur contumeliosus imperatori exstiteris; et tu fidei causam retexis.
PL 13, 939Bしかし、あなたはこう言う。「私が咎めているのは、なぜ無礼なのか、なぜ皇帝に対して侮辱的であったのかである。それなのに信仰の問題を蒸し返している」と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.18
Fidei itaque; ut probem te esse sacrilegum, ut probem te a via deorbitasse veritatis; hinc contumeliosus tibi videor, quia dicam tibi deseruisse te iter omnium Dei cultorum, atque comprehendisse illam quam tenuerunt ac sunt tenentes hi, qui non Deo, sed phantasiae servierunt ac sunt servientes.
PL 13, 939Bそう、信仰の問題である。あなたが冒瀆者であることを、真理の道から逸れたことを、私が証明するためである。あなたが神を崇める者すべての道を捨て、神にではなく幻影に仕えてきた、いまも仕えている者たちが保ってきた、いまも保っている〔道〕をつかんだと、私があなたに言うので、あなたには私が侮辱的に見えるのだ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.19
De te itaque a Deo me recedere suadenti accipe quid sanxerit fieri Deus per Mosen: Si autem rogaverit te frater tuus ex patre vel matre, aut filius tuus, aut filia tua, aut mulier, quae in gremio tuo est, aut amicus qui animae tuae par est, clam dicens: Eamus et serviamus diis alienis, quos nescis, nec patres tui, ex diis nationum quae circa te aut proxime aut longe, ne velis ire cum illo, et ne audieris eum, non parcet oculus tuus super eum, nec salutabis eum, nec celabis eum: annuntians annuntiabis de eo: manus tuae erunt in eum in primis ad occidendum eum, et manus populi tui in novissimo.
PL 13, 939B神から離れよと私に勧めるあなたについて、神がモーセを通じて何を行うよう定めたかを聞け。「もし汝の兄弟が、父から出た者であれ母から出た者であれ、あるいは汝の息子、汝の娘、汝の懐にいる妻、汝の魂に等しい友が、ひそかに語って、『行こう、汝も汝の父祖も知らない、汝の周りの、近くまたは遠くにある諸国民の神々に仕えよう』と言って汝に頼むなら、彼とともに行こうとしてはならない。彼に聞いてはならない。汝の目は彼を容赦してはならない。彼に挨拶してはならない。彼をかくまってはならない。必ず彼を告発せよ。彼を殺すために、まず汝の手が彼に向かい、最後に汝の民の手が向かう。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.20
Et lapidabitis illum, et morietur, quoniam quaesiit absistere a Domino Deo tuo (Deut XIII, 6) . Praeceptum te interfici, quippe Deum me derelinquere invitantem, ignorans dicis, Contumeliam mihi facit Lucifer.
PL 13, 940A「そして汝らは彼を石で打ち、彼は死ぬ。彼が汝の神である主から離れようとしたからである」(申命記13:6)。あなたは、神を捨てるよう私を誘う者は殺されるべしという掟を知らずに、「ルキフェルは私を侮辱している」と言う。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.21
Aut negabis te ad idololatriam invitasse nos suscipiendam? Si censes negandum, convincent te expositiones sectae tuae episcoporum, comblasphemorum videlicet tuorum; convincent te libelli recitati a te, ac dati Romae episcopis etiam catholicis, ad hoc videlicet, ut omni in loco tua roborari posset blasphemia.
PL 13, 940Aそれとも、あなたは、我々を偶像崇拝へ誘い、それを受け入れさせようとしたことを否定するのか。否定すべきだと考えるなら、あなたの一派の司教たち、すなわちあなたと同じ冒瀆者たちの解説書が、あなたを論破するであろう。あなたが朗読させ、ローマで公同の司教たちにまで手渡した文書も、あなたを論破するであろう。むろん、あらゆる場所であなたの冒瀆が強められるようにという目的でのことである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.22
Quas incurreris errorum tenebras non sentis? non conspicis quo possis perire modo? quando videas cur contra divina fecerit monita Achar unus e populo, cur furto abstulisset ab Hiericho certam partem vestis, argenti, aurique, sic fuerit multatus morte.
PL 13, 940Aあなたは、自分がどれほどの誤りの闇に陥ろうとしているかを感じないのか。どのようにして滅びうるかを見ないのか。民の一人アカンが、神の戒めに背いて、エリコから衣と銀と金の一部を盗み取り、そのためにあのように死をもって罰せられたのを、あなたは見ていながら。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.23
Quid tibi sit futurum conspice, qui sis negans aeternam unici Filii Dei divinam majestatem, accipe quid circa Achar fuerit celebratum; et tandem consule tuae saluti, redi ad Dei ecclesiam, a qua te per Arianos abigavit coluber ille refuga, qui verterit Adam quoque et Evam: Et erat, inquit, Dominus cum Jesu, et erat nomen ejus super universum terram (Jos. VI, 27.) Et neglexerunt filii Israel negligentia, et fraudaverunt fraude de anathemate, et indignatus est ira Dominus filiis Israel.
PL 13, 940Bあなたに何が起こるかを見よ。あなたは神の独り子の永遠の神的威光を否定しているのである。アカンに対して何がなされたかを聞け。そしてついに自分の救いを考え、神の教会に戻れ。アレイオス派を通じてあなたをそこから追い払ったのは〔底本は abigavit。ミーニュの脚注は、これを abegit(追い払った)の代わりに用いた形とする〕、アダムとエバをも惑わしたあの逃亡者の蛇である。「主はヨシュアとともにおり、その名は全地の上にあった」(ヨシュア記6:27)。「イスラエルの子らは怠慢をもって怠り、アナテマについて欺きをもって欺き、主はイスラエルの子らに怒りをもって憤った。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.24
Et misit Jesus viros in Ge, quae est conjuncta Bethel, dicens: Considerate Ge. Et ascenderunt viri, et consideraverunt Ge: et reversi sunt ad Jesum, et dixerunt ad eum: Non ascendat omnis populus, sed duo vel tria millia virorum ascendant, et devastent civitatem, ne inducas illos universum populum: pauci enim sunt.
PL 13, 940B「ヨシュアは人々をガイに遣わした。ガイはベテルに接している〔ガイは古ラテン訳の綴り。ヘブライ語本文のアイにあたる〕。彼は言った、『ガイを調べよ』。人々は上って行き、ガイを調べ、ヨシュアのもとに戻って、彼に言った。『民がみな上って行くには及びません。二千か三千の男たちが上って行って、その町を荒らせば足ります。民全体をそこへ連れて行ってはなりません。彼らは少数ですから』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.25
Et ascenderunt cum illo fere tria millia virorum, et fugerunt a facie virorum qui erant in Ge: et occiderunt ex ipsis viri Ge triginta sex viros, et persecuti sunt illos a porta, et contribulaverunt illos in proclivo, et expavit cor populi, et factum est ut aqua.
PL 13, 940C「約三千の男たちが彼とともに上って行ったが、ガイにいた者たちの前から逃げた。ガイの人々は彼らのうち三十六人を殺し、門から追いかけ、坂道で彼らを打ち砕いた。民の心は恐れおののき、水のようになった。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.26
Et conscidit Jesus vestimenta sua, et procidit Jesus in faciem ante Deum usque ad vesperum, ipse et seniores Israel, et miserunt pulverem super capita sua, et dixit Jesus: Precor, Domine, ut quid transjecit puer tuus populum istum Jordanem tradere eum Amorrhaeo, perdere nos? si mansimus in terra, commorati sumus apud Jordanem.
PL 13, 941A「ヨシュアは衣を裂き、夕方まで神の前に顔を伏せてひれ伏した。彼もイスラエルの長老たちも、頭に塵をかぶった。ヨシュアは言った。『主よ、願います。なぜ汝の僕は、この民をヨルダンの向こうへ渡らせ、アモリ人に渡して我々を滅ぼそうとしたのですか。もし我々が〔あちらの〕地にとどまっていたなら、ヨルダンのほとりに住んでいたでしょうに。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.27
Et quid dicam, quod convertit Israel dorsum contra inimicum suum? et audiet Chananaeus, et omnes qui commorantur terram, et circumibunt nos, et contribulabunt nos a terra: et quid facias, nomen tuum magnum?
PL 13, 941A「『イスラエルが敵に背を向けたのに、私は何と言えばよいのでしょうか。カナン人も、この地に住むすべての者も聞いて、我々を取り囲み、我々を地から打ち砕くでしょう。汝は、汝の大いなる名をどうするのですか』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.28
Et dixit Dominus ad Jesum: Surge, ut quid tu procidisti in faciem tuam? Peccavit populus, et transgressus est testamentum meum quod disposui ad eos, et furati sunt de anathemate, et miserunt in vasa sua.
PL 13, 941A「主はヨシュアに言った。『立て。なぜ汝は顔を伏せたのか。民は罪を犯し、私が彼らに定めた私の契約を破った。彼らはアナテマの物を盗み、自分たちの器に入れた。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.29
Non poterunt filii Israel resistere contra faciem inimicorum suorum, dorsa convertent in conspectu inimicorum, quia facti sunt anathema. Non ero ultra vobiscum, nisi abstuleritis anathema ex vobis ipsis.
PL 13, 941B「『イスラエルの子らは、敵の面前で抵抗することができず、敵の目の前で背を向けるであろう。彼らがアナテマとなったからである。汝らがアナテマを汝ら自身の中から取り除かないかぎり、私はもはや汝らとともにいない。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.30
Surge, sanctifica populum, et dic: Sanctificetur in crastinum. Haec enim dicit Dominus Deus Israel: Anathema est inter vos, non poteritis resistere contra inimicos vestros usque dum auferatis anathema ex vobis ipsis.
PL 13, 941B「『立て、民を聖別し、言え。〈明日に備えて身を聖別せよ〉。イスラエルの神である主はこう言う。〈汝らの中にアナテマがある。汝らがそれを自分たちの中から取り除くまでは、汝らの敵に抵抗できない〉。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.31
Et convenite mane omnes per tribus, et erit tribus quae ostensa fuerit mane per Deum, adducite per plebes, plebem quam ostenderit Dominus offerte per virum, et quisquis ostensus fuerit per Dominum, cremabitur igni, et omnia quae sunt ejus, quia transgressus est testamentum Domini, et fecit iniquitatem in Israel.
PL 13, 941B「『朝、部族ごとにみな集まれ。朝、神によって示される部族がある。氏族ごとに連れて来よ。主が示した氏族を、人ごとに差し出せ。主によって示された者は誰であれ、火で焼かれる。彼に属するものもすべてそうである。主の契約を破り、イスラエルのうちで不義を行ったからである』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.32
Et vigilavit Jesus mane, et obtulit populum per tribus, et ostensa est tribus Juda: et oblati sunt per plebes, et ostensa est plebs Zara: et obtulit plebem Zarae per domus, et ostensa est Domus Jambri: et oblata est domus per viros, et ostensus est Achar filius Charmi filii Jambri.
PL 13, 941C「ヨシュアは朝早く起き、民を部族ごとに進み出させた。ユダの部族が示された。氏族ごとに進み出させると、ゼラの氏族が示された。ゼラの氏族を家ごとに進み出させると、ヤンブリの家が示された。その家を男ごとに進み出させると、ヤンブリの子カルミの子アカンが示された。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.33
Et dixit Jesus ad Achar: Da honorem hodie Domino Deo Israel, et da confessionem, et indica mihi quid feceris, et ne celaveris me.
PL 13, 941C「ヨシュアはアカンに言った。『今日、イスラエルの神である主に誉れを帰せ。告白せよ。何をしたかを私に告げ、私に隠してはならない』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.34
Et respondit Achar ad Jesum, et dixit: Vere peccavi ante conspectum Domini Dei Israel, taliter et taliter feci: vidi in praeda vestem variam optimam, et ducentos siclos argenti, didragmam, et ligulam unam auream quinquaginta didragmarum; et concupivi eam, et sustuli, et ecce haec abscondita sunt in tabernaculo meo, et argentum absconsum est sub ipsis.
PL 13, 941C「アカンはヨシュアに答えて言った。『まことに私は、イスラエルの神である主の前で罪を犯しました。かくかくのことをしました。分捕り物の中に、まだらの最上の衣と、銀二百シケル、ディドラクマ〔底本の言い回しのまま。ディドラクマは貨幣の単位で、ここでの係りは定かでない〕、五十ディドラクマの金の小さな延べ板一枚を見て、それが欲しくなり、取りました。見よ、これらは私の天幕の中に隠してあり、銀はそれらの下に隠してあります』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.35
Et misit Jesus nuncios, et cucurrerunt in tabernaculum, et haec erant abscondita in tabernaculo, et argentum sub ipsis: et tulerunt ea de tabernaculo, et attulerunt ad Jesum, et ad seniores Israel, et posuerunt ea ante Deum.
PL 13, 942A「ヨシュアは使者を遣わし、彼らは天幕に走って行った。これらは天幕の中に隠してあり、銀はその下にあった。彼らはそれらを天幕から取り出し、ヨシュアとイスラエルの長老たちのもとに持って来て、神の前に置いた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.36
Et apprehenderunt Achar filium Charmi, et perduxerunt in vallem Achar, et filios ejus et filias, et vitulos ejus, et subjunctoria ejus, et oves ejus, et tabernaculum ejus, et omnia quae erant ejus: et omnis Israel cum eo erat, et perduxerunt eos in Mecachor.
PL 13, 942A「彼らはカルミの子アカンを捕え、アカンの谷に連れて行った。その息子たちと娘たち、その子牛、その荷役獣、その羊、その天幕、その持ち物すべてもである。イスラエルの全員が彼とともにおり、彼らをメカコルに連れて行った。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.37
Et dixit Jesus ad Achar: Quid exterminasti nos? Disperdat te Dominus sicut hodierna die. Et lapidaverunt eum omnis Israel lapidibus, et imposuerunt super illum congestum lapidum magnum. Et cessavit Dominus ab indignatione irae suae (Jos. VII, 1) .
PL 13, 942A「ヨシュアはアカンに言った。『なぜ我々を滅ぼしたのか。今日のように、主が汝を滅ぼすように』。イスラエルの全員が彼を石で打ち、その上に大きな石の山を積んだ。主は怒りの憤りをやめた」(ヨシュア記7:1)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.38
Considera, Constanti, quali sis periturus exemplo, nisi tibi provideris tu, quas sis in aeternum daturus poenas. Achar propter praevaricationem mandatorum talia est consecutus; tu qualia mereris hinc intelligi datur, quod sis apostata.
PL 13, 942Bコンスタンティウスよ、考えよ。あなたが自分に備えなければ、いかなる実例のとおりに滅びることになるのか、永遠にどれほどの罰を払うことになるのかを。アカンは戒めを破ったがゆえに、これほどのものを受けた。あなたが何に値するかは、あなたが背教者であることから察せられる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.39
Si ille etenim quia habuerit de anathemate, tanto est punitus exitio, quanto magis tu sine dubio punieris gravius, qui fueris factus anathema negando Dei Filium!
PL 13, 942Bアカンでさえ、アナテマの物を持っていたというだけで、これほどの破滅に罰せられたのなら、神の子を否定してみずからアナテマとなったあなたは、疑いなく、いっそう重く罰せられるであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.40
In eo nos scelesti apud te, in eo superbi ac pervicaces, in eo petulantes, quia dicamus tibi, Sacrilegium fecisti, unici filii Dei existendo negator; quia dicamus, Consule tibi, eripe animam tuam de laqueis diaboli.
PL 13, 942Bそのことで我々はあなたにとって悪人であり、そのことで高慢で強情で、そのことで無礼なのだ。我々があなたに、神の独り子を否定する者であるあなたは冒瀆を犯した、と言うからであり、自分のことを考え、悪魔の罠から自分の魂を救い出せ、と言うからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.41
Quid novi facimus episcopi, si tibi ea dicamus, quae tu mereris audire? cum inveniamus illum sanctissimum Samuel Dei sacerdotem haec dixisse ad Saul regem, quae infra lecturus es: Dolores et gemitus ad te adducentur.
PL 13, 942B我々司教が、あなたの聞くに値することをあなたに言うとして、何か新しいことをしているだろうか。神の祭司、あの最も聖なるサムエルが、王サウルにこのように言ったことを、我々は見いだすのである。これは、あなたがこの先で読むことになるものである。「苦痛と嘆きが汝のもとにもたらされる。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.42
Pro quibus nullius momenti fecisti verbum Domini, nullius momenti te faciet Dominus ne regnes (I Reg. XV, 23) . Et iterum: Quoniam nullius momenti fecisti verbum Domini, et ad nihilum rediget te Deus, ne sis rex super Israel (Ibid. 26) .
PL 13, 942C「汝が主の言葉を取るに足りないものとしたゆえに、主は汝を、王であることのないよう、取るに足りないものとする」(サムエル記上15:23)。また、「汝は主の言葉を取るに足りないものとしたゆえに、神は汝を無に帰し、汝がイスラエルの上に王であることのないようにする」(サムエル記上15:26)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.43
Et infra: Disrumpet Dominus regnum tuum ex Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo meliori te (Ibid. 28) .
PL 13, 942Cさらに先で、「主は今日、汝の手からイスラエルの王国を引き裂き、それを汝より良い汝の隣人に与える」(サムエル記上15:28)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.44
Si haec ille dixit ad Saul, propterea quod Domini praecepta praeterierit, cur nos putas non libera voce dicere potuisse te esse sacrilegum, qui nisi converteris temet ad Deum, quod sit te ad nihilum redacturus?
PL 13, 942C彼が、主の戒めを無視したということのゆえに、サウルにこれを言ったのなら、あなたは、我々が、あなたは冒瀆者であると、はばからぬ声で言ってはならなかったと考えるのか。あなたが神に立ち返らなければ、神はあなたを無に帰すことになるのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.45
Si non te fuissemus hortati, si non ad satisfactionem provocaremus, merito diceres odiri te a nobis.
PL 13, 943Aもし我々があなたを励まさなかったなら、もし我々があなたを償いへと促さなかったなら、我々から憎まれているとあなたが言うのも当然であろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.46
Aut cum audias nos dicere, Poenitere, imperator, corrige vias tuas, ut misericordiae invenias locum, arbitror considerare te oportuisse, quod enim diligaris a nobis, amaris a nobis; et tu in eo nos exsecraris; cur maneamus in fide apostolica, reddis mala pro bonis.
PL 13, 943Aあるいは、我々が「皇帝よ、悔い改めよ。あわれみの余地を見いだせるように、あなたの道を正せ」と言うのを聞くとき、あなたは次のことを考えるべきであったと思う。すなわち、あなたは我々から愛され、慈しまれているのに、あなたはそのことで我々を呪い、我々が使徒の信仰にとどまっているために、善に対して悪を返しているのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.47
Non miramur, si vos, ex quo receditis a Dei voluntate, et facere non desinitis desiderium diaboli, bene vobis fieri poscentibus Deum atque cupientibus repraesentetis mala; quandoquidem sit vobis insitum male agere, quippe qui a bono ad malum feceritis transitum, hoc est ad diabolum.
PL 13, 943A諸君が神の意志から離れて以来、悪魔の欲望をなすことをやめない以上、諸君のために善いことが成るよう神に願い求めている我々に、諸君が悪を返しても、我々は驚かない。悪をなすことは諸君に生まれつき備わっているのである。諸君は善から悪へ、すなわち悪魔へと移ったのだから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.48
Si nos tu persequeris diligentes te, omnia tibi summa cupientes provenire, non magnum nec novum, quando et istum Samuel prophetam atque sacerdotem Domini Saul fuerit persecutus.
PL 13, 943Aあなたが、あなたを愛し、あなたにあらゆる最高のものが訪れることを願っている我々を迫害するとしても、それは大したことでも新しいことでもない。主の預言者にして祭司であるあのサムエルをも、サウルは迫害したのだから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.49
Persequebatur eum, per quem et in regem unctus fuerat, et cujus preces ad Dominum jugi obsecratione dirigebantur pro incolumitate utique istius persecutoris.
PL 13, 943Bサウルは、自分を王に油注いだ者、その祈りが絶えざる懇願として、ほかならぬこの迫害者の無事のために主に向けられていた者を、迫害していた。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.50
Si nobis non credis dolere nobis sacerdotibus Dei pro te, propterea quod tantas hauseris errorum tenebras, quod sic temet sis mactans, Deo dicenti crede ad Samuel propter Saul: Usquequo luges tu in Saul?
PL 13, 943B神の司教である我々が、あなたのために心を痛めていると、あなたは信じないのか。あなたがこれほどの誤りの闇に陥り、このようにみずからを屠っているからである。サウルのゆえにサムエルに語る神の言葉を信じよ。「汝はいつまでサウルのために嘆くのか。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.51
Ecce ego expello illum ne regnet super Israel (I Reg. XVI, 1) . Et supra: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens: Poenitet me quod constituerim regem Saul, quoniam aversus est a me, et verba mea non statuit.
PL 13, 943B「見よ、私は彼がイスラエルの上に王であることのないよう退ける」(サムエル記上16:1)。またその前には、「主の言葉がサムエルに臨んだ。『私はサウルを王に立てたことを悔いる。彼は私に背を向け、私の言葉を守らなかったからである』。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.52
Et contristatus est Samuel et clamavit ad Dominum tota nocte et ante lucem (Ibid. XV, 10) .
PL 13, 943B「サムエルは悲しみ、夜通し、夜明け前まで主に叫んだ」(サムエル記上15:10)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.53
Cum haec propter Saul regis incolumitatem Samuel sacerdos egerit, tamen Saul postea persequebatur Samuelem, nec cognoscens miser, quod prophetam atque sacerdotem persequeretur Domini: ita et tu ignorans quid faciens sis, persequeris nos, qui te placere Deo cupiamus, et amas eos qui secum te ad aeternam mortem trahant, ad perpetuam Domini offensam: indignaris cur vera audias, cum videas Samuel sacerdotem Domini non adulatum regi animum.
PL 13, 943C祭司サムエルは王サウルの無事のためにこのことを行ったが、それでもサウルは後にサムエルを迫害した。哀れにも、自分が主の預言者にして祭司を迫害していることに気づかずに。そのようにあなたも、自分が何をしているかを知らずに、あなたが神の気に入ることを願う我々を迫害し、あなたを自分たちとともに永遠の死へ、主の永続的な咎めへと引きずり込む者たちを愛している。主の祭司サムエルが王の心に媚びなかったのを見ていながら、真実を聞かされることに憤っている。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.54
Quid decuerat aliud praecessores nostros, aliud nos agere? Cur tibi vera dicamus, superbi tibi videmur.
PL 13, 943C我々の先人たちと我々とが、別のことをすべきだったというのか。我々があなたに真実を語るから、あなたには高慢に見えるのだ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.55
Quid a nobis audisti? nempe quod homicida sis: si mentimur, tunc contumeliosi, tunc superbi recte dicimur a te: si vero rem dicamus veram, non sumus contumeliosi, sed hi, qui imitemur illos, qui commissis sibi non adulando, sed eos salubriter praemonendo, Dei effici meruerint dilectissimi.
PL 13, 943C我々から何を聞いたのか。ほかでもない、あなたが人殺しだということである。もし我々が偽っているのなら、そのときこそ、あなたから侮辱的だ、高慢だと言われても当然である。だが真実を語っているのなら、我々は侮辱的なのではなく、自分に委ねられた者たちに媚びるのではなく、有益な警告を与えることによって神に最も愛される者となった人々に、倣う者である。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.56
Ad Heliseum interficiendum prophetam ut rex misit Israel, si minime legisses dixisse Heliseum ad eos, qui secum fuissent, Si vidistis, quoniam filius homicidae illius misit ad auferendum caput meum (IV Reg. VI, 32) , merito ut reum me injuriarum peteres.
PL 13, 943D預言者エリシャを殺すためにイスラエルの王が人を遣わしたとき、エリシャは自分とともにいた者たちに、「見たか、あの人殺しの子が、私の首を取るために人を遣わした」と言った(列王記四6:32)。あなたがそれを全く読んでいなかったのなら、私を侮辱の被告として訴えるのも当然であろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.57
Spiritu sancto plenus propheta homicidae filium vocavit regem Israel, hoc est filium diaboli, non quia patrem illius carnalem dixisset homicidam, sed diabolum, cujus se filium esse, ut tu nunc te actibus tuis aperis, et ille se esse monstrabat Dei persequendo servos, prophetas illius clementiae interficere audendo.
PL 13, 944A聖なる霊に満たされた預言者は、イスラエルの王を人殺しの子と呼んだ。すなわち悪魔の子である。その父が肉において人殺しだと言ったのではなく、悪魔のことを言ったのである。あなたが今、自分の行いによって悪魔の子であることをあらわにしているように、あの王も、神の僕たちを迫害し、神の慈しみの預言者たちを殺すことをあえてして、悪魔の子であることを示していた。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.58
Omnia haec ut faciatis, diabolus vestra instigat corda. Quod ita esse accipe Dominum dicentem Judaeis in Evangelio: Vos de diabolo patre nati estis, et concupiscentias Patris vestri facere vultis: ille enim homicida fuit ab initio (Joan. VIII, 44) .
PL 13, 944A諸君がこれらすべてをなすよう、悪魔が諸君の心をそそのかしている。これがそのとおりであることは、福音書で主がユダヤ人たちに言う言葉から知れ。「汝らは悪魔を父として生まれ、汝らの父の欲望を行おうとする。彼は初めから人殺しであった」(ヨハネ8:44)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.59
Propheta inquam Domini plenus Spiritu sancto regem Israel homicidae filium vocat, hoc est diaboli, et nos arbitraris contumeliam tibi facere, quia dicamus te esse interfectorem servorum Dei, esse carnificem corporum nostrorum, esse te totius cogitationis virum injustitiae, destructorem religionis, negatorem unici Filii Dei?
PL 13, 944A聖なる霊に満たされた主の預言者が、イスラエルの王を人殺しの子、すなわち悪魔の子と呼んだのである。それなのに、あなたは、我々が、あなたは神の僕たちを殺す者、我々の体の死刑執行人、あらゆる思いにおいて不義の人、宗教の破壊者、神の独り子を否定する者であると言うので、あなたに侮辱を加えていると考えるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.60
Quae te facere cernimus, haec dicimus; quod es, hoc te esse clamamus. Dicis nos petulantes, quoniam quidem quod est tibi dicamus. Dicas velim, unde meruerit a Domino talia audire rex Israel?
PL 13, 944Bあなたがしていると我々が見ることを、我々は言い、あなたであるものを、あなたであると叫ぶ。我々があなたに、あなたであるところのものを言うからといって、あなたは我々を無礼だと言う。では言ってほしい。イスラエルの王は、何によって主からあのようなことを聞くに値したのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.61
Eapropter quod fecisti bona coram me, et fecisti secundum cor meum, et secundum animam meam, domui Achab: filii tui quarta progenie sedebunt tibi in throno Israel (IV Reg. X, 30) .
PL 13, 944B「汝は私の前に善を行い、私の心にかない、私の魂にかなうことを、アハブの家に行ったゆえに、汝の子らは第四代まで、イスラエルの王座に汝の後を継いで座る」(列王記四10:30)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.62
Dic, inquam, cur haec audire a Deo meruerit? quia pepercerit Dei inimicis? an quia eos quam acerrime fuerit etiam gladio persecutus? an quia interfecerit filium Achab idololatram et quadraginta ejus filios?
PL 13, 944B言ってほしい。なぜ神からこれを聞くに値したのか。神の敵を容赦したからか。それとも、その者たちを、剣をもってさえ、これ以上なく激しく迫害したからか。それとも、偶像崇拝者であるアハブの子と、その子ら四十人を殺したからか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.63
Jezabelem quoque reginam quod exstinctam projecerit canibus, omnesque servos Baal cum omnibus sacerdotibus et prophetis confusionis ore exstinxerit gladii, quod simulacra destruxerit, placet Deo.
PL 13, 944C王妃イゼベルをも、殺して犬どもに投げ与えたこと、バアルの僕たちをすべて、あらゆる祭司と恥辱の預言者たちとともに、剣の刃で滅ぼしたこと、偶像を壊したこと、これらが神の気に入るのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.64
Nos quid agere circa te decuerat, ne nos contumeliae designares reos te circa, quem Achab et Jezabel vias tenentem videmus? non est novum quod agis facere contra Deum, impugnare ejus domum, persequi ejus antistites eos, per quos te monet ut tibi consulas, ut dum est locus poenitentiae, temet trahas a malo.
PL 13, 944Cアハブとイゼベルの道を保っているのを我々が見るあなたに対して、我々は何をすべきであったのか。そうすれば、あなたが我々を、あなたに関して侮辱の被告と名指しすることはなかったであろう。あなたが神に背いて行うことは新しいことではない。神の家を攻め、神の司教たちを迫害するのである。神はその者たちを通じて、あなたに、自分のことを考え、悔い改めの余地があるうちに悪から身を引き離せと諭しているのに。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.65
Fuerunt tibi ante te in sacrilegio similes sic idolis servientes derelicto Deo patrum suorum.
PL 13, 944Cあなたより前にも、冒瀆の点であなたに似た者たちがいた。彼らはこのように、父祖の神を捨てて偶像に仕えた。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.66
In libro secundo Paralipomenon Amasiam regem Judae commonitum a Deo per prophetam, ne ex filiis Israel, quos centum millibus talentis argenti conduxerat, secum fuissent profecti ad bellum, propterea videlicet quod Deus dereliquisset Israel, quoniam quidem dereliquissent Deum, et idolis serviissent: obtemperavit rex prophetae verbis, credidit Dei fuisse comminationem.
PL 13, 944C歴代誌下に〔我々は読む〕、ユダの王アマツヤが、預言者を通じて神から諭されたことを。銀十万タラント〔ミーニュの脚注によれば、ラティニウスはウルガタ(歴代誌下25:9)とギリシア語に拠って millibus を除き、百タラントとする〕で雇ったイスラエルの子らを、自分とともに戦いに出させてはならない。神はイスラエルを見捨てたのである。彼らが神を捨て、偶像に仕えたからだ、と。王は預言者の言葉に従い、それが神の威嚇であると信じた〔底本は Amasiam … commonitum を対格に置く。ミーニュの脚注は、ガッリャルディとともにそのあとに legimus(我々は読む)を補うとする。これに従って訳した〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.67
Quid hic facit? Posteaquam adversarios suos subigit, eorumdem idola tollenda, atque ad regnum suum transferenda putavit, et ipsa adoranda; cui quia dixerit ille Dei homo, non bene illum egisse, ut Deum derelinquens idola coleret gentium, fortiter est Domini prophetam iste rex persecutus.
PL 13, 944Dこの王は何をするか。敵を屈服させたのち、彼らの偶像を取り去って自分の王国に移し、それを拝むべきだと考えた。神の人が、神を捨てて異邦人の偶像を拝むのは良くないと彼に言ったので、この王は主の預言者を激しく迫害した。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.68
Conspicis, quod in vobis conversis in apostasiam semper unus fuerit animus ad persequendos eos, qui vobis bene velint.
PL 13, 945Aあなたは見ているか。背教へ転じた諸君には、諸君に好意を持つ者たちを迫害することにおいて、常に心が一つであったことを。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.69
Et factum est, dicit scriptura sancta, posteaquam venit Amasias percutere Idumaeam, et attulit inde deos montis Seir, et statuit eos sibi in deos, et in conspectu eorum adorabat, et ipse eis immolabat.
PL 13, 945A聖書は言う。「アマツヤがエドムを討って帰って来たのち、セイル山の神々をそこから持ち帰り、それらを自分のために神々として立て、その前で拝み、自らそれらに犠牲を献げた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.70
Et facta est super eum ira Domini in Amasiam, et misit ad eum prophetam Baneam, dixitque ei Baneas: Quid quaesisti deos populi, qui non liberaverunt populum suum de manu tua?
PL 13, 945A「アマツヤに対する主の怒りが彼の上に臨み、主は預言者バネアを彼のもとに遣わした。バネアは彼に言った。『なぜ汝は、自分の民を汝の手から救わなかった民の神々を求めたのか』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.71
Et factum est, ut loqueretur ei, dixit ad eum: Numquid consiliarium regis dedi te? cave tibi ne flagelleris (II Paralip. XXV, 14, seq.) .
PL 13, 945A「彼が語っていると、王は彼に言った。『私は汝を王の相談役に立てたか。身を慎め、鞭打たれぬように』」(歴代誌下25:14以下)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.72
Vides, Constanti, quam amentes efficiamini, postea quam placuerit vobis diabolo vivere servientes, posteaquam placuerit vobis nescire Deum totum potentem, posteaquam elegeritis vobis in contumeliam Dei vos oportere statuere idololatriam.
PL 13, 945Bコンスタンティウスよ、見よ。悪魔に仕えて生きることが諸君の気に入ってから、全能の神を知らないことが諸君の気に入ってから、神への侮辱として偶像崇拝を立てるべきだと諸君が選んでから、諸君はどれほど正気を失っていることか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.73
Ut enim ille dixit: Numquid in consiliarium regis dedi te? cave tibi ne flagelleris (Ib. 16) ; ita et tu: Numquid vos mihi consiliarios elegi, dicis, utnon prout mihi placitum est geram, ut non hanc teneam viam quam tenuerit Arius?
PL 13, 945Bあの者が「私は汝を王の相談役に立てたか。身を慎め、鞭打たれぬように」(歴代誌下25:16)と言ったように、あなたもこう言う。「私が諸君を相談役に選んだのは、私が自分の気に入るように行わず、アレイオスが保った道を保たないためだとでもいうのか」と〔底本は utnon。ut non と読む〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.74
Nec conspicis quo exemplo interierit Arius? quomodo in eum fuit vindicatum divinitus? Interea, quia dicis nos tibi esse contumeliosos, vide hunc Dei hominem non pepercisse consacrilego tuo illi regi, sed posteaquam dictum est ei, Tace ne flagelleris (Ib.) , dixisse ad illum: Scio ego quoniam Dominus Deus disperdet te, qui fecisti istud, et non obaudisti consilium meum.
PL 13, 945Bあなたは、アレイオスがいかなる実例によって滅びたかも、いかに彼に神による報復がなされたかも見ないのか。ところで、あなたは我々があなたに侮辱的だと言うが、この神の人が、あなたと同じく冒瀆を犯すあの王を容赦しなかったことを見よ。「黙れ、鞭打たれぬように」(歴代誌下25)と言われたのち、彼は王にこう言ったのである。「私は知っている。汝がこれを行い、私の助言に従わなかったので、主なる神は汝を滅ぼすであろう」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.75
In qua re nos sentis contumeliosos? nempe quia dicimus tibi: Nos scimus, quod enim, nisi tibi provideris ut convertaris ad Deum, sit te Dominus ad aeternam poenam damnaturus (Ibid.) .
PL 13, 945C我々のどの点を、あなたは侮辱的だと思うのか。ほかでもない、我々が、「あなたが神に立ち返るよう自分に配慮しないかぎり、主があなたを永遠の罰に処すであろうことを、我々は知っている」と言うからである(歴代誌下25)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.76
Haec est contumelia, haec omnis injuria, quia tibi dicatur per Dei antistites, in aeternum te interiturum, nisi correxeris vias tuas. Non credidit ille rex homini Dei.
PL 13, 945Cこれが侮辱、これがあらゆる不正だというのか。あなたの道を正さなければ永遠に滅びる、と神の司教たちを通じてあなたに言われることが。あの王は神の人を信じなかった。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.77
Quid statim ei acciderit, dicit sancta scriptura sic: Et in tempore, quo discessit Amasias a Domino, insurrexerunt ad eum insurrectione. Et fugit ab Hierusalem in Lachis, et interfecerunt eum in Lachis (Ibid. 27) .
PL 13, 945Cその直後に彼に何が起こったかを、聖書はこう伝える。「アマツヤが主から離れた時、人々は彼に対して謀反を起こした。彼はエルサレムからラキシュに逃れたが、人々はラキシュで彼を殺した」(歴代誌下25:27)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.78
Sic et te malorum tuorum facta potuerunt conservare, tueri, ac defendere, quomodo et illum, qui dixit homini Dei pro salute ipsius loquenti: Numquid consiliarium te regi constitui ? tace ne flagelleris.
PL 13, 945Cあなたの悪行もまた、あなたを守り、庇い、擁護しえたのである。救いのために語った神の人に「私は汝を王の相談役に立てたか。黙れ、鞭打たれぬように」と言ったあの者を、守りえたのと同じように〔皮肉。アマツヤはその後、殺された〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.79
Non est a nobis primum factum, si dicamus tibi erranti, ordinationi Dei resistenti, novas vias constituere laboranti: Male facis non ire per viam, per quam omnes Dei cultores ad coelestia regna pervenerunt.
PL 13, 945D我々が、道を誤り、神の定めに逆らい、新しい道を立てようとして骨を折っているあなたに、「神を崇める者がみな天の王国に至った道を歩まないのは悪いことだ」と言うのは、我々が初めて行うことではない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.80
Legisti Oziam regem jurgatum a sacerdotibus Domini, cur illicita fuisset ausus gerere: Et intravit, inquit Scriptura, in templum Domini incensum ponere super altare: et intravit post eum Ozias sacerdos, et cum ipso sacerdotes Domini triginta filii virtutis, et surrexerunt super Odiam regem: et dixerunt ei: Non licet tibi Odia incendere Domino, sed sacerdotibus filiis Aaron, qui sanctificati sunt ut incendant.
PL 13, 946Aあなたは、王ウジヤが、禁じられたことをあえて行ったために主の祭司たちから責められたことを読んだ〔底本は王を Ozias のほか Odias とも綴る。ミーニュの脚注によれば、古い写本は王を Odias と呼び、これはウルガタの王ウジヤ(Ozias)にあたる〕。聖書は言う。「彼は主の神殿に入り、祭壇の上に香をたこうとした。そのあとから祭司ウジヤ〔ミーニュの脚注によれば、古い写本は、ウルガタでアザリヤ(歴代誌下26:17)とある祭司をウジヤ(Ozias)と呼ぶ〕と、彼とともに主の祭司たち、力ある者たち三十人〔ミーニュの脚注によれば、ラティニウスはギリシア語に拠って八十とする〕が入り、王ウジヤに立ち向かって、彼に言った。『ウジヤよ、主に香をたくことは汝に許されていない。香をたくために聖別されたアロンの子ら、祭司たちにこそ許されている。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.81
Exi de sanctis, quoniam recessisti a Domino, et non erit tibi istud in honore a Domino Deo (Ib. XXVI, 16, seq.) . Dicis contumeliosos illi fuisse regi Domini sacerdotes, necne?
PL 13, 946A「『聖所から出よ。汝は主から離れたのだから。これは主なる神のもとで、汝の栄誉とはならない』」(歴代誌下26:16以下)。あなたは、主の祭司たちはあの王に対して侮辱的であったと言うのか、言わないのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.82
Si nec dum fuerunt contumeliosi, nec nos tibi videamur, quandoquidem similia audias a nobis quae audierit et ille: Non licet tibi, Constanti: Ariano cum Dei convenire populo.
PL 13, 946Aあの者たちが侮辱的でなかったのなら、我々もあなたに侮辱的に見えるべきではない。あの王が聞いたのと同じことを、あなたは我々から聞いているのだから。「コンスタンティウスよ、アレイオス派であるあなたが、神の民とともに集うことは許されない」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.83
Non licet tibi idololatriae Arianae haeresis auctori, negatori unici Filii Dei de Dei sacerdotibus judicare, sacrilego fingens te Christianum cum sis Antichristi praecursor.
PL 13, 946Bアレイオス派異端の偶像崇拝の創始者、神の独り子を否定する者であるあなたが、神の司教たちについて裁くことは許されない。冒瀆者でありながらキリスト教徒を装い、反キリストの先駆けであるあなたには。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.84
Non erit tibi bonum, ut Dei tollens sacerdotes ordines adversarios ejus, collegas scilicet sacrilegii tui.
PL 13, 946Bあなたのためにならない。神の司教たちを取り除いて、神に敵対する者たちを、すなわちあなたの冒瀆の仲間たちを、聖職に任ずることは。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.85
Cum haec audis, irasceris nobis: iratus est et illis tunc sacerdotibus Domini Odias rex: sed adverte illos Deo dicatos perpetuum status sui tenuisse honorem, Odiam vero ad opprobrium sempiternum leprae confestim varietate maculatum.
PL 13, 946Bこれを聞くと、あなたは我々に怒る。あのときも、王ウジヤは主の祭司たちに怒った。だが見よ。神に捧げられたあの者たちは自分の地位の栄誉を永く保ち、ウジヤは直ちに、永遠の恥辱として、重い皮膚病の斑点で染められたのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.86
Et iratus est, inquit, Odias, et in manu ejus erat altare, ut incenderet in ara: et lepra apparuit in fronte ejus in conspectu sacerdotum in domo Domini (Ibid. 19) .
PL 13, 946B「ウジヤは怒った。その手には祭壇〔底本は altare。ミーニュの脚注によれば、ガッリャルディは、ルキフェルの拠ったギリシア語の写本が、七十人訳の「香炉」を誤って「祭壇」と書いていたと見る。脚注はまた、祭壇を手に持っていたという意かもしれないともいう〕があって、祭壇で香をたこうとしていた。すると、主の家で、祭司たちの目の前で、彼の額に重い皮膚病が現れた」(歴代誌下26:19)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.87
Haec ita sunt, et arbitraris te contumacem praevaricatorem non trahere offensam apud eum, qui nos suae claritudini perpetuo praeceperit sacerdotii repraesentare officia?
