リベリウスd. 366

Oratio in consecratione virginitatis Marcellinae › 全文

Oratio in consecratione virginitatis Marcellinae 全文

Pope Liberius · PL 8, 1345B–1350A

Caput I

第I章PL 8, 1345B
1

Bonas, filia, nuptias desiderasti. Vides quantus ad natalem Sponsi tui populus convenerit, et nemo impastus recedit? Hic est qui rogatus ad nuptias aquam in vina convertit (Joan. II, 9) .

PL 8, 1345B

娘よ、お前はよい婚儀を望んだ。お前の花婿の誕生日に、いかに大きな群衆が集ったか、そして誰一人として食べずに帰る者がないのを見ているであろうか。この方こそ、婚礼に招かれて水をぶどう酒に変えた方である(ヨハネ2:9)。

2

In te quoque sincerum sacramentum conferet virginitatis, quae prius eras obnoxia vilibus naturae materialis elementis. Hic est qui quinque panibus et duobus piscibus quatuor millia populi in deserto pavit. (Luc. IX, 13. et seq.) .

PL 8, 1345B

この方は、お前にも処女性の純粋な秘跡を授けるであろう。お前はかつて、物質的自然の卑しい諸元素に隷属していたのだから。この方こそ、五つのパンと二匹の魚とで、荒野において四千人の群衆を養った方である(ルカ9:13以下)。

3

Plures potuit, si plures jam tunc qui pascerentur, fuissent. Denique ad tuas nuptias plures vocavit: sed jam non panis ex hordeo, sed corpus ministratur e coelo.

PL 8, 1345B

もし当時、養われるべき者がさらに多くいたなら、この方はさらに多くの者を養うこともできたであろう。実に、お前の婚儀にはさらに多くの者を招いた。しかしいまや、大麦のパンではなく、天からの体が与えられるのである。

Caput II

第II章PL 8, 1345B
1

Hodie quidem secundum hominem homo natus ex virgine, sed ante omnia generatus ex Patre: qui matrem corpore, virtute referat Patrem.

PL 8, 1345B

今日、人としては、たしかにおとめ〔Virgo(マリア)を本サイトでは「おとめ」と訳す〕から人として生まれたが、万物に先立って父から生まれた方である。肉体においては母を映し、力においては父を映す方である。

2

Unigenitus in terris, unigenitus in coelo: Deus ex Deo, partus ex virgine: justitia de Patre, virtus de potente, lumen ex lumine: non impar generantis, non potestate discretus: non verbi extensione, aut prolatione confusus, ut cum Patre mixtus, sed ut a Patre generationis jure distinctus sit: ipse est fraternus tuus, sine quo nec coelestia nec marina nec terrestria consistunt.

PL 8, 1345C

地にあっても独り子、天にあっても独り子。神からの神、おとめからの誕生。父からの正義、力ある方からの力、光からの光。生む者に劣らず、力において区別されることもない。言葉が引き延ばされ、あるいは発出されることによって父と混じり合うのでもなく、むしろ誕生の理によって父から区別されているのである。この方こそ、お前の兄弟である方であり、この方なくしては天のものも、海のものも、地のものも、何一つ成り立たない。

3

Verbum Patris bonum (Cant. V, 1) , quod erat, inquit, in principio (Joan. I, 3 et seq.) : habes ejus aeternitatem. Et erat, inquit, apud Patrem: habes indiscretam a Patre, inseparabilemque virtutem.

PL 8, 1345C

父の善き言葉(雅歌5:1)、「初めにあった」と言われている(ヨハネ1:3以下)――ここにこの方の永遠がある。また「父のもとにあった」と言われている――ここに、父から区別されず、切り離しえない力がある。

4

Et Deus erat Verbum: habes ingenitam ejus divinitatem; de compendio enim tibi fides est haurienda.