PL 13, 946Cこれがこのとおりであるのに、あなたは、反抗的な背信者である自分が、我々に、自らの栄光のために司教の務めをつねに果たすよう命じた、その神のもとで、咎めを被ることはないと考えるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.88
Quae ista nostra, Constanti, superbia est, quaeve arrogantia? si, quia te videamus morbidum esse, pestiferum, quippe Arianum, elephantiam in te esse, quia istam consideremus illam quam Arius habuerit, quod urgeamus te secedere e populo Dei, sicut illi sacerdotes Domini Odiam de templo compulerint egredi, quia te ita cogamus dare Deo honorem.
PL 13, 946Cコンスタンティウスよ、これが我々のどのような高慢、どのような傲慢だというのか。あなたが病んでおり、疫病を撒く者、すなわちアレイオス派であって、あなたの中に象皮病〔底本は elephantia。重い皮膚病の一種〕があると我々が見るからであり、またそれは、アレイオスが持っていたあの病と同じものだと我々が考えるからである。あの主の祭司たちがウジヤを神殿から出て行かせたのと同じように、我々があなたに神の民から離れるよう迫り、そのようにしてあなたに神へ栄誉を帰させようとするのが、傲慢だというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.89
Si enim Odiam Dei sacerdotes idcirco pellebant ex aula Dei, quia meminissent divinitus praeceptum, leprosos ante expiationem ingredi templum prohibitos, quanto magis nos digne te, conspice, ex ecclesia pellere Christi, de domo Domini, quia non sit licitum haereticum convenire cum catholicis, insanum cum sanis, plenum immundis spiritibus cum eis, in quibus inhabitat spiritus Dei!
PL 13, 946C神の祭司たちが、ウジヤを神の宮から追い出したのは、重い皮膚病にかかった者は清めの前に神殿に入ってはならないと神によって命じられていたのを、思い出したからである。それなら、異端者が公同の者たちと、狂った者が健全な者たちと、汚れた霊に満ちた者が、神の霊が宿る者たちと、ともに集うことは許されていないのだから、我々があなたをキリストの教会から、主の家から追い出すのは、見よ、どれほどふさわしいことか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.90
Quae haec contumelia est, si sacerdotes Domini zelo eo accensi, quo sunt semper praedecessores nostri, tibi dicimus quae nostrae conducant ac tuae saluti? Petulans est, inquis, Lucifer.
PL 13, 947A主の司教である我々が、先人たちがつねにそうであったあの熱情に燃えて、我々の益となり、あなたの救いにもなることをあなたに言うのが、どうして侮辱だというのか。あなたは言う、「ルキフェルは無礼だ」と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.91
Hinc petulans, quia te urgeam elephantiam rejicere Arii, atque per hanc, quam praedicaverunt apostoli beatissimi fidem, quamque nos sumus (ut cernis) tenentes, tuae menti es adeptus sospitatem, teque totum ereptum e laqueis diaboli temet in aeternum gaudeas Deo quaesitum.
PL 13, 947A無礼だというのは、私があなたに、アレイオスの象皮病を捨てるよう迫るからである。福者なる使徒たちが宣べ伝え、我々が(あなたの見るとおり)保っているこの信仰によって、あなたが心の健全を得、すっかり悪魔の罠から救い出されて、神のために得られた者として永遠に喜ぶようにと、迫るからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.92
Tu, qui nos ingentis supercilii esse flagitas, invenisti scriptum, quod Josias rex Judae de consacrilegis fecerit tuis, de talibus qualis tu esse hodie conspiceris, quomodo eorum quamplurimos etiam post mortem fuerit persecutus, ossa eorumdem ignibus consumens.
PL 13, 947A我々が途方もない傲慢だとあなたは責めるが、あなたは、ユダの王ヨシヤが、あなたの冒瀆仲間たちに、今日のあなたと同じような者たちに何をしたかが、書かれているのを見いだしたのである。その大多数を死後にまで追及し、その骨を火で焼き尽くしたことが。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.93
Sed illum decuit regem tanto zelo persequi Dei hostes; nos episcopos, nos Dei sacerdotes indignum fuerat tibi resistere, idololatriam introducenti in ecclesiam; ille gladio interfecit consacrilegos tuos, reliquias etiam olim sepultas est persecutus, cupiens cultor inveniri Dei fidelissimus; nos contra nec verbo tibi resistere oportuerat, tibi Dei inimici amico, tibi omnium carissimo in apostasiam conversorum angelorum, tibi qui factus es per hanc blasphemiam tuam Deo inimicus.
PL 13, 947Aだが、あの王が、これほどの熱情をもって神の敵を迫害したのはふさわしかった。それに対し、司教である我々、神の司教である我々が、教会に偶像崇拝を持ち込むあなたに抵抗するのは、ふさわしくなかったというのか。あの王は剣であなたの冒瀆仲間たちを殺し、とうに葬られた遺骸まで追及して、神に最も忠実な崇拝者と認められることを望んだ。それに対して我々は、神の敵のあなたの友、背教へ転じたすべての天使たちにとって最も愛しい者であり、この冒瀆によって神の敵となったあなたに、言葉でさえ抵抗すべきでなかったというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.94
Accipe igitur in quarto Regnorum libro, quae propter illa, quae circa coimmundos tuos gesserit Josias servus Domini rex Judaeae, adeptus fuerit; et tandem desine de nobis dicere, Superbi sunt atque contumeliosi.
PL 13, 947Bそれゆえ、列王記四に、主の僕であるユダヤの王ヨシヤが、あなたの汚れた仲間たちに対して行ったことのゆえに何を得たかを、聞け。そして、ついに、我々について「高慢だ、侮辱的だ」と言うのをやめよ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.95
Fecit, inquit, quod rectum est ante conspectum Domini, et ambulavit in via patris sui David, et non declinavit dextra aut sinistra (IV Reg. XXII, 2) .
PL 13, 947B「彼は主の目に正しいことを行い、父ダビデの道を歩み、右にも左にもそれなかった」(列王記四22:2)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.96
Item infra, posteaquam domos reaedificavit Domini, et sacerdos misisset legis librum ad regem: Et factum est, cum audisset rex verba libri legis, conscidit vestimenta sua (Ib. 11) : et mandavit rex Helchiae sacerdoti, et Alchinae filio Josaphat, et Achiliae filio Melchiae, et Sapham scribae, et Joas filio regis, dicens: Quaerite a Domino pro me et pro omnibus Juda de verbis libri hujus inventi, quoniam magna ira Domini accensa est in nobis, quoniam non audierunt patres nostri verba libri hujus secundum omnia scripta ut facerent.
PL 13, 947C同じく、のちに、主の神殿を再建し、祭司が律法の書を王のもとに送ったとき、「王は律法の書の言葉を聞くと、衣を裂いた」(列王記四22:11)。「王は祭司ヒルキヤ、ヨシャファトの子アルキナ、メルキヤの子アキリヤ、書記サファン、王の子ヨアスに命じて言った。『私のために、またユダ全体のために、見つかったこの書の言葉について主に問え。主の怒りが我々に対して燃え上がっている。我々の父祖が、この書の言葉を、すべてそこに書かれているとおりに行うために聞かなかったからである』」〔人名はミーニュの綴りが一定せず、刷られた形を音写した〕
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.97
Et abiit Elchias sacerdos et Acicam, et Saphan. et Joas ad Oldam prophetissam, uxorem Sellae filii Tacuellarum, vestis custodem, et ipsa habitabat in Jerusalem: et locuti sunt ad eam secundum haec.
PL 13, 948A「祭司ヒルキヤ、アキカム、サファン、ヨアスは、女預言者ウルダのもとに行った。彼女は衣の番人であるタクエラの子セラの妻で、エルサレムに住んでいた。彼らは彼女にこれらのことを語った」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.98
Et dixit eis: Haec dicit Dominus Deus Israel, viro qui misit vos ad me, dicit Dominus: Ecce adducam mala super hunc locum, et super inhabitantes in eum; secundum omnia verba libri hujus quae legit rex Juda; pro quibus dereliquerunt me, et intenderunt diis olienis, et exacerbaverunt me in operibus manuum suarum: et incensa est ira mea in hoc loco, et non exstinguetur.
PL 13, 948A「彼女は彼らに言った。『イスラエルの神である主はこう言う。汝らを私のもとに遣わした人に、主はこう言う、と告げよ。見よ、私はこの場所と、そこに住む者たちの上に災いをもたらす。ユダの王が読んだこの書の言葉のすべてのとおりに。彼らは私を捨て、他の神々〔底本は olienis とも読める。alienis と読む〕に心を向け、その手の業をもって私を怒らせたからである。私の怒りはこの場所に燃え上がり、消えることはない。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.99
Et ad regem Juda qui misit vos, ut quaereretis a Domino, haec dicetis: Haec dicit Dominus Deus Israel: Verba mea quae audisti et reveritus es a facie mea, quia audisti quae loquutus sum in locum istum, et inhabitantes in illum, fieri in eremo, et in maledictionem; et scidisti vestimenta tua, et plorasti ante conspectum meum, et ego audivi, dixit Dominus virtutum: propter hoc ego abduco te apud patres tuos, et adaugeris in pace, et videbunt oculi tui omnia mala quae ego induco in locum istum, et super inhabitantes in illo.
PL 13, 948A「『汝らを遣わして主に問わせたユダの王には、こう言え。イスラエルの神である主はこう言う。汝は私の言葉を聞いて、私の面前に畏れた。私がこの場所とそこに住む者たちに対して、それが荒れ野となり〔ミーニュの脚注によれば、サバティエは「驚きの的となり」とする〕呪いとなると語ったことを聞いたからである。汝は衣を裂き、私の前で泣いた。私は聞いた、と万軍の主は言う。それゆえ、私は汝を汝の父祖のもとへ連れ去る。汝は平安のうちに加えられ、汝の目は、私がこの場所とそこに住む者たちの上にもたらすすべての災いを見るであろう』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.100
Et respondit regi verbum, et misit rex Josias, et collegit ad se omnes presbyteros Juda in Jerusalem (Ib. XXIII, 1) et ascendit rex ad Dominum, et omnes viri Juda, et sacerdotes, et levitae, et omnis populus a pusillo usque ad majorem: et legit rex in auribus populi omnia verba libri testamenti, qui inventus est in domo Domini.
PL 13, 948B「王に返答がもたらされた。王ヨシヤは人を遣わし、エルサレムにユダの長老たちをみな自分のもとに集めた」(列王記四23:1)。「王は主のもとに上り、ユダの男たちもみな、祭司たちも、レビ人たちも、小さい者から大きい者まで、すべての民が上った。王は、主の家で見つかった契約の書の言葉をすべて、民の耳に読み聞かせた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.101
Et stetit rex ad columnam, et disposuit testamentum quod inventum in domo Domini ante conspectum Domini, ire post Dominum, et observare mandata ejus, et testificationes, et praecepta ejus in toto corde ejus, et tota anima, statuere omnia verba testamenti istius scripta in libro isto.
PL 13, 948B「王は柱のそばに立ち、主の家で見つかった契約を、主の前で定めた。主に従って歩み、その戒めと証しと掟を、心をつくし魂をつくして守り、この書に書かれたこの契約の言葉のすべてを立てるということである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.102
Et transivit omnis populus in testamentum, quod disposuit rex ex libro. Et mandavit rex Helchiae sacerdoti magno, et sacerdotibus secundariis, et custodientibus ephod, ut ejicerent de domo Domini omnia vasa quae fecit ad Baal et Asera, et omni militiae coeli: et combussit illa foras extra Jerusalem in incendio rivi Cedron.
PL 13, 948C「民はみな、王が書に基づいて定めた契約に加わった。王は大祭司ヒルキヤと次席の祭司たち、およびエポドを守る者たちに命じて、バアルとアシェラと天の万軍のために作られた器をすべて主の家から運び出させ、エルサレムの外、ケドロンの小川の火でそれらを焼いた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.103
Et sumpsit cineres illorum, et sparsit in rivum, et abiit in Bethel. Et combussit sacerdotes quos constituerant reges Judae, ut incenderent excelsis civitatum Juda, et circa Jerusalem, incendebant Baali, et soli, et lunae, et omni militiae coeli.
PL 13, 948C「彼はそれらの灰を取って小川にまき、ベテルへ行った。ユダの王たちが立てた祭司たちを焼いた。彼らはユダの町々の高き所とエルサレムの周りで、バアルと太陽と月と天の万軍に香をたいていた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.104
Et extulerunt de domo Domini foras extra Jerusalem in rivum Cedron, et extenuavit cinerem, et projecit in monumentum filiorum plebis: et extraxit filios illorum, qui erant in domo Domini, quorum mulieres officiabantur ibi ad stolas: et introduxit omnes sacerdotes ex civitatibus Juda, et coinquinavit sancta, ubi incendebant sacerdotes Agabae usque de Rasabae; et detraxit excelsos illorum.
PL 13, 949A「彼らは〔それを〕主の家からエルサレムの外のケドロンの小川に運び出し、彼は灰を細かく砕いて、民の子らの墓に投げた。主の家にいた者たちの子らを引き出した。彼らの女たちは、そこで衣〔のための〕務めに仕えていた。彼はユダの町々から祭司をすべて連れて来て、祭司たちがアガバからラサバまで香をたいていた聖所を汚し、彼らの高き所を取り壊した」〔アガバ、ラサバは底本の綴りのまま音写した。主語や目的語が欠けている〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.105
Et infra: Et coinquinavit Phem quod erat in Cepenam (IV Reg. XXIII, 10) , quoniam perduxerunt quisque filium suum et filiam suam in igne Moloch: posuerant reges Juda soli ab introitu domus Domini ad pastorium, quos posuit tres equos, qui in Faradin et fontem solis combussit in igne in domo domus, quam aedificaverant reges Israel excelso illi Baal, et omni militiae coeli: et sacraria erant supra aedificia superiorum, Achas quae fecerit rex Juda, et sacraria quae fecit Manasses in duobus aedificiis domus Domini, detraxit rex, et expulit illa inde, et projecit cineres illorum in rivo Cedron: et excelsos quae fecerant a facie Jerusalem, quod erat in dextro montis Amissa, quod aedificavit Salomon rex Astarte simulacro Sidoniorum, et Camos idolum, et Mulcro, simulacro filiorum Ammon polluit rex.
PL 13, 949Aさらに先で、「彼はケペナにあるペムを汚した」(列王記四23:10)。「人々がおのおの自分の息子と娘を、モレクの火の中に通らせたからである。ユダの王たちは、主の家の入り口から牧場までの間に、太陽のために〔馬を〕置いていた。彼はそこに三頭の馬を置いた、それはファラディンにあった。彼は太陽の泉を、家の家の中の火で焼いた。それはイスラエルの王たちが、あの高き所のバアルと天の万軍のために建てたものである。また、上の建物の上に聖所があった。ユダの王アハズが造ったものと、マナセが主の家の二つの建物に造った聖所を、王は取り壊し、そこから追い出し、その灰をケドロンの小川に投げた。またエルサレムの正面に造られていた高き所を、アミサ山の右にあったもの、ソロモン王がシドン人の偶像アスタルテのために、カモスの偶像のために、アンモンの子らの偶像ムルクロのために建てたものを、王は汚した」〔この節は底本の本文が崩れており、語順どおりに訳した。地名・神名は底本の綴りのまま音写した。ミーニュの脚注は、ペムを Pheth(トフェト)、ケペナを Gehenna(ヒノムの谷)と正すべきだとし、馬のくだりは書写者の誤りで崩れているとして、サバティエの読み「ユダの王たちが主の神殿の入り口で太陽に献げた馬を取り除き、太陽の戦車を火で焼いた」を示す。ムルクロについては、モロクと読むべきだとする説とミルコムと読むべきだとする説を挙げる〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.106
Et contribulavit titulos et implebat loca illorum ossibus hominum: et sacrarium quod in Bethel excelsum quod fecit Hieroboam filius Natae, in quo fecit peccare Israel, et sacrarium illud excelsum detraxit, et contribulavit lapides illius, et attenuavit in pulverem, et accendit lucos eorum.
PL 13, 949B「彼は石柱を打ち砕き、その場所を人の骨で満たした。ベテルにあった聖所、ナタ〔底本は Natae。列王記のネバトにあたる〕の子ヤロブアムが造った高き所、イスラエルに罪を犯させたその聖所を、彼は取り壊し、その石を打ち砕いて粉にし、彼らの聖なる森を焼いた」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.107
Et reversus est Josias rex, et vidit monumenta quae erant ibi in monte. Et sumpsit ossa de monumento, et combussit super sacrarium, et polluit illud secundum verbum quod locutus est homo Dei, cum staret Hieroboam in die festo ad aram.
PL 13, 949B「ヨシヤ王は引き返し、山にあった墓を見た。墓から骨を取り、聖所の上で焼き、ヤロブアムが祝日に祭壇のそばに立っていたとき神の人が語った言葉のとおりに、それを汚した」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.108
Quid cognoscis, Constanti, factum esse a rege cultore Dei? et nos te idololatriam introducentem in ecclesiam quia verbo percutimus, Contumeliam, inquis, mihi facit Lucifer? cum, si illius fuisses temporis homo, gladio possis exstingui, aut, si jam fuisses defunctus, etiam ossa tua, quippe sacrilegi, fuissent igni perducta ad nihilum.
PL 13, 950Aコンスタンティウスよ、神を崇める王によって行われたことを、あなたは知るか。それなのに、教会に偶像崇拝を持ち込むあなたを我々が言葉で打つと、あなたは「ルキフェルは私を侮辱している」と言うのか。もしあなたがあの時代の人であったなら、剣で殺されえたであろうし、すでに死んでいたとしても、冒瀆者であるあなたの骨までも、火で無に帰されたであろうに。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.109
Ille gladio reos tanti sceleris percutit, nos te nec verbo vulnerare decuerat? Conspicis interea hoc etiam loco in civitatem Dei, in Domini domum, et in templum ejus introduxisse consacrilegos tuos illos reges idololatriam, quam iste exterminarit Josias rex Deo dicatissimus; nec existimes te tantum hoc opus implere contra Deum fuisse aggressum?
PL 13, 950A彼は、これほどの罪の被告たちを剣で打った。我々はあなたを言葉でさえ傷つけるべきでなかったというのか。ところで、この箇所でも、神の町に、主の家に、その神殿に、あなたの冒瀆仲間であるあの王たちが偶像崇拝を持ち込んだことを、あなたは見ているか。それを、神に最も捧げられた王ヨシヤが根絶したのである。あなたが、神に対してこの業を果たそうと企てたのは、あなただけだと考えてはならない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.110
Noli itaque dicere: Si male agerem, jam in me Deus dedisset vindictam; sed potius obsecro videas captum te detineri a diabolo, in ejus te degere potestate, sicuti et illi reges, quorum operam Josias persecutus est rex.
PL 13, 950Aだから、「もし私が悪をなしているのなら、すでに神は私に報復を下していたはずだ」と言ってはならない。むしろ、あなたが悪魔に捕えられて引き留められ、その支配のもとで暮らしているのを、見てほしい。ヨシヤ王がその業を討った、あの王たちがそうであったのと同じように。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.111
Cur blasphemias exsecremur tuas, cur resistamus iniquis conspirationibus tuis, videmur tibi esse injuriosi: sic et Judaeis, quorum imitatores estis, videbantur contumeliosi, superbi sanctissimi prophetae, beatissimique apostoli.
PL 13, 950B我々があなたの冒瀆を呪い、あなたの不正な共謀に抵抗するので、我々はあなたに不当を働く者に見える。あなたがその模倣者であるユダヤ人たちにも、最も聖なる預言者たちと福者なる使徒たちは、そのように、侮辱的で高慢に見えたのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.112
In libro Amos prophetae: Et misit, inquit (Amos. VII, 10) , Amasias sacerdos in Bethel ad Hieroboam regem Israel, dicens: Conventum facit adversum me Amos in media domo Israel: non poterit terra sufferre verba ejus.
PL 13, 950B預言者アモスの書に〔こうある〕(アモス7:10)。「ベテルの祭司アマツヤは、イスラエルの王ヤロブアムのもとに人を遣わして言った。『アモスはイスラエルの家のただ中で、私に対して陰謀を企てています。この地は彼の言葉に耐えることができません。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.113
Propter quod haec dicit Amos: In gladio morietur Hieroboam, Israel autem captivus ducetur a terra sua. Et dixit Amasias ad Amos: Vade, discede in terram Juda, et ibi commorare, et ibi prophetabis.
PL 13, 950B「『それゆえ、アモスはこう言っています。〈ヤロブアムは剣で死に、イスラエルは自分の地から捕らわれて連れ去られる〉』。アマツヤはアモスに言った。『行け、ユダの地へ退き、そこにとどまって、そこで預言せよ。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.114
In Bethel autem jam non adjicies prophetare, quia sanctificatio regis est, et domus regni erit.
PL 13, 950C「『ベテルでは、もはや預言し続けてはならない。そこは王の聖所、王国の家だからである』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.115
Et respondit Amos, et dixit ad Amasiam: Non eram propheta, neque filius prophetae sum ego, sed pastor eram caprarum vellicans, et assumpsit me Dominus de ovibus: et dixit ad me: Vade prophetare in plebem meam Israel.
PL 13, 950C「アモスは答えてアマツヤに言った。『私は預言者ではなく、預言者の子でもない。私は山羊の牧者で、〔果実を〕摘む者であったが、主は羊の群れのうちから私を取り、私に言った。〈行って、私の民イスラエルに預言せよ〉と。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.116
Et nunc audi verbum Domini: Tu dicis: Non prophetabis in Israel, et non congregabitur in domo Jacob.
PL 13, 951A「『今、主の言葉を聞け。汝は言う、〈イスラエルで預言してはならない。ヤコブの家で〔人々が〕集められてはならない〉と。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.117
Propter hoc haec dicit Dominus Deus: Uxor tua in civitate prostabit, et filii tui et filiae tuae gladio decident, terra tua funiculo metebitur, et tu in terra immunda morieris, Israel autem captivus ducetur a terra sua.
PL 13, 951A「『それゆえ、主なる神はこう言う。汝の妻は町で身を売り、汝の息子たちと娘たちは剣で倒れ、汝の土地は縄で分けられ、汝は汚れた地で死に、イスラエルは自分の地から捕らわれて連れ去られる』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.118
Cum haec esse facta videris ab eo, qui veritatem et correptionem populo suo erranti voluerat nuntiari, cur dicas nos insolentes, cur contumeliosos, quia quae sunt erratico tibi vera dicamus? quia non tuam audiamus vocem dicentem, Nolite credere sicuti crediderunt patriarchae, prophetae, apostoli, ac martyres, sed credite quomodo tradiderit Arius?
PL 13, 951Aこれらのことが、自分の民が道を誤っているとき、真実と戒めを知らせようとした者によってなされたのを、あなたは見ているのに、なぜ我々を無礼だ、侮辱的だと言うのか。道を誤っているあなたに、真実を語るからか。あなたの声が「族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちが信じたとおりに信じてはならない。アレイオスが伝えたとおりに信じよ」と言うのを、我々が聞き入れないからか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.119
In quibus rebus apud te superbi invenimur? nisi in hoc quod sacrilegia tua exsecremur, praeceptaque tua ut gladios atque venena vitemus.
PL 13, 951B我々がどの点で、あなたの目に高慢と映るのか。あなたの冒瀆を呪い、あなたの命令を、剣や毒を避けるように避けることにおいてほかにない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.120
Non hoc factum a nobis est primum: omnes illi, qui jam Deo placuerunt hanc tenentes fidem, quam nos praedicamus, istud fecerunt; nemo mortem timuit suscipere pro Deo ex ejus servis, nemo famulorum ejus cogitavit tormentorum genera quae a vobis inferuntur tyrannis, sed illius praecepta ante oculos habuit.
PL 13, 951Bこれは、我々が初めてすることではない。我々が宣べ伝えるこの信仰を保って、すでに神の気に入った者たちはみな、これをしたのである。神の僕たちのうち誰一人として、神のために死を引き受けることを恐れず、誰一人として、諸君僭主が加える種々の責め苦を思い煩わず、ただ神の戒めを目の前に置いた。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.121
Sic Tobias gloriosus praecipuus invenitur factus apud Dominum, dum non comperditi tui regis timet edictum, sed solum totum potentem Deum.
PL 13, 951Bこのようにして、栄えあるトビトは、あなたと同じく滅びたあの王〔底本は comperditi tui regis。「ともに滅びた」の意と取った〕の勅令を恐れず、ただ全能の神のみを恐れたとき、主のもとで格別な者とされたと分かる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.122
Haec ita esse ipsi crede Tobiae dicenti: Ubi venit Sennacherim rex, de Judaea fugiens (Tob. I, 21) propter defensionem quam fecit ex illis Dominus, propter blasphemias illius quae blasphemavit, et occidit in ira sua multos ex filiis Israel: ego autem corpora illorum involabam, et sepeliebam: et renuntiatum est regi, quoniam sepelio, et quaerebat ut occideret me.
PL 13, 951Bこれがそのとおりであることを、トビト自身が言う言葉に信じよ。「センナケリブ王がユダヤから逃げ帰って来たとき(トビト記1:21)、主が彼らに対して行った守りのゆえに、また彼がした冒瀆のゆえに、彼は怒りに任せてイスラエルの子らの多くを殺した。私は彼らの遺体をひそかに運び去って葬った。王に、私が葬っていると告げられ、王は私を殺そうと探した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.123
Ego autem fugi, et direpta est omnis substantia mea, et nihil mihi remansit plus quam uxor mea Anna, Tobias filius meus. Et contigit post dies quadraginta quinque, occiderunt regem illum filii ejus, et regnavit Arcedonossar filius ejus pro eo illic.
PL 13, 951C「私は逃げ、私の財産はすべて奪われ、妻アンナと息子トビアのほかには何も私に残らなかった。四十五日ののち、あの王を息子たちが殺し、その子アルケドノサルがそこで彼に代わって王となった。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.124
Et cum venissem in domo mea, et reddita est mihi uxor mea Anna, et filius meus Tobias. In Pentecoste die festo nostro, qui est sanctus ex septimanis, factum est mihiprandium bonum (Tob. II, 1) , et discubui ut pranderem, et posita est mihi mensa, et vidi pulmentaria quamplurima, et dixi Tobiae filio meo: Vade et adduc quemcumque pauperem inveneris ex fratribus nostris qui sunt captivi in Ninive, qui tamen in mente habent Deum in toto corde suo; hunc adduc; et manducet pariter mecum hoc prandium: ecce sustineo te, fili, donec venias.
PL 13, 952A「私が家に帰ると、妻アンナと息子トビアが私に戻された。我々の祝日である五旬祭、七週のうちの聖なる日に、私にごちそうが整えられ〔底本は mihiprandium。mihi prandium と読む〕(トビト記2:1)、私は食事をしようと席に着いた。食卓が私の前に置かれ、私は多くの料理を見て、息子トビアに言った。『行って、ニネベに捕らわれている我々の兄弟のうちで、おまえが見つけた貧しい者を誰でも連れて来なさい。ただし、心をつくして神を思っている者を。その者を連れて来て、私とともにこの食事を食べさせなさい。見よ、わが子よ、おまえが来るまで私は待っている』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.125
Et exiit Tobias inquirere aliquem pauperem captivum ex fratribus nostris, et reversus dixit mihi: Pater. Et dixi: Quid est, fili? Et dixit mihi: Ecce unus de natione nostra occisus laqueo circumdato, projectus est.
PL 13, 952A「トビアは、我々の兄弟のうちで貧しい捕らわれ人を探しに出て行き、戻って来て私に言った。『父よ』。私は言った。『どうしたのか、わが子よ』。彼は私に言った。『見よ、我が民の一人が、首に縄を巻かれて殺され、投げ捨てられています』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.126
Et exii relicto prandio meo, antequam aliquid ex illo gustarem; et tollo illum de platea in unum locum apud me, donec sol occiderét, ut illum sepelirem: et revérsus lavi, et manducavi prandium meum cum luctu, et rememoratus sum sermonum prophetae Amos, quos locutus est in Bethel, dicens: Converténtur dies festi vestri in luctum, et omnia cantica vestra in lamentationem: et lacrymatus sum.
PL 13, 952B「私は食事を放って出て行き、少しも味わわないうちに、彼を広場から取り上げて、日が没するまで私の家の一か所に置いた。葬るためである。戻って身を洗い、悲しみとともに食事をし、預言者アモスがベテルで語った言葉を思い出した。『汝らの祝日は悲しみに変わり、汝らの歌はすべて嘆きに変わる』。私は涙を流した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.127
Et postquam sol occidit, abii et fodi, et sepelivi illum: et omnes proximi mei deridebant me dicentes: Quomodo non timet hic homo? jam enim inquisitus est hujus rei caussa ut interficeretur, et fugit, et iterum sepelire coepit mortuos.
PL 13, 952B「日が没してから、私は出て行って穴を掘り、彼を葬った。私の隣人たちはみな私を嘲って言った。『この男は恐れないのか。すでにこの件のゆえに殺そうとして探されたのに、逃げて、またもや死者を葬り始めた』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.128
Cum conspicias itaque Dei servos non vestram crudelitatem tyrannorum semper timuisse, ac nunc timere posse, sed praecepta cogitasse Domini ac cogitare, quomodo tu nos dignaris petulantes judicare? nempe quia faciente Deo tuam calcemus ut lutum potentiam: hoc non faciunt vires nostrae, sed tribuit illius misericordia quem exsecrari dignaris in nobis.
PL 13, 952Bそれゆえ、神の僕たちは、諸君僭主の残酷さをつねに恐れたことはなく、今も恐れるはずがなく、主の戒めを心にとめてきたし今も心にとめているのを、あなたは見ているのに、なぜあなたは我々を無礼だと判断するのか。ほかでもない、神がそうさせるので、我々があなたの権力を泥のように踏みつけるからである。これは我々の力がするのではなく、あなたが我々のうちで呪っているその神のあわれみが与えるのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.129
Dicit Deus ad Ezechielem prophetam (Ezech. II, 3) : Fili hominis, mitto te ad domum Israel, quia amaricaverunt me ipsi, et patres eorum usque in hodiernum diem.
PL 13, 952C神は預言者エゼキエルに言う(エゼキエル2:3)。「人の子よ、私は汝をイスラエルの家に遣わす。彼らは、また彼らの父祖たちは、今日に至るまで私を苦しめてきたからである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.130
Et dices ad illos: Haec dicit Dominus: Si audierint aut trepidaverint quoniam domus amaricans est, et cognoscent quoniam propheta es tu in medio eorum: et tu, fili hominis, ne timueris eos, neque trepidaveris a facie eorum, quoniame ffuriabuntur, et concurrent super te in circuitu, et in medio scorpionum tu inhabitas; sermones eorum ne timueris, et a facie eorum ne trepidaveris, quoniam domus amaricans est: et loquéris verba mea ad eos, si forte audierint vel expaverint quoniam domus amaricans est.
PL 13, 953A「汝は彼らに言え。主はこう言う、と。彼らが聞くか、あるいは恐れるかもしれない。彼らは苦しめる家だからである。そして彼らは、汝が彼らのただ中の預言者であることを知るであろう。人の子よ、汝は彼らを恐れてはならず、その顔の前でおののいてはならない。彼らは猛り立ち〔底本は quoniame ffuriabuntur。quoniam effuriabuntur と読み、「猛り立つ」と取った〕、汝のまわりに押し寄せ、汝はさそりのただ中に住むからである。彼らの言葉を恐れてはならず、その顔の前でおののいてはならない。彼らは苦しめる家だからである。汝は私の言葉を彼らに語れ。もしかすると、彼らは聞き、あるいはおののくかもしれない。彼らは苦しめる家なのだから」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.131
Contumaces videmur tibi, ut iste Deo soli dicatus videbatur propheta illis, quorum tu tenebras sequeris; nempe hinc Ezechiel propheta apud Judaeos coapostatas tuos contumax, hinc superbus regibus videbatur Israel, quia Domini impleret mandata, qui eisdem loqueretur quae praecepisset eum loqui Deus.
PL 13, 953A我々があなたに反抗的に見えるのは、ただ神にのみ捧げられたこの預言者が、あなたがその闇に従っている者たちに、そう見えたのと同じである。まさしくこのゆえに、預言者エゼキエルは、あなたと同じく背教したユダヤ人たちのもとで反抗的に、またイスラエルの王たちにとって高慢に見えたのである。彼は主の戒めを果たし、神が語れと命じたことを彼らに語ったからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.132
Recte nos superbos appellas, nos, per quos omnia praecepta sua voluit ad populorum credentium perferri notitiam: recte, inquam, insolentes designas nos Dei antistites, si nos ea tibi dicamus, quae voluerit Deus dici ad vos.
PL 13, 953B我々を高慢と呼ぶのは当然である。神が、すべての戒めを信じる民の知るところとなるよう用いることを望んだ、その我々を。神が諸君に告げさせようとしたことを、我々があなたに言うのなら、我々神の司教を無礼だと名指しするのは当然だと、私は言う。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.133
Odis amantes te, persequeris bene tibi cupientes, sed non metuere possumus frendores carnificinae tuae.
PL 13, 953Bあなたはあなたを愛する者を憎み、あなたに善を願う者を迫害する。だが、我々はあなたの死刑執行の歯ぎしりを恐れることはできない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.134
Audis etenim Dominum dicere: Et tu, fili hominis, ne timueris eos, neque trepidaveris a facie eorum, quoniam effuriabuntur, et concurrent super te, et in medio scorpionum tu habitas: sermones eorum ne timueris, a facie eorum ne trepidaveris, quoniam domus amaricans est (Ibid. 6) .
PL 13, 953B事実、あなたは主がこう言うのを聞いている。「人の子よ、汝は彼らを恐れてはならず、その顔の前でおののいてはならない。彼らは猛り立ち、汝に押し寄せ、汝はさそりのただ中に住むからである。彼らの言葉を恐れてはならず、その顔の前でおののいてはならない。彼らは苦しめる家だからである」(エゼキエル2:6)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.135
Non, inquam, possumus metuere minas imperii tui, quia nullae sunt vires tuae scorpiaces adversum nos, quos Dei virtute tegi cernas, quorum esse defensorem ac protectorem Deum advertas.
PL 13, 953Bあなたの統治の脅しを、我々は恐れることができない、と私は言う。さそりのようなあなたの力は、我々に対して何の力もないからである。我々が神の力に覆われ、神が我々の守り手、保護者であることを、あなたは見て取っているはずである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.136
Non itaque cessabimus tibi Domini ingerendo praecepta, illi solimet uni servantes timores, qui dicit: Fili hominis (Ib. III, 4) , ingredere ad domum Israel, et loquere sermones meos ad eos, quoniam non ad populum alti sermonis tu mitteris ad Israel, neque ad populos multos aliae vocis aut aliae linguae, neque graves qui sint in lingua, quorum non audies sermonem: et si ad tales misissem te, illi forsitan audissent sermones tuos: domus autem Israel nolent audire te, quoniam nolunt audire me, quoniam tota domus Israel contentiosi sunt, et duri corde.
PL 13, 953Cそれゆえ、我々は主の戒めをあなたに突きつけることをやめない。ただ一人、こう言う神にのみ、恐れを捧げながら。「人の子よ」(エゼキエル3:4)、「イスラエルの家に入り、私の言葉を彼らに語れ。汝は、難解な言葉の民に遣わされるのではなく、ほかの声やほかの言語の多くの民、言葉の重い者たち、その言葉を汝が聞き取れない者たちに遣わされるのでもない。もし私がそのような者たちに汝を遣わしていたなら、彼らはおそらく汝の言葉を聞いただろう。だがイスラエルの家は汝に聞こうとしない。私に聞こうとしないからである。イスラエルの家はみな争いを好み、心がかたくなである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.137
Et ecce dedi faciem tuam potentem adversus facies eorum, et constantiam tuam confortabo adversus contentionem eorum, et eris semper firmior petra, ne timueris ab eis, neque expaveris a facie eorum, quoniam domus amaricans est.
PL 13, 953C「見よ、私は汝の顔を、彼らの顔に向かって強くした。汝の堅固さを、彼らの争いに向かって強める。汝は常に岩よりも堅くあろう。彼らを恐れてはならず、その顔の前でおののいてはならない。彼らは苦しめる家だからである」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.138
Metuere te quis poterit nostrum, quos videas potentia Dei solidatos atque firmatos ad tuam contumaciam retundendam fixo gradu stare contra tuam rabiem, immobiles ut saxa mole solent robusta aequor contra tumidum?
PL 13, 953D我々の誰が、あなたを恐れることができようか。我々が神の力に固められ、堅くされて、あなたの反抗をはね返すために、盛り上がる海に向かって、堅牢な巨岩が動かずにいるように、あなたの猛りに向かって固い足取りで立っているのを、あなたは見ているというのに。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.139
Hinc nos judicas hostes tuos, quia te urgeamus Dei fieri servum ex scorpione. Nunc etenim unum te esse ex scorpionibus non poterit dubitari ex illis, dictum de quibus audisti prophetae a Domino: Et tu, fili hominis, ne timueris neque trepidaveris a facie eorum, quoniam effuriabuntur, et concurrent super te in circuitu, et in medio scorpionum tu habitas (Ib. II, 6) .
PL 13, 954Aそれゆえあなたは我々を自分の敵と判じる。さそりから神の僕となるよう、あなたに迫るからである。いまや、あなたがさそりの一人であることは疑いえない。主が預言者に言うのをあなたが聞いた、あの者たちのうちの一人である。「人の子よ、汝は彼らを恐れてはならず、その顔の前でおののいてはならない。彼らは猛り立ち、汝のまわりに押し寄せ、汝はさそりのただ中に住むからである」(エゼキエル2:6)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.140
Hinc tibi injuriosi sumus, quia videas te a nobis scorpium vocari. Si non te esse scorpium dixisset Deus, merito me diceres contumeliosum: nunc vero actibus te tuis manifestas esse scorpium, et es frustra clamitans contumeliam te pati a nobis, Deus te scorpium esse dicit, et mihi irasceris cur te eo vocem nomine?
PL 13, 954Aそれゆえ我々はあなたに不当な者だというのは、あなたが、自分が我々からさそりと呼ばれるのを見るからである。もし神があなたをさそりではないと言っていたのなら、私を無礼だとあなたが言うのも当然だろう。だが実際には、あなたは自分の行いによって、さそりであることを明らかにしている。我々から侮辱を受けていると叫ぶのは、むなしい。神があなたをさそりだと言っているのに、なぜその名であなたを呼ぶのかと、私に怒るのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.141
Quae haec contumelia est, si dicatur tibi: Nisi te verteris ad Deum, eris semper unus ut nunc es ex scorpionibus, ex vastissimis unus inimicis Dei?
PL 13, 954A「神に立ち返らないなら、あなたは今のとおり、さそりの一人、神の最も恐るべき敵の一人であり続けるであろう」とあなたに言われることが、どうして侮辱であろうか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.142
Percurre reliqua Ezechiel prophetae, et aude me dicere insolentem, superbum, contumeliosum, contumacem: Et factum est (Ib. III, 16) verbum Domini ad me dicens: Fili hominis, ecce dedi te speculatorem domus Israel, et audies de ore meo sermonem, et comminaberis eis a me in eo quod dicam ad sceleratum: morte morieris: et non distinxisti illi, neque locutus es, ut distingueres scelerato avertere a viis suis, ut vivat, ille sceleratus in injustitia sua morietur, et sanguinem ejus de manu tua inquiram: et tu si distinxeris scelerato, et non aversatus fuerit ab scelere suo, et via sua, sceleratus ille in injustitia sua morietur, et tu animam tuam liberabis: et in eo, in quo adversatur justus a justitiis suis, et faciet delictum: et dabo tormentum in facie ejus, ipse morietur, quoniam non distinxisti illi, et in peccatis suis morietur, eo quod non sint in memoriam justitiae ejus, et sanguinem ejus de manu tua exquiram: tu autem si distinxeris justo ne derelinquat, et ipse non derelinquat, justus ille vivens vivet, quoniam distinxisti illi, et tu animam tuam salvabis.
PL 13, 954B預言者エゼキエルの残りの部分をも読み通して、そのうえで、私を無礼、高慢、侮辱的、反抗的だと、あえて言ってみよ。「主の言葉が私に臨んだ」(エゼキエル3:16)。「人の子よ、見よ、私は汝をイスラエルの家の見張りに立てた。汝は私の口から言葉を聞き、私に代わって彼らに警告せよ。私が悪人に向かって〈汝は必ず死ぬ〉と言うとき、汝が彼に告げず、その悪人が命を得るよう、悪人にその道から離れるよう警告しなかったなら、その悪人は自分の不義のうちに死ぬ。だが彼の血を、私は汝の手から求める。汝が悪人に警告したのに、彼がその悪と道から離れなかったなら、その悪人は自分の不義のうちに死に、汝は自分の魂を救う。また、義人がその義から背を向けて罪を犯すとき、私は彼の顔の前に苦しみを置く。彼は死ぬ。汝が彼に警告しなかったからである。彼は自分の罪のうちに死ぬ。彼の義は思い起こされないからである。そして彼の血を、私は汝の手から求める。だが汝が義人に、罪を犯さぬよう警告し、彼も罪を犯さないなら、その義人は必ず生きる。汝が彼に警告したからである。汝は自分の魂を救う」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.143
Quid, Constanti, dicis ad haec? tacendumne sacerdotibus Dei erit, et mandata celare divina eis? An dignum est aperire tibi cuncta praecepta Domini? omnem voluntatem perferemus ne Dei ad vos nobis commissos? an eam ad nosmet jugulandos vobis fraudabimur?
PL 13, 954Cコンスタンティウスよ、これについて何と言うか。神の司教たちは黙るべきなのか、神の戒めを彼らに隠すべきなのか。それとも、主のすべての戒めをあなたに明かすのがふさわしいのか。我々は、神の意志のすべてを、我々に委ねられた諸君のもとに運ぶのか。それとも、我々自身が殺されるために、それを諸君に対して差し控えるのか〔fraudabimur の語義は定かでない。「差し控える」と取った〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.144
Sanguinem etenim tuum dicit Dominus requisiturum a me: quinimmo si non obedieris Deo, cujus nos tibi ingerimus divina monita, tu in tuo morieris sceleratus scelere, et a nobis jam non requiretur salus animae tuae; quoniam quidem minis tuis non fuerimus territi, sed solum timuerimus eum, qui praeter se neminem mandarit timendum; quoniam quidem ut temet eriperes a nefandis semitis tuis, in nomine Domini Dei conveniremus.
PL 13, 954C事実、主は、あなたの血を私から求めると言う。いやそれどころか、我々がその神的な警告をあなたに突きつけている神に、あなたが従わないなら、あなたは自分の悪の中で悪人として死に、あなたの魂の救いは、もはや我々から求められることはない。我々があなたの脅しに怯えず、自分のほかの誰をも恐れるようには命じなかったその神だけを恐れ、あなたが自分を忌まわしい小道から救い出すよう、主なる神の名において、あなたと会ったのだからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.145
Ne tibi imperatori viderer facere contumeliam, quid me agere oportuit tempore, quo te judico natum ad nos Dei servos a via vertendos veritatis?
PL 13, 954D皇帝であるあなたに侮辱を加えていると見られないために、私は何をすべきだったのか。あなたが、神の僕である我々を真理の道から逸らすために生まれた者だと私が判断する、そのような時に。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.146
Cum in Nabuchodonosor Holofernem virtutis suae principem misisset, et Jerusalem obsideret, quid orat Judith Deum? nempe ut destrueret inimicos Israel. Numquid dixit: Custodi insurgentes adversus domum tuam?
PL 13, 955Aというのも、ネブカドネツァルが、自分の軍勢の長ホロフェルネスを遣わしてエルサレムを包囲させたとき〔底本は Cum in Nabuchodonosor。ミーニュの脚注は、ラティニウスの読み Cum enim を正しいとする。これに従い、ネブカドネツァルを主語と解した〕、ユディトは神に何を祈ったか。ほかでもない、イスラエルの敵を滅ぼしてほしいと祈った。彼女は「汝の家に逆らって立つ者たちを守れ」と言っただろうか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.147
Domine Deus patris mei Simeon, qui dedisti gladium in ultione alienigenarum, qui violaverunt vulvam virginis in coinquinationem, et denudaverunt femur in consummationem, et coinquinaverunt matricem in improperium: dixisti enim: Non sic erit, et fecisti; propter quod dedisti principes eorum in occisionem, et torum eorum qui accepit dilectam in sanguinem, et percussisti servos super potentes, super thronos eorum: et dedisti mulieres eorum in praedam, et filias in captivitatem, et omnem praedam in divisionem filiorum dilectorum, qui zelaverunt zelum tuum, et abominaverunt coinquinationem generis tui, et invocaverunt te in adjutorium tuum: Deus meus exaudiet me viduam.
PL 13, 955A「我が父シメオンの神、主よ。汝は、異邦人への報復に剣を与えた。彼らは乙女の胎を汚すために犯し、腿をあらわにして破滅を企て、胎を辱めのために汚した。汝は『そうであってはならない』と言い、そして〔そのとおりに〕行った。それゆえ汝は彼らの首長たちを殺戮に渡し、愛された女を受け入れた彼らの寝床を血に渡し、僕たちを、力ある者たちとともに、彼らの王座の上で打った。彼らの女たちを略奪に、娘たちを捕囚に、すべての略奪物を、汝の熱情に熱情を燃やし、汝の民の汚されることを忌み、汝に助けを呼んだ愛された子らの分け前に渡した。我が神は、やもめの私に聞き入れる〔この節は本文が崩れているらしく、語順どおりに訳した。ミーニュの脚注は、古ラテン語訳などの異読として「汝に助けを」を「自らの助けに」、「聞き入れる」を「聞き入れよ」とする読みなどを挙げる〕。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.148
Tu enim fecisti priora eorum cum illis, et illa postea, et nunc, et quae supervenientia. Omnes enim viae tuae paratae, creatura tua in providentia.
PL 13, 955B「汝こそが、彼らの先のことを彼らとともに行い、またその後のこと、いまのこと、さらにこれから来ることを行った。汝のすべての道は備えられ、汝の被造物は汝の摂理のうちにあるからである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.149
Ecce enim Assyrii repleti sunt in virtute sua, et exaltati sunt in equo et ascensore, et gloriati sunt in brachio peditum, speraverunt in clypeis, et tenso arcu, et fundibulis, et nescierunt quoniam tu es Dominus, qui conteres bella, Dominus nomen est tibi.
PL 13, 955B「見よ、アッシリア人は自分の力に満ち、馬と騎手に高ぶり、歩兵の腕を誇り、盾と、張った弓と、石投げ器に頼った。そして、汝が戦いを砕く主であることを知らなかった。主というのが汝の名である。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.150
Tu projice illorum vires, aeterne, contere illorum plenitudinem virtute tua, et deduc eorum tenacitatem in ira tua: cogitaverunt enim frustrare sancta tua, coinquinare tabernaculum requietionis tuae, nominis honorifici tui, apprehendere ferro cornu altaris tui.
PL 13, 956A「永遠なる者よ、汝は彼らの力を投げ捨てよ。汝の力で彼らの満ちあふれを砕け。汝の怒りで彼らの頑強さを引き下ろせ。彼らは、汝の聖所を無にし、汝の安息の幕屋、汝の栄えある名の幕屋を汚し、汝の祭壇の角を剣でつかもうと考えたからである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.151
Respice in fastigio eorum: da in manu mea viduae quam cogitavi virtutem, et percute os eorum labiis persuasionis meae in principe, et principem super servum suum: quassa substantiam ejus in manu viduae.
PL 13, 956A「彼らの頂を見よ。やもめである私の手に、私が思い描いた力を与えよ。私の説得の唇によって、彼らの口を、首長に向かって打て。また僕の上の首長に向かって〔打て〕。彼の力を、やもめの手で砕け〔係りが定かでない。語順どおりに訳した〕。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.152
Non enim in multitudine virtus tua, sed nec potentia, neque datum tuum in fortibus: sed humilium es Deus, infirmorum adjutorium, infirmorum susceptor, desperatorum salvator, etiam Deus patris mei, et Deus haereditatis Israel.
PL 13, 956A「汝の力は大勢にあるのではなく、汝の権勢は力ある者たちにあるのでもない。汝は卑しい者たちの神、弱い者たちの助け、弱い者たちの支え手、望みを失った者たちの救い主、また私の父の神、イスラエルの嗣業の神である。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.153
Domine dominator coelorum et terrae, creator aquarum, rex totius creaturae, exaudi obsecrationem meam, da versutiam et suasionem in vulnere, et in livorem eorum, qui adversus testamentum et domum sanctam tuam, et vertices Sion, et domui retentionis filiorum tuorum cogitaverunt dura facta super omnem gentem et tribum omnem.
PL 13, 956A「天と地の主、支配者、水の造り主、すべての被造物の王よ、私の願いを聞き入れよ。汝の契約と聖なる家、シオンの頂、汝の子らの留まる家に向かって、あらゆる民族、あらゆる部族の上に厳しい行いを企てた者たちの傷と打ち傷に、巧みな策と説得を与えよ。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.154
Sciant quia tu es Deus universae potestatis et virtutis, et non est altus defensor generis Israel praeter te (Judith. IX, 2 et seq.) . Quid ad haec prudens mens tua sentire dignabitur?
PL 13, 956B「彼らに知らせよ。汝があらゆる権能と力の神であり、イスラエルの民族に、汝のほかに高き守り手はいないことを」(ユディト記9:2以下)。これについて、あなたの賢明な心は何を思うのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.155
Numquidnam poteris dicere post hanc Deo fusam contra religionis hostes obsecrationem, quod enim nos malo ordine te contra nitamur, quia dicamus tibi, Aut corrige vias tuas pravas, et noli tibi in imperii tui placere potentia, aut cognosce ad nihilum te perventurum?
PL 13, 956B宗教の敵に対して神に注がれたこの祈りを聞いたのちに、あなたは言えるだろうか。我々が不当な仕方であなたに逆らおうとしているのは、あなたに「あなたの曲がった道を正せ。そして帝国の力に自ら満足するな。さもなければ、自分が無に帰することを知れ」と言うからだ、と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.156
Quid aliud nos hodie facimus Dei servi, ejus divinae magnitudinis sacerdotes, nisi quae fecerunt illi, quorum cupimus inveniri imitatores?
PL 13, 957A我々神の僕たち、その神的な偉大さの司教たちは、今日、ほかに何をしているというのか。我々がその模倣者と見いだされたいと願う者たちがしたことのほかに。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.157
Puto etenim dignum esse non derelinquere populos nobis commissos in tanta hac a te illata persecutione, sed eos hortari, quod enim potens sit cujus sumus nos eripere de inimicorum suorum manibus, non esse te metuendum hostem Dei domus; advertendum quod sis nihil, quia videlicet noster Deus ac Dominus omnia potens ad nihilum redacturus sit omnia contra ejus domum instituta impia tua conamina.
PL 13, 957Aというのも、我々に委ねられた民を、あなたが加えたこの大きな迫害のさなかに見捨てず、むしろ彼らを励ますことが、ふさわしいと私は思うからである。すなわち、我々が属している者〔神〕は、その敵どもの手から我々を救い出すことができるのだから〔ミーニュの脚注は、quod enim をルキフェルがしばしば quia(…だから)の意で用いる言い回しとし、以下を励ましの内容と解する。ガッリャルディは quod cum potens sit Deus と読むことを提案する〕、神の家の敵であるあなたを恐れるには及ばない、あなたが無であることに気づくべきである、と。我々の神にして主は、すべてに力ある者として、神の家に逆らってあなたが企てた不敬なもくろみのすべてを、無に帰せしめるからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.158
Quae hic tibi injuria fit a nobis? quae ingeritur Imperatori Romano contumelia ab antistitibus Dei vivi, si ut aut vitam aeternam habeas rogaris aut dicatur tibi propterea quod contra Dei susceperis arma domum, nisi te correxeris, ingenti exitio sis interiturus?
PL 13, 957Bここで我々があなたにどんな害を加えているというのか。生ける神の司教たちがローマ皇帝にどんな侮辱を浴びせているというのか。あなたが永遠の生命を得るようにと求め、あるいは、あなたが神の家に対して武器を取ったがゆえに、改めなければ大きな破滅によって滅びることになると、あなたに告げたとしても、それが侮辱なのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.159
Qua etenim de re tibi cunctorum Dei domus inimicorum proferimus interitum? nisi ut aut metu Dei territus temet mutes, aut cum temet in aeternum esse feceris punitum, nos securi ex omni triumphemus parte; quia et tuus sanguis a nobis non possit a Deo requiri, et quia interitum adversariorum ecclesiae ejus viderimus.
PL 13, 957B我々が神の家の敵どもすべての滅びをあなたに告げるのは、何のためか。あなたが神への畏れに打たれて自ら改めるか、あるいは、あなたが自らを永遠の刑罰に定めてしまうなら、我々があらゆる点で安んじて勝利を祝うためにほかならない。神が我々の手にあなたの血を求めることはありえず、また我々は、神の教会の敵どもの滅びを目にしたことになるからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.160
Persevera denique in hac tua injustitia, et invenies quae te pro tantis consequitur meritis. Superbia inflatus est, inquis, Lucifer; quia vera tibi dicat.
PL 13, 957Bそれならば、あなたのその不正に居座り続けるがよい。そうすれば、あなたがこれほどの功に応じて受けるものを知るであろう。ルキフェルは思い上がりで膨れている、とあなたは言う。あなたに真実を告げるからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.161
Quid me jubebas facere tempore isto, quo tu antichristi praecursor ad nos interficiendos arma contra Dei levasti domum? tempore quo exstitisti unici Filii Dei negator? Taceremne? et te lupum venientem ad Dei vastandum gregem sinerem?
PL 13, 957Bあなたは、この時にあって私に何をせよと命じていたのか。あなたが反キリストの先駆けとして、我々を殺すために神の家に向けて武器を上げた、この時に。あなたが神の独り子を否む者として現れた、この時に。黙っていよというのか。あなたが狼として神の群れを荒らしに来るのを、そのままにせよというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.162
An dignum fuisse censes obviam pastores tibi iremus siccis parato faucibus ad nosmet nobiscum commissos transvorandos?
PL 13, 957Cそれとも、我々牧者が、渇いた喉をして待ち構えるあなたのもとへ出向いて、我々自身と、我々に委ねられた者たちを丸呑みにさせるのが、ふさわしかったと考えるのか〔底本は『obviam pastores tibi iremus』で構文が崩れている。「…出向いて〔…させるのが〕」と補って解した〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.163
Magnalium fuerat satis, ut mulier ista Deo cupiens placere Judith manu interimeret sua hostem, et nos ne quidem verbo tibi a Domino restitissemus instituti pastores?
PL 13, 957Cあの女ユディトは神に喜ばれようとして、自らの手で敵を討った。それで十分な偉業であった〔底本『Magnalium fuerat satis』の係りは定かでない。このように取った〕。主によって立てられた牧者である我々が、あなたに言葉ですら逆らわなかったというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.164
Dicit Dominus in Evangelio (Joan. X, 11) : Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus: qui mercenarius est, et non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et relinquit oves, et fugit; et lupus rapit illas et dispergit, quoniam mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus.
PL 13, 957C主は福音書で言う(ヨハネ10:11)。「良い牧者は羊のために自らの命を捨てる。雇い人は牧者ではなく、羊が自分のものでないので、狼が来るのを見ると羊を捨てて逃げる。そして狼は羊を奪い、散らす。彼は雇い人であって、羊のことは彼に関わりがないからである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.165
Quid itaque nobis erat gerendum, ne tibi contumeliosi exstitisse videremur? Cognovimus te lupum, vidimus ad oves te tetendisse Domini manus, conspeximus te uno tempore conatum laniare cunctos Domini invocantes nomen.
PL 13, 958Aそれでは、あなたに無礼だと見られないために、我々は何をすべきだったのか。我々はあなたが狼だと知り、あなたが主の羊に向かって手を伸ばしたのを見、主の名を呼ぶすべての者を一度に引き裂こうとあなたが企てたのを認めたのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.166
Numquidnam fuerat dignum non pastores, sed mercenarios exhibere nos? Petro dicit beato: Pasce agnos meos (Ib. XXI, 16) . Et iterum: Pasce oviculas meas (Ibid. 17) .
PL 13, 958A牧者ではなく、雇い人であることを我々が示すのが、ふさわしかったというのか。主は祝福されたペトロに言う。「我が子羊を飼え」(ヨハネ21:16)。また重ねて、「我が小羊たちを飼え」(ヨハネ21:17)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.167
Et tu veniens lupus vis eos, qui successores exstitisse inveniuntur beato Petro, vicem gerere mercenariorum? eos quos jampridem per Jeremiam promiserat populo suo dicens: Et dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos pascentes cum disciplina: et non dixit: Dabo vobis Constantium imperatorem, qui vos possit in diaboli vertere praedam (Jer. III, 15) .
PL 13, 958Aそれなのにあなたは、狼としてやって来て、祝福されたペトロの後継者であることが認められる者たちに、雇い人の役を演じさせようというのか。この者たちこそ、かつてエレミヤを通して、神が自らの民に約束していた者である。「そして我は汝らに、我が心にかなう牧者たちを与える。彼らは教えをもって汝らを養う」。神は、「汝らに皇帝コンスタンティウスを与える。彼は汝らを悪魔の餌食に変えることができる」とは言わなかった(エレミヤ3:15)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.168
Dicas nos male agere, quia sacrilegio tuo resistamus virtute protecti Dei. Videamus quid etiam tempore, quo contyrannus tuus Antiochus persecutor nostrae religionis exstitit quid fecerint hi, qui meminerant praeter Deum neminem timendum.
PL 13, 958B我々が悪いことをしている、とあなたは言うのであろう。神の力に守られて、我々があなたの冒瀆に逆らっているからだと。では、あなたの僭主仲間アンティオコスが我々の宗教の迫害者として現れた時にも、神のほかに誰も恐れてはならないと覚えていた人々が何をしたかを見よう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.169
Sed prius est cognoscas, quae ille, cui tu similis es, scripserit; sic etenim poteris intelligere illos Dei servos, quoniam nos cupimus inveniri participes, restitisse Antiochi sacrilegio, sicut et nos tibi Deo propitio resistamus.
PL 13, 958Bだがその前に、あなたに似たその者が何を書き送ったかを、あなたは知るべきである。そうすれば、あの神の僕たちがアンティオコスの冒瀆に逆らったことを、あなたは理解できるであろう。我々は彼らの仲間として見いだされたいと願うのであり、神の恵みによって、我々も彼らと同じくあなたに逆らうのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.170
Loquitur sancta scriptura dicens in Machabaeorum primo libro: Et scripsit rex omni regno suo, ut esset universus populus unus, et relinquerent unusquisque legitima sua.
PL 13, 958B聖なる書はマカバイ記第一でこう語る。「王は全領土に書き送った。民はみな一つとなり、各人は自分の定めを捨てよと。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.171
Et receperunt omnes gentes secundum verbum regis, et multi ex Israel consenserunt simul cum illis, et polluerunt sabbatum.
PL 13, 958C「すべての異邦人は王の言葉に従って受け入れ、イスラエルの多くの者も彼らとともに同意し、安息日を汚した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.172
Et misit rex libros in manu nuntiorum Jerusalem, et civitates Judae, ut irent post legitima exterae terrae, et prohibere holocausta, et sacrificium, et libationem de sanctificatione, contaminare sabbata et dies solemnes, et polluere sanctificationem, et statuere delubra et idola, et immolare porcinam, et pecora communia, et relinquere filios suos incircumcisos, et polluere animas eorum in omni immunditia et abominatione, ita ut obliviscerentur legem, et mutarent justificationes: et quicumque non fecisset secundum verbum regis moreretur.
PL 13, 958C「王は使者たちの手に書簡を託して、エルサレムとユダの町々に送り、他国の定めに従って歩むこと、焼き尽くす捧げ物と犠牲と聖別された酒の捧げ物を禁じること、安息日と祝祭日を汚すこと、聖所を汚すこと、神殿と偶像を建てること、豚と汚れた家畜を屠ること、自分の子らに割礼を受けさせないままにしておくこと、あらゆる汚れと忌むべきことによって自分の魂を汚すことを命じた。こうして彼らが律法を忘れ、掟を変えるようにしたのである。王の言葉に従って行わない者は死なねばならなかった。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.173
Secundum omnia verba haec misit scripta universo regno suo, et fecit consideratores super populum: et mandavit civitatibus Juda immolare per civitatem et civitatem: et congregati sunt multi de populo ad eos omnes derelinquentes legem, et fecerunt mala in terra (I Machab. I, 43, seq.) .
PL 13, 959A「これらすべての言葉に従って、王は全領土に書き送り、民の上に監督官たちを置き、ユダの町々に、町ごとに屠ることを命じた。民のうちから多くの者が彼らのもとに集まった。彼らはみな律法を捨て、地で悪を行った」(マカバイ一1:43以下)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.174
Et infra (Ib. 57) : Et aedificaverunt abominationem desolationis super altare, et in civitatibus Juda in circuitu struxerunt aras; et in ostiis domorum, et in plateis incendebant: et libros legis invenerunt, et succenderunt igne conscissos, et apud quem inveniebatur liber testamenti, et si quis consentiebat legi, constitutio regis interficiebat eum.
PL 13, 959Aまた後に(マカバイ一1:57)。「彼らは祭壇の上に荒らす忌むべきものを建て、ユダの町々の周囲に祭壇を築いた。家々の戸口と広場で香をたいた。律法の書を見つけると、引き裂いて火で焼いた。契約の書が誰かのもとで見つかり、あるいは誰かが律法に従っていれば、王の布告がその者を殺した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.175
In virtute sua faciebant ad Israel, his qui inveniebantur in omni mense et mense in civitatibus; et quarta et vicesima mensis sacrificabant super aram, quae erat super altare: et mulieres quae circumciderant natos suos, interficiebant secundum praeceptum: suspendebant infantes a cervicibus eorum, et in domos eorum, et eos qui circumciderant eos: et multi in Israel obtinuerunt, et confirmati sunt in eis, ut non manducarent communia, et susceperunt mori, ut non polluerentur escis, et non profanarent testamentum sanctum.
PL 13, 959B「彼らはイスラエルに対し、自らの力で事を行った。毎月、町々で見いだされた者たちに。そして月の二十四日に、祭壇の上にある祭壇の上で犠牲を捧げた。我が子に割礼を施した女たちを、命令に従って殺した。幼子たちをその首から吊るし、その家の者たちと、彼らに割礼を施した者たちも〔殺した〕。イスラエルの多くの者は踏みとどまり、汚れたものを食べないと固く決め、食物によって汚されないために死を受け入れ、聖なる契約を冒瀆しなかった〔底本の本文は崩れており(『in virtute sua faciebant ad Israel』『super aram, quae erat super altare』『et in domos eorum』)、刷られたまま逐語に訳し、補いを〔〕で示した〕。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.176
Et facta est ira magna super Israel nimis in diebus illis. Et (Ibid. II, I) surrexit Matathias filius Joannis Simeonis, sacerdos filiorum Joarib ab Jerusalem, et huic filii quinque.
PL 13, 960A「その日々、イスラエルの上に大きな怒りが甚だしく臨んだ。」そして(マカバイ一2:1)、「エルサレムから来たヨアリブの子らの祭司、シメオンの子ヨハネの子マタティアが立ち上がった。彼には五人の子があった。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.177
Et infra (Ibid. 6) : Et viderunt blasphemias quas faciebant in Juda et in Israel, et dixit: Heu me, ut quid istud factus sum videre contritionem populi mei, contritionem sanctae civitatis, et sederunt illic cum daretur in manu inimicorum sanctificatio in manu exterorum?
PL 13, 960Aまた後に(マカバイ一2:6)。「彼らはユダとイスラエルで行われていた冒瀆を見た。そして彼は言った。ああ、私はなぜ、我が民の破滅、聖なる町の破滅を見るために生まれ、聖所が敵の手に、異国人の手に渡されているのに、そこに座っているのか〔底本は sederunt(彼らは座った)。ミーニュの脚注によれば、ギリシア語と古ラテン語訳は不定詞「座る」とし、これに合わせて訳した。またラティニウスはギリシア語に合わせて「そして聖所が」とする〕。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.178
Et infra (Ibid. 11) : Omnis ornatus ejus ablatus est: ex libera facta est ancilla. Ecce sancta nostra, et speciositas nostra, et gloria nostra desolata est, et polluerunt eam gentes. Ut quid nobis adhuc vita?
PL 13, 960Aまた後に(マカバイ一2:11)。「その飾りはすべて奪われ、自由の身から奴隷となった。見よ、我々の聖所、我々の美、我々の栄光は荒らされ、異邦人がそれを汚した。我々に、なお命があって何になろう。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.179
Et conscidit Matathias et filii ejus vestimenta sua, et percooperuerunt se ciliciis, et luctum habuerunt valde. Et venerunt qui erant a rege, et compellebant discessionem in Modiin civitatem ut sacrificarent: et multi Israel accesserunt ad eos.
PL 13, 960B「マタティアとその子らは衣を引き裂き、荒布をまとい、深く嘆いた。王のもとから来た者たちはモディンの町に来て、犠牲を捧げるよう背教を迫った〔底本『compellebant discessionem』をこう解した。ミーニュの脚注に引く古ラテン語訳も「神の律法から離れるよう強いる」とする〕。イスラエルの多くの者が彼らのもとに進み出た。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.180
Et Matathias et filii ejus congregati sunt: Et responderunt qui a rege missi fuerant, et aiunt Matathiae dicentes: Princeps et nobilis et magnus es in civitate ista, et confirmatus filiis: nunc accede primus, et fac imperium regis, sicut fecerunt omnes gentes, et viri Juda et qui derelicti sunt in Israel; et eris tu et filii tui amici regis et tu et filii tui gloriamini argento et auro, et muneribus multis.
PL 13, 961A「マタティアとその子らは集められた。王から遣わされていた者たちは答え、マタティアに言った。『あなたはこの町で長であり、貴く、大いなる者で、子らに支えられている。今、まず進み出て、すべての異邦人、ユダの者たち、イスラエルに残された者たちがしたように、王の命令を行え。そうすればあなたもあなたの子らも王の友となり、あなたとあなたの子らは銀と金と多くの贈り物で栄誉を受けるであろう。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.181
Respondit Matathias voce magna, et dixit: Si omnes gentes quae in domo regis audiunt eum, ut discedat unusquisque ab officio patrum suorum, et elegerunt in mandata ejus, et ego et filii mei ibimus in testamentum patrum nostrorum.
PL 13, 961A「マタティアは大声で答えて言った。『たとい王の家で王に聞き従うすべての異邦人が、各人その父祖の務めから離れ、王の命令に従うことを選んだとしても、私と私の子らは、我々の父祖の契約に歩む〔底本『Si omnes gentes … et elegerunt』は構文が崩れているため、譲歩と取った。ミーニュの脚注に引く古ラテン語訳も「たとい(et si)すべての異邦人が王に従っても」とする〕。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.182
Dominus propitius nobis sit, non derelinquemus legem et justificationes: verbum regis non audiemus, non declinabimus officium deservitionis nostrae dextra vel sinistra.
PL 13, 961A「『主が我々に慈しみ深くあるように。我々は律法と掟を捨てない。王の言葉に我々は聞き従わない。我々の務めを右にも左にも外れない。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.183
Ut cessavit loqui sermones istos, accessit vir Judaeus in oculis omnium sacrificare in Modiin secundum praeceptum regis: et vidit Matathias, et zelatus est, et contremuerunt renes ejus, et attulit iram secundum judicium: et accurrens ad aram interfecit eum, et virum regis qui cogebat immolare, occidit in illo tempore, et aram destruxit, et aemulatus est in lege, sicut fecit Phinees Jambrim filio Salom.
PL 13, 961B「彼がこれらの言葉を語り終えると、一人のユダヤ人が、すべての人の目の前で、王の命令に従ってモディンで犠牲を捧げようと進み出た。マタティアはそれを見て熱情に燃え、はらわたが震えた。彼は裁きにかなう怒りを燃やし〔底本『attulit iram secundum judicium』をこう取った。ミーニュの脚注に引く古ラテン語訳は「律法の裁きにかなって彼の怒りが燃えた」とする〕、祭壇に走り寄って、その者を殺した。また犠牲を捧げさせようと強いていた王の使いを、その時に殺し、祭壇を壊した。そして、サロムの子ヤンブリ〔底本は『Jambrim』と刷る。民数記25章でピネハスが討ったジムリを指す。ミーニュの脚注に引く古ラテン語訳は「サロミの子ザムリ」とする〕に対してピネハスがしたように、律法のために熱情を燃やした。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.184
Et exclamavit Matathias in civitate voce magna dicens: Omnis aemulus statuens testamentum exeat post me. Et fugit et ipse et filii ejus in montem, et reliquerunt quaecumque habebant in civitate.
PL 13, 961B「マタティアは町で大声で叫んだ。『契約を堅く守る熱心な者は皆、私に従って出よ。』こうして彼とその子らは山へ逃れ、町にあったものはすべて残した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.185
Quid tale a nobis factum conspexisti, ut digneris dicere: Contumeliam mihi fecit Lucifer? Ille gladio occidit regis ministrum, sed et eum quem viderat de populo suo regis edicto quam Dei temperasse; ego, quia tibi ac tuis verbo resisto et dico, Non derelinquo apostolicam atque evangelicam fidem, sic credo quomodo crediderunt Abraham, Isaac, et Jacob patres nostri; inde apud te reus contumeliarum sum.
PL 13, 961B我々がいったいどんなことをしたと見て、あなたは「ルキフェルは私を侮辱した」と言うのか。彼は剣で王の役人を殺した。また、自分の民のうちの者で、神の命令よりも王の布告に従った者を見て〔これも殺した。ミーニュの脚注は、『regis edicto quam Dei』に magis ないし potius(むしろ)を補って読むべきだとし、これはルキフェルにしばしば見られる言い回しだとする。temperasse を「従った」の意に取った〕。私は、あなたとあなたの手下に言葉で逆らい、「私は使徒的にして福音的な信仰を捨てない。我々の父祖アブラハム、イサク、ヤコブが信じたとおりに私は信じる」と言うだけである。それなのに、あなたのもとで私は侮辱の被告とされる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.186
Si fuisses inter manus Matathiae istius zelantis Deum, aut in manu Phinees, cui testimonium in Numeris apud Moysen perhibet Deus, et alienigenarum more vivere tentares, sine dubio te gladio interficerent, illi te gladio fuerant interfecturi: ego, quia verbo animum illum tuum cruore Christianorum madidatum vulnero, reus judicor contumeliarum a te.
PL 13, 962Aもしあなたが、神のために熱情を燃やすこのマタティアの手に落ちていたなら、あるいは、民数記でモーセを通して神が証しを与えたピネハスの手に落ちていたなら、そしてあなたが異邦人の流儀で生きようとしていたなら、彼らは間違いなくあなたを剣で殺したであろう。彼らはあなたを剣で殺すところだった。私は、キリスト教徒たちの血に濡れたあなたのその心を、言葉で傷つけているだけなのに、あなたから侮辱の被告と断じられている。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.187
Cur, imperator, non ulcisceris te de me? cur contumelias tuas non digneris defendere, vindicare te de homine mendico? cur non satis agens? non quia nolis, sed quia tibi adhuc non fuerit data potestas ab eo, cujus me esse confidens tibi haec libera dico voce, quae quidem juxta tuos nefandos actus prava mihi videantur.
PL 13, 962A皇帝よ、なぜあなたは私に仕返ししないのか。なぜ、あなたが受けた侮辱に報い、一人の貧しい男に復讐することを、よしとしないのか。なぜ心を砕かないのか〔底本は cur non satis agens。ミーニュの脚注は、これを cur non es satagens(なぜこのことに心を砕かないのか)の意に取るよう勧める〕。望まないからではない。私はその者〔神〕のものであると確信して、あなたの忌まわしい行いに照らせば悪しきと思われることを、自由な声であなたに言っているのだが、その者から、あなたにはまだ権能が与えられていないからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.188
Tibi omnibusque divitiis regni tui, patri quoque tuo renuntiasse nos cum videris, et a fide nullo pacto recessuros, pollicitus inspexeris, multum misereri nos scias, quod cum ore gladii soleas displicentes tibi devorare, nobis parcas.
PL 13, 962Bあなたと、あなたの王国のあらゆる富と、あなたの父〔悪魔〕をも我々が捨てたのをあなたが見て、また〔富を〕約束したあなたが、我々がいかなることがあっても信仰から退かないのを認めたからには、我々が〔我々自身を〕大いに憐れんでいることを知るがよい。剣の刃で、気に入らない者たちを呑み尽くすのが常であるあなたが、我々を容赦しているのだから〔ミーニュの脚注は、「あなたの父」を悪魔と解し、pollicitus を「富と地位を約束したあなた」の意とする(ラティニウスは publicitus(公に)と読む)。また misereri を、キリストのために殺されない我々自身を憐れむ意と取る〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.189
Credo pietatis causa, et possumus istud sentire de tua lenitate. Nullum etenim te interfecisse, ex nimia tua benignitate potui colligere. Dicis, superbus est.
PL 13, 962Bあなたの敬虔のゆえにであろうと私は思う〔皮肉である〕。あなたの柔和についても、そう感じることはできる。実際、あなたが誰をも殺さなかったことを、私はあなたのあまりの慈愛から察することができた。「彼は思い上がっている」とあなたは言う。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.190
Unde tibi superbus esse videor? nempe quia audis a me ea te gerere, quae semper fecerint hostes Dei religionis. Est officii mei, ut haec ingeram tibi haeretico. Aut non es haereticus?
PL 13, 962Bなぜ私が思い上がっていると見えるのか。それはもちろん、神の宗教の敵どもが常に行ってきたことを、あなたが行っていると、私から聞かされるからである。異端者であるあなたにこれを突きつけるのは、私の務めである。それともあなたは異端者ではないのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.191
Si autem haereticus es, cur me incusas, quod enim sim tibi injuriosus, qui id facio te contra, quod me voluerit facere Deus?
PL 13, 963Aだが、もしあなたが異端者であるなら、なぜ私を責めるのか。私があなたに無礼だというのか。神が私に望んだことを、あなたに対して私は行っているのに。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.192
Loquitur sanctissimus propheta Jeremias dixisse ad se Deum: Et tu accinge lumbos tuos, et surge, et dic omnia quaecumque mandavi tibi, et ne timeas a facie eorum, nec formides in conspectu eorum (Jer. I, 17) .
PL 13, 963Aいと聖なる預言者エレミヤは、神が自分に言ったと語る。「汝は腰に帯を締め、立って、我が汝に命じたすべてを語れ。彼らの顔を恐れるな、彼らの前でおびえるな」(エレミヤ1:17)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.193
Cum haec ita sint, et nos urgeat necessitas officii nobis a Deo impositi, ut vobis agentibus dicamus, quaecumque vobis dici jusserit Deus, superest aut ut obedias Dei mandatis, conventus a me ipsius clementiae servo ac sacerdote, aut probes de Scripturis sacris, fortassis quia rex sis, quod enim non liceat mihi te in nomine Domini convenire ut temet corrigas.
PL 13, 963A事情がこのとおりであり、また、諸君が事を行っているとき、神が言えと命じたことを何であれ諸君に言う〔『vobis agentibus』『vobis』の複数は、皇帝と同調者たちを指すと解した〕ようにと、神から我々に課された務めの必要が我々を迫っている以上、残るのは次のいずれかである。すなわち、神の憐れみの僕にして司教である私に語りかけられて、あなたが神の命令に従うか、あるいは、おそらくあなたが王であるからと、あなたが自ら改めるようにと主の名において私があなたに語りかけてはならないと、聖書から証明するかである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.194
Si probare non potes mihi prohibitum, sed invenire magis incipies mihi praeceptum, ut te arguam, et increpem, et exhorter, et deprecer, et admoneam, atque provocem ad Deo placendum, cur me dicis tibi facere contumeliam?
PL 13, 963B私に禁じられているとあなたが証明できず、むしろ、あなたを諭し、叱り、勧め、願い、戒め、神に喜ばれるよう促せという命令が私にあると、あなたが見いだし始めるなら、なぜあなたは、私があなたを侮辱していると言うのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.195
Eo etenim usque nobis antistitibus suis dedit potestatem ad vos nobis commissos increpandos, docendos, ut dixerit: Ne timeas a facie eorum, ne formides in conspectu eorum.
PL 13, 963B神は、その司教である我々に、我々に委ねられた諸君を叱り、教える権能を、「彼らの顔を恐れるな、彼らの前でおびえるな」と言うことによって、まさにここまで与えたのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.196
Ecce posui te in hodierna die sicut civitatem firmatam, et sicut murum aereum, firmum, omnibus regibus Juda, et principibus ejus, et plebi terrae: et pugnabunt ad te, et non poterunt adversum te, quia ego tecum sum, ut liberem te, dicit Dominus.
PL 13, 963B「見よ、我は今日、汝を堅固な町のように、青銅の壁のように、ユダのすべての王と、その君たちと、国の民に対して堅く立てた。彼らは汝に向かって戦うが、汝に勝つことはできない。我は汝とともにあって、汝を救うからである、と主は言う。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.197
Quae sunt quae dicebat Jeremias regibus Juda, et principibus ejus, et plebibus terrae? nempe haec quia dereliquerunt Dominum, et immolaverunt diis alienis.
PL 13, 963Bエレミヤがユダの王たち、その君侯たち、国の民に語っていたのは何か。それはまさに、彼らが主を捨て、他の神々に犠牲を捧げたということである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.198
Haec et tu fecisti ac facis: dereliquisti apostolicam atque evangelicam fidem, suscepisti haeresim Arianam, et cogis omnes idololatras fieri Dei servos: quia haec audes, vocas superbos saluti tuae cupientes consultum.
PL 13, 963Cあなたもこれと同じことをしたし、今もしている。あなたは使徒的にして福音的な信仰を捨て、アレイオスの異端を受け入れ、神の僕たちをみな偶像崇拝者にならせようと強いている。このようなことをあえてしながら、あなたの救いが図られることを願う者たちを、思い上がった者と呼ぶのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.199
Dicit Deus Jeremiae: Et tu accinge lumbos tuos, et exsurge, et dic omnia quaecumque dico tibi. Ne timeas a facie eorum, nec formides in conspectu eorum (Ibid.) .
PL 13, 963C神はエレミヤに言う。「汝は腰に帯を締め、立ち上がって、我が汝に語るすべてを語れ。彼らの顔を恐れるな、彼らの前でおびえるな」(エレミヤ1)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.200
Et Constantius imperator indignaris cur tibi erranti dicamus: Redi ad viam salutiferam, derelinque errorem per Arium instinctu diaboli inventum?
PL 13, 963Cそれなのに皇帝コンスタンティウスよ、あなたは憤るのか。誤っているあなたに「救いの道に戻れ、悪魔の唆しによってアレイオスが考え出した誤りを捨てよ」と我々が言うことを。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.201
Deus se solum timendum mandat; praeter se esse neminem formidandum praecepit; et tu ea statuisti implenda, quae Domini auferant metum, et te faciant formidandum?
PL 13, 963C神は、自分だけが畏れられるべきであると命じた。自分のほかには誰も恐れてはならないと定めた。それなのにあなたは、主への畏れを取り去り、あなた自身を恐れさせるような事柄を、実行すべきこととして定めたというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.202
Deus dicit Jeremiae: Ecce posui te in hodierna die sicut civitatem firmam, et sicut murum aereum, firmum, omnibus regibus Juda, et principibus ejus, et plebi terrae: et pugnabunt ad te, et non poterunt adversum te, quia ego tecum sum, ut liberem te, dicit Dominus (Ibid. 18) ; et tu existimas te timeri posse a quoquam servorum Dei?
PL 13, 963C神はエレミヤに言う。「見よ、我は今日、汝を堅固な町のように、青銅の壁のように、ユダのすべての王と、その君たちと、国の民に対して堅く立てた。彼らは汝に向かって戦うが、汝に勝つことはできない。我は汝とともにあって、汝を救うからである、と主は言う」(エレミヤ1:18)。それでもあなたは、神の僕たちの誰かから、自分が恐れられうると思うのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.203
Cur me dicis arrogantem, superbum? cur contumeliosum vocas? nempe quia te repererim operibus tuis esse unum ex illis de quibus beatus Joannes: Audistis quia antichristus venit: nunc autem antichristi multi sunt (I Joan. II, 18) .
PL 13, 964Aなぜあなたは私を不遜だ、思い上がっていると言うのか。なぜ無礼者と呼ぶのか。もちろん、あなたが、そのわざによって、祝福されたヨハネが次のように言った者たちの一人であると、私が見いだしたからである。「汝らは、反キリストが来ると聞いた。だが今や、反キリストは多くいる」(一ヨハネ2:18)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.204
Sic nos injuriarum reos designas, tamquam primi restiterimus ne idololatriam tuam in Dei introduceres Ecclesiam.
PL 13, 964Aこのようにあなたは、我々を侮辱の被告に仕立て上げる。まるで我々が、あなたの偶像崇拝を神の教会に持ち込ませまいとして、最初に逆らったかのように。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.205
Legisti in Machabaeorum libro primo: Et dixit vir proximo suo: Si omnes fecerimus sicuti et fratres nostri fecerunt, et non pugnaverimus adversus gentes pro anima nostra, et justificationibus nostris, nunc citius disperdent nos a terra.
PL 13, 964Aマカバイ記第一で、あなたは読んだはずである。「ある人が隣人に言った。『我々がみな、我々の兄弟たちがしたとおりにして、我々の魂と我々の掟のために異邦人と戦わないなら、彼らは今にも我々を地から滅ぼすであろう。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.206
Et cogitaverunt in die illa dicentes: Omnis homo, quicumque venerit ad nos in bellum die sabbatorum, pugnemus adversum eum, et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis.
PL 13, 964B「その日、彼らは考えて言った。『安息日に戦いを仕掛けて我々のもとに来る者があれば、誰であれ、これと戦おう。我々の兄弟たちが隠れ場で死んだように、我々がみな死ぬことのないように。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.207
Tunc congregati sunt ad eos conventus fortis in viribus ab Israel, omnis voluntarius in lege, et omnes qui fugiebant a malis ad eos, et facti sunt illis in firmamentum, et constituerunt virtutem, et percusserunt peccatores in ira sua, et viros iniquos in indignatione, et caeteri fugerunt ad nationes, ut se liberarent, et circumivit Matathias et amici ejus, et destruxerunt aras, et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israel in fortitudine, et persecuti sunt filios superbiae, et prosperavit opus in manu eorum, et obtinuerunt legem de manibus gentium et regum, et non dederunt cornu peccatori (I Mach. II, 40, seq.) .