PL 8, 1345C

また「言葉は神であった〔Deus erat Verbum。語順は逆だが「言葉は神であった」と訳す〕」――ここに、この方に生来備わる神性がある。というのも、お前はこの要約から信仰を汲み取るべきだからである。

Caput III

第III章PL 8, 1345D
1

Hunc, filia, dilige, quia bonus est: Nemo enim bonus nisi unus Deus. (Luc. XVIII, 19) . Si enim non dubitatur quia Deus Filius, Deus autem bonus est: utique non dubitatur, quia Deus bonus Filius. Hunc, inquam, dilige.

PL 8, 1345D

娘よ、この方を愛せよ。この方は善き方であるから。「ただひとり神のほかに善き者はいない」(ルカ18:19)。もし子が神であることに疑いがなく、神が善き方であるならば、当然、神である子が善き方であることにも疑いはない。この方を、繰り返し言うが、愛せよ。

2

Ipse est quem Pater genuit ante luciferum (Psal. CIX, 3) , ut aeternum: ex utero generavit, ut Filium: ex corde eructavit (Psal. XLIV, 2) , ut Verbum.

PL 8, 1346B

この方こそ、父が明けの明星に先立って(詩篇109:3)永遠なる者として生んだ方である。父はこの方を胎から子として生み、心から(詩篇44:2)言葉として発せしめた。

3

Ipse est in quo complacuit Pater (Matth. XVII, 5) : ipse est Patris brachium, quia creator est omnium: Patris sapientia, quia ex Dei ore processit (I Cor. I, 30) : Patris virtus, quia divinitatis in eo corporaliter habitat plenitudo (Coloss. II, 9) .

PL 8, 1346B

この方こそ、父がその内に喜びを見出した方である(マタイ17:5)。この方は父の腕である。万物の創造者だからである。父の知恵である。神の口から出た方だからである(一コリント1:30)。父の力である。神性の充満がその内に肉体をもって宿っているからである(コロサイ2:9)。

4

Quem Pater ita diligit, ut in sinu portet, ad dexteram locet; ut sapientiam discas, virtutem noveris.

PL 8, 1346B

父はこの方をあまりに愛するがゆえに、その懐に抱き、右の座に置く。お前がその知恵を学び、その力を知るためである。

Caput IV

第IV章PL 8, 1346B
1

Si igitur virtus Dei Christus, numquid aliquando sine virtute Deus? Numquid aliquando sine Filio Pater? Si semper utique Pater, utique semper et Filius. Perfecti ergo Patris perfectus est Filius. Nam qui virtuti derogat, ei derogat cujus est virtus.

PL 8, 1346B

それゆえ、キリストが神の力であるならば、神はかつて力を持たなかったことがあろうか。父はかつて子を持たなかったことがあろうか。もし父がつねに父であるならば、当然、子もつねに子である。それゆえ、完全なる父の子は完全である。力を貶める者は、その力の主を貶めるからである。

2

Inaequalitatem non recipit perfecta divinitas. Dilige igitur quem Pater diligit: honorifica, quem honorificat Pater: Qui enim non honorificat Filium, non honorificat Patrem. Et qui negat Filium, nec Patrem habet (Joan. V, 23) . Haec quantum ad fidem.

PL 8, 1346C

完全なる神性は不等を受け入れない。それゆえ、父が愛する方を愛せよ。父が敬う方を敬え。「子を敬わない者は、父を敬わない」のであり、「子を否む者は、父をも持たない」(ヨハネ5:23)。信仰に関することは以上である。

Caput V

第V章PL 8, 1346C
1

Sed interdum etiam cum fides tuta sit, juventus suspecta est. Modico itaque vino utere, ne infirmitatem corporis augeas (I Tim. V, 23) , non ut voluptatem excites; incendunt enim pariter duo, vinum et adolescentia.