PL 13, 964B「そのとき、イスラエルから、力に満ちた強い集まりが彼らのもとに集められた。律法のために進んで身を捧げるすべての者、悪から逃れて彼らのもとに来たすべての者である。彼らは彼らの支えとなり、力を打ち立て、怒りをもって罪人たちを打ち、憤りをもって不義の者たちを打った。残りの者たちは、身を救おうと諸国民のもとへ逃げた。マタティアとその友らは巡り歩いて祭壇を壊し、イスラエルの境の内で見つけた割礼を受けていない子らに、力ずくで割礼を施した。高ぶる者の子らを追い、事は彼らの手の中で栄えた。彼らは異邦人と王たちの手から律法を取り戻し、罪人に角を与えなかった」(マカバイ一2:40以下)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.208
Quid sentire dignatur venenis Arii sauciata mens tua? Quid poterit excogitari contra hanc nostram defensionem morsibus serpentis concisum cor tuum?
PL 13, 964Cアレイオスの毒に傷ついたあなたの精神は、何を考えようというのか。蛇の牙に噛み裂かれたあなたの心は、我々のこの弁明に対して、何を思いつくことができるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.209
Illos cum illa advertas egisse; nobis quiescendum fuerat ore tuo prolatis blasphemiis ad populum nobis divinitus commissum sauciandum?
PL 13, 964C彼らがそのように行ったとあなたが気づいているのに〔底本『Illos cum illa advertas egisse』は前半の係りが定かでない。このように取った〕、我々は、あなたの口から吐かれた冒瀆の言葉が、神によって我々に委ねられた民を傷つけるのを、黙って見ているべきだったというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.210
Et circumivit, inquit, Matathias et amici ejus (Ib. 45) , et destruxerunt aras, et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israel in fortitudine, et persecuti sunt filios superbiae, et prosperavit opus in manu eorum, et obtinuerunt legem de manibus gentium et regum, et non dederunt cornu peccatori.
PL 13, 964C「そしてマタティアとその友らは巡り歩いた」と書かれている(マカバイ一2:45)。「祭壇を壊し、イスラエルの境の内で見つけた割礼を受けていない子らに、力ずくで割礼を施した。高ぶる者の子らを追い、事は彼らの手の中で栄えた。彼らは異邦人と王たちの手から律法を取り戻し、罪人に角を与えなかった。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.211
Cum illi, haec qui ita egerint, fuerint facti Deo amantissimi, nos tibi adulando, tecumque in tuo currendo scelere, fuerat dignum, ut tu es, efficeremur Deo inimicissimi?
PL 13, 964Cこのように行った彼らが、神にいとも愛される者となったのに、我々は、あなたにへつらい、あなたの罪の道をあなたとともに走って、あなたのように、神のいとも憎む者となるのが、ふさわしかったというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.212
Si nos tibi hinc videmur injuriosi, quia idololatriam tuam suscipere nequiverimus, des unum, quaeso, qui pepercerit ex Dei cultoribus adversariis ejus religionis.
PL 13, 965A我々があなたの偶像崇拝を受け入れられなかったために、ここであなたに無礼だと思われているのなら、頼む、神の宗教の敵に対して容赦した者を、神を崇める者たちのなかから一人、挙げてみよ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.213
In secundo libro Esdrae, contradicentibus, ne domum, et templum, et civitatem in Hierosolymis Domino instaurarent, Deus, inquit, coeli ipse prosperavit nobis, et nos servi ejus surgemus et aedificabimus, vobis autem non est portio, neque mentio in Jerusalem (II Esd. II, 20) .
PL 13, 965Aエズラ記第二〔ウルガタの数え方で、現在のネヘミヤ記にあたる〕で、主のためにエルサレムに家と神殿と町を再建することを妨げようとする者たちに対して、こう語られる。「天の神自ら我々を栄えさせた。我々その僕は立ち上がって建てる。だが、汝らにはエルサレムに分も記念もない」(ネヘミヤ記2:20)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.214
Et infra dicentibus adversariis: Numquid sacrificabunt? an manducabunt in loco suo? nonne ascendet vulpes, et demoliet muros lapidum eorum (Ibid. IV, 3) ?
PL 13, 965Aまた後に、敵たちがこう言うと(ネヘミヤ記4:3)。「彼らが犠牲を捧げるというのか。自分たちの場所で食べるというのか。狐が登れば、彼らの石の城壁を崩すではないか。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.215
Et haec dicit ad Deum servus ejus Esdra: Exaudi, Deus noster, quia facti sumus contemptibiles, et converte convitia ipsorum in capita ipsorum, et da illos ut sint in derisu, et in terra captivitatis; et ne operias iniquitatem ipsorum, et peccata eorum a facie tua non deleantur (Ibid. 4) .
PL 13, 965Aそして神の僕エズラは、神にこう言う。「我々の神よ、聞き入れよ。我々は侮られる者となった。彼らの嘲りを彼ら自身の頭に返し、彼らを嘲りの的とし、捕囚の地に置け。彼らの不義を覆うな、彼らの罪を汝の前から消すな」(ネヘミヤ記4:4)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.216
Quid tale nos circa te locuti sumus? est testis quem oravit Esdras, quemque et ego oro, et omnis per totum mundum constituta ejus orat beata ecclesia, mea circa te haec esse vota, ut corrigas errores, sisque unus ex nobis.
PL 13, 965B我々があなたに対して、これに似たことを何か語ったか。エズラが祈った者、私も祈る者、全世界に置かれたその祝福された教会がこぞって祈る者〔神〕が証人である。あなたについての私の願いは、あなたが誤りを正し、我々の一人となることである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.217
Conspice interea quomodo Dei homines neque adversarios timuerint, neque contra inimicos Dei domus precem fundendo desiverint, ut videlicet vires Dei religionis adversariorum fuissent deductae ad nihilum.
PL 13, 965Bさらに見よ、神の人々は、敵を恐れず、神の家の敵に対して祈りを注ぐことをやめなかった。それは、神の宗教の敵どもの力が無に帰せられるようにということであった。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.218
Sic etenim etiam sanctissimus Moyses dicit in cantico Exodi ad Deum: Decidat super eos timor et tremor magnitudinis brachii tui; fiant tamquam lapides donec transeat populus tuus hic quem acquisisti (Ex. XV, 16) .
PL 13, 965Bいと聖なるモーセも、出エジプト記の歌で神にこう言っている。「恐れと戦きが、汝の腕の大いなることのゆえに、彼らの上に落ちよ。汝が得た汝のこの民が通り過ぎるまで、彼らは石のようになれ」(出エジプト記15:16)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.219
Talia illi ad Deum verba fecerunt sibi traditis: nos quia tibi dicimus, Aut convertere ad Deum, aut habe certum quod Deus ad nihilum sit deducturus omnem inanem superbiam tuam, videmur tibi petulantes.
PL 13, 965C彼らは、自分たちに託された者たちのために〔底本は sibi traditis。ミーニュの脚注は、ガッリャルディに従い pro sibi traditis(自分たちに託された者たちのために)の意とする〕、神にこのような言葉を述べた。それなのに我々は、「神に立ち帰れ。さもなくば、神があなたのあらゆる空しい高慢を無に帰せしめると心得よ」とあなたに言うがゆえに、あなたには不遜と見えるのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.220
Conspice adhuc quid fecerit Matathias sanctissimus ille vir devotus Deo post tam illustria illa quae egerit, quae etiam in fine exitus sui dixerit ad filios, et vide an recto contra te ordine Dei haec agamus sacerdotes.
PL 13, 965Cさらに、いと聖なる人、神に身を捧げたマタティアが、あれほど輝かしい業を成し遂げたのち、何をしたかを見よ。また、その生涯の終わりに子らに何を語ったかを見よ。そして、我々司教が神の定めた順序に従って、あなたに対してこれを行っているのか、見極めよ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.221
Loquitur Scriptura sancta dicens: Appropiaverunt dies Matathiae moriendi, et dixit filiis suis: Nunc confortata est superbia, et castigatio, et tempus eversionis, et ira indignationis: nunc, filii, aemuli estote legis, et date animas vestras ad testamentum patrum nostrorum, et mementote operum patrum, quae fecerunt in saeculis suis, et accipietis gloriam magnam, et nomen aeternum.
PL 13, 965C聖なる書は語る。「マタティアの死ぬ日が近づいた。彼は子らに言った。『今や高慢と懲らしめと、破滅の時と、憤りの怒りが強まった。今、子らよ、律法に熱心な者となれ。我々の父祖の契約のために、汝らの命を捧げよ。父祖たちがその世代に成した業を覚えよ。そうすれば、汝らは大いなる栄光と永遠の名を受けるであろう。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.222
Abraham nonne in tentatione inventus est fidelis, et reputatum est ei ad justitiam? Joseph in tempore angustiae suae custodivit mandatum, et factus est dominus Aegypti. Phinees pater noster in zelando zelum accepit testamentum sacerdotii aeterni.
PL 13, 966A「アブラハムは試みにあって、忠実と認められたのではないか。それは彼に義と認められた〔ad justitiam。この聖句に限り「義と認められた」と訳す〕。ヨセフは苦難のときに戒めを守り、エジプトの主となった。我々の父ピネハスは、熱情を燃やしたことにより、永遠の祭司職の契約を受けた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.223
Jesus dum impleret verbum, factus est dux in Israel. Chaleb dum testificatur in Ecclesia, accepit haereditatem. David in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula. Helias dum zelat zelum legis, raptus est ad coelum.
PL 13, 966A「ヨシュアは言葉を成し遂げて、イスラエルの指導者となった。カレブは会衆の中で証しをして、嗣業を受けた。ダビデはその憐れみによって、永遠に続く王座を得た。エリヤは律法への熱情を燃やして、天に上げられた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.224
Ananias, Azarias, et Misahel credentes liberati sunt de flamma. Daniel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum. Et ita cogitate per generationem et generationem, quia omnes qui sperant in eum non infirmabuntur.
PL 13, 966A「ハナニヤ、アザルヤ、ミシャエルは信じて炎から救い出された。ダニエルはその純真さによって、獅子の口から救い出された。こうして世代から世代へと思い巡らせ。彼に望みを置く者は、みな力を失うことがない。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.225
Et a verbis viri peccatoris non timueritis, quia gloria ejus in stercore, et vermes: hodie extollitur, cras non invenietur, quia conversus est in terram suam, et cogitatio ejus peribit. Filii, confortamini, et praevalete in lege, quia in ipsa gloriosi eritis.
PL 13, 966B「罪人の言葉を恐れるな。その栄光は糞と蛆である。今日は高められ、明日は見つからない。彼は自分の土に帰り、その思いは滅びるからである。子らよ、強くあれ、律法のうちに力を得よ。それによって汝らは栄光を得るであろう。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.226
Et ecce Simeon frater vester, scio quod vir consilii est; illum audite, ipse vobis pater erit.
PL 13, 966B「見よ、汝らの兄弟シモンは、思慮ある人であると私は知っている。彼に聞け。彼が汝らの父となる。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.227
Et Judas Machabaeus fortis viribus a juventute sua, sit vobis principalis militiae, et expugnabit bellum: et adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri, retribuite retributionem gentibus, et intendite in praeceptum legis (I Mach. II, 49, seq.) .
PL 13, 966B「また、マカバイのユダは若いときから力に強い。彼が汝らの戦いの長となって、戦いを戦い抜くであろう。律法を行う者たちをみな、汝らのもとに集めよ。そして汝らの民のために復讐を果たし、諸国民に報いを返し、律法の命令に心を向けよ」(マカバイ一2:49以下)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.228
Quando itaque videas talia praecepta dedisse filiis, et ea mandasse fieri quae etiam fecerit ipse, cum doceat sic patriarchas, prophetas et cunctos justos Deo placuisse, quid nos, tu tenebrose, ne tibi contumaces videremur, volueras facere?
PL 13, 966Bこのように、彼が子らにこのような命令を与え、自らも行った事柄を行えと命じたのを、あなたは見ており、しかも彼は、族長たち、預言者たち、すべての義人がこのようにして神に喜ばれたと教えているのだから、闇の者よ、我々があなたに不遜と見えないために、何をすべきだったと、あなたは望んでいたのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.229
Cessissemusne tibi mortuo vivi, Dei servi satelliti diaboli? cum cernas istum Matathiam dicere ad filios: Et ita cogitate per generationem et generationem, quia omnes qui sperant in eum non infirmabuntur.
PL 13, 966C生きている我々、神の僕たちが、悪魔の手下である死んだあなたに屈すべきだったというのか。あなたは、このマタティアが子らに言うのを見ているのに。「こうして世代から世代へと思い巡らせ。彼に望みを置く者は、みな力を失うことがない。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.230
Et a verbis viri peccatoris non timueritis, quia gloria ejus in stercore, et vermes: hodie extollitur, et cras non invenietur, quia conversus est in terram suam, et cogitatio ejus peribit (Ibid. 61) .
PL 13, 966C「罪人の言葉を恐れるな。その栄光は糞と蛆である。今日は高められ、そして明日は見つからない。彼は自分の土に帰り、その思いは滅びるからである」(マカバイ一2:61)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.231
Ne tibi injuriosi videamur, parcamus tibi Dei domum destruenti, tibi qui hodie sis, et cras eris in vermes et stercore, et hanc trahamus apud Deum offensam, quo tecum mereamur redigi ad nihilum.
PL 13, 966Cあなたに無礼と見えないように、神の家を壊すあなたを容赦しようか。今日は在り、明日には蛆と糞になるあなたを。そして、あなたとともに無に帰せしめられるに値するほどに、神のもとでこの咎めを被ろうか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.232
Cognosce post haec, quid etiam filii Matathiae istius religiosissimi fecerint, si timuerint concarnificis tui manum, si exercitum illius ante oculos habuerint, et non Dominum nostrum, quem omnia potentem, ut nos credimus, credentes contra hostem omnibus suis viribus semet erexerint.
PL 13, 966Cこのあとで、いとも敬虔なこのマタティアの子らが何をしたかを知れ。彼らがあなたの屠り仲間〔アンティオコス〕の手を恐れたか、その軍勢を目の前に置いて、我々の主を置かなかったかを。彼らは、我々が信じるとおり主が万物に力ある者であると信じて、敵に向かって力の限りに立ち上がったのである〔底本『concarnificis tui』は「あなたとともに人を屠る者」の意。『quem omnia potentem … credentes』以下は構文が崩れており、このように解した〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.233
Et surrexit Judas qui vocabatur Machabaeus filius ejus pro eo: et adjuvabant eum omnes fratres ejus, et universi qui se conjunxerant patri ejus; et praeliabatur praelium Israel cum laetitia: et dilatavit gloriam populo suo, et induit se lorica sicut gigas, et succinxit vasa bellica sua, et praelia constituit, protegens castra gladio: et similis factus est leoni in operibus suis, et sicut catulus leonis rugiens in venationem: et persecutus est iniquos, et perscrutans, et hos qui perturbabant populum suum, succendit: et subducti sunt iniqui prae timore ejus, et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt, et prospera facta est salus in manu ejus.
PL 13, 967A「その子ユダ、マカバイと呼ばれる者が、父に代わって立ち上がった。彼の兄弟たちはみな彼を助け、父に連なっていたすべての者も助けた。彼は喜びをもってイスラエルの戦いを戦った。彼は自分の民に栄光を広げ、巨人のように胸当てを着け、戦の道具を帯び、戦いを定め、剣で陣営を守った。その働きは獅子に似、獲物を求めて吠える獅子の子のようであった。彼は不義の者たちを追い、探り出し、自分の民をかき乱す者たちを火で焼いた。不義の者たちは彼への恐れのために退き、不義を行う者たちはみな動揺した。救いは彼の手によって栄えた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.234
Et exacerbabat reges multos, et delectabat Jacob in operibus suis, et usque in saecula memoria ejus in benedictione: et perambulavit in civitatibus Juda, et disperdidit impios omnes ex ea, et avertit iram ab Israel: et nominatus est usque ad novissimum terrae, et congregavit pereuntes (Ib. III, 1, seq.) .
PL 13, 967B「彼は多くの王たちを苦しめ、ヤコブをその業によって喜ばせた。その記憶は祝福のうちに永遠に残る。彼はユダの町々を巡り歩き、そこから不敬な者たちをすべて滅ぼし、イスラエルから怒りを遠ざけた。その名は地の果てまで知られ、滅びゆく者たちを集めた」(マカバイ一3:1以下)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.235
Illi tali zelo accensi contra Dei domus fecerunt inimicos; nobis te contra non fuerat surgendum, ne dicti fuissemus petulantes? Sed bene me petulantem diceres, si non recte contempsissemus sacrilegum edictum tuum.
PL 13, 967B彼らはこれほどの熱情に燃えて、神の家の敵に立ち向かった。それなのに我々があなたに逆らって立ってはならなかったというのか、不遜と言われないために。だが、もし我々があなたの瀆聖の勅令を正しく軽んじたのでなければ、あなたが私を不遜と呼ぶのももっともであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.236
Respice etenim comperditi tui quid praeceperint duces Judaeorum apostolis, et contra quid fecerit beatorum chorus apostolorum, et invenies nos non esse petulantes, sed et tibi et nobis consultum esse cupientes.
PL 13, 967Bあなたの破滅の道連れであるユダヤ人の指導者たちが使徒たちに何を命じ、祝福された使徒たちの集団がそれに対して何をしたかを見よ。そうすれば、我々が不遜なのではなく、あなたにも我々にも益となることを願っているのだと、あなたは悟るであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.237
Petrus autem et Joannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam. Et quidam vir claudus ex utero matris suae portabatur, quem quotidie ponebant ad januam templi quae dicitur Speciosa, ut peteret eleemosynam ab introeuntibus in templum.
PL 13, 967B「ペトロとヨハネは、祈りの時間である第九時に神殿に上って行った。生まれながら足の不自由な一人の男が運ばれてきた。神殿に入る人々から施しを乞うために、毎日、『美しの門』と呼ばれる神殿の門のそばに置かれていた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.238
Hic cum vidisset Petrum et Joannem introeuntes in templum, rogabat eleemosynam. Intendens autem in illum Petrus cum Joanne dixit: Aspice in nos. At ille respexit in eos, sperans se aliquid accepturum ab eis.
PL 13, 968A「この男は、ペトロとヨハネが神殿に入ろうとするのを見て、施しを乞うた。ペトロはヨハネとともに彼をじっと見て言った。我々を見よ。彼は、何かもらえると期待して、二人を見つめた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.239
Ait autem illi Petrus: Argentum et aurum non habeo, sed quod habeo, hoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula.
PL 13, 968A「ペトロは彼に言った。銀と金は私にない。だが、私にあるものを、あなたに与える。ナザレのイエス・キリストの名によって、立って歩け。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.240
Et apprehensa dextra manu ejus erexit eum, confestimque confirmati sunt pedes ejus et plantae, et exsiliens stetit et ambulabat, et intravit cum illis in templum ambulans ac saliens, laudans Deum.
PL 13, 968A「そしてその右の手を取って立たせると、たちまち彼の足とくるぶしは強くなり、躍り上がって立ち、歩いた。そして歩き、跳ねながら、神を賛美して、彼らとともに神殿に入った。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.241
Et vidit eum omnis populus ambulantem et laudantem Deum, et cognoscebant quia ipse erat, qui ad eleemosynam sedebat ad Speciosam portam templi, et repleti sunt pavore et admiratione in eo quod acciderat ei (Act. III, 1, seq.) .
PL 13, 968A「民はみな、彼が歩いて神を賛美しているのを見た。彼が、神殿の『美しの門』のそばで施しを乞うて座っていた者だと分かり、彼に起こったことに、畏れと驚きに満たされた」(使徒言行録3:1以下)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.242
Et infra (Ib. IV, 1) : Loquentibus autem illis ad populum haec verba, insurrexerunt sacerdotes et pontifex templi, et Sadducaei, dolentes quod docerent plebem, et annuntiarent in Jesum resurrectionem mortuorum, et injecerunt in eos manus, et posuerunt in custodia.
PL 13, 968Bまた後に(使徒言行録4:1)。「彼らが民にこれらの言葉を語っていると、祭司たちと神殿の司と、サドカイ派の者たちが立ちはだかった。彼らが民を教え、イエスにおける死者の復活を告げ知らせることに苛立っていたのである。彼らは手をかけ、二人を留置した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.243
Et infra (Ib., 13) : Videntes Petri constantiam et Joannis, et comperto quod homines imperiti sint et sine litteris mirabantur: cognoscentes etiam illos, quia cum Jesu erant: hominem etiam videntes cum ipsis stantem qui curatus erat, nihil poterant contradicere.
PL 13, 968Bまた後に(使徒言行録4:13)。「ペトロとヨハネの大胆さを見て、彼らが無学な普通の人であると分かって、驚いた。また、彼らがイエスとともにいた者だと知り、癒された人が彼らとともに立っているのを見て、何も言い返すことができなかった。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.244
Cum jussissent autem illos foras extra concilium discedere, conferebant ad invicem, dicentes: Quid faciemus hominibus his?
PL 13, 968B「彼らに議会の外へ出て行くよう命じたあと、互いに協議して言った。この者たちを我々はどうしようか。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.245
Nam quia notum factum est signum per ipsos omnibus habitantibus Jerusalem, manifestum est, et non possumus negare: sed ne amplius innotescant in populum verba haec, comminemur illis ne amplius loquantur in nomine hoc ulli hominum.
PL 13, 968B「というのも、彼らによって顕著なしるしが行われたことは、エルサレムに住むすべての人に知られ、明らかであり、我々には否定できない。だが、この言葉がこれ以上民に広まらないように、この名によって、もう誰にも語らないようにと、彼らを脅そう。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.246
Consentientibus autem omnibus, accersientes eos, praeceperunt illis ne omnino loquerentur neque docerent in nomine Jesu.
PL 13, 968C「皆が同意して、二人を呼び入れ、イエスの名によっては決して語らず、教えないようにと命じた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.247
Respondentes autem Petrus et Joannes dixerunt: Si justum est coram Deo vos audire potius quam Deum, judicate; non enim possumus nos quae vidimus et audivimus, non loqui. At illi comminantes dimiserunt eos, non invenientes quomodo punirent eos propter populum.
PL 13, 969A「ペトロとヨハネは答えて言った。神に聞き従うよりも汝らに聞き従うほうが神の前に正しいか、汝らが判断せよ。我々は、見たこと聞いたことを語らないわけにはいかない。彼らは二人をさらに脅して放免した。民のゆえに、どう罰すべきか見いだせなかったのである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.248
Omnes enim honorificabant Deum in facto. Annorum erat plus quadraginta homo, in quo factum est signum sanitatis. Dimissi autem venerunt ad suos, et retulerunt quanta ad illos principes sacerdotum et seniores dixerunt.
PL 13, 969A「皆が、起こったことのゆえに神をあがめていた。しるしとして癒しが行われたこの男は、四十歳を超えていた。放たれた二人は、自分たちの仲間のもとに行き、祭司長たちと長老たちが言ったことをすべて伝えた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.249
At illi cum audissent, uno animo levaverunt vocem ad Dominum et dixerunt: Domine tu Deus qui fecisti coelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt, qui per Spiritum sanctum, et os patris nostri David pueri tui dixisti: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum adversus Dominum et adversus Christum ejus?
PL 13, 969A「それを聞いて、彼らは心を一つにして主に向かって声を上げ、言った。『主よ、汝は、天と地と海と、その中のすべてのものを造った神である。汝は聖なる霊によって、汝の僕、我々の父ダビデの口を通して言った。なぜ諸国民は騒ぎ立ち、諸民は空しいことを企てたのか。地の王たちは立ち、支配者たちは主とそのキリストに逆らって、一つに集まった。』」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.250
Convenerunt enim vere in hac civitate adversus sanctum Filium tuum Jesum, quem unxisti, Herodes et Pontius Pilatus cum gentibus et populis Israel, facere quae manus tua et consilium praefiniit.
PL 13, 969B「実に、汝が油を注いだ汝の聖なる子イエスに逆らって、ヘロデとポンティウス・ピラトゥスが、諸国民とイスラエルの民とともに、まことにこの町に集まった。汝の手と汝の計らいがあらかじめ定めたことを、行うためである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.251
Et nunc, Domine, respice in minas eorum, et da servis tuis cum omni fiducia loqui verbum tuum, dum extendis manus ad sanitates, ac signa et prodigia facienda per nomen sancti filii tui Jesu.
PL 13, 969B「そして今、主よ、彼らの脅しに目を留めよ。汝の僕たちに、確信をもって汝の言葉を語らせよ。汝は手を差し伸べて癒しを行い、汝の聖なる子イエスの名によって、しるしと不思議が行われるようにせよ。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.252
Et cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum Dei cum omni fiducia.
PL 13, 969B「彼らが祈り終えると、集まっていた場所が揺れ動き、皆が聖なる霊に満たされて、確信をもって神の言葉を語った。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.253
Si collegisti jam, cuncta cur haec protulerimus, si imbibisti omne penitus praescriptionis nostrae desiderium, dicere audebis ulterius nos esse petulantes? quandoquidem videas nec apostolos beatos temperasse ducibus Judaeorum, nec minis succubuisse eorum, sed magis intrepide semper duxisse ad effectum, sibi delegatum totidem etiam Dei populum non solum non fuisse perterritum comminationibus incredulorum, sed etiam fuisse obsecratum, ut fiduciam loquendi, constantiamque defendendi veritatem fuisset apostolis suis dignatus tribuere Deus.
PL 13, 969B我々がなぜこれらすべてを持ち出したかを、あなたがすでに理解し、我々の抗弁の願うところを残らず深く吸い込んだのなら、なおも我々を不遜と言い切る勇気があるのか。あなたは見ているのである。祝福された使徒たちは、ユダヤ人の指導者たちに従わず、その脅しに屈せず、むしろ恐れることなく常に事を成し遂げた。また、彼らに委ねられた神の民もまた、不信の者たちの脅しにまったく脅かされなかったばかりか、神が自らの使徒たちに、語る確信と真理を守る不動の力とを与えるようにと、神に願ったのである〔底本『sibi delegatum totidem etiam Dei populum』以下は構文が崩れており、係りが定かでない。「彼らに委ねられた神の民もまた」と解した〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.254
Si igitur hoc et ab apostolis factum est beatis et populis Deo dicatis, et non sunt neque contumaces neque petulantes dicti a Deo, quod restiterint inimicis ejus, quomodo nos dicimur a te superbi, petulantes, contumeliosi, qui, licet peccatores, tamen sanctam teneamus fidem apostolorum, atque illorum populorum, qui credentes fuerant in unicum Dei Filium? cum apostolis idcirco superbi, quia vocem tuam apostatae, quia terrores tuos sacrilegi Christi milites ducamus pro nihilo, quia Dei Filium, verum Dei praedicemus Filium, sicut praedicaverint beatissimi apostoli.
PL 13, 970Aそれゆえ、これが祝福された使徒たちによっても、神に身を捧げた民によっても行われ、彼らが神の敵に逆らったことで、神から不遜とも無礼とも言われなかったのなら、我々が、あなたから、思い上がっている、不遜だ、無礼だと言われるのはどういうわけか。我々は罪人ではあるが、使徒たちと、神の独り子を信じていたあの民との聖なる信仰を保っているのである。使徒たちとともに、我々が思い上がっているとされるのは、背教者であるあなたの声を、またキリストの兵士たちである我々が、瀆聖者であるあなたの脅しを、無に等しいと見なし、神の子を、いとも祝福された使徒たちが宣べ伝えたように、まことの神の子として宣べ伝えるからなのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.255
Sic nos tibi protervi, petulantes, superbi videmur, ut Judaeis videbantur sanctissimi apostoli, quibus, si hodie fuissent in corporibus, potueras haec dicere quae dignaris dicere ad nos.
PL 13, 970Aこうして我々は、あなたに、横柄で、不遜で、思い上がっていると見える。ユダヤ人にいとも聖なる使徒たちがそう見えたのと同じである。もし今日、使徒たちが肉体にあったなら、あなたは、我々に言うことをよしとするこのとおりのことを、使徒たちにも言えたことであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.256
Invenimus etenim semper praeceptum eis ore comblasphemorum tuorum Scribarum, Pharisaeorum, principum, atque pontificis Judaeorum, ne docerent, neve praedicarent unicum Dei Filium: tamen quid illi fecerint, accipe adhuc quae scripta sunt, ne forte possit tenebris saginatum cor tuum ad videndam adduci veritatem: Per manus apostolorum fiebant signa, et prodigia multa in plebe: et erant uno animo omnes in porticu Salomonis; caeterorum autem nemo audebat ad illos accedere, sed magnificabat illos plebs: magisque addebantur credentes Domino multitudo virorum ac mulierum, ita ut in plateis ejicerent infirmos, et imponerent in lectulis et grabatis, ut veniente Petro vel umbra inumbraret aliquem eorum: et liberabantur ab infirmitate sua.
PL 13, 970B我々は、あなたと共に冒瀆する者たち、すなわち律法学者たち、ファリサイ派、ユダヤ人の君侯たちと大祭司の口から、神の独り子を教えたり宣べ伝えたりしてはならないという命令が、使徒たちにいつも出されていたことを見いだす。それでも、彼らが何をしたかを、なお書かれていることから受け取れ。闇に肥え太ったあなたの心が、あるいは真理を見るところへ導かれうるかもしれないからである。「使徒たちの手によって、多くのしるしと不思議が民の中で行われた。皆は心を一つにしてソロモンの回廊にいた。ほかの者は誰も、あえて彼らに近づこうとしなかったが、民は彼らをあがめた。主を信じる男女の群れはいっそう加えられ、人々は病人を通りに運び出して、寝台や担架に寝かせた。ペトロが通るとき、その影だけでも誰かにかかるようにと。そして彼らは病から解放された。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.257
Concurrebat autem multitudo vicinarum civitatum Jerusalem, portantes infirmos, et eos qui a spiritibus immundis vexabantur, et omnes sanabantur.
PL 13, 970C「エルサレムの周辺の町々からも、人々が群れをなして集まり、病人や汚れた霊に悩まされている者たちを運んで来た。そして皆、癒された。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.258
Exsurgens autem princeps sacerdotum, et omnes qui cum illo erant haeresis Sadducaeorum, repleti sunt invidia, et injecerunt manus apostolis, et posuerunt illos in custodiam.
PL 13, 970C「大祭司と、彼とともにいたすべての者、すなわちサドカイ派の異端の者たちは立ち上がり、妬みに満たされて、使徒たちに手をかけ、彼らを留置した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.259
Angelus autem Domini aperuit januas carceris, et eduxit illos, dicens: Ite, et stantes in templo loquimini omnia verba vitae hujus. Cum haec itaque audissent, introierunt sub luce in templum, et docebant.
PL 13, 970C「だが主の天使が牢の戸を開き、二人を連れ出して言った。行け、神殿に立って、この命の言葉をことごとく語れ。これを聞いて、彼らは夜明けに神殿に入り、教えた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.260
Adveniens autem princeps sacerdotum, et qui cum eo erant, convocaverunt concilium, et omnem congregationem filiorum Israel, et miserunt in carcerem ut eos adducerent.
PL 13, 971A「やって来た大祭司と、彼とともにいた者たちは、議会とイスラエルの子らの全会衆を召集し、牢に人を遣わして、二人を連れて来させようとした。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.261
Venerunt autem ministri, et non invenerunt illos in carcere, et regressi renuntiaverunt dicentes: Quoniam carcerem quidem clausum invenimus in omni diligentia, et custodes stantes in janua: cum aperuissemus autem, neminem intus invenimus.
PL 13, 971A「だが下役たちが行ってみると、彼らは牢におらず、戻って報告した。牢は十分に厳重に閉ざされており、番兵たちが戸口に立っているのは見つけましたが、開けてみると、中には誰もいませんでした。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.262
Ut autem audierunt hos sermones principes et pontifex sacerdotum, haesitabant de illis, quid illud esset. Adveniens autem quidam renuntiavit illis, dicens: Ecce viri quos posuistis in custodia, in templo sunt stantes et docentes populum.
PL 13, 971A「これらの言葉を聞いて、指導者たちと大祭司は、これはどうなることかと当惑した。そこへ一人がやって来て報告した。見よ、汝らが留置した人々は、神殿に立って民を教えています。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.263
Tunc abiit princeps cum ministris et adduxit illos, non cum vi: timebant etenim populum ne lapidarentur.
PL 13, 971B「そこで司は下役たちと出かけて、二人を連れて来た。力ずくではない。民から石を投げられることを恐れたからである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.264
Cum autem adduxissent eos, statuerunt eos in concilium: et interrogavit eos sacerdos dicens: Denuntiatione denuntiavimus vobis ne doceretis in hoc nomine, et ecce replestis Jerusalem doctrina vestra, et vultis inducere super nos sanguinem hominis illius.
PL 13, 971B「連れて来て、議会の中に立たせると、祭司が彼らに尋ねて言った。我々は、この名によって教えてはならないと厳しく命じておいたのに、見よ、汝らはエルサレムを自分たちの教えで満たし、あの男の血を我々に負わせようとしている。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.265
Respondens autem Petrus et apostoli dicentes: Utrum obedire oportet Deo an hominibus (Ibid. v. 12) ? Si igitur Deo est obediendum et non hominibus, cur nos contumaces, cur nos injuriosos vocas, quos videas Dei obedire praeceptis?
PL 13, 971B「ペトロと使徒たちは答えて言った。神に従うべきか、人間に従うべきか」(使徒言行録4:12)〔底本の引照は『Ibid. v. 12』と刷る。刷られたまま写した。引かれているのは使徒言行録5:29の言葉である〕。もし神に従うべきで、人間に従うべきでないのなら、神の命令に従っている我々を、あなたはなぜ不遜だ、無礼だと呼ぶのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.266
Audientes autem haec fremebant, dicit scriptura (Ibid. 33) , et cogitabant eos occidere. Ita et tu retines nos in custodias, minitaris interficere, quia sis eo obsessus spiritu, quo capti detinebantur Judaei atque detinentur.
PL 13, 972A「これを聞いて、彼らは激しく憤った」と聖書は言い(使徒言行録4:33)、「二人を殺そうと謀った」。同じようにあなたも、我々を牢に留め、殺すと脅す。ユダヤ人が捕らわれていたように、そしてなお捕らわれているように、あなたもその霊に取りつかれているからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.267
Si non eo captus immundo spiritu detineris, cur nos prohibes confiteri ac praedicare unicum Dei Filium?
PL 13, 972Aもしあなたがその汚れた霊に捕らわれて取りつかれているのでないなら、なぜ我々が神の独り子を告白し、宣べ伝えることを禁じるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.268
Angelus Dei producens apostolos ex Judaeorum condesperatorum tuorum carcere: Ite, docete in templo verba vitae hujus (Ibid. 20) : et tu tollens sacerdotes de ecclesia Dei in carcerem conjiciendos putasti, ne praedicaremus verbum vitae.
PL 13, 972A神の天使は、あなたの絶望仲間であるユダヤ人たち〔底本『condesperatorum tuorum』は「あなたの絶望仲間」と訳した。ミーニュの脚注は、あなたとあなたのアレイオス派のように、イエス・キリストの神性を否定してユダヤ教を奉じる者たちの意と解する〕の牢から使徒たちを連れ出して言った。「行け、神殿でこの命の言葉を教えよ」(使徒言行録4:20)。ところがあなたは、神の教会から司教たちを引き出して、牢に投げ込むべきだと考えた。命の言葉を我々が宣べ伝えないようにと。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.269
Interea oro te respondeas, quid sit inter te et conscotinum tuum, quem verso ordine Sirmienses vocant Photinum? Quid intersit, quid distet rogaris distinguas.
PL 13, 972Aところで、頼む、あなたに答えてほしい。あなたと、あなたの闇の仲間〔底本は conscotinum。ミーニュの脚注は、ギリシア語の「闇」に拠って「あなたとともに、あなたのように闇の中にいる者」の意とし、「光」に由来するフォティノスの名を反対の名でもじったものとする〕とのあいだに何の違いがあるのか。その者を、シルミウムの人々は逆さまにフォティノス〔光の者〕と呼ぶ〔『verso ordine』は、闇の者をあべこべに「光の者」と呼ぶことを言うと解した〕。何が違い、何が隔たっているか、問われているのだから区別して見せよ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.270
Ecce si tunc dixerint ad apostolos principes et pontifex et omne concilium Judaeorum, Vultis introducere super nos sanguinem hominis illius (Ibid. 28) ; etiam Photinus hominem tantum profitetur Dei Filium, dicit illum non fuisse ante beatam Mariam: tua quoque haec est professio, quod enim ante omnia quidem, hoc est, ante coelos, terram, mare, et omnia quae in eis sunt, Dei sit Filius, sed quod constiterit ex nihilo, sed quod creatura sit.
PL 13, 972A見よ、あのとき、指導者たちと大祭司とユダヤ人の全議会が使徒たちに「あの男の血を我々の上に負わせようとしている」と言ったのと同じく(使徒言行録4:28)、フォティノスも、神の子はただの人間にすぎないと公言し、祝福されたマリアより前には存在しなかったと言う。あなたのこの公言もまた、神の子は確かに万物より前、すなわち、天と地と海とその中のすべてのものより前にあるが、しかし無から成り立ったもの、被造物であるというものである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.271
Quid interesse arbitraris inter te et Paulum Samosatenum, vel eum tum ejus discipulum tuum conscotinum, nisi quia tu ante omnia dicas, ille vero post omnia? Caeterum una vobis crudelitatis atque incredulitatis mens est, ut diceretis, non habere Deum verum Filium.
PL 13, 972Bあなたと、サモサタのパウロス、あるいはその弟子でありあなたの闇の仲間であるその者〔フォティノスを指す。ミーニュの脚注によれば、ルキフェルは、フォティノスがその不敬の毒をパウロスから汲んだがゆえに、パウロスの弟子と呼ぶ。『vel eum tum ejus discipulum』の tum は余分とも、tunc の意とも読める〕とのあいだに、何の違いがあると考えるのか。ただ、あなたは万物より前と言い、彼は万物より後と言う、というだけではないか。そのほかは、諸君は、神にまことの子はないと言うに至る、同じ残忍さと不信の心を持っている。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.272
Contra videte, quomodo sit credens sancta ecclesia. Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, visibilium et invisibilium, factorem, et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei natum de Patre, hoc est de substantia Patris, Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, natum non factum, unius substantiae cum Patre, quod Graeci dicunt ὁμοούσιον, per quem omnia facta sunt, sive quae in coelo, sive quae in terra sunt, qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, et incarnatus est, homo factus est, passus est, resurrexit tertia die, ascendit in coelum, venturus judicare vivos et mortuos: Credimus et in Spiritum sanctum.
PL 13, 973Aこれに対して、聖なる教会がどう信じているかを見よ。「我々は、唯一の神、全能の父、見えるものと見えないものの造り主を信じ、また唯一の主イエス・キリスト、神の子を信じる。父から、すなわち父の実体から生まれ、神からの神、光からの光、まことの神からのまことの神、生まれたのであって造られたのではなく、父と同一実体の——ギリシア人がホモウシオス(同一実体)〔ギリシア語〕と言うもの——であり、これによって、天にあるものも地にあるものも、すべてのものが造られた。我々人間のため、また我々の救いのために降り、受肉し、人となり、苦しみを受け、三日目に復活し、天に昇り、生きている者と死んだ者とを裁くために来る。また我々は、聖なる霊を信じる。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.273
Conspicis fidem apostolicam, evangelicamque esse hanc, quae semper Filium cum Patre regnasse et regnare defendat, quae fateatur et perfectam esse divinam Trinitatem, et unam habere substantiam.
PL 13, 973Bあなたはこれが、使徒的にして福音的な信仰であると見ている。子が父とともに常に統べてきたし、今も統べていると擁護し、神的な三位一体が完全であり、一つの実体を持つと告白する信仰である。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.274
Caeterum quid inter ecclesiam et vos haereticos vel Judaeos erat inter, si non sic crederet beata ecclesia? quae sancta fides, ut sciretis quid in vobis punit Domini ecclesia, dixit atque dicit de vobis: Eos autem qui dicunt: Erat quando non erat, et priusquam nasceretur non erat, et quia ex nullis exstantibus factus est, vel ex alia substantia, dicentes mutabilem et convertibilem Filium Dei, hos anathematizat catholica et apostolica ecclesia.
PL 13, 973Bそうでなければ、教会と、異端者あるいはユダヤ人である諸君とのあいだに、何の違いがあろうか。祝福された教会がこのように信じなければ、である。この聖なる信仰は、主の教会が諸君の何を罰しているかを諸君が知るように、諸君について語ったし、今も語る。「『かつて存在しなかった時があった』、『生まれる前には存在しなかった』、また『存在しない諸々のものから造られた』、あるいは『別の実体から造られた』と言って、神の子を変化しうるもの、転変しうるものとする者たちを、公同にして使徒的な教会は呪う。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.275
Propter hanc sanctam fidem recludebantur apostoli in carcerem, vincula accipiebant, verberibus per horarum momenta vexabantur, ne mundo revelarent veritatem, et tamen praedicare eo voluerunt usque quo etiam mactati fuissent.