PL 8, 1346C

しかし時に、信仰が安全であっても、若さは疑わしいものである。それゆえ、ぶどう酒はわずかに用いよ。肉体の弱さを増さぬためであって(一テモテ5:23)、快楽をかき立てるためではない。ぶどう酒と若さという二つのものは、ひとしく火をつけるものだからである。

2

Infrenent etiam teneram aetatem jejunia, et parcimonia cibi retinaculis quibusdam indomitas cohibeat cupiditates. Ratio revocet, mitiget spes, restringat metus.

PL 8, 1346C

断食もまた、その若い年齢に手綱をかけるべきであり、食を控えることが、いわば手綱として、抑えがたい欲望を押しとどめるべきである。理性がそれを引き戻し、希望がそれを和らげ、恐れがそれを引き締めるように。

3

Nam qui moderari nescit cupiditatibus, is sicut equis raptatus indomitis, volvitur, obteritur, laniatur, affligitur.

PL 8, 1346C

というのも、欲望を制することを知らない者は、あたかも制御できぬ馬に引きずられる者のように、転がされ、踏みにじられ、引き裂かれ、痛めつけられるからである。

Caput VI

第VI章PL 8, 1346D
1

Quod aliquando juveni ob amorem Dianae contigisse proditur. Sed poeticis mendaciis coloratur fabula, ut Neptunus praelati rivalis dolore incitatus, equis dicatur furorem immisisse, quo ejus magna potentia praedicetur; quod juvenem non virtute vicit, sed fraude decepit.

PL 8, 1346D

あるとき、ある若者に、ディアナへの愛のゆえにこのようなことが起こったと伝えられている。しかしこの話は、詩人たちの偽りによって彩られている――曰く、恋敵が自分より選ばれたことの痛みに駆られたネプトゥヌスが、馬どもに狂気を吹き込んだのだという。それによって彼の大いなる力が称えられるためである。もっとも、彼は若者を力によって打ち負かしたのではなく、策略によって欺いたにすぎないのだが。

2

Unde etiam sacrificium quotannis instaurant Dianae, ut equus ad ejus immoletur aras. Quam virginem dicunt, quae (id quod etiam meretrices erubescere solent) amare potuit non amantem.

PL 8, 1347A

それゆえ、彼らは毎年ディアナへの生贄を執り行い、馬をその祭壇で屠るのである。彼らはこの女神を処女であると言うが、この女神は――遊女でさえ恥じらうようなことだが――自分を愛さぬ者を愛することができたというのである。

3

Sed habeant, per me licet, fabulae suae auctoritatem; quia licet scelestum utrumque, minus tamen sit juvenem amore adulterae sic flagrasse ut periret, quam duos, ut ipsi dicunt, deos de adulterio certasse: Jovem autem dolorem scortantis filiae in medicum vindicasse adulteri, quod ejus curarit vulnera, qui Dianam in silvis adulteraverit, venatricem sane optimam, non ferarum, sed libidinum; sed ferarum etiam, ut nuda venaretur.

PL 8, 1347A

しかし、彼らの作り話には、私としては、その権威を持たせておいてかまわない。というのも、たとえ両方とも罪深いことであるにせよ、若者が姦通の女への愛に身を焼いて滅んだということの方が、彼ら自身の言うところによれば二柱の神が姦通をめぐって争ったということよりは、まだ軽いからである。すなわちユピテルは、淫行に走った娘のことで受けた痛みを、姦通者の医者に対して晴らしたというのである――森の中でディアナと姦通した者の傷を、その医者が癒したがゆえに。そのディアナこそ、まことに最上の狩人である。ただし獣の狩人ではなく欲望の狩人であり、いや、裸で狩りをしたのだから、獣の狩人でもあったのだが。

Caput VII

第VII章PL 8, 1347B
1

Dent igitur Neptuno dominatum furoris, ut adstruant crimen incesti amoris. Dent Dianae regnum in silvis quas incolebat, ut confirment adulterium quod gerebat. Dent Aesculapio quod mortuum reformaverit, dummodo profiteantur quod fulminatus ipse non evaserit.