PL 13, 973Bこの聖なる信仰のゆえに、使徒たちは牢に閉じ込められ、鎖につながれ、時刻ごとに鞭で痛めつけられた。世に真理を明かすなと。それでもなお、彼らは殺されるに至るまで宣べ伝えようとした。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.276
Et dicis nos maximae esse homines contumaciae, quia videlicet viam teneamus apostolorum? quia tibi dicamus, erraticum te factum? Quid fecerit Herodi beatus Baptista Joannes?
PL 13, 973Cそれなのにあなたは、我々が最も頑固な人間だと言うのか。それは、使徒たちの道を保っているからか。あなたが迷い出たと、あなたに言うからか〔底本『erraticum te factum』は「迷い出た」と取った〕。祝福された洗礼者ヨハネは、ヘロデに何をしたか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.277
Herodes autem tetrarcha cum corriperetur ab illo propter Herodiadem uxorem fratris sui, et de omnibus malis quae fecit Herodes, adjecit hoc super omnia, et inclusit Joannem in carcere (Luc. III, 19) .
PL 13, 973C「領主ヘロデは、弟の妻ヘロディアのこと、またヘロデが行ったすべての悪のことで、ヨハネに責められた。彼はすべての悪の上にさらにこれを加えて、ヨハネを牢に閉じ込めた」(ルカ3:19)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.278
Qua de re inclusit Joannem Herodes? certe quia arguebantur opera ejus: ita et tu cum servis Dei agis, quia dicamus tibi: Noli gerere quae geris, noli esse homicida, noli persequi ecclesiam Domini, noli apostolicam reprobare fidem, probare vero haereticam, noli idololatriam introducere in ecclesiam.
PL 13, 974Aヘロデは何のゆえにヨハネを閉じ込めたのか。まさに、自分の行いが責められたからである。あなたも神の僕たちに同じことをしている。我々があなたに言うからである。「あなたが行っていることを行うな。人殺しとなるな。主の教会を迫害するな。使徒的な信仰を退け、異端の信仰を是認するな。偶像崇拝を教会に持ち込むな。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.279
Nos arbitramur haec propter tuam specialiter dicere salutem: qui si nolueris temperare, sine dubio sic tibi sis aeternam quaesiturus mortem, quomodo quaesierit et Herodes.
PL 13, 974A我々は、これをあなたの救いのためにこそ言っていると考える。もしあなたが手を緩めようとしないなら、疑いなく、ヘロデが求めたのと同じように、あなたは自ら永遠の死を求めることになる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.280
Joanni etenim nocere non potuit, sive quod eum in carcerem conjecerit, sive quod interfecerit, quandoquidem videas Joannem Dei amicum, Herodem vero esse Dei inimicum.
PL 13, 974Aヘロデはヨハネを害することができなかった。ヨハネを牢に投げ込んだにせよ、殺したにせよ、あなたも見ているとおり、ヨハネは神の友であり、ヘロデは神の敵であったからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.281
Quaerens nocitum nobis, qui tibi aeternam sospitatem tribui desideramus, omnibus nos persequeris modis: sed valere non poterunt vires auctoritatis tuae ad Dei unici Filii servis nocendum, quia tu unus esse ex illis inveniris, quos nobis credentibus subjecit dicens: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et supra omnem virtutem inimici: et nihil vos nocebit (Ibid. X, 19) .
PL 13, 974Aあなたは、あなたに永遠の無事が与えられることを願う我々に、害を加えようとして、あらゆる手を尽くして我々を迫害する。だが、あなたの権力の力は、神の独り子の僕たちを害するには及ばない。あなたは、信じる我々に服せしめられた者たち〔底本『nobis credentibus subjecit』をこう取った〕の一人であるとわかるからである。主は言う。「見よ、我は汝らに、蛇とさそりを踏みつけ、敵のあらゆる力に打ち勝つ権能を与えた。何ものも汝らを害することはない」(ルカ10:19)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.282
Tu qui dicis, quia vera tibi dicam, superbum quem me vis inveniri? illum ne servum qui acceperit unum talentum et absconderit, atque ipsum solum domino repraesentaverit; propterea quod non per fenus eumdem multiplicatum, sicuti conservi ejus, domino repraesentaverit, meruit etiam ipsum talentum amittere, et audire: Serve nequam et piger (Matth. XXV, 26) ? an illum qui acceptam quantitatem decies multiplicatam repraesentaverit, cuique fuerit dictum: Euge, serve bone et fidelis, quia in modico fuisti fidelis, et in plurimis te constituam; intra in gaudium domini tui (Ibid. 21) ?
PL 13, 974B私があなたに真実を言うからといって、私を思い上がっていると言うあなたは、私がどのような者として見いだされることを望むのか〔底本の構文が崩れており(『Tu qui dicis, quia vera tibi dicam, superbum quem me vis inveniri?』)、このように解した〕。一タラントを受け取って隠し、その一つだけを主人に差し出した僕のようにか。同じ僕たちのように、それを利息によって増やして主人に差し出さなかったために、そのタラントまで失うに値し、「悪い怠け者の僕よ」と言われた者のようにか(マタイ25:26)。それとも、受け取った額を十倍にして差し出し、「よくやった、良い忠実な僕よ。わずかなことに忠実であったから、多くのことの上に汝を立てよう。汝の主人の喜びに入れ」と言われた者のようにか(マタイ25:21)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.283
Sed istud unde audire potero, si te metuens, quae tibi fuerint placita fecero? Intuere in evangelio quid nos facere voluerit Dominus, et desine nos dicere arrogantes. Homo quidam erat dives: is abiit in regionem longe accipere regnum et reverti.
PL 13, 974Cだがあなたを恐れて、あなたの気に入ることを私がしたなら、どこからそれを聞けようか〔底本『Sed istud unde audire potero』の「それ」は、前に引いた主人の言葉「よくやった、良い忠実な僕よ」を指すと解した〕。福音書で、主が我々に何を行わせようとしたかをよく見て、我々を傲慢だと言うのをやめよ。「ある金持ちがいた。彼は王権を受けて戻るために、遠い地方へ出かけた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.284
Et vocavit decem servos, et dedit illis decem talenta et ait ad illos: Negotiamini dum venio. Cives autem oderant illum, et miserunt legationem post illum dicentes: Nolumus hunc regnare super nos.
PL 13, 975A「彼は十人の僕を呼んで、十タラントを与え、彼らに言った。私が来るまで商売をせよ。ところが市民たちは彼を憎み、使節を後から送って言った。この者に我々の上で王になってほしくない。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.285
Et factum est dum reverteretur accepto regno, et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Venit autem primus dicens: Domine, talentum tuum decem talenta acquisivit.
PL 13, 975A「彼が王権を受けて戻ってくると、金を与えておいた僕たちを呼ぶように命じ、各人がどれだけ商売をしたかを知ろうとした。最初の者が来て言った。主よ、あなたのタラントは十タラントを生みました。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.286
Et ait illi: Euge, bone serve, quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habens supra decem civitates. Et alter venit dicens: Domine, mina tua fecit quinque talenta. Ait et huic: Et tu esto supra quinque civitates.
PL 13, 975A「主人は彼に言った。よくやった、良い僕よ。わずかなことに忠実であったから、汝は十の町の上に権能を持つ者となる。もう一人が来て言った。主よ、あなたのミナは五タラントを生みました。主人はこの者にも言った。汝も五つの町の上に立て。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.287
Et alter venit dicens: Ecce talentum tuum quem habui repositum in sudario, quia timui te, quod homo austerus es: tollis quod non posuisti, et metis, quod non seminasti.
PL 13, 975A「また別の者が来て言った。見よ、あなたのタラントです。私はそれを布に包んでしまっておきました。あなたが厳しい人で、置かなかったものを取り、蒔かなかったものを刈り取る方だと恐れたからです。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.288
Et dixit ei dominus: De ore tuo te judico, infidelis serve; sciebas quod homo austerus ego sum, et tollo quod non posui, et meto quod non seminavi: et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam, et ego veniens cum usuris utique exegissem illam?
PL 13, 975B「主人は彼に言った。汝の口から汝を裁く、不忠実な僕よ。我が厳しい人間で、置かなかったものを取り、蒔かなかったものを刈り取ることを、汝は知っていた。ならばなぜ、我が金を銀行に預けなかったのか。我が帰ってきて、利息をつけて必ずそれを取り立てただろうに。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.289
Et astantibus dixit: Auferte ab illo talentum, et date illi, qui decem talenta habet. Dico autem vobis, omni habenti dabitur; ab eo autem, qui non habet, et quod habet auferetur.
PL 13, 975B「そして、そばに立つ者たちに言った。彼からタラントを取り上げ、十タラントを持つ者に与えよ。我は汝らに言う。持つ者にはすべて与えられ、持たない者からは、持っているものまでも取り上げられる。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.290
Verumtamen inimicos meos illos, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. (Luc. XIX, 12) . Nempe si non te mutaberis, unus eris ex his, qui interfici fuerunt jussi.
PL 13, 975B「だが、我が自分たちの上で王となることを望まなかった我が敵どもを、ここへ連れて来て、我の前で殺せ」(ルカ19:12)〔底本は引照『Luc. XIX, 12』を引用の末尾に刷る。刷られたまま写した(引用は同19:12以下にわたる)。ミーニュの脚注によれば、ラティニウスは mutaberis を mutaveris と読む〕。もしあなたが自らを改めないなら、殺せと命じられた者たちの一人となるであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.291
Hinc superbus videor tibi, quia te cupiam non interfici, quia sim exoptans illa quantitate mihi commissa, quam cupio multiplicari, te quoque inveniri.
PL 13, 975Bこれゆえに、私があなたには思い上がって見えるのか。私に委ねられたあの額、私がそれを増やしたいと願っているものの中に、あなたも見いだされることを、私が切に望んでいるからだというのか〔ミーニュの脚注によれば、ラティニウスとガッリャルディは illa quantitate を in illa quantitate(あの額の中に)と読む。これに従って訳した〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.292
Quia tali modo tecum geramus luctam, videmur tibi inimici, hi qui praeceptum retinentes beati apostoli indesinenter propter tuam incolumitatem fundamus precem.
PL 13, 975C我々がこのようにあなたとの争いを戦うことで、我々はあなたに敵と見える。祝福された使徒の命令を守って、あなたの無事のために絶えず祈りを捧げている我々が。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.293
Obsecro igitur primo omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones, pro omnibus hominibus, pro regibus, et omnibus qui in sublimitate sunt, ut tranquillam et quietam vitam agamus, cum pietate et gravitate.
PL 13, 975C「そこで、私は勧める。何よりもまず、願いと祈りと求めと感謝を、すべての人のために、王たちと高い地位にあるすべての人のために捧げよ。我々が敬虔と品位をもって、穏やかで静かな生活を送れるようにするためである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.294
Hoc enim bonum et acceptum coram salutari nostro Deo, qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire (I Tim. II, 1) .
PL 13, 975C「これは、我々の救い主である神の前に良いことであり、喜ばれることである。神は、すべての人が救われて、真理の認識に至ることを望んでいる」(一テモテ2:1)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.295
Videmur tibi inimici hi qui te agnitionem veritatis cupimus consequi; contumeliosum me dicis, quia dicam quae tuae et meae conducant saluti. Sed haec quoque asseveratio tua, quae astruit me tibi facere injuriam, ostendit te imprudentem.
PL 13, 975Cあなたが真理の認識を得ることを願う我々が、あなたには敵と見える。あなたと私の救いに益となることを言うからといって、あなたは私を無礼だと言う。だが、私があなたに害を加えているというこのあなたの主張もまた、あなたが思慮を欠いていることを示している。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.296
Si etenim fuisses prudens, primo numquam sacrilegus repertus fuisses, deinde correptus sacrarum litterarum auctoritate temet jam hominem praebuisses: at nunc, quia sis imprudens, dicenti tibi episcopo: Imperator, provide saluti tuae, es enim ingentibus sarcinis scelerum tuorum praegravatus, dicis, Contumeliam mihi facis.
PL 13, 976Aもしあなたが思慮ある者であったなら、第一に、決して瀆聖の者と見いだされなかったであろうし、第二に、聖なる文書の権威によって責められた時には、すでに人間らしくふるまっていたであろう。だが今は、あなたが思慮を欠いているために、司教が「皇帝よ、あなたの救いを顧みよ。あなたは、あなたの罪の大きな重荷に押しつぶされている」と言うと、あなたは「あなたは私を侮辱している」と言う。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.297
Testor coram Deo, dicit apostolus Timotheo, et Christo Jesu, et electis angelis, ut haec custodias sine discrimine, nihil faciens in aliam partem, sed aequitatem custodire (Ibid. V, 21) ; et tu contumeliosum appellas eum, qui te in tantis sceleribus deprehensum nunc increpet, cur illa fueris perpetratus, nunc deprecetur ut temet dum facultas est malis eripias tuis, sisque talis, quem non Deus puniat inter illos quos nequam esse ac perfidos designat dicens: Filios genui et exaltavi, ipsi autem me spreverunt (Isai. I, 2) ?
PL 13, 976A使徒はテモテに言う。「我は神とキリスト・イエスと選ばれた天使たちの前で証しする。汝がこれらを偏見なく守り、いずれにも偏ることなく行い、公平を守ることを」(一テモテ5:21)。それなのにあなたは、あれほどの罪のうちにあなたを見いだして、ある時は、なぜそのようなことをしたのかと叱り〔底本『cur illa fueris perpetratus』は、perpetro を形式受動のように用いた非標準的な形〕、ある時は、機会のあるうちに悪から自らを救い出すよう願い、神が罰することのない者になれと願う者を、無礼だと呼ぶのか。神が悪しき不実な者と指して、「我は子らを生み、高めたが、彼らは我を軽んじた」と言う者たちのうちに、あなたが入らないようにと願う者を(イザヤ1:2)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.298
Hinc tibi superbus videor, quia cupiam te inveniri inter eos, quos unicus Dei Filius ad regnum suum invitat dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi (Matth. XXV, 34) .
PL 13, 976Bこうしたことのために、私はあなたには思い上がって見えるのか。神の独り子が自らの王国に招いて、「来よ、我が父に祝福された者たちよ、世の初めから汝らのために備えられた国を受け継げ」と言う者たちのうちに、あなたが見いだされることを私が願うからである(マタイ25:34)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.299
Tu tibi arbitraris contumeliam te pati, quia dicantur tibi quae vera sunt; apostolus gloriosus contra mandat dicens: Peccantes coram omnibus argue, et ut caeteri timorem habeant (I Tim. V, 20).
PL 13, 976Bあなたは、真実を言われるために、自分が侮辱を受けていると考える。だが栄光ある使徒は反対に命じて言う。「罪を犯す者は、すべての人の前で責めよ。ほかの者が恐れを抱くためである」(一テモテ5:20)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.300
Cui auscultare me oportet, tibi ne, qui dicas: Sine me destruere Dei religionem, servos ejus convertere ad antichristum, sine me in sacrilegio hoc meo cunctos statuere; an beato apostolo, qui mihi praecipit ut te peccantem arguam coram cunctis?
PL 13, 976B私は誰に聞き従うべきか。あなたにか。あなたは「神の宗教を私に壊させよ、その僕たちを反キリストに改宗させよ、私のこの瀆聖において、私にすべてを〔その側に〕立たせよ〔底本『sine me … cunctos statuere』の目的語は定かでない。このように補って取った〕」と言うのだ。それとも、あなたが罪を犯すとき、すべての人の前であなたを責めよと私に命じる祝福された使徒にか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.301
Sed si existimas parcere me tibi debuisse, propterea quod sis imperator, et in hoc inveniris imprudens.
PL 13, 976Cだが、あなたが皇帝であるから私はあなたを容赦すべきだったと考えるなら、この点でもあなたは思慮を欠いていると見いだされる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.302
Audis enim dicere apostolum: Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant (Ibid.) : et tu, Debueras, inquis, mihi specialiter parcere, quia fuissem rex Romani imperii? Et ubi istam testificationem praetermittebam?
PL 13, 976C使徒が言うのをあなたは聞いている。「罪を犯す者は、すべての人の前で責めよ。ほかの者も恐れを抱くためである」(一テモテ5)。それなのにあなたは「私がローマ帝国の王だったのだから、あなたは私を特別に容赦すべきだった」と言うのか。私はこの証しを、どこに置き去りにせよというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.303
Testor coram Deo et Christo Jesu, et electis angelis, ut haec custodias sine discrimine, nihil faciens in aliam partem declinando (Ibid. 21) . Hinc certe tibi videor esse contumeliosus, quia praecepta tua Dei praeceptis non anteposuerim.
PL 13, 976C「我は神とキリスト・イエスと選ばれた天使たちの前で証しする。汝がこれらを偏見なく守り、いずれにも偏って行わないことを」(一テモテ5:21)。これゆえに、あなたの命令を神の命令の上に置かなかったから、私はあなたに無礼と見えるのは確かである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.304
In Actibus apostolorum lego beatos apostolos raptos ab eis, quorum es particeps non solum in incredulitate, sed et crudelitate, et praeceptum fuisse illis ne docerent in nomine Domini nostri Jesu Christi.
PL 13, 977A使徒言行録で私は読む。祝福された使徒たちは、あなたが不信のみならず残忍さにおいても仲間である者たちによって捕らえられ〔底本『raptos ab eis』をこう取った〕、我々の主イエス・キリストの名によって教えてはならないと命じられた。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.305
Sed videamus pariter ipsam sacrae scripturae partem, si apostoli praeceptis Dei unici Filii inimicorum temperaverint, an ea quae implenda susceperant, instantissime fuerint praefinientes.
PL 13, 977Aだが、使徒たちが神の独り子の敵どもの命令に従ったのか、それとも、果たすべく引き受けたことを、きわめて熱心にやり遂げたのか〔底本『temperaverint』は「従う」の意に取った。『praefinientes』は構文が崩れているらしく、「やり遂げた」と取った〕、聖書のその部分そのものをともに見よう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.306
Vocantes, inquit, apostolos, caesos eos dimiserunt, praecipientes ne loquerentur in nomine Jesu ulli hominum. Illi ergo ibant gaudentes a conspectu concilii, quod pro nomine digni habiti sunt contumeliam pati.
PL 13, 977A「使徒たちを呼び、打たせて放免し、イエスの名によって誰にも語らないようにと命じた。彼らは、その名のために辱めを受けるに値する者とされたことを喜びつつ、議会の前から去って行った。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.307
Omni autem die in templo et domi non cessabant, docentes et evangelizantes Dominum nostrum Jesum Christum (Act. V, 40) .
PL 13, 977A「そして毎日、神殿でも家でも、教え、我々の主イエス・キリストを福音として告げ知らせることをやめなかった」(使徒言行録5:40)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.308
Cum haec referat apostolos beatos egisse sacra scriptura, te ad negandum Dei Filium omnium invitantem corda, et haeresim tuam firmare satis agentem, nobis erit tacendum praepositis Dei ecclesiarum, ne videlicet tibi blasphemo, homicidae, destructori Dei religionis inveniamur contumeliosi exstitisse?
PL 13, 977B聖書が、祝福された使徒たちはこのように行ったと伝えているのに、あなたは、すべての人の心を神の子を否むことへと誘い、あなたの異端を固めようと励んでいる。それなのに、神の諸教会の監督者である我々は黙っているべきだというのか。冒瀆者、人殺し、神の宗教の破壊者であるあなたに、我々が無礼だったと見いだされないために。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.309
Apostolos loquitur sacra scriptura nec verbera, nec minas filiorum pestilentiae, timuisse, sed semper docuisse; nos caduci regni tui decuerat frangi vigore, quo tu omnes iniquos posses tuos implere conatus?
PL 13, 977B聖書は、使徒たちが鞭も、疫病の子らの脅しも恐れず、常に教え続けたと語る。それなのに我々が、あなたのはかない王国の力に打ち砕かれ、あなたがあなたのあらゆる不義の企てを果たせるようにすることが、ふさわしかったというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.310
Contumaces aestimamur a te, quia vera tibi dicantur a nobis. Sic et comblasphemi tui Stephanum beatissimum judicaverunt, quia eis diceret: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis, sicut patres vestri, et vos.
PL 13, 977B我々はあなたに頑固だと思われている。我々があなたに真実を言うからである。あなたと共に冒瀆する者たちも、いとも祝福されたステファノを同じように裁いた。彼が彼らにこう言ったからである。「かたくなで、心と耳に割礼を受けていない者たちよ、汝らは父祖たちと同じく、常に聖なる霊に逆らっている。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.311
Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri? et occiderunt eos qui annuntiabant de adventu justi cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, quia cepistis legem in ordinationem angelorum et non custodistis (Ibid. VII, 51) .
PL 13, 977C「汝らの父祖たちは、どの預言者を迫害しなかったか。彼らは、義なる者の到来を告げた者たちを殺した。今、汝らはその者を裏切り、殺した者となった。汝らは天使たちの定めによって律法を受けたが、守らなかった」(使徒言行録7:51)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.312
Haec cum audissent Judaei, digne sunt commoti contra sanctissimum martyrem Stephanum, an indigne? Si indigne, utique et te indigne inspice moveri contra eos, qui te salvum velint.
PL 13, 977Cこれを聞いたユダヤ人は、いとも聖なる殉教者ステファノに対して憤ったが、それは当然か、不当か。もし不当であるなら、あなたもまた、あなたの救いを願う者たちに対して憤るのが不当であると、見るがよい。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.313
Adverte in ea te parte stare contra Dei ecclesiam, in qua et tunc steterint, et nunc sunt Judaei stantes, sic te esse durae cervicis, sic incircumcisum corde et auribus: inde est quod, sicut illi audientes vera non sustinuerint, sed ad necem Dei cultoris prosilierint, sis etiam tu prosiliens ad nostram integra et manifesta tibi dicentium necem.
PL 13, 978Aあなたが神の教会に敵対して立っているのは、ユダヤ人たちがあのときにも立ち、今も立ち続けている側であり、あなたがこれほど首のこわい、心にも耳にも割礼を受けていない者であることを悟れ。それゆえ、かの者たちが真実を聞いて耐えられず、神を崇める者の殺害に襲いかかったように、あなたもまた、欠けるところなく明白なことをあなたに語る我々の殺害へと襲いかかるのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.314
Cum autem haec audissent, inquit divina scriptura, fremebant in cordibus suis, et stridebant dentibus in eum (Ibid. 54) .
PL 13, 978A「これを聞いて」と聖書は言う、「彼らは心の中で怒り狂い、彼に向かって歯ぎしりした」(使徒言行録7:54)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.315
Et infra: Clamantes autem voce magna, compresserunt aures suas, et impetum fecerunt uno animo in eum: et ejectum extra civitatem lapidabant (Ibid., 56) .
PL 13, 978Aそして少し後に、「彼らは大声で叫び、耳をふさぎ、一つの心で彼に襲いかかった。そして町の外へ追い出して石で打った」(使徒言行録7:56)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.316
Sic tu corde fremens, dentibus stridens sis adversum nos nulla alia de re, nisi quia te persecutorem dicamus Dei domus, nisi quia destructorem Dei religionis, quia fusorem sanguinis servorum Christi, quia sacrilegum vocemus juste, quippe blasphemum, haereticum, quippe fidem apostolicam evangelicamque expugnantem.
PL 13, 978Aあなたもまた、このように心で怒り狂い、歯ぎしりして我々に向かっている。ほかでもない、我々があなたを神の家の迫害者と呼び、神の宗教の破壊者と呼び、キリストの僕たちの血を流す者と呼び、瀆聖者と正当に呼ぶからである。まさに冒瀆者であり異端者であり、まさに使徒的で福音的な信仰を攻め落とそうとする者だからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.317
Non facimus rem Deo odibilem si tibi isto modo, quo tecum conlido, agentes, quod te esse intelligimus, dicamus. Invenimus etenim sic egisse tales, qualis sis tu, contra gloriosum.
PL 13, 978B我々が、あなたとぶつかり合うこのやり方で事を運び、あなたがそうであると我々が見て取るとおりのことをあなたに言うとしても、それは神に憎まれることをしているのではない。あなたのような者が、栄光ある者に対してこのように振る舞ったことを、我々は見いだすからである〔gloriosum が誰を指すかは定かでない。直前のステファノとも、続く引用で偽預言者に逆らわれるパウロとも取れる〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.318
Deservientibus autem illis (Ibid. XIII, 2) , dicit sacra scriptura, et jejunantibus Domino, dixit Spiritus sanctus: Segregate mihi Barnabam et Saulum in opus, ad quod vocavi eos. Tunc jejunantes et orantes imposuerunt eis manus, et dimiserunt eos.
PL 13, 978B「彼らが〔主に〕仕え(使徒言行録13:2)」と聖書は言う、「主のために断食していたとき、聖なる霊は言った。『バルナバとサウロを、私が彼らを召した働きのために、私のために選び分けよ』。そこで彼らは断食し祈って、彼らに手を置き、送り出した」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.319
Et illi quidem dimissi a sancto Spiritu, descenderunt Seleuciam, et illic navigaverunt Cyprum: et cum venissent Salamina, praedicabant verbum Domini in synagogis Judaeorum: habebant autem Joannem ministrum: et cum perambulassent universam insulam usque Paphum, invenerunt quemdam virum pseudoprophetam Judaeum, cui nomen erat Bariesuban, quod interpretatur Paratus, qui erat cum proconsule sergio Paullo viro prudente: qui cum advocasset Barnabam et Saulum, quaerebat audire verbum Dei.
PL 13, 978B「そして彼らは、聖なる霊に送り出されて、セレウキアに下り、そこからキプロスへ船出した。サラミスに着くと、ユダヤ人の会堂で主の言葉を宣べ伝えた。ヨハネを従者として連れていた。島全体をパポスまで巡り歩いたとき、偽預言者であるユダヤ人のある男に出会った。その名はバリエスバンといい、『備えられた者』と訳される。この男は総督セルギウス・パウルス、思慮ある人のもとにいた。総督はバルナバとサウロを呼び寄せて、神の言葉を聞こうとした」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.320
Resistebat autem illi Etaemus magnus (sic enim interpretatum dicitur nomen ejus), qui quaerebat avertere proconsulem a fide.
PL 13, 978C「ところが、大いなるエタエムス〔底本は magnus「大いなる」。ミーニュの脚注によれば、ルキフェルのラテン語訳は、ウルガタが「魔術師エリマ」とする箇所を「大いなるエトイマス」と記すギリシア語の写本に拠っており、古い訳者はこの名を「備えのある者」と訳している〕が彼に逆らった(その名はそのように訳されると言われている)。この者は総督を信仰から引き離そうとしていた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.321
Saulus autem, qui Paullus, repletus Spiritu sancto intendens in eum ait: O plene omni dolo et fallacia, filius diaboli, inimice omnis justitiae, non desinis pervertere vias Domini rectas.
PL 13, 979A「サウロ、すなわちパウロは、聖なる霊に満たされ、彼をじっと見据えて言った。『ああ、あらゆる欺きと偽りに満ちた者、悪魔の子、あらゆる義の敵よ、汝は主のまっすぐな道を曲げることをやめない』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.322
Et nunc ecce manus Domini adversum te, et eris caecus non videns solem usque ad tempus. Et protinus cecidit super eum caligo et tenebrae, et circumiens quaerebat, qui se ad manum deduceret.
PL 13, 979A「『見よ、今、主の手が汝に臨む。汝は盲目となり、時が来るまで太陽を見ないであろう』。するとたちまち、霞と闇が彼の上に落ち、彼は歩き回って、手を引いてくれる者を探した」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.323
Videns autem proconsul quod erat factum, credidit cum admiratione stupens in doctrina Domini. Credimus hoc instructum testimonio non te dicturum: Contumeliam mihi Lucifer facit imperatori.
PL 13, 979A「総督は、起こったことを見て、主の教えに驚嘆して呆然としつつ、信じた」。我々は信じる、あなたがこの証言に教えられて、「ルキフェルは皇帝である私を侮辱している」とは言わないであろうことを。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.324
Quid mea interest quid sis, cum ego ei haec dicam, quae audivit ab apostolo ille qui agnitus est pseudopropheta fuisse? Talem etenim ego habeo te Constantium imperatorem, qualem habuerint gloriosi Paullus et Barnabas Bariesuban Judaeum?
PL 13, 979Aあなたが何者であろうと、私に何の関わりがあろうか。私があなた〔ei はコンスタンティウスを指すと取った〕に語るのは、偽預言者であったと見抜かれたあの者が使徒から聞いたのと同じことなのだ。実際、私は、あなた、皇帝コンスタンティウスを、栄光ある者パウロとバルナバがユダヤ人バリエスバンを見なしたのと同じ者と見なしているではないか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.325
Sic etenim tu contrarius inveniris esse nomini Domini, quomodo et ille fuerit: sic tu resistis veritati, ut ille restitit; sic tu non vis credere homines in Dei unicum Filium, tibi atque illi Judaeo pseudoprophetae, nisi quia sic tu adverso spiritu agaris, quomodo et ille ageretur.
PL 13, 979Bあなたは、あの者がそうであったのと同じように、主の名に敵対する者と見いだされる。あなたは、あの者が抗ったように、真理に抗う。あなたが、人々が神の独り子を信じることを望まないのは、あなたにも、あのユダヤ人の偽預言者にも同じことであって、それは、あなたが敵対する霊に駆り立てられているのが、あの者が駆り立てられていたのと同じだからにほかならない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.326
Cum enim audis proconsulem virum fuisse prudentem et cupientem ab apostolis beatis se instrui, quo posset viam comprehendere veritatis, et illum, cujus tu imitator es, restitisse apostolis, ne proconsulem ad credendum in Dei Filium perduxissent, manifestum est talem te esse, qualis iste fuerit Judaeus pseudopropheta.
PL 13, 979Bあなたは、総督が思慮ある人であって、至福の使徒たちから教えを受けて真理の道をつかもうと望んでいたこと、そして、あなたが真似ているあの者が、使徒たちが総督を神の子への信仰に導かぬよう、使徒たちに逆らったことを聞くのだから、あなたがあのユダヤ人の偽預言者と同じ者であることは明白である。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.327
Item cum Paullum dicat scriptura sancta repletum Spiritu sancto illam dixisse invectionem, debes intelligere Judaeum illum pseudoprophetam immundo fuisse spiritu plenum.
PL 13, 980A同じく、聖書がパウロは聖なる霊に満たされてあの痛罵を述べたと言う以上、あなたは、あのユダヤ人の偽預言者が汚れた霊に満たされていたことを悟るべきである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.328
Sicut ergo ille adverso actus spiritu contradicebat, quia et tu ita instinctu adversarii resistere inveniris, non te alium esse debes judicare, nisi Bariesuban Judaeum pseudoprophetam.
PL 13, 980Aだから、あの者が敵対する霊に駆り立てられて逆らっていたように、あなたもまた敵の唆しによって逆らっていると見いだされる以上、あなたは自分を、ユダヤ人の偽預言者バリエスバンのほかの何者とも判じてはならない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.329
Igitur quia te alterum Bariesuban Judaeum pseudoprophetam esse intelligis, quotiens fuerit dictum ore tuo sacrilego, Deus non habet verum Filium, ne moleste feras, si dicantur tibi a nobis illa, quae sunt dicta ab apostolo praedecessori tuo Judaeo pseudoprophetae: Plenus omni dolo et fallacia, filius diaboli, inimicus omnis justitiae, qui non desinis pervertere vias Domini rectas (Ibid. 10) .
PL 13, 980Aそれゆえ、あなたは自分をもう一人のユダヤ人の偽預言者バリエスバンだと悟っているのだから、瀆聖的なあなたの口から「神には真の子がいない」と言われるたびに、使徒があなたの先任者であるユダヤ人の偽預言者に言った言葉が、我々からあなたに言われても、不快に思うな。「あらゆる欺きと偽りに満ちた者、悪魔の子、あらゆる義の敵、主のまっすぐな道を曲げることをやめない者よ」(使徒言行録13:10)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.330
Si fueris motus cur haec tibi dicantur quae fuerint dicta illi, cujus sis tenens iter mortis, multum te insulsum ostendis, qui velis hoc esse quod fuit ille Judaeus pseudopropheta, et nolis te illis nominari vocabulis nominum, quibus fuerit et ille vocatus.
PL 13, 980Bあの者に言われたことがあなたに言われると腹を立てるなら——あなたは、あの者と同じ死の道をたどっているのに——あなたは大いに愚かなところを示している。あのユダヤ人の偽預言者と同じ者であろうとしながら、あの者が呼ばれたのと同じ呼び名であなたが呼ばれることは望まないのだから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.331
Iterum et hortor et deprecor, ut et moneo, ut tibi velis consulere, ne aeterna te accipiat poena.
PL 13, 980B重ねて、勧め、懇願し、また忠告する。あなた自身のために考えることを望め、永遠の刑罰があなたを捕らえぬように。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.332
Si enim ille ita meruit excaecari, quia tentarit resistere, conspice quae tibi homicidae, quae sacrilego, destructori Dei religionis possint mala repraesentari et in hac vita et in perpetuum.
PL 13, 981Aあの者が、逆らおうとしたゆえに盲目にされて当然であったのなら、人殺しであり、冒瀆者であり、神の宗教の破壊者であるあなたに、この世でも永遠にも、どれほどの災いが降りかかり得るか、よく見よ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.333
Accipe adhuc ea quae te formare possunt, non esse contumeliosos nos, sed veraces. Antiocho septem illi gloriosissimi fratres restiterunt, nempe ut nunc tibi nos restitimus.
PL 13, 981Aさらに、我々が侮辱する者ではなく真実を語る者であることを、あなたに教えることのできるものを聞け。七人の栄光きわまる兄弟たちはアンティオコスに逆らった。まさに今、我々があなたに逆らっているのと同じである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.334
Legisti quartus quid responderit compestilenti tuo, qui me contumeliosum dignaris clamitare, quia dicam tibi, quod nisi conversus fueris ad Deum, in aeternum sis interiturus; nempe dicit: Potius est ab hominibus morti datos spem exspectare a Deo, iterum ab ipso resuscitari: tibi enim resurrectio ad vitam non erit (II Mach. VII, 14) .
PL 13, 981Aあなたは読んだはずだ、第四の者が、あなたの疫病仲間〔compestilens は稀な語で、「ともに疫病である者」の意と取った〕に何と答えたかを。あなたは、私があなたに、神に立ち帰らなければ永遠に滅びるであろうと言うがゆえに、私を侮辱する者と叫び立てることを良しとするのだが、確かに彼は言う。「人々に殺される者が、神によって再び甦らされるという希望を待ち望むのは良いことだ。だが、汝には命への復活はない」(マカバイ二7:14)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.335
Si a nobis tu tyrannus audis quod ad vitam sis resurrectionem non accepturus, si in hac incredulitate manseris, quod non ad requiem, sed ad poenam sis resurrecturus sempiternam, quae contumelia est?
PL 13, 981A僭主であるあなたが、この不信仰にとどまるなら命への復活を受けず、安息ではなく永遠の刑罰へと復活するであろうと我々から聞かされるのが、何の侮辱だろうか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.336
Quintus quoque cum admotus fuisset et vexatus, dixisse loquitur scriptura regi: Potestatem inter homines habes cum sis corruptibilis, facis quod vis: noli autem putare genus nostrum a Deo esse derelictum; patienter sustine, et vide, magna potestas illius qualiter te et semen tuum torquebit (Ibid. 16) .
PL 13, 981B第五の者もまた、引き出されて苦しめられたとき、王にこう言ったと聖書は語る。「汝は人間の間では権力を持ち、朽ちる者でありながら、望むことを行う。だが、我々の一族が神に見捨てられたと思うな。耐え忍んで、見よ、神の偉大な力が、汝と汝の子孫をどのように苦しめるかを」(マカバイ二7:16)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.337
Quid tibi videtur, quia tali constantia Dei servus invectus fuerit in contyrannum tuum? Numquidnam injuriosum fuisse cultorem Dei diaboli judicabis cultor?
PL 13, 981Bどう思うか。神の僕が、これほどの不屈さをもって、あなたの僭主仲間を激しく責めたことを。悪魔を崇める者であるあなたが、神を崇める者を侮辱的であったと判じるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.338
Illum vera dicentem negabis superbum? nec me debes judicare insolentem, quia dicam tibi, non derelinqui nos a Deo, propter quem haec sustineam, te contra, nisi fueris correctus, cum corruptibili gloria tua ad nihilum venturus.
PL 13, 981B真実を語ったあの者が傲慢であったことを、あなたは否定するのか。私を無礼な者と判じてもならない。私が、我々は神に見捨てられていない——その神のゆえに私はこれらを耐えている——と言い、あなたは、改められなければ、朽ちる栄光とともに無に帰するであろうと言うからといって。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.339
Quid etiam sextus dixerit inspice, et invenies nos eo cuneo reniti tibi turbido procellae, quo illi fuerunt renitentes: Noli frustra errare (Ibid. 18) ; nos enim propter nosmetipsos haec patimur, peccantes in Deum nostrum, et digna admonitione facta sunt: tu autem ne te existimes impune futurum, cum contra Deum pugnare tentaveris.
PL 13, 981C第六の者が何と言ったかも見よ。そうすれば、我々が、嵐のように荒れ狂うあなたに、あの者たちが抗ったのと同じ陣形で抗っていることがわかるだろう。「いたずらに迷うな(マカバイ二7:18)。我々は自分自身のゆえにこれらを受けている、我々の神に対して罪を犯したのだから。そして、訓戒〔底本は admonitione。ミーニュの脚注によれば、古ラテン語訳は admiratione「驚嘆」とし、サバティエはルキフェルにも admiratione と読む〕にふさわしいことが起こった。だが汝は、神に戦いを挑んだからには、罰を受けずに済むと思うな」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.340
Probant epistolae meae mediocritatis, et libri rustico licet sermone descripti, me saepe dixisse, quod peccata quidem fecerint nostra, ut in tuas antichristi praecursoris veniremus manus, te tamen pugnare contra Deum, et idcirco nisi tibi prospexeris, te quidem ut istum Antiochum in aeternam poenam futurum, nobis vero propitiaturum Dominum.
PL 13, 981C私の取るに足りない書簡や、粗野な文体で書かれた書物が、私がしばしばこう述べたことを証している。すなわち、我々の罪がたしかに、我々があなたの——反キリストの先駆者の——手に落ちる事態を招いたのであり、しかしあなたは神に戦いを挑んでいるのであって、それゆえあなたが自分を顧みなければ、あなたはかのアンティオコスのように永遠の刑罰に陥るであろうが、我々には主が恵み深くあるであろう、と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.341
Dolens es, cur commissis nobis te, et quisnam sis revelemus, et quod sit dignum antichristi umbram te calcari a cunctis Christi militibus: qui me, inquis, calcare potuerunt? illi, quos, cur se Christianos fateantur, carceribus retines reclusos, patrimonio privas, facis extorres, torques, interficis.
PL 13, 981Cあなたは、我々が〔我々に〕委ねられた者たちに、あなたが何者であるかを明かすこと〔commissis nobis の係りは定かでない。「我々に委ねられた者たちに」と取った〕、また、反キリストの影であるあなたをキリストの兵士すべてが踏みつけるのがふさわしいと言うことに、苦しんでいる。「私を踏みつけられる者がいるものか」とあなたは言う。いるのだ、なぜキリスト教徒だと告白するのかと、あなたが牢に閉じ込め、財産を奪い、追放し、拷問し、殺している者たちが。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.342
Hinc nos insolentes esse censes, quod cunctos nobis creditos deprecemur diaboli calcare caput, sacrilegos conatus tuos virtute passionum suarum illatarum pro Christo Dei unico Filio deducere ad nihilum.
PL 13, 982Aあなたは、我々が無礼だとここから判じる。我々が、我々に託されたすべての者に、悪魔の頭を踏みつけ、あなたの瀆聖的な企てを、神の独り子キリストのために被った彼ら自身の苦難の力によって、無に帰せしめるようにと願うからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.343
Sit tibi et illa gloriosissima mater septem horum filiorum insolens, quia ad coamentem tuum vincendum Antiochum suos illicere dignata filios dicens: Nescio qualiter in utero meo apparuistis, neque ego spiritum donavi vobis et vitam, et singulorum membraturam non ipsa compegi: sed enim mundi creator, qui formavit hominis nativitatem, quique omnium scrutator originum, et spiritum vobis cum misericordia iterum reddet et vitam, sicut nunc vos ipsos despicitis propter leges ejus (Ibid. 22) .
PL 13, 982A七人の子らのあの最も栄光ある母もまた、あなたには無礼な者と映るがよい。彼女は、あなたの狂気の仲間〔底本は coamentem。amens「正気を失った」に「共に」を付けた造語と取った。ミーニュの脚注によれば、これはラティニウスの引くポンキウスの読みで、以前の版は conamentum とする〕であるアンティオコスを打ち負かすために、自分の子らを促すことをよしとして、こう言ったのだから。「汝らがどのようにして私の胎に現れたのか、私は知らない。私が汝らに霊と命を与えたのでもなく、汝ら一人一人の肢体を私自身が組み立てたのでもない。人の誕生を形づくり、すべての起源を探る、世の創造者が、憐れみをもって、汝らに霊と命を再び返すであろう。汝らが今、その律法のために自分自身を顧みないように」(マカバイ二7:22)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.344
Haec dicere non destitit filiis religiosa mater, fortiter filios diligens, quoad usque cunctos advertisset interfectos. Nos contra, quos praedixerat ore prophetae futuros pastores gregi suo dicens.
PL 13, 982Bこの敬虔な母は、息子たち全員が殺されたのを見届けるまで、雄々しく息子たちを愛しつつ、こう言うことをやめなかった。これに対して我々は、〔神が〕預言者の口によって、自分の群れの牧者となるであろうと予告した者たちであって、こう言われている。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.345
Et dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos pascentes cum disciplina (Jer. III, 15) , tacere decuerat, ne tibi ad mactandas venienti rabido lupo Dei oves fuissemus visi insolentes?
PL 13, 982B「私は汝らに、私の心にかなう牧者たちを与える。彼らは訓育をもって汝らを養うであろう」(エレミヤ3:15)。その我々が、神の羊を屠ろうとやって来る荒れ狂う狼であるあなたに無礼な者と見られぬよう、黙っているべきであったというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.346
Mulier eo usque corda incendit Dei amore filiorum, ut eorum interitu gladii fuisset potita victoriarum: et nos Christi dicere militibus fuisse congruum arbitratus es: Nolite arma sumere contra Constantium diaboli satellitem, nolite resistere templo omnium daemonum: magis autem facite quaecumque fieri praeceperit.
PL 13, 982Bこの女は、息子たちの心を神への愛で燃え立たせ、彼らの剣による死によって勝利を手にするほどであった。それなのに、あなたは、我々がキリストの兵士たちに、「悪魔の従者コンスタンティウスに対して武器を取るな、あらゆる悪霊の神殿に逆らうな。むしろ、彼が命じることは何でも行え」と言うのがふさわしいと考えたのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.347
Quae haec est nostra contumacia, si officium nobis delegatum a Deo nitamur implere, si denique istius mulieris imitatores fuerimus inventi? Tu vis diabolo placere, cujus opus inveniris celebrare, nos minime; vis Deo haec te gerendo contra fieri acceptissimos.
PL 13, 982C神から我々に任されたつとめを果たそうと努め、結局この女の模範に倣う者と見いだされるなら、それが我々の頑なさだというのか。あなたは悪魔に気に入られようとし、その働きを祝う者と見いだされる。我々は決してそうしない。あなたは、あなたがこれらを我々に敵対して行うことによって、〔我々が〕神にいとも喜ばれる者となることを望んでいる〔fieri acceptissimos は複数で、te と合わない。「我々が」と取った〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.348
Si te adhuc movet, cur, quod es, voceris a nobis, accipe etiam ab illo septimo hujus mulieris sic clamitatum contra Antiochum filio: Antiochus autem contemni arbitratus (II Mach. VII, 24) , et ejus quae increpabat vocem despiciens, cum adhuc adolescentior superesset, non verbis hortabatur tantum, sed etiam cum juramento affirmabat divitem et beatum facturum, translaturum a patriis, et hospitem habiturum, et res necessarias crediturum.
PL 13, 982Cさらに、あなたがなお、自分のあるがままの名で我々から呼ばれることを気にするのなら、この女の第七の子がアンティオコスに向かってこのように叫んだことも聞け。「アンティオコスは、侮られたと思い(マカバイ二7:24)、叱りつける女の声を軽んじた。若者がなお生き残っていたので、言葉で勧めるだけでなく、誓いをもって、富ませ幸いにする、父祖のならわしから移らせて友として迎える、必要なものを委ねる、と断言した」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.349
Sed ad ista adolescentem non intendentem vocavit matrem, et suadebat ut adolescenti fieret in salutem. Cum autem multis esset hortatus, suscepit suadere se filium.
PL 13, 983A「だが、若者がこれらに耳を貸さないので、母を呼び寄せ、若者の救いのために説き勧めよと促した。王が多くの言葉で勧めたので、彼女は子を説得することを引き受けた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.350
Itaque inclinata ad illum derisit crudelem tyrannum, et ait patria voce: Fili, miserere mei, quae te in utero mensibus decem portavi, et lac triennio dedi, et alui, et in aetatem istam perduxi.
PL 13, 983A「そこで彼女は、彼のほうに身をかがめて、残酷な僭主を嘲り、父祖の言葉でこう言った。『子よ、私を憐れめ。私は汝を十月のあいだ胎に宿し、三年のあいだ乳を与え、養い、この年齢まで育て上げた』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.351
Peto, nate, aspicias in coelum et in terram, et omnibus quae in eis sunt inspectis, intelligere quia ex nihilo fecit illa Deus, et hominum genus: ita fiet, ut non timeas carnificem istum, sed dignus fratrum effectus, suscipias mortem, ut in illa misericordia cum fratribus te recipiam.
PL 13, 983A「『願う、わが子よ、天と地を見上げ、その中にあるすべてのものをよく見て、神がこれらを無から造ったこと、人類もそうであることを悟れ。そうなれば、汝はこの刑吏を恐れず、兄弟たちにふさわしい者となって死を受けるであろう。あの憐れみのうちに、私が汝を兄弟たちとともに迎え入れるために』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.352
Cum haec illa dixisset, ait adolescens: Quem sustinetis? non obedio regis imperio, sed praecepto legis obedio, quae data est nobis per Moysen: tu vero, qui inventor omnis malitiae factus és in Hebraeos, non effugies manum Dei.
PL 13, 983A彼女がこう言い終えると、若者は言った。「誰を待っているのか〔Quem sustinetis の意は取りにくい。「誰を待っているのか」と取った〕。私は王の命令には従わない。モーセを通して我々に与えられた律法の命令に従う。だが汝は、ヘブライ人に対するあらゆる悪の考案者となったが、神の手を逃れはしない」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.353
Si enim propter increpationem et correptionem Dominus noster nobis vivis modice iratus est (Ibid. 33) , sed iterum reconciliabitur servis suis; tuque, o sceleste, et omnium hominum flagitiosissime, noli frustra extolli vanis speciebus in servos ejus: nondum enim omnipotentis, omnia conspicientis Dei judicium effugisti.
PL 13, 983B「たとえ、叱責と懲らしめのために、我々の主が、生きている我々にしばらく怒ったとしても(マカバイ二7:33)、再びその僕たちと和解するであろう。汝、ああ悪党、あらゆる人間のうちで最も破廉恥な者よ、空しい見せかけによって、その僕たちに対していたずらに思い上がるな。汝はまだ、全能にしてすべてを見る神の裁きを逃れてはいないのだから」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.354
Nam patres nostri, modico nunc doloré sustentato, sub testamento Dei aeternae vitae reciderunt: tu vero judicio Dei justas superbiae poenas exsolves: ego autem sicut et fratres, et animam et corpus trado pro patriis legibus, invocans Deum maturius genti nostrae fieri propitium, teque cum tormentis ac verberibus confiteri quod ipse est Deus solus.
PL 13, 983B「我々の父祖たちは、今わずかな苦痛を耐え忍んだことにより、永遠の命をもたらす神の契約のもとに倒れた。だが汝は、神の裁きによって、傲慢への正当な罰を支払うであろう。私は兄弟たちと同じく、魂も体も父祖の律法のために差し出し、神に、我々の民に速やかに恵み深くあるよう、また汝が責め苦と鞭のうちに、ただ神のみが神であると告白するよう、呼び求める」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.355
In me vero et in fratribus meis statuere omnipotens iram, quae super omne genus nostrum juste superducta est. Quid, Constanti, a nobis plus audisti quam ea, quae ab hoc Dei sunt dicta fideli servo?
PL 13, 983B「私と私の兄弟たちのところで、全能者が、我々の全民の上に正当に下された怒りを止めるように〔底本は statuere omnipotens iram。ミーニュの脚注によれば、ガッリャルディは、ギリシア語の「止まる」を著者が字義どおりに訳したものとする。古ラテン語訳とサバティエは「全能者の怒りがやむ」、ヴァティカン写本は omnipotens ira とする〕」。コンスタンティウスよ、あなたは我々から、神のこの忠実な僕が言ったこと以上の何を聞いたというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.356
Si ille dixit ad Antiochi satellites: Quem sustinetis? non obedio regis imperio, sed praecepto le gis obedio, quae data est nobis per Moysen (Ibid. 30) : et nos tuis dicimus: Quid est quod nos ad Constantii antichristi praecursoris voluntatem posse existimatis facere Arianos? ut sumus Christiani, semper erimus (Ibid. 31) .
PL 13, 983Cあの者がアンティオコスの従者たちに「誰を待っているのか。私は王の命令には従わない。モーセを通して我々に与えられた律法の命令に従う」(マカバイ二7:30)と言ったのなら、我々もあなたの従者たちにこう言う。「諸君が、反キリストの先駆者コンスタンティウスの意志に従って我々をアレイオス派にすることができると考えるのは、どういうことか。我々はキリスト教徒であるとおり、いつまでもそうであろう」(マカバイ二7:31)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.357
Si ille Antiocho dixit: Tu vero qui inventor omnis malitiae factus es in Hebraeos, non effugies manum Dei; et tibi nos diximus atque sumus dicentes, quod enim, quia te potior nullus umquam fuerit persecutor sacrae legis Dei, quia sis non effugiturus Dei manum.
PL 13, 984Aあの者がアンティオコスに「汝は、ヘブライ人に対するあらゆる悪の考案者となったが、神の手を逃れはしない」と言ったのなら、我々もあなたにそう言ったし、今もそう言っている。すなわち、あなたにまさる迫害者は神の聖なる律法に対してかつて一人もいなかったこと〔quod enim, quia が重なり、構文が崩れている〕、そしてあなたが神の手を逃れはしないことを。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.358
Si audit Antiochus, quod arguendi gratia suis tunc Dominus fuerit iratus, et quod iterum esset reconciliaturus se servis suis, haec et tu nos dicere audis.
PL 13, 984Aアンティオコスは、主が教え戒めるために自分の僕たちにそのとき怒ったこと、そして再びその僕たちと和解するであろうことを聞いている。あなたもまた、我々がこれらを言うのを聞いているのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.359
Si illi dictum est regi: Tuque, o scelerate, et omnium hominum flagitiosissime, noli frustra extolli vana spe in servos ejus inflatus: nondum enim omnipotentis Dei judicium effugisti (Ibid. 34) : haec et tu audis a nobis, quod enim sis sceleratus omnium hominum flagitiosissimus, qui iccirco haec geras ut nos coapostatas facias tuos, sed tamen frustra te elatum, vana instinctu diaboli in nos Dei servos spe inflatum: quia neque tuos possis implere conatus malignos, neque Dei omnia conspicientis, omniaque potentis evadere judicium.
PL 13, 984Aかの王に「汝、ああ悪党、あらゆる人間のうちで最も破廉恥な者よ、空しい望みに膨れ上がって、その僕たちに対していたずらに思い上がるな。汝はまだ、全能の神の裁きを逃れてはいない」(マカバイ二7:34)と言われたのなら、あなたもこれらを我々から聞く。すなわち、あなたは悪党であり、あらゆる人間のうちで最も破廉恥な者であって、我々をあなたの仲間の背教者にするためにこれらを行っているが、悪魔の唆しによって、神の僕である我々に対する空しい望みに膨れ上がり、いたずらに思い上がっているということ、あなたは自分の悪意ある企てを成し遂げることも、すべてを見、すべてをなしうる神の裁きを逃れることもできないということを。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.360
Audis a nobis, sicut et per illum illustrem adolescentem audit Antiochus: Quod enim fratres nostri pauca perpessi sub testamentum Dei aeternae vitae reciderunt, tu vero quod sis judicio Dei justas superbiae poenas persoluturus (Ibid. 36) .
PL 13, 984Bあなたは我々から聞く、アンティオコスがあの輝かしい若者を通して聞いたのと同じことを。「我々の兄弟たちは、わずかなことを耐えて、永遠の命をもたらす神の契約のもとに倒れた。だが汝は、神の裁きによって、傲慢への正当な罰を支払うであろう」(マカバイ二7:36)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.361
Audis et a nobis nos ita esse paratos interfici a te carnifice pro Deo, sicuti jam fratres nostros interfecisti, animas et corpora nostra tradere nos paratos pro Jesu Christo Dei vero unico Filio, confidere praeterea nos de ejus infatigabili pietate, quod enim omnem quidem gregem suum sit maturius erepturus ex te rapace lupo, ex te cane rabido; tu vero quod sis, nisi tibi consulueris, semper in tormenta abiturus.
PL 13, 984Bあなたはまた我々から聞く。我々が、刑吏であるあなたに、神のために殺される備えができていること、あなたがすでに我々の兄弟たちを殺したとおりであること、我々が、神の真の独り子イエス・キリストのために、魂も体も差し出す備えができていること、さらに、我々がその倦むことのない慈しみに信頼しており、その群れをすべて、略奪する狼であるあなた、狂犬であるあなたから、速やかに救い出すであろうこと、一方あなたは、自分を顧みなければ、いつまでも責め苦へ去るであろうことを。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.362
Quid ego plus sive per scripturam, sive in praesenti tibi dixerim, volo revincas tu nostri temporis tyrannus.
PL 13, 985A私が、聖書によってであれ今この場においてであれ、〔マカバイの殉教者たちの言葉より〕何を余計にあなたに言ったのか、我々の時代の僭主であるあなたが論証してみせることを望む。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.363
Si te ego carnificem dixi, dixit non solum iste adolescens justissimus, sed et ejus mater Antiocho coamenti tuo: si inventor omnis malitiae dictus es a me si quod non sis effugiturus manum Dei, si sceleratus et omnium hominum flagitiosissimus, quia non sis omnia potentis, omnia conspicientis judicium effugiturus, sed in judicio Dei tu justas poenas sis exsoluturus, haec omnia jam ab isto religioso adolescente dicta fuerant collegae tuo Antiocho.
PL 13, 985A私があなたを刑吏と呼んだとしても、同じことを言ったのは、この極めて義しい若者だけでなく、その母もまた、アンティオコス、あなたの狂気の仲間〔底本は coamenti。第343節の coamentem と同じ造語〕に対してである。私があなたをあらゆる悪の考案者と呼び、神の手を逃れはしないと言い、悪党、あらゆる人間のうちで最も破廉恥な者と言い、すべてをなしうる、すべてを見る神の裁きを逃れはせず、神の裁きにおいて正当な罰を支払うであろうと言ったとして、これらはすべて、この敬虔な若者によって、あなたの同僚アンティオコスにすでに言われていたのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.364
Contumeliosum me clamitas, quia videas digna tuis factis nomina tibi imposita, illa quae jam contyrannis tuis imposuerunt nostri praedecessores, cultores Dei vivi.
PL 13, 985Aあなたは私を侮辱する者だと叫び立てる。あなたの行いにふさわしい名があなたに付けられているのを見るからである。それらは、あなたの僭主仲間たちに、我々の先人たち、生ける神を崇める者たちがすでに付けた名である。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.365
Petrus beatus apostolus, Sobrii, inquit, estote, vigilate, adversarius vester diabolus tamquam leo rugiens circumit, quaerens, quem transvoret, cui resistite firmi in fide, scientes has easdem passiones in omni hoc saeculo fraternitatem vestram perpeti (I Petr. V, 8) .
PL 13, 985B至福の使徒ペトロは言う。「身を慎み、目を覚ましていよ。汝らの敵、悪魔が、吠えたける獅子のように、飲み込む相手を求めて歩き回っている。信仰に固く立って、これに抵抗せよ。この世のすべてにおいて、汝らの兄弟たちが同じ苦難を受けていることを知れ」(一ペトロ5:8)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.366
Si putas, quia contumeliosus sum, propterea quod audias mala esse quae geris, in quo invenior diabolo resistere secundum apostoli praeceptum?
PL 13, 985Bあなたの行いが悪いと聞かされるからといって、私が侮辱的だと思うのなら、〔それを言わずに〕私はどこで、使徒の命令どおり悪魔に抵抗していると見いだされようか〔構文が崩れている。369 の In quo resistemus diabolo と同じく、悪を指摘しなければ悪魔に抵抗したことにならない、の意と取った〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.367
Ecce enim vino suo hic draco ad omnem te perducens ebrietatem, immisit in omnem Dei gregem, ut cunctos, tuo regali usus adminiculo, sicut ipse es, efficias ebrios: hoc est, insanos, vecordes dementesque.
PL 13, 985B見よ、この竜は、自分の葡萄酒であなたをあらゆる酩酊に導き、神の群れ全体の中へ〔あなたを〕送り込んだ。あなたの王としての助けを用いて、すべての者を、あなた自身と同じ酩酊者、すなわち狂った者、正気を失った者、錯乱した者にするために。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.368
Te etenim quis de Sodomorum vite, de vinea Gomorrhae sic efficit ebrium, ut temet fornicatum, sicuti sunt fornicati Judaei, non videres?
PL 13, 985Bソドムの葡萄の木、ゴモラの葡萄畑のものによって、誰があなたをこれほど酔わせ、ユダヤ人たちが淫行を犯したように、あなた自身が淫行を犯したことを見えなくしたのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.369
In quo, inquam, resistemus diabolo, si tibi, per quem ad nos transvorandos semet armarit, non itum fuerit obviam? si non tibi fuerit dictum a sobriis ebrio, a sospitibus aegro, ab integris vulnerato, a videntibus caeco, a stantibus eliso, a piis impio, ab ovibus Dei rapaci lupo, a benignissimis misericordiamque diligentibus crudeli carnifici, saevo homicidae, a Deum clarificantibus blasphemo, a cultoribus Dei sacrilego, a Christianis haeretico Ariano, si non tibi fuerit dictum a nobis: Discede, minister adversarii nostri, da honorem Deo?
PL 13, 985B我々はどうして悪魔に抵抗しようか。我々を飲み込もうとして悪魔が自らを武装させる道具であるあなたに、立ち向かわないのなら。素面の者から酔った者へ、無事な者から病む者へ、無傷の者から傷ついた者へ、見える者から盲目の者へ、立っている者から打ち倒された者へ、敬虔な者から不敬な者へ、神の羊たちから略奪する狼へ、いと温和で憐れみを愛する者たちから残忍な刑吏、凶暴な人殺しへ、神に栄光を帰す者たちから冒瀆者へ、神を崇める者たちから瀆聖者へ、キリスト教徒たちから異端者アレイオス派へ、あなたに向かって、我々から「退け、我々の敵の下僕よ、神に栄誉を帰せ」と言われないのなら。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.370
In quo resistemus diabolo, si tibi voluntatis illius sagenae pepercerimus, si non universis ebrietas tua, hoc est insania, fuerit declarata, si denique non per id quod saevis adversum nos fueris omni orbi manifestatus? ex eo quod gerens sis haec, non te Christi servum posse sentiri, sed plane mancipium illius, qui sit tamquam leo rugiens adversum nos.
PL 13, 985Cあの者の意志の網〔voluntatis illius sagenae の係りは定かでない。「あの者(悪魔)の意志の網」と取った〕であるあなたを、我々が容赦するなら、あなたの酩酊、すなわち狂気が万人に明らかにされないなら、さらに、あなたが我々に対して猛り狂っているというまさにそのことによって、全世界にあなたが明らかにされないなら、我々はどうして悪魔に抵抗しようか。これらを行っていることから、あなたがキリストの僕とは見なされえず、まさしく、我々に対して吠えたける獅子のごときあの者の奴隷と見なされることが〔明らかになるのでなければ〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.371
Hinc tibi videmur esse petulantes, quia dicimus tibi, vino illo te factum ebrium, de quo fuerint et illi ad omnem perducti ebrietatis dementiam; illi, ad quos vel propter quos dicitur: Peccaverunt non ei filii maculati, natio prava et perversa.
PL 13, 986Aここから、あなたは我々を厚かましい者と見る。あなたはあの葡萄酒によって酔わされたと我々があなたに言うからである。あの者たちも、その葡萄酒によってあらゆる酩酊の錯乱へ導かれたのである。彼らについて、あるいは彼らのゆえに、こう言われている。「彼に対して罪を犯した。汚れた子らは彼の者ではない〔Peccaverunt non ei filii maculati は区切りが取りにくい。このように取った〕。曲がった、よこしまな世代である」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.372
Haec domino retribuistis, sic plebs fatua, et non sapiens (Deuteron. XXXII, 5) . Et infra: Bibit vinum, et manducavit Jacob et satiatus est, et calcitravit dilectus: pinguis factus est, et incrassatus est, dilatatus est, et dereliquit Deum qui fecit eum, et recessit a Deo salvatore suo (Ibid. 14) .
PL 13, 986A「汝らは主にこのように報いるのか。愚かで知恵なき民よ」(申命記32:5)。そして少し後に、「ヤコブは酒を飲み、食べて満ち足り、愛された者は蹴った。肥え、太り、広がり、自分を造った神を捨て、救い主である神から離れ去った」(申命記32:14)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.373
Exacerbaverunt me in alienis, in abominationibus suis concitaverunt me, et sacrificaverunt daemoniis et non Deo, deos quos non noverant, novi ad praesens venerunt, quos nesciebant patres ipsorum. Deum qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Deum alentem te.
PL 13, 986A「彼らは、異なるものによって私を苦しめ、忌むべきものによって私を苛立たせ、悪霊にいけにえを捧げ、神には捧げなかった。彼らの知らなかった神々、近ごろ新たに現れた神々、彼らの父祖が知らなかった神々に。汝は、汝を生んだ神を捨て、汝を養う神を忘れた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.374
Sic te ut Judaeos dereliquisse Deum, et idololatriam secutum probat quidem perfidia tua quam praedicas.
PL 13, 986Bあなたがユダヤ人たちと同様に神を捨て、偶像崇拝に従ったことは、あなたが宣べ伝えるあなたの背信が、まさに証している。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.375
Sed nunc ad hoc te solum arbitratus sum perducendum, ut videres non esse nos, quia quod sis tibi dicam, injuriosos petulantes atque superbos, sed veraces, sed praeter Deum timentes neminem.
PL 13, 986Bだが今、私は、ただこの点にあなたを導くべきだと考えた。すなわち、我々が——あなたが何者かをあなたに言うからといって——侮辱的で厚かましく傲慢な者ではなく、真実を語る者であり、神のほかに誰をも恐れない者であることを、あなたが見ることである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.376
Joannes beatissimus apostolus, Charissimi nolite, cum dicit, omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sunt, quoniam multi pseudoprophetae exierunt (I Jo. IV, 1) : tu mihi unus esse ex his pseudoprophetis manifeste videris, siquidem negando Dei unicum Filium, non te habere nisi antichristi spiritum in ore tuo sacrilego declares: hinc efficitur, ut nec audire possis nos loquentes de divina aeternitate unici Filii Dei, siquidem spiritus ille qui in te manet antichristi non possit sustinere, et nolit se ex te pelli, sed sit cupiens eo usque in te mansitare, donec te videat ad illa raptum loca, in quibus ipse sit in perpetuum futurus: dolet enim te tam fidelissimum delicium suum, te omnibus desideriis suis parentem ex se eripi.
PL 13, 986B至福の使徒ヨハネは、「愛する者たちよ、あらゆる霊を信じてはならない。霊が神から出たものかどうかを試せ。多くの偽預言者が出て来たからである」(一ヨハネ4:1)と言っている。私には、あなたがこれらの偽預言者の一人であることが明白に見える。あなたが神の独り子を否むことで、瀆聖的なあなたの口に反キリストの霊しか持たないことを示しているからである。ここから、あなたが、神の独り子の神的な永遠について語る我々に耳を傾けることさえできない、ということになる。あなたのうちにとどまる反キリストの霊が、これに耐えることができず、あなたから追い出されることを望まず、あなたをあの場所、すなわち自らが永遠にとどまることになる場所へ連れ去られるのを見るまで、あなたのうちにとどまり続けることを望んでいるからである。実際その霊は、これほど忠実な自分の寵児、自分のあらゆる欲望に従うあなたが、自分から奪い去られることを悲しんでいる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.377
Charissimi, inquit, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sunt: quoniam multi pseudoprophetae exierunt in saeculo. Ex hoc intelligite spiritum Dei. Omnis spiritus, qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est.
PL 13, 986C「愛する者たちよ」と彼は言う、「あらゆる霊を信じてはならない。霊が神から出たものかどうかを試せ。多くの偽預言者が世に出て来たからである。このことによって神の霊を知れ。イエス・キリストが肉において来たことを告白する霊はすべて、神から出たものである」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.378
Et omnis spiritus, qui destruit Jesum, ex Deo non est, et hoc est quod est antichristi (Ibid.) . Et infra: Isti de saeculo sunt, propterea de saeculo loquuntur, et saeculum audit eos: nos autem ex Deo sumus.
PL 13, 986C「そして、イエスを破壊するすべての霊は、神から出たものではない。これこそ反キリストのものである」(一ヨハネ4)。そして少し後に、「彼らは世のものである。それゆえ世のことを語り、世が彼らに耳を傾ける。だが我々は神から出たものである」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.379
Qui cognoscit Deum, audit nos; qui autem non est ex Deo, non audit nos. Ex hoc intelligimus spiritum veritatis, et spiritum erroris (Ibid. 5) . Clarum est, Constanti, te esse antichristi portantem spiritum, te spiritu agi erroris.
PL 13, 986D「神を知る者は我々に耳を傾ける。神から出ていない者は我々に耳を傾けない。これによって我々は、真理の霊と迷いの霊を知る」(一ヨハネ4:5)。コンスタンティウスよ、あなたが反キリストの霊を帯び、迷いの霊に駆られていることは明らかである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.380
Sicut enim qui dixerunt, non suscepisse hominem de utero beatae Virginis unicum Filium Dei qui non illum crediderunt incarnatum, hominem factum, habere erroris astruantur spiritum, et antichristi nuncupantur, sic et vos Ariani cum unicum Dei Filium natum vere de Patre negatis, hoc est, de substantia Patris, verum illum esse Filium cum despuitis et semper illum cum Patre regnasse, numquam Filium fuisse sine Patre, neque Patrem sine Filio cum credere detrectatis, cum unam habere Patrem et unicum Filium ejus deitatem negatis, cujus vos spiritu esse plenos manifestatis, nisi antichristi?
PL 13, 987A実際、神の独り子が至福のおとめ〔Virgo(マリア)を本サイトでは「おとめ」と訳す〕の胎から人を受けたのではないと言った者たち、すなわち彼が受肉し、人となったと信じなかった者たちが、迷いの霊を持つ者と断定され、反キリストと呼ばれるのであれば、同様に、諸君アレイオス派が、神の独り子が真に父から、すなわち父の実体から生まれたことを否み、彼が真の子であることを唾棄し、彼が常に父とともに支配してきたこと、父なしに子であったことは決してなく、子なしに父であったこともないことを信じるのを拒み、父とその独り子が一つの神性を持つことを否むとき、諸君が、反キリスト以外の誰の霊に満たされていることを示しているというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.381
Non etenim potest dicere Dei habens spiritum, Erat quando non erat, et factus est ex nihilo, de unico Dei Filio, cum illum sine initio credat cum Patre regnasse, et regnaturum sine fine.
PL 13, 987B神の霊を持つ者は、神の独り子について、「存在しなかったときがあった」とか「無から造られた」とか言うことはできない。その者は、彼が始まりなく父とともに支配し、終わりなく支配するであろうと信じているからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.382
Itaque cum non esse illum verum Dei Filium dicitis, cum denique ὁμοούσιον τῷ πατρὶ, quod dicunt Graeci, nos vero Romani dicimus unius substantiae cum Patre, illum esse destruere tentatis, utique et vos de illis esse pseudoprophetis, et inter antichristos pronuntiatis.
PL 13, 987Bだから諸君が、彼は神の真の子ではないと言い、さらに、ギリシア人がホモウシオス・トー・パトリ(父と同一実体の)と言い、我々ローマ人が父と同一実体の、と言うものについて、彼がそうであることを破壊しようと企てるとき、諸君もまた、かの偽預言者たちの一人であり、反キリストたちの中にいると、当然ながら自ら宣言しているのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.383
Non me debes contumeliosum judicare, quia dicam te immundo spiritu agi, qui dicam te antichristi praecursorem; os etenim tuum te hoc esse revelat, neque enim habens spiritum Dei poterit talia adstruere quae vos asseritis Ariani, aut cuncti variarum sectarum vestri quoque haeretici.
PL 13, 987B私が、あなたは汚れた霊に駆り立てられていると言い、あなたを反キリストの先駆者と言うからといって、私を侮辱的だと判じてはならない。あなたの口が、あなたがこれであることを明らかにしているからである。実際、神の霊を持つ者が、アレイオス派の諸君が、あるいは諸君の、さまざまな宗派に分かれた異端者のすべてが、主張するようなことを言い立てることはできないであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.384
Negas Deum verum habere Filium, dicis illum esse adoptivum, et judicas ne non intellectum, quod enim unus sis ex illis antichristis ore pronuntiantis Joannis: revelatus es inquam te spiritu adverso duci.
PL 13, 987Bあなたは、神が真の子を持つことを否み、彼は養子だと言い、そして、あなたがヨハネの口で宣告された反キリストたちの一人であることが、理解されないままであろうと考えている〔judicas ne non intellectum の語形は定かでない。「理解されないと考える」と取った〕。だが私は言う、あなたは敵対する霊に導かれていることが明らかにされたのだ、と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.385
Inde est denique quod nec crediderimus tibi dicenti de Filio, Factus est ex nihilo. Cognovimus etenim haec non posse dicere, nisi pseudoprophetae spiritum, nisi antichristi praecursorem, nisi satellitem atque mancipium daemonum.
PL 13, 987Cだから我々は、子について「無から造られた」と言うあなたを信じなかったのである。我々は、これを言えるのは、偽預言者の霊、反キリストの先駆者、悪霊どもの従者であり奴隷である者のほかにはいないと知ったからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.386
Non tibi haec dicenti potuimus credidisse, quandoquidem Spiritus sanctus et per prophetas fuerit locutus de unico Dei Filio, illum esse verum Filium Dei, illum aeternum esse, et coaeternum Patri, numquam neque Filium sine Patre, neque Patrem fuisse aut esse sine Filio, et beati haec eadem apostoli retulerint: siquidem sanctus Spiritus paracletus, qui fuerit in prophetis, etiam in apostolis manserit, qui sanctus paracletus Spiritus, quia in Dei sit ecclesia, et vos sitis constituti extra ecclesiam Dei, cum non manens sit in vobis, utique probamini antichristi vos habere spiritum; qui immundus spiritus, ne haec quae ingerimus videatis, corda haeretica vestra tenebris offundit errorum caligine caeca, ne scilicet ex ejus possetis emergere laqueis.
PL 13, 988Aあなたがこれを言うのを、我々は信じることができなかった。聖なる霊が預言者たちを通しても、神の独り子について、彼が神の真の子であり、永遠であり、父とともに永遠であり、子が父なしにあったことは決してなく、父が子なしにあったことも今あることもないと語り、至福の使徒たちもこれと同じことを伝えたからである。実際、預言者たちのうちにあった聖なる霊パラクレートスは、使徒たちのうちにもとどまった。この聖なるパラクレートスの霊は神の教会にいるが、諸君は神の教会の外に置かれていて、霊は諸君のうちにとどまっていないのであるから、諸君が反キリストの霊を持つことは当然確かめられる。その汚れた霊が、我々が突きつけることを諸君が見ないよう、諸君の異端の心を、迷いの盲目の霧という闇で覆っているのである。諸君がその罠から抜け出せないようにするために。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.387
Judicas nos esse contumeliosos, quia te qualem esse videmus pronuntiemus. Ecce etiam cum in evangelio κατὰ Matthaeum dixisse Dominum invenio: Ecce ego mitto vos, sicut oves inter lupos (Matth. X, 16) ; tu mihi esse unus ex illis lupis videris, et quidem omnium luporum contra Dei gregem rugientium rabiem in quem videam congestam.
PL 13, 988Bあなたは、我々が侮辱的だと判じる。あなたが何者であるかを見たとおりに我々が宣告するからである。見よ、マタイによる(カタ)福音書に、主が「見よ、私は汝らを、狼の中の羊のように遣わす」(マタイ10:16)と言ったと私が見いだすとき、私にはあなたがその狼の一匹と見える。しかも、神の群れに向かって吠える狼どものあらゆる凶暴さが、その者の上に積み重なっているのを私が見る、そういう者である。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.388
Quis etenim Dei unici Filii negator non gaudeat, non prae se ferat, cum videat sic te Christi depopulatum gregem?
PL 13, 988B実際、神の独り子を否む者で、あなたがこのようにキリストの群れを荒らしたのを見て、喜ばず、誇らない者がいようか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.389
Ex illis quoque unum te accipio incredulis, ex illis perfidis, ad quos dicitur: Progenies viperarum, quomodo potestis quae bona sunt loqui, cum sitis mali? nam ex abundanti corde unusquisque loquitur de ore suo.
PL 13, 988B私はまた、あなたを、次のように言われているあの不信者、背信者たちの一人と見なす。「蝮の子孫よ、汝らは悪い者でありながら、どうして良いことを語れようか。人は心に満ちあふれることを口で語るからである」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.390
Bonus homo de bono thesauro emittit bona, et malus homo de malo thesauro profert mala (Ibid., XII, 34) . Si bona sunt, Constanti, quae loqueris, bonum pote, habere thesaurum.
PL 13, 988C「良い人は良い宝から良いものを出し、悪い人は悪い宝から悪いものを出す」(マタイ12:34)。コンスタンティウスよ、あなたの語ることが良いものなら、あなたが良い宝を持っていることもありえよう〔pote は「ありうる」と取った〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.391
Petulans sum, quia dicam tibi, tenebras tuo habitare in corde; inde ex tenebrosissimis sensibus tuis, ut es, immunda tenebrosaque audes proferre. Ecce, etiam illud quod dictum est beato Petro a Domino si audias, dicturus sine dubio me contumeliosum.
PL 13, 988C私が厚かましいというのは、あなたの心に闇が住んでいると言うからだ。それゆえあなたは、いちばん暗い思いから、あなた自身のとおりの汚れた暗いことを、敢えて口にするのだ。見よ、主が至福のペトロに言ったあのことも、あなたが聞けば、疑いなく私を侮辱的だと言うであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.392
Matthaeus sanctissimus, Adhuc, inquit, ipso loquente, ecce Judas unus de duodecim, et cum eo turbae multae cum gladiis et fustibus, missi a principibus sacerdotum, et senioribus plebis: qui autem tradidit eum, dedit eis signum dicens: Quemcumque osculatus fuero, ipse est, tenete eum.
PL 13, 989Aいと聖なるマタイは言う。「イエスがなお語っているとき、見よ、十二人の一人ユダが来た。彼とともに、祭司長たちと民の長老たちから遣わされた大勢の群衆が、剣と棒を持って来た。イエスを引き渡す者は、彼らに合図を与えて言った。『私が口づけする者、それが彼だ。彼を捕らえよ』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.393
Et confestim accedens ad Jesum ait: Ave Rabbi. Et osculatus est eum. Dixit autem Jesus: Ad quid venisti amice? Tunc accesserunt, et manus injecerunt in Jesum, et tenuerunt eum.
PL 13, 989A「そしてすぐにイエスに近づいて言った。『ラビ、ごきげんよう』。そして彼に口づけした。イエスは言った。『友よ、何のために来たのか』。そこで人々は近づき、イエスに手をかけて、彼を捕らえた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.394
Et ecce unus ex his qui erant cum Jesu, extendens manum, exemit gladium suum, et percussit servum principis sacerdotum, et amputavit auriculam ejus.
PL 13, 989A「すると見よ、イエスとともにいた者の一人が、手を伸ばして剣を抜き、祭司長の僕を打って、その耳を切り落とした」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.395
Tunc ait illi Jesus: Converte gladium tuum in locum suum; omnes enim qui accipiunt gladium, gladio peribunt (Ibid. XXVI, 47) . Contumeliosum me dicas necesse est, cum audieris, quia, si gladio utaris, sis periturus gladio.
PL 13, 989A「そのときイエスは彼に言った。『汝の剣をもとの場所に収めよ。剣を取る者はみな剣で滅びる』(マタイ26:47)」。あなたは、剣を用いるなら剣で滅びることになると聞けば、私を侮辱的だと言うに違いない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.396
Aut numquid non es usus gladio Christianorum? Si nullum gladio interemisti, si nullum ad mortem usque persecutus es, cur Dei unicum Filium verum Filium fuerit esse confessus, cur apostolicam atque evangelicam tenuerit fidem, cur non esse Arianus voluerit, poteris non perire gladio?
PL 13, 989Bそれとも、あなたはキリスト教徒たちに剣を用いなかったとでもいうのか。もしあなたが誰一人剣で殺さず、誰一人、神の独り子を真の子と告白したから、使徒的で福音的な信仰を保ったから、アレイオス派になろうとしなかったからといって、死に至るまで迫害しなかったのなら、剣で滅びずに済むこともできよう〔poteris non perire gladio? には疑問符が付くが、条件の帰結と取った。実際には剣を用いたのだから滅びを免れない、の意〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.397
Audis enim dictum beato Petro et utique a Deo Dei unico Filio, omnis, qui gladio utitur, quod gladio sit periturus.
PL 13, 989B実際あなたは、至福のペトロに、しかも神によって、神の独り子によって言われたことを聞いている。すなわち、剣を用いる者はみな剣で滅びる、と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.398
Contumeliosus sum quia dixerim tibi: Christianis non licet interficere, quia pati, non facere dignum sit injuriam Christianos, interfici: debes etenim pro Christo non Christianos se clamitantes interficere.
PL 13, 989B私が「キリスト教徒は殺してはならない」とあなたに言ったことで、私は侮辱的だというのか。キリスト教徒にふさわしいのは、害を被り殺されることであって、害を加えることではない。あなたは、キリストのゆえに、自らをキリスト教徒と呼ぶ者たちを殺してはならないのだ〔non の係りは定かでない。「自らをキリスト教徒と呼ぶ者を殺してはならない」と取った〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.399
Haec nobis dedit mandata Dominus; si custodita fuerint, tunc Christiani esse perseverabimus. Contra tu cum gladio digneris ejus persequi servos, non te utique jam Christianum poterimus nuncupare, sed plane latronem vel gladiatorem.
PL 13, 989C主は我々にこれらの命令を与えた。それが守られるなら、我々はキリスト教徒であり続けるであろう。これに対して、あなたが剣をもって主の僕たちを迫害するのをよしとするなら、我々はもはや、あなたをキリスト教徒と呼ぶことはできず、まさしく盗賊、あるいは剣闘士と呼ぶほかない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.400
Interea, quoniam recitavimus, quomodo coamens tuus Scarioth Judas tradiderit Dominum, isto in loco ejus penitus retractemus sacrilegii causas et tuas, et invenies unum vos esse te et Judam Scariotham.
PL 13, 989Cところで、あなたの狂気の仲間〔底本は coamens。第343節の coamentem と同じ造語〕であるイスカリオテのユダが主を引き渡したことを朗読したので、この箇所で、彼の瀆聖の動機とあなたの動機を徹底的に吟味し直そう。そうすれば、あなたとイスカリオテのユダが一つであることを見いだすであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.401
Ille tradidit Dominum Judaeis, quia non fuerat credens, nisi quomodo sit nunc credens conscotinus tuus Sirmiensium, qui dicebatur ac dicitur indigne Photinus. Tu tradidisti eum, et quidem toti orbi, ut cuncti ejus possint negare divinitatem.
PL 13, 990Aあの者が主をユダヤ人たちに引き渡したのは、彼が信じていなかったからである。ただし、それは、あなたの仲間である闇の者〔底本は conscotinus。Photinus(フォティノス、ギリシア語で「光の者」)に対し、skoteinos「暗い」を踏まえた言葉遊びらしい〕、シルミウムのフォティノス——不当にそう呼ばれていたし、今も呼ばれている——が今「信じている」のと同じ程度の信であった。あなたは彼を、しかも全世界に、引き渡した。すべての者が彼の神性を否むことができるように。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.402
Quis vestrum in scelere major est? Ego arbitror quia tu. Omnis enim qui peccaverit in Filium hominis, dimittetur ei: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, non dimittetur ei, neque hic neque in futuro (Ibid. XII, 32) .
PL 13, 990A二人のうち、罪においてより大きいのは誰か。私は、あなただと考える。「人の子に対して罪を犯す者は誰でも赦される。だが聖なる霊に対して冒瀆の言葉を語る者は、この世でも来世でも赦されない」(マタイ12:32)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.403
Et tu deitatis illius, quo cuncti possunt negare, exstitisti traditor. Quantum enim apud te est, tradidisti eum, de quo et libros scriptos dedisti, et praedicatores benigni voti tui omni in loco constituisti.
PL 13, 990Aそしてあなたは、すべての者が否むことができるようになるための、あの神性の引き渡し者となった。あなたの及ぶかぎり、あなたは彼を引き渡した。彼について書物を書かせ、あなたの善意の望みを説く宣教者たちをあらゆる所に立てて。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.404
Quem quo possent omnes negare verum illum esse Dei Filium, apostolicam atque evangelicam contra vos haereticos apud Niciam descriptam fidem fecisti judicare haereticam, et blasphemiam tuam fecisti dici catholicam.
PL 13, 990Aすべての者が、彼が神の真の子であることを否むことができるように、あなたは、諸君異端者に対してニカイアで書き記された使徒的で福音的な信仰を異端と判定させ、あなたの冒瀆を公同のものと呼ばせた。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.405
Et tamen iste Judas, qui eum tradiderat, videns in suae salutis se operatum necem, poenitentia ductus, retulit triginta argenteos principibus sacerdotum et senioribus dicens: Peccavi, quod tradiderim sanguinem justum. At illi dixerunt: Quid ad nos? tu videris.