PL 8, 1347B

それゆえ、彼らはネプトゥヌスに狂気の支配権を与えるがよい――近親相姦の愛という罪を裏付けるために。彼らはディアナに、彼女が住んでいた森の支配権を与えるがよい――彼女が犯していた姦通を確かなものとするために。彼らはアエスクラピウスに死者を蘇らせる力を与えるがよい――ただし、彼自身は雷に撃たれて逃れられなかったことを、彼らが認めさえするならば。

2

Dent etiam Jovi fulmina quae non habuit, ut testificentur quae habuit opprobria. Sed a fabulis ad propositum revertamur.

PL 8, 1347B

彼らはユピテルにも、彼が持たなかった雷を与えるがよい――彼が実際に持っていた恥辱を証しするために。しかし、作り話から本題へと立ち返ろう。

Caput VIII

第VIII章PL 8, 1347B
1

Escis quoque omnibus quae gignant membris calorem, parce utendum puto: carnes enim etiam aquilas volantes deponunt.

PL 8, 1347B

また、肢体に熱を生じさせるあらゆる食物についても、控えめに用いるべきだと私は思う。肉は、空を飛ぶ鷲さえも落とすものだからである。

2

In vobis quoque ales interior illa, de qua legimus: Renovabitur sicut aquila juventus tua (Psalm. CII, 5) , sublime tenens, virgineo praepes volatu superfluae carnis nesciat appetentiam. Conviviorum devitandae celebritates, fugiendae salutationes.

PL 8, 1347B

諸君のうちにあっても、あの内なる翼ある者――それについて我々は「汝の若さは鷲のように新たにされるであろう」(詩篇102:5)と読む――は、高みを保ち、処女らしい飛翔をもって翔け、あり余る肉への欲望を知らずにいるように。宴会の賑わいは避けるべきであり、挨拶回りも避けるべきである。

Caput IX

第IX章PL 8, 1347C
1

Ipsas visitationes in junioribus esse parciores volo, si forte deferendum sit parentibus aut aequalibus.

PL 8, 1347C

若い者たちにあっては、訪問そのものもより少なくあるべきだと私は望む。もし両親や同輩に対してそうすることがどうしても必要であるとしても。

2

Teritur enim officiis pudor, audacia emicat, risus subrepit, modestia solvitur, dum affectatur urbanitas: interroganti non respondere, infantia: respondere, fabula est. Deesse igitur sermonem virgini, quam superesse malim.

PL 8, 1347C

というのも、義理立てによって恥じらいはすり減り、大胆さが顔を出し、笑いが忍び込み、上品さを気取るうちに慎ましさが緩んでしまうからである。問われて答えないのは幼稚であり、答えれば噂の種になる。それゆえ、処女には言葉が足りないことの方を、余ることよりも、私は望ましいと思う。

3

Nam si mulieres etiam de rebus divinis in Ecclesia jubentur tacere, domi viros suos interrogare (I Cor. XIV, 34) : de virginibus quid cautum putamus, in quibus pudor ornat aetatem, taciturnitas commendat pudorem?

PL 8, 1347C

というのも、もし女たちでさえ、教会において神的な事柄について沈黙し、家では自分の夫に尋ねるようにと命じられているならば(一コリント14:34)、処女たちについては、いかなる用心がなされるべきだと我々は考えるべきであろうか。彼女たちにおいては、恥じらいがその年齢を飾り、沈黙が恥じらいを引き立てるというのに。

Caput X

第X章PL 8, 1347C
1

An vero mediocre pudoris exemplum est, quod Rebecca cum veniret ad nuptias, et sponsum vidisset, velamen accepit (Gen. XXIV, 65) ne prius videretur, quam jungeretur? Et utique pulchra virgo non decori timuit, sed pudori.