PL 13, 990Bそれでも、彼を引き渡したこのユダは、自分が自らの救いの殺害を行ったのを見て、悔いに導かれ、銀貨三十枚を祭司長たちと長老たちに返して言った。「私は罪を犯した、義しい血を引き渡したのだ」。だが彼らは言った。「我々に何の関わりがあるか。汝が自分で始末せよ」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.406
Et projectis argenteis in templo, secessit; et abiit, et laqueo se suspendit (Ibid. XXVII, 3) .
PL 13, 990B「そして銀貨を神殿に投げ込み、立ち去った。出て行き、首をくくった」(マタイ27:3)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.407
Ille licet uno momento poenituit, et pretium quod acceperat reddidit; tu quid tale? qui conventus piaculum te facere ab ejus servis non solum non poenitueris, sed et magis in contumaciam creveris; tu quid tale? qui sis dans omnes copias regni tui, ut possis sacrilegium tuum firmare, qui, quos alio modo corrumpere non potueris a veritate, nonnullos ingenti praemio facultatum tuarum corruperis, qui certum numerum egenorum ita locupletaveris, ut comitibus tuis de divitiarum magnitudine possint aequari.
PL 13, 990Bあの者は、たった一度の瞬間にではあれ悔い、受け取った代価を返した。あなたに、それに類することが何かあったか。あなたは、神の僕たちから罪を犯していると責められても、悔いなかったばかりか、かえって頑なさを募らせた。あなたに、それに類することが何かあったか。あなたは、自分の瀆聖を固めるために自分の王国のあらゆる資力を注ぎ込み、ほかの仕方では真理から堕落させられなかった者たちの何人かを、自分の財産の莫大な報酬で堕落させ、一定数の貧しい者を、側近たちと富の大きさにおいて肩を並べうるまでに富ませた。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.408
Judas posteaquam facinus suum advertit, laqueo finivit vitam: tu qui pro magnitudine maleficii tui majori mereris plecti supplicio, quid eris acturus, cum male te fecisse sero licet cognoveris? cum ea, quae nunc possunt conspicere, minime suppurati veneno haeretico oculi tui videre coeperint? et tamen, si velis credere, dimittatur tibi necesse est id quod ex ignorantia geris, sicuti dimissum beato Paullo apostolo advertis: sin vero, sic eris ut Judas descensurus ad infernam noctem, tunc dicturus eis, qui te nunc haec facere compulerunt, hoc est coarianis tuis: Peccavi vobiscum, negans unicum Dei Filium; peccavi tribuendo vobis auctoritatem ad ejus aeternam negandam clementiam.
PL 13, 990Cユダは、自らの悪行に気づいたのち、首をくくって命を終えた。あなたは、自らの悪事の大きさゆえにいっそう重い刑罰に処されるに値するが、遅すぎてではあれ自分が悪いことをしたと悟ったとき、どうするのか。今も見えるはずのものを、異端の毒に膿むことのなくなったあなたの目が見始めたとき。それでも、あなたが信じようと望むなら、あなたが無知から行っていることは赦されるに違いない。至福の使徒パウロに赦されたことをあなたは知っているとおりに。だが、そうでなければ、あなたはユダのようになり、地獄の闇へ下り、今あなたにこれらを行うよう強いた者たち、すなわちあなたの同じアレイオス派の者たちに、そのとき言うであろう。「私は諸君とともに罪を犯した、神の独り子を否んで。私は、その永遠の慈悲を否むために、諸君に権威を与えて罪を犯した」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.409
Tunc cum cognoscere coeperis Patris et Filii et Spiritus sancti unam nos recte confiteri aeternitatem, cum videre coeperis quod una sit magnitudo unaque potentia in Patre, et in unico Filio ejus, et in sancto paracleto Spiritu, ubi tunc erunt qui te impulerunt ad hoc perpetrandum sacrilegium, ut dicas ad eos: Poeniteor, quia vobiscum Dei inimicis cucurrerim, quia vobiscum fuerim persecutus Dei domum? tecum erunt sine dubio in gehenna.
PL 13, 991Aそのとき、あなたが、我々が父と子と聖なる霊の唯一の永遠を正しく告白していることを知り始め、父にも、その独り子にも、聖なるパラクレートスの霊にも、一つの偉大さ、一つの力があることを見始めたとき、あなたをこの瀆聖の遂行へと駆り立てた者たちは、どこにいるだろうか。あなたが彼らに「私は悔いている、神の敵である諸君とともに走り、諸君とともに神の家を迫害したからだ」と言うときに。彼らは疑いなく、あなたとともにゲヘナにいる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.410
Ubi tunc erunt divitiae regni tui, quae tibi non ad salutem, sed proficiunt ad aeternum tuum interitum? Optamus quidem, ut tibi salutis tuae inimico dignetur revelare Deus veritatem, emergasque e tantis periculis.
PL 13, 991Bそのとき、あなたの王国の富は、あなたの救いにではなく、あなたの永遠の滅びにこそ役立つのに、どこにあるだろうか。我々は実に、自らの救いの敵であるあなたに、神が真理を明らかにするよう、そしてあなたがこれほどの危険から抜け出すよう、望んでいる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.411
Caeterum quantum in scelere sis eminentior ab Scarioth Juda, non est laboris aestimare; quandoquidem tu ad ejus divinitatem negandam omnem convocaveris orbem; Judas vero solis illis Dominum tradiderit, qui in eum nec dum crediderant; tu contra etiam eos provocare dignatus es ad negandam ejus deitatem, qui jam crediderant.
PL 13, 991Bそもそも、あなたが罪においてイスカリオテのユダよりどれほど際立っているかは、見積もるのに骨が折れない。あなたは、彼の神性を否むために全世界を呼び集めたが、ユダが主を引き渡したのは、まだ彼を信じていなかった者たちだけにである。これに対してあなたは、すでに信じていた者たちさえ、彼の神性を否むようにと挑発することを良しとしたのだから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.412
Judas nulli vim intulit ut secum periret, tu contra cum militari manu sis pugnans contra nos, quos cognoscis credere, quomodo patriarchae, prophetae, apostoli, ac martyres crediderunt; utique quantum distet inter te atque Judam non est magni laboris perpendere.
PL 13, 991Bユダは、自分とともに滅ぶよう、誰にも暴力を加えなかった。あなたは、これに対して、我々——族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちが信じたとおりに信じていると、あなたが知っている者たち——に、軍の手勢を用いて戦いを挑んでいる。あなたとユダとの隔たりがどれほどかは、量るのに骨が折れない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.413
Dicis me contumeliosum, qui et me et mihi commissos sim cupiens non tua pestifera doctrina vulnerari, quia dicam tibi morbo te plenum, et iccirco esse a Dei vitandum servis, ne jam ipsi morbidi effecti una hac tua pereamus peste.
PL 13, 991Cあなたは私を侮辱的だと言う。私が、自分とそして自分に委ねられた者たちが、あなたの疫病をもたらす教えに傷つけられないことを願い、あなたは病に満ちた者であり、それゆえ神の僕たちに避けられねばならない、と言うからである。我々自身が病んだ者となって、あなたのこの疫病のうちに共に滅ぶことのないように。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.414
Utinam, inquit Corinthiis apostolus, sustineretis pusillum insipientiae meae, sed et supportate me. Aemulans enim vos Deo aemulor. Statui enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo.
PL 13, 992A使徒はコリントの人々に言う。「どうか、汝らが私の愚かさを少しばかり耐えてくれればよいのだが。いや、私を耐えてほしい。私は神の熱情をもって汝らを熱く思っているからだ。私は汝らを、ただ一人の夫であるキリストに、貞潔な処女として差し出すことに決めたのだ」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.415
Timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, corrumpantur sensus vestri a castitate quae est in Christo Jesu (II Cor. XI, 1) .
PL 13, 992A「だが私は恐れる。蛇がその悪賢さでエバを惑わしたように、汝らの思いが、キリスト・イエスにある貞潔から堕落させられはしないかと」(二コリント11:1)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.416
Iccirco tibi videor esse contumeliosus, quia sim timens, ne per blasphemias tuas corrumpas castitatem quam habemus in Christo Jesu, quia sumus metuentes ne sicut serpens charissimus tuus Evam seduxit astutia sua, seducas nos a Deo, et facias reos mortis.
PL 13, 992Aあなたが私を侮辱的だと思うのは、私が、あなたの冒瀆によって、我々がキリスト・イエスにあって持つ貞潔があなたに堕落させられはしないかと恐れているからである。我々は、あなたの親愛なる蛇がエバをその悪賢さで惑わしたように、あなたが我々を神から惑わし、死に値する者としはしないかと、恐れているのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.417
Dicis me contumacem, quia dicam te operarium dolosum pseudochristianum. Non sunt primum per me adversum te prolata.
PL 13, 992Aあなたは、私が、あなたを欺く働き人、偽キリスト教徒と言うゆえに、私を頑なだと言う。これらは、最初に私によってあなたに向けて言われたことではない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.418
Audis etenim beatum apostolum operarium te designasse dolosum pseudoapostolum: nam ejusmodi pseudoapostoli sunt operarii dolosi, transfigurantes se in apostolos Christi.
PL 13, 992B実際あなたは、至福の使徒が、あなたを欺く働き人、偽使徒と示したと聞いている。「というのも、そのような偽使徒は欺く働き人であり、キリストの使徒に姿を変えているからである」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.419
Nec mirum: ipse enim satanas transfigurat se sicut angelus lucis: non magnum si ministri ejus transfigurantur, sicut ministri justitiae, quorum finis est secundum operationem ipsorum.
PL 13, 992B「驚くことではない。サタン自身が光の天使に姿を変えるのだから。その僕たちが義の僕のように姿を変えることは、大したことではない。彼らの最期は、その働きに応じたものである」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.420
Hinc tibi videor esse superbus, quia dicam te cognoscens ex actibus tuis ex illis esse, quos tales futuros Spiritus sanctus per apostolum praeostenderit. Si non es tu operarius dolosus, revince me.
PL 13, 992Bここから、あなたは私を傲慢だと思う。私が、あなたの行いから見て、あなたは、聖なる霊が使徒を通して、そうなると前もって示した者たちの一人であると知り、そう言うからである。あなたが欺く働き人でないのなら、私を論破せよ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.421
Ego enim scio quod fingis te Christianum, cum Arianus sis, omnes nos volueris servos cujus tu satellis es facere. Nisi non es operarius dolosus, tu proba nos. Etenim videmus in quibusdam pium te fingere, cum omnem exerceas in nos Christianos impietatem tuam.
PL 13, 992B実際私は、あなたがアレイオス派でありながらキリスト教徒を装い、あなたが従者である〔悪魔の〕僕に我々すべてをしようとしたことを知っている。あなたが欺く働き人でないのなら〔底本は Nisi non es。直前の Si non es と同じ意と取った〕、あなたこそ我々にそれを証明せよ。我々は、あなたが一部の者の前では敬虔を装い、我々キリスト教徒に対しては、あなたのあらゆる不敬を働いているのを見るからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.422
Si non es tu operarius dolosus, quomodo fingens pacem te firmare, conatus fueras ad omnem Dei ecclesiam destruendam, ad pacem ei per unicum Filium traditam dissolvendam? neque enim pacem Domini habere possim exinde, ex quo fecissem id quod mihi jubebas contra Domini praeceptum, ex quo ipsum denique unicum Dei Filium, ut tu negas, coepissem negare.
PL 13, 992Cあなたが欺く働き人でないなら、平和を固めると装いながら、どうして神の教会全体を破壊し、独り子を通して教会に与えられた平和を解体しようと企てたのか。実際、あなたが主の命令に反して私に命じたことを私が行ったなら、また、あなたが否むように神の独り子そのものを私が否み始めたなら、その時からは、私は主の平和を持つことができないであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.423
Si non transfiguratus es in apostolos Christi, qui, tamquam vere ad te omnis cura ecclesiae pertineat, sic sis sollicitus videlicet, ne quis alicubi catholicus praesit ecclesiae episcopus, ne quis relinquatur, qui se possit fateri Christianum.
PL 13, 993Aあなたがキリストの使徒に姿を変えていないというのか〔Si non transfiguratus es … の帰結が欠けている。反語と取った〕。教会のあらゆる配慮がまことにあなたに属するかのように、どこにも公同の司教が教会を治めることのないように、自らをキリスト教徒と告白しうる者が一人も残されないように、あなたはまさに心を砕いているのに。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.424
Tollis episcopos catholicos, ordinas haereticos, scribis horrendas comminationes, ne forte oriatur seditio: utique qui ignorat, arbitratur te, dum haec agere conspicit, esse Christianum: nos contra, qui instruente apostolo beato cognoscimus transfigurasse sicut angelum lucis satanam, qui haec cuncta adversum ecclesiam sanctam per te gerit, mirari non possumus si te ministrum ejus conspiciamus, si velut justitiae transfiguratum ministrum, justitiae hortatamur.
PL 13, 993Aあなたは公同の司教たちを除き、異端者を叙階し、恐ろしい脅しの書簡を書く。騒乱が起こらないようにと。事情を知らない者は、あなたがこれを行うのを見て、あなたをキリスト教徒だと思う。これに対して我々は、至福の使徒の教えにより、サタンが光の天使のように姿を変えたことを知り、サタンが聖なる教会に対するこれらすべてをあなたを通して行っているのだから、あなたをその僕と見ても、驚くことはできない。むしろ、義の僕のように姿を変えたあなたに、義〔に立ち返ること〕を勧めるのである〔si … hortatamur の構文は定かでない。このように取った〕。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.425
Utinam temet convertas ad hoc, quo possis credi Dei servus, quo possis judicari et intelligi Christianus.
PL 13, 993Aどうかあなたが、神の僕と信じられうるところ、キリスト教徒と判断され理解されうるところへと、自分を向け直してほしい。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.426
Quotiens dicitur a nobis tibi, non te potuisse Dei unici Filii negatorem existere, nisi quia sis adverso plenus spiritu, dicere es solitus, quod enim tibi injuriam faciamus: et quamvis rem hanc plurimis in locis jam probaverim, immundis spiritibus instigantibus corda vestra, vos venire contra Dei familiam, adhuc in Actibus apostolorum sume quae acciderint.
PL 13, 993Bあなたに我々から、あなたが敵対する霊に満たされているのでなければ、神の独り子を否む者にはなりえなかったと言われるたびに、あなたは、我々があなたに不正を加えていると言うのを常とする。私は、汚れた霊たちが諸君の心を駆り立て、諸君が神の家族に向かって来ているということを、すでに多くの箇所で証明したが、なお使徒言行録から、起こったことを取れ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.427
Factum est autem euntibus nobis ad orationem, puellam quamdam habentem spiritum pythonis occurrere nobis, quae reditum multum praestabat dominis suis divinando.
PL 13, 993B「我々が祈りに出かけたとき、ピュトンの霊を持つ一人の少女が我々に出会った。彼女は占いによって、主人たちに多くの収益をもたらしていた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.428
Haec subsecuta Paullum et nos, clamavit dicens: Hi servi Dei excelsi sunt, qui praedicant nobis viam salutis. Hoc autem faciebat per multos dies: quod cum indoluisset Paullo, conversus ad Spiritum ait Praecipio tibi in nomine Jesu Christi, ut exeas ab ea.
PL 13, 993B「彼女はパウロと我々に付いて来て、叫んで言った。『この人たちは、いと高き神の僕であり、我々に救いの道を宣べ伝えている』。これを彼女は何日も続けた。パウロは悩み、霊のほうを向いて言った。『イエス・キリストの名によって汝に命じる、この女から出て行け』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.429
Et exiit eadem hora. Videntes autem domini ejus quia exiit spes: reditus eorum, apprehensum Paullum et Sileam, extraxerunt ad forum ad magistratus, et obtulerunt eos dicentes: Homines hi conturbant civitatem nostram cum sint Judai, et praedicant sectam quam non licet nobis recipere nec facere, cum simus Romani.
PL 13, 993C「そしてその時刻に霊は出て行った。主人たちは、自分たちの収益の望みが出て行ったのを見て、パウロとシラスを捕らえ、広場の行政官たちのもとへ引き出し、彼らを差し出して言った。『この者たちはユダヤ人でありながら、我々の町を騒がせ、我々ローマ人が受け入れることも行うことも許されない宗派を宣べ伝えている』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.430
Et consurrexit universa turba adversus eos, et magistratus, destitutis tunicis eorum jusserunt eos virgis caedi.
PL 13, 994A「群衆はこぞって彼らに立ち向かい、行政官たちは、彼らの衣を剥いで、鞭で打つよう命じた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.431
Et cum multas eis imposuissent plagas, miserunt eos in carcerem, praecipientes custodi carceris diligenter servare eos: qui cum tale praeceptum accepisset, misit eos in imam carceris, et pedes eorum in nervo conclusit.
PL 13, 994A「彼らに多くの鞭を加えてから、牢に入れ、牢の番人に、厳重に見張るよう命じた。番人はそのような命令を受けたので、彼らを牢の奥に入れ、その足を足枷に固く留めた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.432
Circa mediam autem noctem, Paullo et Silea orantibus, et hymnum canentibus Deo, audiebant eos caeteri vincti. Repente autem terrae motus factus est magnus, ita ut concuterentur fundamenta carceris: et ostia aperta sunt, et omnia vincula soluta sunt.
PL 13, 994A「真夜中ごろ、パウロとシラスが祈り、神に賛歌を歌っていると、ほかの囚人たちが彼らに聞き入っていた。すると突然、大きな地震が起こり、牢の土台が揺れ動くほどであった。扉は開き、すべての鎖が解けた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.433
Expergefactus est custos carceris, et cum vidisset ostia carceris aperta, exemit gladium ut se interficeret, et existimans fugisse vinctos. Exclamavit autem Paullus voce magna dicens: Nil tibi mali feceris: omnes enim hic sunt.
PL 13, 994B「牢の番人は目を覚まし、牢の扉が開いているのを見て、囚人たちが逃げたと思い、自害しようと剣を抜いた。だがパウロは大声で叫んで言った。『自分に何も悪いことをするな。皆ここにいる』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.434
Quo audito custos carceris petit lumen, et ingressus est, et tremens procidit ad pedes Paulli et Sileae: et cum produxisset eos foras, ait: Domini quid me oportet facere ut salvus sim? At illi dixerunt: Crede in Deum Jesum, et salvus eris tu et domus tua.
PL 13, 994B「これを聞いて、牢の番人は灯りを求め、中に入り、震えながらパウロとシラスの足もとにひれ伏した。そして彼らを外へ連れ出して言った。『主たちよ、私は救われるために何をしなければなりませんか』。彼らは言った。『神イエス〔底本は Deum Jesum「神イエス」。第440節の同じ引用は Dominum nostrum Jesum「我々の主イエス」。ミーニュの脚注に引く古ラテン語訳は「主イエス・キリストを」とする〕を信じよ。そうすれば汝も汝の家も救われる』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.435
Et locuti sunt ei verbum Domini cum omnibus qui erant in domo ejus. Et sumens eos ipsa hora noctis lavit a plagis: et baptizatus est ipse cum omnibus suis: et ducens eos in domum apposuit mensam, et epulabantur cum universa domo sua, credens in Domino.
PL 13, 994B「彼らは彼に、また彼の家にいる者たち皆に、主の言葉を語った。そして夜のその時刻に、彼らを引き取って傷を洗った。彼自身も家の者たちとともに洗礼を受けた。彼らを家に連れて行って食卓を整え、主を信じて、家中の者とともに宴を楽しんだ」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.436
Igitur ut ille spiritus pythonis audiens nomen Domini Jesu Christi, mox effugatus est de domo sua, concitavit universum populum civitatis adversus unici Filii Dei majestatis praedicatores, ita et te cum tuis contra nos ejus servos illi impuri spiritus concitaverunt.
PL 13, 994Cピュトンのあの霊は、主イエス・キリストの名を聞くと、たちまち自分の住みかから追い払われ、町の民全体を、神の独り子の威光を宣べ伝える者たちに対して扇動した。同じように、あの汚れた霊たちが、あなたとあなたの仲間を、その僕である我々に対して扇動したのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.437
Nec dubites te iisdem agi spiritibus, quibus fuerint acti contra Paullum et Sileam surgentes, quando te sic Dei religionis factum videas persecutorem, ut illud vulgus fuerit, quod nec dum credidisset in Dei unicum Filium, quod non aliunde tales, nisi quia sine spiritu fuerint Dei, ut tu quoque esse probaris.
PL 13, 995Aあなたが、パウロとシラスに対して立ち上がった者たちを駆り立てたのと同じ霊に駆り立てられていることを、疑うな。あなたは、あの群衆がそうであったように、神の宗教の迫害者となっていることを自ら見ているのだから。あの群衆は、まだ神の独り子を信じていなかったが、彼らがそのようであったのは、神の霊を持たなかったからにほかならず、あなたもまたそうであることが明らかになっている。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.438
Spiritum etenim te habere sanctum non posse, nisi credideris in Dei unicum Filium, custodis istius carceris factum manifestat, qui cum utique unus fuerit e populo illo resistenti, tamen est, posteaquam credidit, quia jam sancto regeretur Spiritu, quo regerentur Paullus et Sileas, nonnisi viam tenere amplexus fuerit eorum, propter quos viderat januas sponte carceris reseratas.
PL 13, 995A実際、あなたが、神の独り子を信じない限り、聖なる霊を持つことはできないということは、この牢の番人のことが示している。彼は確かに、逆らうあの民の一人であったが、信じたのちには——すでに、パウロとシラスを導いた聖なる霊によって導かれていたのだから——彼らの道を抱きかかえて保つこと以外は何もしなかった〔tamen est の係りは定かでない。このように取った〕。彼らのゆえに、牢の戸が自ずと開かれたのを見たからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.439
Ita tu qui nunc diverso ageris spiritu, nisi credideris in unicum Dei Filium, sicut etiam nos credimus, habere in te non poteris nisi adversarii nostri spiritum. Ait etenim ille custos ad gloriosos Paullum et Sileam: Domini quid me oportet facere ut salvus sim?
PL 13, 995Bこうして、今は別の霊に駆り立てられているあなたは、我々も信じるように神の独り子を信じない限り、あなたのうちに、我々の敵の霊以外のものを持つことはできない。実際、あの番人は、栄光ある者パウロとシラスに言った。「主たちよ、私は救われるために何をしなければなりませんか」と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.440
At illi dixerunt: Crede in Dominum nostrum Jesum, et salvus eris tu, et domus tua (Ibid. 30) . Constat igitur non te esse salvum, quia adhuc non credideris in Dominum Jesum. Nec enim poteris te asseverare credidisse in eum, cum sis eum persequens.
PL 13, 995B「彼らは言った。『我々の主イエスを信じよ。そうすれば汝も汝の家も救われる』(二コリント11:30)」。したがって、あなたが救われていないことは明らかである。あなたはまだ主イエスを信じていないからである。また、あなたが彼を迫害している以上、彼を信じたと主張することはできない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.441
Aut numquid arbitraris, non te ipsum persequi in nobis? si non ipsum persequeris in nobis, quomodo ipse dicit ad Saulum: Quid me persequeris? Durum est tibi calcem mittere contra stimulum (Ib. IX, 4) .
PL 13, 995Bそれとも、あなたは、我々のうちに彼自身を迫害しているのではないと思うのか。我々のうちに彼自身を迫害していないなら、どうして彼自身がサウロに「なぜ私を迫害するのか。突き棒に向かって蹴るのは、汝には苦しいことだ」(二コリント9:4)と言うのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.442
Quid agebat Saulus ut haec audiret a Domino? nempe haec quae tu: sic etenim ille negabat unicum Dei Filium, ut sis negans tu.
PL 13, 995Cサウロは、主からこれを聞くために何をしていたのか。まさにあなたと同じことである。実際、あの者は、あなたが否むのと同じく、神の独り子を否んでいたのだ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.443
Non enim Paullus tunc persecutor, postea vero qui perpeti coeperit persecutionem, iccirco Christianos persequebatur, quia credidissent, sicuti tu credis, quod fuisset quando non fuerit, quod factus fuerit ex nihilo, et quod verus sit Filius: sed utique quod auderent unicum Dei Filium confiteri, quod credere se astruerent Christiani, quia aeternitas una sit Patris et Filii, quia una sit dealitas, quia una sit potentia in Patre et Filio.
PL 13, 995C実際、そのとき迫害者であり、のちには迫害を受け始めたパウロが、キリスト教徒を迫害したのは、あなたが信じるように、彼がかつて存在しなかったことがある者であり、無から造られたものであり、しかも真の子である〔ミーニュの脚注によれば、ラティニウスは non sit「真の子ではない」と読み、ガッリャルディも non を加えるが、脚注はこれを退ける。アレイオス派は、子を無から造られたとしながら「真の子」と呼んでいたのであり、ルキフェルはそれを嘲っているのだという〕と、彼らが信じたからではない。そうではなく、彼らが神の独り子を敢えて告白し、父と子の永遠は一つであり、神性〔底本は dealitas。dealis に由来する語で、deitas と同義〕は一つであり、父と子における力は一つであると、キリスト教徒が信じていると主張したからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.444
Haec exsecrabatur Paullus, existimans errare Christianos: at ubi illustratus est per eum, quem negabat, ubi cognovit de libris Moysis, et de omnibus prophetarum voluminibus, confestim haec coepit, quae impugnabat, defendere, quae scilicet ante defenderent illi quos persequebatur quam credidisset.
PL 13, 996Aパウロはこれらを忌み嫌った。キリスト教徒が誤っていると考えたからである。だが、自分が否んでいた者によって照らされ、モーセの書とすべての預言者の書物から悟るや、たちまち、自分が攻撃していたことを擁護し始めた。つまり、彼が迫害していた者たちが、彼が信じる前にすでに擁護していたことをである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.445
Caeterum quis tam vecors erat, ut estis vos Ariani, aut est Photinus Sirmiensium, qui vere dicitur Scotinus, ut crederet in creaturam, in eum qui fuerit quando non fuerit, in eum qui creatus sit ex nihilo?
PL 13, 996Aそもそも、諸君アレイオス派や、シルミウムのフォティノス——真にはスコティノス(闇の者)と呼ばれる——のように、被造物を、存在しなかったときがあった者を、無から創造された者を信じるほど、正気を失った者がいただろうか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.446
Apparet igitur cunctos vos non credentes, sicut credit ecclesia gloriosa, spiritu duci adverso; de quo adverso spiritu liberari non poteris, nisi credideris verum illum esse Filium Dei. Contumeliam, inquis, faciunt mihi episcopi.
PL 13, 996Aしたがって、栄光ある教会が信じるように信じない諸君はみな、敵対する霊に導かれていることは明らかである。あなたは、その敵対する霊から解放されることはできない。彼が神の真の子であると信じない限り。「司教たちは私を侮辱している」とあなたは言う。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.447
Cur tibi videmur contumeliosi? nempe quia dicamus: Quid te Christianum fingis? Videris etenim esse Arianus, videris esse Dei religionis hostis. Hinc apud te ac tuos esse injuriosi videmur.
PL 13, 996Bなぜ我々は、あなたに侮辱的だと見えるのか。それはまさに、我々が「なぜあなたはキリスト教徒を装うのか」と言うからである。あなたはアレイオス派と見え、神の宗教の敵と見えるのだ。ここから、あなたとあなたの仲間のもとでは、我々は不当な者と見える。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.448
Sed conspice quae, ut ageremus episcopi contra vos lupos, fuerit locutus beatissimus apostolus: Vos scitis a prima die, qua ingressus sum Asiam, quemadmodum vobiscum fui per omne tempus serviens Domino in omni humilitate et lacrymis et tentationibus, quae mihi acciderunt ab insidiis Judaeorum, quomodo nihil subtraxerim ab eis quae utilia essent, quomodo renuntiarem vobis, et docerem publice, et per domos, testificando Judaeis et Graecis in Deum poenitentiam, et fidem in Dominum nostrum Jesum.
PL 13, 996Bだが、司教である我々が、諸君、狼どもに立ち向かうようにと、いと至福の使徒が何を語ったかを見よ。「汝らは、私がアジアに足を踏み入れた最初の日から、私がいつも汝らとともにあって、あらゆる謙遜と涙と、ユダヤ人たちの陰謀によって私に降りかかった試練のうちに、主に仕えていたことを知っている。私が、益となることを何一つ汝らに惜しまず、公に、また家々で、汝らに告げ、教え、ユダヤ人にもギリシア人にも、神への悔い改めと、我々の主イエスへの信仰を証ししたことも」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.449
Et nunc ecce vinctus spiritu vado Jerusalem, quae in ea mihi eventura sunt ignorans, nisi Spiritus sanctus per omnem civitatem protestatur mihi dicens: Quia vincula et tribulationes me manent in Hierosolymis.
PL 13, 996C「今や見よ、私は霊に縛られてエルサレムへ行く。そこで私に起こることを知らないが、ただ、聖なる霊がすべての町で私に証しして、鎖と患難がエルサレムで私を待っていると言っている」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.450
Sed pro nihilo aestimo animam meam caram esse mihi, quam consummare cursum meum, et ministerium verbi quod accepi a Domino, testari Judaeis et Graecis evangelium gratiae Dei.
PL 13, 996C「だが私は、自分の命が自分に貴重であることを、私の走路と、主から受けた言葉の務めを全うし、ユダヤ人にもギリシア人にも神の恩寵の福音を証しすることに比べて、無に等しいと見なす」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.451
Et nunc ego scio quod amplius non videbitis faciem meam vos omnes, inter quos perambulavi in praedicando regnum Domini Jesu. Propter quod contestor vobis hodierna die, quia mundus sum a sanguine omnium, et non praetermisi praedicando omnem voluntatem Dei.
PL 13, 997A「今や私は知っている。私が主イエスの国を宣べ伝えてその間を巡り歩いた汝らすべては、もはや私の顔を見ないであろうと。だから今日、汝らに証言する。私はすべての人の血に関して潔白であり、神の意志のすべてを宣べ伝えることを怠らなかった」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.452
Attendite vobis et omni gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere ecclesiam Domini, quam acquisivit sanguine suo.
PL 13, 997A「汝ら自身と、聖なる霊が汝らを司教に立て、主の教会——主が自らの血で獲得した教会——を治めさせた群れ全体とに、注意せよ」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.453
Ego scio quia intrabunt post discessum meum lupi graves in vos, non parcentes gregi: ex vobis ipsis exsurgent homines, et loquentur perversa, ut adducant discipulos post se.
PL 13, 997A「私は知っている。私が去ったのち、容赦なく群れを襲う凶暴な狼どもが、汝らのうちに入り込むことを。汝ら自身の中から人々が立ち上がり、弟子たちを自分のほうへ引き込もうと、よこしまなことを語るであろう」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.454
Propter quod vigilate, memoriam tenentes, quia per triennium nocte ac die non cessavi cum lacrymis monendo unumquemque vestrum (Ib. XX, 18) .
PL 13, 997A「それゆえ、目を覚ましていよ。三年のあいだ、夜も昼も、涙とともに、汝らの一人一人を戒めることをやめなかったことを、心に留めよ」(二コリント20:18)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.455
Cum haec mandata videas esse apostoli, quid me jubes facere, ne contumeliosus esse videar tibi? nempe tacere me, et sinere jubes, ut tu unus ex illis lupis designatis gravibus quovis modo grasseris in Dei gregem.
PL 13, 997Aあなたが、これらが使徒の命令であると見るのだから、私に何をせよと言うのか、あなたに侮辱的だと見えないようにするには。まさに、私に黙れと、そして、あなたが、指し示されたあの凶暴な狼どもの一人として、何としてでも神の群れの中で暴れ回るのを許せと、あなたは命じているのだ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.456
Videmus vos lupos, quos praeostendere est dignatus Spiritus sanctus per vas electionis apostolum, omnem comprehendere conatos Dei gregem; et nos, episcopos quos Spiritus sanctus ad gerendam Dei ecclesiam constituerit, dicit beatus apostolus, debemus tibi lupo parcere, debemus vereri regni tui diadema, inaurem etiam et dextrocheria, debemus insignes quas esse censes vestes tuas honorare, et despicere rerum creatorem atque rectorem?
PL 13, 997B我々は、諸君狼どもが、聖なる霊が選びの器である使徒を通して前もって示すことをよしとした者たち、すなわち神の群れ全体を捕らえようと企てる者であることを見ている。そして我々は——聖なる霊が神の教会を治めるために立てた司教たちであると、至福の使徒は言う——あなたという狼を容赦しなければならないのか。あなたの王国の冠、さらに耳飾りや右腕の腕輪を畏れなければならないのか。あなたが華麗だと思うあなたの衣を敬い、万物の創造主にして支配者を蔑まなければならないのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.457
Quis te imprudentior est, ut dicas: Injuriam patior a Lucifero, imperator ab homine egeno? nec dignaris dicere ab episcopo, quia esse lupus fueris agnitus, et merueris repulsam.
PL 13, 997Bあなたより無分別な者があろうか。「私はルキフェルから不正を被っている、皇帝である私が、貧しい一人の人間から」と言うとは。しかも、あなたは「司教から」と言うことをよしとしない。狼であると見破られ、拒絶されるに値したからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.458
Tali putasti me onerandum invidia, ut assereres Dei servum tibi imperatori exstitisse contumeliosum. Si putas nos injuriosos, accipe quid responderit principi sacerdotum prohibenti praedicare unicum Dei Filium beatus Paullus.
PL 13, 997Cあなたは、私にそのような憎悪を負わせようと考えた。神の僕があなた、皇帝に対して侮辱的であったと主張するために。我々を不当だと考えるなら、至福のパウロが、神の独り子を宣べ伝えることを禁じた大祭司に何と答えたか、聞け。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.459
Intendens, dicit scriptura, in concilium Paullus, dixit: Viri fratres, ego omni conscientia bona conversatus sum coram Deo usque in hunc diem. Princeps autem sacerdotum Ananias circumstantibus se praecepit percuti os Paulli.
PL 13, 998A「パウロは議会をじっと見据えて」と聖書は言う、「言った。『兄弟である人々よ、私は今日まで、あらゆる善い良心をもって神の前に生きてきた』。すると大祭司アナニアは、そばに立つ者たちに、パウロの口を打つよう命じた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.460
Tunc Paullus ad eum dixit: Percutere te incipiet Deus, paries dealbate: et tu sedes judicare de me secundum legem, et contra legem jubes me percuti (Ib. XXIII, 1) .
PL 13, 998A「そのときパウロは彼に言った。『神が汝を打ち始めるであろう、白く塗った壁よ。汝は律法に従って私を裁くために座していながら、律法に反して私を打つよう命じるのか』(二コリント23:1)」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.461
Igitur si non potest sacra lex beatum Paullum contumeliosum judicare, quia hoc dixit injusto judici, nec tu me vera tibi, et quod es dicentem juste poteris dicere superbum. Reum me contumeliarum designas, sed quaeso te dicas, cui de me possis conqueri?
PL 13, 998Aそれゆえ、聖なる律法が、不正な裁判官にこれを言ったからといって、至福のパウロを侮辱的と判じえないのなら、あなたも、真実を、しかもあなたがそうであるとおりのことを言う私を、正当に傲慢だと言うことはできない。あなたは私を侮辱の罪人として指し示すが、お願いだ、私について誰に訴えることができるのか、言ってほしい。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.462
Si Deo, quomodo ei quereris quem sis ignorans? quomodo cum alienus sis ab ejus domo? Si vero tibimet ipsi conqueraris, quid facturus homo, qui nocere Dei servis ex nulla possis parte?
PL 13, 998A神にか。あなたが知らない神に、どうして訴えるのか。その家と無縁であるあなたが。あなた自身に訴えるなら、神の僕たちにいかなる点でも害を加えられない人であるあなたが、何をしようというのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.463
Si torqueas, magis curamur: si crucias, magis reficimur: si interficis, magis vivemus. Cur audeam te dicere antichristi praecursorem, dicis me injuriosum.
PL 13, 998Bあなたが拷問するなら、我々はいっそう癒やされ、苦しめるなら、いっそう力を回復し、殺すなら、いっそう生きるであろう。私が敢えてあなたを反キリストの先駆者と呼ぶからといって、あなたは私を不当だと言う。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.464
Si non te actus tui hoc esse ostendunt, consideras cum ingenti sollicitudine sanctissimi etiam prophetae Danielis librum, et invenies te unum ex illis praeostensis persecutoribus Dei religionis.
PL 13, 998Bあなたの行いが、あなたがこれであることを示していないというのなら、至聖なる預言者ダニエルの書をも、細心の注意をもって考えよ。そうすれば、あなたが、前もって示された神の宗教の迫害者たちの一人であることを見いだすであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.465
In primo anno Balthasar regis Chaldaeorum, Daniel somnium vidit, et visus capitis ejus in cubili ejus, et somnium suum scripsit: Ego Daniel videbam, et ecce quator venti coeli immittebant in mare magnum: et quatuor bestiae de mari, altera alteram magnitudine antecedens.
PL 13, 998B「バルタザル、カルデア人の王の第一年に、ダニエルは夢を見た。その寝床での彼の頭の幻を、彼は夢として書き記した。『私ダニエルは見ていた。すると見よ、天の四つの風が大海に吹きつけ、四頭の獣が海から上がった。一頭は他の一頭を大きさで上回っていた』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.466
Prima ut leo et pinnae ejus. Et surrexit a terra et super hominis pedes stetit, et cor hominis datum est ei. Et ecce alia bestia similis urso, et in una parte stetit: et tria latera in ore ejus in medio dentium ejus, et sic dixit ei: Surge et manduca carnes multas.
PL 13, 998C「第一のものは獅子のようで、その翼を持っていた。それは地から起こされ、人の足で立ち、人の心が与えられた。すると見よ、熊に似たもう一頭の獣が、一方の側に立ち、その口の中、歯の間に三つの脇腹をくわえていた。そして、それに向かってこう言われた。『起きて、多くの肉を食らえ』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.467
Post hanc bestiam videbam, et ecce alia bestia ut leopardus, et ei alae quatuor volucris super eam, et quatuor capita bestiae, et potestas data est ei.
PL 13, 999A「この獣の後、私は見ていた。すると見よ、豹のような別の獣がいて、その背に鳥の四つの翼があり、獣の頭は四つで、支配する力が与えられた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.468
Post hanc videbam, et ecce bestia quarta horribilis, admirabilis, et fortis vehementer: dentes ejus ferrei manducabant et comminuebant, et reliqua pedibus suis conculcabant: et haec bestia major caeteris bestiis quae antea visae sunt, et cornua decem ei.
PL 13, 999A「その後、私は見ていた。すると見よ、第四の獣は恐ろしく、驚くべく、はなはだ強く、その鉄の歯は食らい、砕き、残りを足で踏みつけた。この獣は、以前に見られたほかの獣たちよりも大きく、十本の角を持っていた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.469
Et intendebam in cornua ejus, et ecce cornu aliud minus ascendit in medio eorum, et tria cornua, quae erant ante illum, eradicata sunt a facie ejus: et ecce oculi hominis in cornu hoc, et os loquens magna.
PL 13, 999A「私は角を見つめていた。すると見よ、もう一本の小さな角が、それらの間に生え出て、その前にあった三本の角は、その面前から根こそぎにされた。見よ、この角には人の目があり、大きなことを語る口があった」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.470
Videbam quoadusque sedes positae sunt, et vetustus dierum sedebat: vestitus ejus albus ut nix, et capillus capitis ejus ut lana munda, et sedes ejus flamma ignis, rotae ejus ignis ardens: fluvius ignis lucebat ante eum, millia millium serviebant ei, et dena millia denum millium astabant ante eum: in judicium sedit, et libri aperti sunt.
PL 13, 999A「私は、玉座が据えられ、日の老いたる者が座すまで見ていた。その衣は雪のように白く、頭の髪は清い羊毛のようであり、その玉座は火の炎、その車輪は燃える火であった。火の川がその前に輝き、千の千倍の者がその者に仕え、万の万倍の者がその前に立っていた。その者は裁きのために座し、書物が開かれた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.471
Videbam tunc a voce sermonum magnorum, quos cornu illud loquebatur, quoadusque interiit bestia, et periit, et corpus ejus datum est ut comburatur: et reliquarum bestiarum regnum translatum est, et longitudo vitae data est eis usque ad tempus.
PL 13, 999B「そのとき私は、あの角が語っていた大言の声のゆえに、獣が殺され、滅び、その体が焼かれるために渡されるまで、見ていた。残りの獣たちの王国は取り去られ、彼らには、時が来るまでの寿命の長さが与えられた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.472
Videbam in visum noctis, et ecce cum nubibus coeli ut filius hominis veniens venit usque ad vetustum dierum: anticipavit et oblatus est ei: et datum est ei regnum, et honor, et imperium, et omnes populi, tribus, linguae serviunt ei, et potestas ejus potestas perpetua, quae numquam transibit, et imperium ejus numquam corrumpetur.
PL 13, 999B「私は夜の幻の中で見ていた。すると見よ、人の子のような者が天の雲とともに来て、日の老いたる者のもとにまで来た。彼は進み出て、その者の前に導かれた。彼に王国と栄誉と支配権が与えられ、すべての民、部族、言語が彼に仕える。彼の権力は永遠の権力で、決して過ぎ去らず、彼の支配は決して滅びない」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.473
Horruit spiritus meus in habitu meo, et ego Daniel, et visus capitis mei conturbabat me: et accessi ad unum circumstantium, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his.
PL 13, 999C「私の霊は、私の身の中で慄き、私ダニエルは、頭の幻に心を乱された。私はそばに立つ者の一人に近づき、これらすべてについて、その真実を尋ねた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.474
Et dixit mihi veritatem, et interpretationem sermonum declaravit mihi: Hae bestiae quatuor magnae quatuor regna surgent in terra, et accipient regnum sancti altissimi Dei, et obtinebunt illud usque in saeculum.
PL 13, 999C「彼は私に真実を告げ、その言葉の解釈を私に明らかにした。『この四つの大きな獣は、地に興る四つの王国である。だが、いと高き神の聖なる者たちが王国を受け、永遠にそれを保つ』」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.475
Et quaerebam diligenter de bestia quarta, quod erat praeter caeteras bestias horribilis valde: dentes ei ferrei, et ungues ejus aerei: manducabat et comminuebat, et reliqua pedibus suis conculcabat: et de cornu ejus decimo, quod erat in capite ejus, et de altero cornu quod ascendit, et priora tria cornua excussit, cujus oculi et os loquens magna, et visus ejus major caeteris videbatur, et cornu illud faciebat bellum cum sanctis, et valebat adversus eos, quoadusque advenit vetustus dierum, et judicium dedit sanctis altissimi Dei, et anticipavit tempus, et regnum obtinuerunt sancti.
PL 13, 1000A「そして私は、第四の獣について、細かく尋ねた。それは他のどの獣よりもはなはだ恐ろしく、その歯は鉄、その爪は青銅であり、食らい、砕き、残りを足で踏みつけた。また、その頭にあった十本の角について、また、あとから生え出て、先の三本の角を打ち落としたもう一本の角について。その角には目と大きなことを語る口があり、その様子は他のものより大きく見えた。その角は聖なる者たちと戦いを行い、彼らに勝っていたが、日の老いたる者が来て、いと高き神の聖なる者たちに裁きを与え、時が至って、聖なる者たちが王国を得るまで続いた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.476
Et dixit: Bestia quarta, quartum regnum erit in terra, quod eminebit omnia regna, et manducabit omnem terram, et conculcabit eam, et concident decem cornua ejus.
PL 13, 1000Aそして彼は言った。「第四の獣、すなわち第四の王国が地に現れる。それはすべての王国にまさって際立ち、全地を食らい、それを踏みにじり、切り刻む。その十本の角は〔十人の王である〕〔底本は concident decem cornua ejus(その十本の角は倒れる)。ミーニュの脚注によれば、サバティエは concidet(切り刻む)と読んで「十」以下を次の文に続け、ラティニウスは「切り刻む。その十本の角は十人の王」とする。これに従って訳した〕」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.477
Decem reges exsurgent, et post eos exsurget alius qui superabit malis omnes qui ante eum fuerunt, et tres humiles faciet, et verba adversus altissimum Deum loquetur, et sanctos altissimi Dei inveterabit, et excogitabit mutare tempora et legem, et dabitur in manu ejus usque ad tempus temporum, et dimidium temporis; et judicium sedebit, et regnum transferet ut exterminet et perdat usque ad finem: et regnum, et potestas, et magnitudo regum data est sanctis altissimi Dei, et regnum ejus sempiternum, et omnes ei servient et obedient (Dan. VII, 1) .
PL 13, 1000B「十人の王が興り、その後にもう一人が興って、彼以前のすべての者を悪において凌ぎ、三人を低くし、いと高き神に逆らう言葉を語り、いと高き神の聖なる者たちを老いさせ、時と律法を変えようと企てる。〔彼らは〕彼の手に渡されて、一時と、時々と、半時に至る。そして裁きの座が据えられ、彼の王国は取り去られ、最後まで絶やされ滅ぼされる。そして王国と権力と王たちの偉大さは、いと高き神の聖なる者たちに与えられ、その王国は永遠であり、すべての者が彼に仕え、従う」(ダニエル7:1)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.478
Debueram quidem tantum illam partem indere, quae te declarat per actus tuos, cuinam sis similis bestiarum: sed ut scires te in illa gehenna futurum, in qua bestiam illam missam refert gloriosus Daniel, nisi te correxeris, et, quomodo quos persequeris in aeternum sint regnaturi in regno collocati Domini, quo advertere posses haec omnia annectimus: item ad hoc universam revelationem censui applicandam, quo tu tibimet et saltem legens satisfacere posses, quod enim vos tyranni persecutores Dei religionis bestiae fueritis dicti; cupiens etenim sum me purgare apud tuam infectam venenis Ariani dogmatis conscientiam, apud te non religiosum, sed religionis destructorem, non me ut astruis esse contumeliosum, quia dicam te feram bestiam, vel immanem belluam, cum videas sic vos vocitari, juxta facta vestra vobis etiam nomina applicata.
PL 13, 1000B私は本来、あなたの行いによって、あなたがどの獣に似ているかを明らかにするその部分だけを挿入すべきであった。だが、あなたが、自分を正さなければ、栄光あるダニエルがあの獣が投げ込まれたと伝えるあのゲヘナに自分が置かれることになると知るために、また、あなたが迫害する者たちが、主の王国に置かれて永遠に支配することになるのを、あなたが悟れるように、これらすべてを付け加える。同様に、私が啓示の全体を適用すべきだと考えたのは、あなたが自分自身に対し、少なくとも読みながら、納得できるようにするためである。すなわち、神の宗教の迫害者である僭主たち、諸君が、獣と呼ばれてきたということに。私は、アレイオス派の教説の毒に染まったあなたの良心に対して、自分を潔白にしたいと望むのである。信心深い者ではなく、信心を破壊する者であるあなたに対して。私は、あなたが主張するような侮辱的な者ではない。私が、あなたを猛獣、あるいは凶暴な野獣と呼ぶとしても、諸君がこのように呼ばれ、諸君の行いに応じた名が諸君に当てられているのを、あなたは見ているのだから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.479
Caeterum quartae illius bestiae te gerere similitudinem, te haec implere esse cupientem, quae illa praedictum est quod esset impletura, manifestum est.
PL 13, 1001Aそもそも、あなたがあの第四の獣に似ていること、あの獣が成し遂げると予告されたことを、あなたが成し遂げようと望んでいることは明白である。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.480
Scriptum est de antichristo, cui tu similaris, aut ipse esse judicaris: Verba adversus Altissimum Domini loquetur, et sanctos altissimi Dei inveterabit, et excogitabit mutare tempora et legem, et dabitur in manu ejus (Dan. VII, 25) .
PL 13, 1001Aあなたが似ている、あるいはその者自身と判じられる反キリストについて、こう書かれている。「彼は主のいと高き者〔底本は Altissimum Domini。ミーニュの脚注は、少し前の同じ引用が altissimum Deum とすることを指摘する。Domini は Deum の誤りか〕に逆らう言葉を語り、いと高き神の聖なる者たちを老いさせ、時と律法を変えようと企て、〔彼らは〕彼の手に渡される」(ダニエル7:25)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.481
Haec tu jam fecisti atque es faciens. Cum enim dicis: Non est verus Deus Filius Dei, sed factus est ex nihilo, verba loqueris adversus Deum.
PL 13, 1001Aあなたはこれらをすでに行い、今も行っている。あなたが「神の子は真の神ではなく、無から造られたものだ」と言うとき、あなたは神に逆らう言葉を語っているのだ。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.482
Christiani etenim cum unam vindicemus divinitatem Patri et unico Filio ejus, et tu sis hanc nostram impugnans defensionem, sis astruens de Filio quod fuerit quando non fuerit, et quod factus sit ex nihilo, utique probas te aut esse antichristum, aut certe ejus praecursorem.
PL 13, 1001B実際、我々キリスト教徒が、父とその独り子に一つの神性を主張しているのに、あなたは我々のこの擁護を攻撃し、子について、存在しなかったときがあった、無から造られたと主張しているのであるから、あなたは確かに、自分が反キリストであるか、少なくともその先駆者であることを自ら証明している。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.483
Neque enim poteris alius esse intelligi, nisi aut praecursor antichristi aut antichristus, qui audeas apostolicam evangelicamque haereticam dicere fidem, et tuam tentes blasphemiam catholicam fidem vindicare.
PL 13, 1001B実際、使徒的で福音的な信仰を異端と言い、自分の冒瀆を公同の信仰と主張しようと企てるあなたは、反キリストの先駆者か反キリストそのもの以外の何者とも理解されえない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.484
Injuriam te pati sentis, quia bestia esse dicaris a nobis: inveniris excogitare fidem mutare, hoc est ut non ita credamus, quomodo patriarchae, prophetae, apostoli ac martyres crediderint, sed institueris sic credendum, quomodo comperditus tuus Arius: et dicis non te recte dici bestiam, cum, quia haec esses acturus, bestiam te esse dixerit sanctissimus propheta?
PL 13, 1001Bあなたは、我々から獣と呼ばれて不当を被っていると感じる。あなたは、信仰を変えようと企てていると見いだされる。すなわち、族長たち、預言者たち、使徒たち、殉教者たちが信じたように我々が信じるのではなく、あなたの破滅の道連れであるアレイオスのように信じるべきだと定めている。しかも、あなたがこれらを行おうとしていたから、いと聖なる預言者があなたを獣と言ったのに、あなたは、自分が獣と呼ばれるのは正しくないと言うのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.485
Non minor es, Constanti, incredulitate ab antichristo: nam dentibus ferreis Dei servos devorando non desinis. Quid pluribus? nil antichristus acturus est, nisi ut negetur unicus Dei Filius: hoc agit stultitia saginatus immundissimus animus tuus.
PL 13, 1001Cコンスタンティウスよ、あなたは不信仰において反キリストに劣らない。実際、鉄の歯で神の僕たちを食い尽くすことをやめないからである。多くを言う必要があろうか。反キリストがなすことは、神の独り子が否まれること以外にない。愚かさで肥え太ったあなたの最も汚れた心は、これを行っている。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.486
Sed quantumvis saevias, transient, transient tempora tua, et venient illa, in quibus visurus es te, nisi tibi consulueris, in illo igneo fluvio constitutum, visurus tunc eos, quos infeste persequeris, propterea quod nolint perire tecum, non in illo in quo tu futurus es loco tormentorum, sed cum angelis sanctis gratias et laudes referentes semper Deo, te vero in illo liquore flammeo.
PL 13, 1001Cだが、あなたがどれほど猛り狂おうとも、あなたの時は過ぎ去る、過ぎ去る。そして、あなたが自分を顧みなければ、あなた自身があの火の川に置かれているのを見ることになる時が来る。そのとき、あなたが敵意をもって迫害している者たちを見るであろう。彼らは、あなたとともに滅びることを望まなかったために、あなたが置かれる拷問の場所ではなく、聖なる天使たちとともに、いつも神に感謝と賛美を捧げている。一方あなたは、あの炎の液体の中にいる。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.487
Nolo mireris, si Daniel gloriosus te bestiam esse designarit, quando et Paulus beatus de collectis tuis dixerit Cretensibus: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri (Tit. I, 12) .
PL 13, 1001D栄光あるダニエルがあなたを獣と指し示したとしても、驚くな。至福のパウロも、あなたの同類についてクレタ人たちに、「クレタ人はいつも嘘つきで、悪い獣、怠惰な腹」(テトスへの手紙1:12)と言ったのだから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.488
Et infra: Quamobrem increpa illos acriter, ut sani sintin fide, non intendentes Judaicis fabulis et mendaciis hominum aversantium se a veritate (Ibid. 13) .
PL 13, 1001Dそして少し後に、「それゆえ、彼らを厳しく叱責せよ。彼らが信仰において健全であり、ユダヤ人の作り話や、真理から背く人々の偽りに心を向けないように」(ダニエル7:13)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.489
Hinc tibi episcopi sumus injuriosi, quia te increpemus atque objurgemus, cur fueris ausus avertere temet a veritate, cur volueris Dei mandatis derelictis hominum haerere blasphemiis atque mandatis, cur denique derelicto Deo idololatriam susceperis.
PL 13, 1002Aここから、司教である我々はあなたに不当な者となる。あなたが、真理から身を背ける大胆さを持ったこと、神の命令を捨てて人間の冒瀆と命令にすがろうとしたこと、神を捨てて偶像崇拝を受け入れたことを、我々が叱り、責めるからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.490
Hinc tuus tibi inimicus esse videor, quia velim te gradi secundum apostoli praeceptum, et non secundum Arii atque Judaeorum mandata.
PL 13, 1002Aここから、私はあなたにあなたの敵と見える。あなたが、アレイオスとユダヤ人たちの命令ではなく、使徒の命令に従って歩むようにと、私が望むからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.491
Contra has nostras justissimas allegationes videns te veritate superatum dicere es solitus: Sacrae scripturae praecipiunt regibus et omnibus degentibus in sublimitate debere te esse subditum; et audes tanta ac talia mihi ingerere, Lucifer?
PL 13, 1002A我々のこの極めて正しい申し立てに対して、真理に打ち負かされたと見るや、あなたはこう言うのを常とした。「聖書は、あなたが王たち、また高い地位にあるすべての者に従うべきだと命じている。それなのに、ルキフェルよ、よくも私にこれほどのことを持ち出すものだ」と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.492
Haec conspicis, hujusmodi quae te jubent honorari intelligis; quae vero te jubent facere, illa fingis non nosse, illa quae te moneat Dominus sacerdotibus obedire, illa quae urgeant unum te exhibere ex omnibus conservis tuis oportere, nec cuiquam te, si velis Dei inveniri servus, superiorem dicere.
PL 13, 1002Aあなたはこれらを見て、あなたが敬われることを命じるこの種のことは理解する。だが、あなたに行うよう命じることは、知らないふりをする。主があなたに、司教たちに従うよう戒めること、あなたがあなたのすべての同僚の僕たちの中の一人として自らを示すべきだと迫ること、神の僕と見られたいなら誰に対しても自分を上位にあると言ってはならないことを。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.493
Haec, inquit Tito beatus apostolus, loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio: nemo te contemnat (Ib. II, 15) .
PL 13, 1002B至福の使徒はテトスに言う。「これらを語り、勧め、あらゆる権威をもって戒めよ。誰にも汝を侮らせるな」(ダニエル2:15)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.494
Si Christianus es, quia et tu unus sis de illis, propter quos dixerit: Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio: nemo te contemnat (Ibid.) ; utique me cum omni te corripientem imperio audire debes, non contemnere.
PL 13, 1002Bあなたがキリスト教徒なら、あなたもまた、そのゆえに使徒が「これらを語り、勧め、あらゆる権威をもって戒めよ。誰にも汝を侮らせるな」(ダニエル2)と言った者たちの一人であるのだから、あらゆる権威をもってあなたを戒める私に、あなたは耳を傾けねばならず、軽んじてはならない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.495
Tunc eris Christianus, si me non contempseris hortantem te, ut perseveres Christianus: si vero contempseris, jam non de Christianis esse inveneris; quia si fuisses Christianus, non contempsisses eum quem Deus ordinaverit ad instruendam plebem suam, et eum, cui apostolus dixerit: Haec loquere, et exhortare; et argue cum omni imperio: nemo te contemnat (Ibid.) .
PL 13, 1002Bあなたは、私が、あなたがキリスト教徒であり続けるよう勧めるのを軽んじないなら、キリスト教徒であろう。もし軽んじるなら、あなたはもはやキリスト教徒の一人とは見いだされない。実際、あなたがキリスト教徒であったなら、神が自らの民を教えるために定めた者、使徒が「これらを語り、勧め、あらゆる権威をもって戒めよ。誰にも汝を侮らせるな」(ダニエル2)と言った相手を、軽んじはしなかったであろうから。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.496
Quid enim te hortor? nisi ut non sis homicida, ut Dei non persequaris domum; ut desinas torquere, proscribere, deportare, recludere carcere, trucidare, varie disperdere, interficere eos quos cernas Christianos; ut desinas denique blasphemare unicum Dei Filium; ut apostolicam suscipias, quam haereticam dicis fidem, hanc scilicet nostram, quam apud Nicaeam te contra et cunctos haereticos episcopi descripserunt; ut sis credens sicuti nos, dignerisque respuere idololatriam per Arium magistrum tuum institutam; ut Christianum te clamites, non Arianum; ut desinas crimina falsa Dei mittere sacerdotibus: haec est correptio mea, haec objurgatio.
PL 13, 1002C実際、私があなたに勧めるのは、次のことのほかにあるか。あなたが人殺しでないように、神の家を迫害しないように、あなたがキリスト教徒と見る者たちを、拷問し、財産を没収し、追放し、牢に閉じ込め、虐殺し、さまざまな仕方で滅ぼし、殺すことをやめるように、さらに、神の独り子を冒瀆することをやめるように、あなたが異端と言う使徒的な信仰、すなわちニカイアで、あなたと、すべての異端者に対して、司教たちが書き記した我々のこの信仰を受け入れるように、我々と同じく信じ、アレイオスというあなたの師が定めた偶像崇拝を退けることをよしとするように、自らをキリスト教徒と呼び、アレイオス派と呼ばないように、神の司教たちに偽りの罪状を着せることをやめるように。これが私の叱責であり、私の責めである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.497
Apostolus mihi dicit ut te arguam cum omni imperio, et tu dicis: Facit mihi injuriam Lucifer; et non dicis: Dei sacerdos commonet atque hortatur secundum sacrae legis praecepta, ut possim ducere vitam Deo acceptissimam.
PL 13, 1002D使徒は私に、あらゆる権威をもってあなたを戒めよと言う。それなのにあなたは「ルキフェルが私に不当を加えている」と言い、「神の司教が、聖なる律法の命令に従って、神にいとも喜ばれる生を私が送れるよう、忠告し勧めている」とは言わない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.498
Nam quia dicas debere nos tibi obsequia, scito quia non tibi soli, sed et omnibus nos in sublimitate degentibus in obsequiis repraesentantibus esse novimus debitores.
PL 13, 1002Dまた、あなたは、我々があなたに服従を負うと言うが、知っておけ。我々は、あなただけでなく、高い地位にあって〔服従を〕受けるすべての者にも〔in obsequiis repraesentantibus の係りは定かでない。このように取った〕、負い目を負っていると知っている。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.499
Dicit enim apostolus: Admone illos principibus et magistratibus subditos esse, obedientes, ad omne opus bonum paratos esse, neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestos, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines.
PL 13, 1003A実際、使徒は言う。「彼らに、支配者たちと行政官たちに従い、服従し、あらゆる善い業に備え、誰をも冒瀆せず、争わず、穏やかであり、すべての人にあらゆる柔和を示すよう、思い起こさせよ」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.500
Fuimus enim et nos aliquando stulti et incredibiles, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, odibiles, odientes, alterutrum: sed cum benignitas et humanitas illuxit salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis et renovationis, per Spiritum sanctum, quem effudit in nobis honeste per Jesum Christum salvatorem nostrum, ut justificati gratia ipsius haeredes efficiamur secundum spem vitae (Tit. III, 1) .
PL 13, 1003A「かつては我々も愚かで、不信で、迷い、さまざまな欲望と快楽に仕え、悪意と妬みのうちに生き、憎むべき者であり、互いに憎み合っていた。だが、我々の救い主である神の慈愛と人間への愛が現れたとき、我々が行った義の業によってではなく、その憐れみによって、再生と更新の洗いを通して、聖なる霊によって、我々を救った。その霊を、我々の救い主イエス・キリストを通して、豊かに〔底本は honeste「立派に」。ミーニュの脚注によれば、ギリシア語は「豊かに」、ウルガタは abunde であり、ルキフェルの従う古い訳者は「富」をしばしば honestas と訳す〕我々に注いだ。それは、その恩寵によって義とされた我々が、命の希望に従って相続人となるためである」(テトスへの手紙3:1)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.501
Admonet ergo subditos nos debere esse in bonis operibus, non in malis. Si bonum est opus, ut absentem interimamus, ut inauditum purgare se proclamantem necemus, ut eum, quem innocentem scimus, omittentes omnem respectum misericordiae tecum puniamus, si opus bonum est negare Dei unicum Filium, si opus Deo acceptum est apostolicam deserere fidem, suscipere haereticam, merito diceres contra sacrarum facere me scripturarum monita.
PL 13, 1003Bだから使徒は、我々が善い業において従うべきであり、悪い業においてはならないと戒める。不在の者を殺すこと、弁明して潔白を叫ぶ無実の者を聞きもせず殺すこと、無実と我々が知る者を、憐れみへのあらゆる顧慮を捨てて、あなたとともに罰することが善い業であるなら、神の独り子を否むことが善い業であり、使徒的な信仰を捨てて異端を受け入れることが神に受け入れられる業であるなら、あなたが、私は聖書の戒めに反して行っていると言うのは、もっともであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.502
Addo illud, quod illorum principum et magistratuum apostolus fecerit mentionem, qui nec dum credidissent in unicum Dei Filium; utique humilitate nostra et mansuetudine, et longa in adversis patientia, et maxima in rebus congruis obedientia fuissent provocati ad credendum.
PL 13, 1003Bさらに言う。使徒が言及したのは、まだ神の独り子を信じていなかったあの支配者たちと行政官たちのことである。彼らは、我々の謙遜と柔和、逆境における長い忍耐、ふさわしい事柄における最大の服従によって、信じるよう促されるはずだったのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.503
Caeterum si tu, quia imperator sis, fingens te unum e nobis cogas nos Deum derelinquere, et idololatriam suscipere, numquid acquiescendum tibi erit, ne apostoli praetermissa fuisse videantur praecepta?
PL 13, 1003Cだが、あなたが皇帝であるからといって、我々の一人を装い、我々に神を捨てて偶像崇拝を受け入れさせようとするなら、使徒の命令が見過ごされたように見えぬよう、あなたに従わねばならないのだろうか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.504
Et tamen tu, qui te fingis Christianum, Christianos tentaris quod ipse sis facere, hoc est apostatas, tu qui adhuc stultus sis, et incredibilis permanens in malitia tua, in qua et nos fuisse ante agnitionem, ante susceptam sacram fidem apostolus dicit.
PL 13, 1003Cそれなのに、あなたはキリスト教徒を装いながら、キリスト教徒を、あなた自身と同じ者、すなわち背教者にしようと企てている。あなたは今もなお愚かで、不信であり、あなたの悪意のうちにとどまっている。使徒は、我々もまた、認識に至る前、聖なる信仰を受ける前には、その悪意のうちにあったと言う。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.505
In quibus tibi temperaturi eramus, nisi ut quae licita essent impleremus? Aut cum dicas tu blaspheme homicida: Necate credentes in unicum Dei Filium, estote mecum persecutores domus ejus, mecum negate eum, apostolicam respuite fidem, suscipite haeresim meam, cujus ego omnibus viribus cordis mei exstiti amator; quis te infelicior est, ut non te vitet?
PL 13, 1003Cそれらの点で、我々は、許されることを果たす以外に、あなたに対して控えようとしていたことがあるだろうか。あるいは、冒瀆者で人殺しのあなたが「神の独り子を信じる者たちを殺せ、私とともにその家の迫害者となれ、私とともに彼を否め、使徒的な信仰を退けよ、私の異端を受け入れよ、私は心の全力でそれを愛好してきた」と言うとき、あなたより不幸な者が誰かいて、あなたを避けずにいようか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.506
Nonne te haec facere suadentem daemonum templum esse cognoscens fugiat? Quia haec audis, dicis: Injuriam patior a Lucifero homine misero, et utique imperator; non subsequitur sermo ille tuus blasphemus conspurcatus: Audio quae mereor a Lucifero Domini sacerdote.
PL 13, 1004Aあなたがこれを行うよう勧めるのだから、あなたが悪霊どもの神殿であると知って、誰もが逃げ出さないだろうか。あなたはこれを聞いて、「私は哀れな人間ルキフェルから不当を被っている、しかも私は皇帝だ」と言う。そして、あなたの冒瀆的で汚れた言葉は、次のようには続かない。「私は、主の司教ルキフェルから、自分にふさわしいことを聞いている」と。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.507
Galatis vas electionis, Miror, inquit, quod sic tam cito transferamini, qui vos vocavit in gratia, in aliud evangelium, quod non est aliud, nisi sunt aliqui qui vos conturbant, et volunt convertere evangelium Christi.
PL 13, 1004A選びの器は、ガラテヤの人々にこう言う。「私は驚く、汝らが、恩寵へと汝らを召した者から、これほど早く、別の福音へと移っていくことに。それは別のものではなく、ただ、汝らを乱し、キリストの福音を変えようとする者たちがいるにすぎない」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.508
Sed licet nos aut angelus de coelo evangelizaverit praeterquam evangelizavimus vobis, anathema sit. Sicut praediximus, et nunc iterum dico; si quis vobis aliud annuntiaverit quam quod accepistis, anathema sit (Galat. I, 6) .
PL 13, 1004B「だが、たとえ我々であれ、天からの天使であれ、我々が汝らに告げ知らせたものに反することを福音として告げるなら、呪われよ。先に言ったとおり、今もう一度言う。汝らが受けたものと異なることを汝らに告げ知らせる者がいれば、呪われよ」(ガラテヤ1:6)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.509
Et tu arbitraris aliud posse te judicari a me nisi anathema esse? cum inveniam te aliter evangelizare quam tradiderunt beati apostoli.
PL 13, 1004Bそれでもあなたは、私から呪われた者以外の何かと判じられうると思うのか。あなたが、祝福された使徒たちの伝えたものとは違うように福音を告げているのを、私は見いだしているというのに。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.510
Cum itaque audis a me quod anathema habeam te evangelizantem aliter quam evangelizarunt apostoli, si dicas me injuriosum, mentiri te cognoscere, aliquid hominis gestans, poteris; si quidem videas tibi me idcirco dicere anathema, quia jam beatus apostolus te anathematizaverit.
PL 13, 1004Bこうして、あなたが使徒たちの福音の告げ方と違うように福音を告げているので、私があなたを呪われた者と見なしていると私から聞くとき、もし私を不正な者だと言うなら、あなたに人間らしさが少しでもあれば、自分が偽っていることを悟れるはずである。祝福された使徒がすでにあなたを呪われた者と宣したがゆえに、私がそう言うのだと、あなたにも分かるだろうからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.511
Injuriosum me judicas, quia dicam te stultum: sed quomodo potero recte a te injuriosus vocari, quando constet me verum dicere, quod enim sis stultus?
PL 13, 1004Bあなたは私を不正な者と判じる、私があなたを愚か者と言うからである。だが、私が真実を、すなわちあなたが愚か者であることを語っているのは明らかである以上、どうして私があなたから正当に不正な者と呼ばれえようか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.512
Si enim Galatae audiant, O stulti Galatae (Ib. III, 1) , a beate apostolo, cur putes tu non stulti debere te nomine vocitari?
PL 13, 1004C「ああ、愚かなガラテヤ人よ」(ガラテヤ3:1)と祝福された使徒から呼ばれるのをガラテヤの人々が聞いたというのに、なぜあなたは、自分が愚か者の名で呼ばれてはならないと考えるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.513
Illi etenim si propterea quod falsis fratribus obtemperassent, quia ad illorum conserpentinorum tuorum suggestiones intendentes, et sabbata servare se oportuisse, et circumcisionem fuisse custodiendam censuerant, sunt stulti dicti, quanto magis tu digne diceris stultus, qui unici Dei Filii negator exstiteris!
PL 13, 1004C彼らは、偽りの兄弟たちに従ったために、すなわちあなたと同じ蛇の仲間であるそうした者たちの唆しに耳を傾け、安息日を守るべきであった、割礼を守るべきであったと考えたために、愚か者と呼ばれたのである。まして、神の独り子を否む者となったあなたが、愚か者と呼ばれるのは、どれほどふさわしいことか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.514
Quia dicam tibi, Eripe te a canibus rabidis Arianis, dole tibi quod illorum maligno haerendo concilio et ipse canis factus sis, contumacem me dicis; sed fortassis ignoras unici Dei Filii negatores dictos canes, dictos tauros pingues, dictos filios iniquitatis, semen adulterum et meretricis, filios perditionis, et semen iniquum.
PL 13, 1004C私があなたに「狂った犬であるアレイオス派から身を引け」と言い、あなたがその者たちの悪意ある会議に連なって自らも犬になったことを嘆け、と言うので、あなたは私を強情だと言う。だが、あなたはおそらく、神の独り子を否む者たちが、犬と呼ばれ、肥えた雄牛と呼ばれ、不義の子らと呼ばれ、姦夫と淫婦の子孫、滅びの子ら、不義の子孫と呼ばれてきたことを知らないのであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.515
Si fugitis ita vocitatos vos a Deo, audi per Esaiam ipsum dicentem ad comblasphemos tuos Judaeos: Accedite huc, Filii iniquitatis, semen adulterum et meretricis.
PL 13, 1005Aもし諸君が、神からそのように呼ばれることを避けるのなら、あなたとともに冒瀆するユダヤ人たちに向かって、神がイザヤを通して語るのを聞け。「ここに近づけ、不義の子らよ、姦夫と淫婦の子孫よ。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.516
In quo delectati estis, et in quem aperuistis os vestrum, et adversus quem immisistis linguam vestram? nonne vos estis filii perditionis, semen iniquum (Is. LVII, 3) ?
PL 13, 1005A「汝らは誰を楽しみとし、誰に向かって口を開き、誰に向かって舌を突き出したのか。汝らは滅びの子ら、不義の子孫ではないか」(イザヤ57:3)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.517
Et alio loco: Videte quia omnia excaecata sunt, non cognoverunt sapere, omnes canes muti, qui non potuerunt latrare, somniantes in cubile, amantes dormitare: et canes improbi animae nescientes satietatem, et sunt nequam nescientes intellectum, omnes vias suas secuti sunt (Ib. LVI, 10) .
PL 13, 1005Aまた別の箇所で、「見よ、すべては盲目となり、悟ることを知らなかった。すべての犬は物言わず、吠えることができなかった。寝床で夢を見て、まどろむことを好む。貪欲な犬どもは満足を知らず、悪しき者どもは悟りを知らず、皆おのれの道に従った」(イザヤ56:10)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.518
Qui hi sunt ad quos haec, vel propter quos dicantur? nempe illi quos in vicesimo primo psalmo incusat unicus Dei Filius ore David dicens: Circumdederunt me vituli multi, tauri pingues obsederunt me.
PL 13, 1005Bこれらの言葉は誰に向けて、あるいは誰のゆえに語られているのか。ほかでもない、神の独り子がダビデの口を通して第21詩編で責めている者たちである。「多くの若い雄牛が私を取り囲み、肥えた雄牛が私を包囲した。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.519
Aperuerunt in me os suum, sicut leo rapiens et rugiens (Ps. XXI, 13) . Et infra: Circumdederunt me canes multi, concilium malignantium obsedit me: foderunt manus meas et pedes (Ib. 17) .
PL 13, 1005B「彼らは獲物を奪い吼えるライオンのように、私に向かって口を開いた」(詩篇21:13)。また、その少し先に、「多くの犬が私を取り囲み、悪意ある者たちの会議が私を包囲した。彼らは私の手と足を掘り抜いた」(詩篇21:17)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.520
Quando itaque illos in sacrilegio magistros tuos dictos vitulos, tauros pingues atque canes advertes, non poteris tu unus ex malignantium concilio contumeliosum me judicare, quia illis te nuncupem nominibus, quibus compestilentes tui vocati sunt ac vocantur: neque enim tu minor es in nequitia, qui audeas dicere: Erat quando non erat, et factus est ex nihilo, ut non illis aptis tibi nominibus nuncuperis.
PL 13, 1005Bしたがって、冒瀆において自分の教師であるそうした者たちが、若い雄牛、肥えた雄牛、犬と呼ばれていることに気づくなら、あなたも悪意ある者たちの会議の一員である以上、私があなたを、あなたと疫病を分かち合う仲間が呼ばれてきた、また今も呼ばれている名で呼んだからといって、私を侮辱する者と判じることはできまい。「彼が存在しなかった時があった、彼は無から造られた」と言い放つあなたは、悪においてそれより劣るわけではないのだから、あなたにふさわしいこれらの名で呼ばれずに済むはずがない。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.521
Sed vis his non nuncupari nominibus? muta vias tuas, corrige errores tuos, ut correxerunt Paulus beatissimus, et caeteri ex illo perfido populo. Quia dicam tibi: Eripete a malignantium concilio, videor esse tibi contumeliosus.
PL 13, 1005Cだが、こうした名で呼ばれたくないのか。ならば、自分の道を変え、自分の誤りを正せ。最も祝福されたパウロや、あの不実な民のほかの者たちが正したように。私が「悪意ある者たちの会議から身を引け〔底本は Eripete。Eripe te と読む〕」とあなたに言うと、私はあなたに対して侮辱的であるように見えるらしい。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.522
Qua de re? nempe quia profitear me Christianum, quia noluerim derelinquere Deum, et abire post idololatriam tuam.
PL 13, 1005C何のゆえにか。ほかでもない、私がキリスト教徒であることを告白し、神を見捨ててあなたの偶像崇拝に従って去ることを望まなかったからである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.523
Non nos primum contumeliosi ac superbi a vobis dicti sumus sacrilegis; dicti sunt enim etiam illi cuncti, qui restiterunt funestis edictis contyrannorum tuorum. Ut et caeteros praeteream in clausula orationis, ad solum iterum me vertam Antiochum regem.
PL 13, 1006A侮辱的で傲慢な者と、冒瀆者である諸君から呼ばれたのは、我々が最初ではない。あなたの僭主仲間の不吉な勅令に逆らったあの人々も、すべてそう呼ばれたのである。ほかの者たちは話の締めくくりのために脇へ置き、私はもう一度、アンティオコス王だけに目を向けよう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.524
Judicabatne resistentes sibi contumeliosos superbos necne? Sine dubio, quia contumeliosos superbos illos existimarit fuisse, tali est crudelitate Deo dicatos ad mortem usque persecutus.
PL 13, 1006A彼は、自分に逆らう者たちを、侮辱的で傲慢な者と判じていたか、否か。疑いなく判じていた。彼らを侮辱的で傲慢な者と見なしたからこそ、神に献げられた者たちを、死に至るまでこれほどの残忍さで迫害したのである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.525
Restat ergo ut videas quae adhuc super illa, quem jam cognovisti, gesserit Antiochus; et si illos recte poteris dicere superbos fuisse Antiocho contumeliosos, poteris et nos.
PL 13, 1006Aしたがって、あなたがすでに知ったことに加えて〔底本は super illa, quem。語形が整わず、すでに知った事柄に加えて、と解した〕、アンティオコスがさらに何をしたかを見ることが残っている。そして、彼らがアンティオコスに対して侮辱的で傲慢であったと、あなたが正しく言えるのなら、我々についても言えるであろう。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.526
Haec etenim et nos patimur a te, quae sunt et illi perpessi ab Antiocho; sic nos sumus proclamantes pro fide, pro religione, sicut fuerunt proclamantes et illi; sic nos Deo Abrahae, Deo Isaac, Deo Jacob servire profitemur, quomodo et illi sunt confessi.
PL 13, 1006Aあなたから我々が受けているのは、彼らがアンティオコスから耐え忍んだことと同じだからである。我々が信仰のため、宗教のために声を上げているのは、彼らが声を上げていたのと同じであり、我々がアブラハムの神、イサクの神、ヤコブの神に仕えると言い表すのは、彼らが告白したのと同じである。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.527
Misit, inquit Scriptura, rex senem Atheniensem qui compelleret Judaeos, ut se transferrent a patriis, et Dei legibus ne uterentur, contaminare etiam quod in Hierosolymis erat templum, et cognominare Jovis Olympii, et Margarizin, pro ut erant, qui locum inhabitabant, Jovis hospitalis.
PL 13, 1006B聖書は言う。「王はアテナイの老人を遣わして、ユダヤ人に、父祖の掟から離れ、神の律法を用いないようにと強いさせ、またエルサレムにあった神殿を汚し、それをオリュンポスのゼウスの神殿と名づけさせ、またゲリジム〔底本は Margarizin。ミーニュの脚注によれば、ガッリャルディは、In Garizin の傍らに「山(Mons)」を示す M が書き込まれ、それを書写者が本文に取り込んだ形と見る。ゲリジム山を指すと解した〕の神殿は、そこに住む人々がそうであったとおり、客人の守護者ゼウスの神殿と名づけさせた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.528
Pessima autem et universis gravis malorum erat seditio. Nam quia templum comessationibus gentium erat plenum, scortantibus cum meretricibus, et in sanctis tectis mulieribus se appropiantibus, insuper intro inferentes ea quae non oportebat: altare etiam plenum erat illicitis quae legibus prohibebantur.
PL 13, 1006B「災いの騒乱は、最悪であり、すべての人にとって重いものであった。神殿は異邦人たちの宴で満ち、彼らは遊女たちと淫行にふけり、聖なる屋根の下で女たちに近づき、そのうえ、持ち込んではならないものまで中に持ち込んだからである。祭壇もまた、律法が禁じていた不法な品々で満ちていた。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.529
Neque autem sabbata agebantur, neque dies solemnes patricii custodiebantur (II Mach. VI, 1) .
PL 13, 1006B「安息日は守られず、父祖の祭日も守られなかった」(マカバイ記二6:1)。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.530
Et infra; Ducebantur autem amara necessitate per singulos menses, in diem regis natalis, miseratio erat; et cum sacra Liberi celebrarentur, cogebantur enim hederas habentes Libero circumire.
PL 13, 1006Cまたその少し先に、「彼らは月ごとに、王の誕生日に、苦い強制のもとに引かれて行かれた。そこには憐れみがあった〔miseratio は字義どおり「憐れみ」。ミーニュの脚注によれば、ギリシア語はここで「犠牲の内臓を食べる祭り」を意味する語を用いており、この語は「憐れみ」をも意味するため、ルキフェルのラテン語訳は後者に取った。ラティニウスは visceratio(犠牲の肉の分配)と正す〕。またリベルの祭儀が行われるときには、彼らは常春藤を持ってリベルの周りを巡ることを強いられた」。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.531
Decretum autem exiit in proximas Graecorum civitates, suggerentibus Ptolomaeis, id ipsum institutum adversus Judaeos agere et misereri: eos vero qui nolint transire ad instituta Graecorum, interficere. Advenit ergo videre miseriam.
PL 13, 1006C「また、近隣のギリシア人の諸都市に、プトレマイオスたちの進言により、ユダヤ人に対して同じ定めを行い、憐れみをかけるように〔misereri は 530 の miseratio と同じ語の系統で、文意が通らない。字義どおり訳した〕、そしてギリシア人の定めに移ることを望まない者は殺すようにという布告が出された。こうして、惨状を見る日が来た。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.532
Duae enim mulieres delatae sunt natos suos circumcidisse, quarum infantes ad ubera suspenderunt, et cum publice per civitatem illas circumduxissent, per murum illas praecipitaverunt.
PL 13, 1007A「というのも、二人の女が、自分の子らに割礼を施したと訴えられたので、人々はその乳飲み子を彼女らの乳房に吊り下げ、都を巡って公衆の前を彼女らを引き回したのち、城壁から突き落としたのである。」
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.533
Alii vero in proximo concurrerunt in speculas, et latenter septimum diem celebrabant. Quod cum indicatum esset, sufflammati sunt, eo quod metuerent in die solemni gloriosa ferre sibi auxilia (II Machab. VI, 7) . Quid censes oportuisse facere tunc cultores Dei?
PL 13, 1007A「また別の者たちは、近くの洞穴〔底本は speculas(物見場)。ミーニュの脚注によれば、古ラテン語訳は speluncas(洞穴)とし、サバティエはルキフェルにも speluncas と読む。これに従った〕に走り込み、ひそかに第七日を祝っていた。これが告げ知らされると、彼らは火で焼かれた。祝日に栄えある助けを自分たちのために求めることを恐れたからである」(マカバイ記二6:7)。当時、神を崇める者たちは何をすべきだったと、あなたは考えるのか。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.534
Deo oportuerat an Antiocho placendum? Si illos non censes Antiocho placere oportuisse, nec nos utique tibi, quia et tu alio licet modo, tamen nos sis cupiens tollere a Deo, et jungere diabolo, ut ille voluerit illos: ipsa per te crudelitas geritur, sic saevus atque iniquus in eos, qui tuo lunesto edicto resistunt.
PL 13, 1007A神に喜ばれるべきだったのか、アンティオコスに喜ばれるべきだったのか。もしあなたが、彼らはアンティオコスに喜ばれるべきではなかったと考えるなら、我々があなたに喜ばれるべきでないことも当然である。あなたも、やり方こそ違え、我々を神から引き離し、悪魔に結びつけようとしているのだから〔文の係りが崩れている。「彼があの者たちにそれを望んだように」と解した〕。まさにその残忍さが、あなたによって行われている。あなたの不吉な〔底本は lunesto。funesto と読む〕勅令に逆らう者たちに対して、あなたはそれほど獰猛で不正である。
De non parcendo in Deum delinquentibus 1.535
Superest igitur, ut est saepe dictum, doleas te errasse, agnoscensque te esse homicidam atque blasphemum, temet, desertor Dei, repraesentes domui, alioquin tu tibi imputaturus, cum te videre coeperis illic esse, ubi nunc sunt cuncti illi contyranni tui.
PL 13, 1008Aしたがって、しばしば言われたとおり、残るのは、あなたが自分の誤りを嘆き、自分が人殺しで冒瀆者であると認め、神を見捨てた者よ、自ら進んで〔神の〕家に身を差し出すことである〔domui の「家」が何を指すかは定かでない。神の家(教会)と取った〕。さもなければ、あなたの僭主仲間がみなそこにいる場所に、いまや自分もいると見え始めたとき、自分で自分を責めることになろう。