PL 8, 1347C

リベカが婚礼にやって来て花婿を見たとき、契りを結ぶより先に見られることのないよう、ヴェールを受け取ったこと(創世記24:65)は、はたしてささやかな恥じらいの手本にすぎないであろうか。この美しい処女は、たしかに、自らの美しさを気にかけたのではなく、恥じらいを気にかけたのである。

2

Quid Rachel; quemadmodum extorto osculo, flevit et gemuit (Gen. XXIX, 11 et 12): nec flere desiisset, nisi proximum cognovisset? Ita et pudoris servavit officium, et pietatis non omisit affectum.

PL 8, 1347D

ラケルはどうであろうか。無理やり口づけを受けたとき、彼女は泣き、うめいた(創世記29:11-12)。もし彼が近親の者であると知らなければ、泣きやむことはなかったであろう。こうして彼女は、恥じらいの務めを守りつつ、しかも敬虔の情を欠くこともなかったのである。

3

Quod si viro dicitur: Virginem ne consideres, ne quando scandalizet te (Eccli. IX, 5) quid dicendum est sacratae virgini, quae si amet, animo peccat: si amatur, et facto?

PL 8, 1348A

もし男に対して、「処女をじっと見つめてはならない、それが汝をつまずかせることのないように」(集会の書9:5)と言われるならば、神に捧げられた処女に対しては何と言うべきであろうか。彼女が愛すれば、心において罪を犯し、愛されれば、行いにおいてもそうなるのだから。

Caput XI

第XI章PL 8, 1348A
1

Maxima est virtus tacendi, praesertim in ecclesia. Nulla te divinarum sententia fugiet lectionum, si aurem admoveas, vocem premas. Nullum ex ore verbum quod revocare velis, proferas: sed parcior loquendi fiducia sit.

PL 8, 1348A

沈黙することは、とりわけ教会においてこそ、この上ない徳である。お前が耳を傾け、声を抑えるならば、神的な朗読のいかなる文言もお前から逃れることはない。取り消したいと思うような言葉を、口から発することのないように。むしろ、語ることへの確信は控えめであるべきだ。

2

Copiosum quippe in multiloquio peccatum (Prov. X, 19) . Homicidae dictum est: Peccasti, quiesce (Gen. IV, 7) , ne peccaret amplius: sed virgini dicendum est: Quiesce, ne pecces.

PL 8, 1348A

「多弁のうちには罪が豊かにある」(箴言10:19)。殺人者には「汝は罪を犯した、静まれ」と言われた(創世記4:7)――それ以上罪を犯さぬために。しかし処女には「静まれ、罪を犯さぬために」と言われるべきである。

3

Conservabat enim Maria, ut legimus, omnia in corde suo quae de Filio dicebantur (Luc. II, 19) : et tu cum legitur aliquod quo Christus aut venturus annuntiatur, aut venisse ostenditur; noli fabulando obstrepere, sed mentem admove.

PL 8, 1348A

というのも、我々が読むところによれば、マリアは子について語られたことをすべてその心に留めていたからである(ルカ2:19)。だからお前も、キリストが来ると告げられ、あるいはすでに来たことが示される箇所が読まれるときには、おしゃべりによってそれを妨げようとせず、心をそこへ向けよ。

4

An quidquam est indignius, quam oracula divina circumstrepi, ne audiantur, ne credantur, ne revelentur: circumsonare sacramenta confusis vocibus, ut impediatur oratio pro salute deprompta omnium?

PL 8, 1348B

神の託宣が、聞かれることも、信じられることも、明かされることもないようにと、周りでざわめかれること、乱れた声で秘跡の周りが騒がされ、すべての者の救いのために捧げられる祈りが妨げられること――これほど恥ずべきことがほかにあろうか。

Caput XII

第XII章PL 8, 1348B
1

Gentiles idolis suis reverentiam tacendo deferunt. Unde illud exemplum proditur: Alexandro sacrificante Macedonum rege, puerulum barbarum qui ei lumen accenderet, excepisse ignem brachio, atque adusto corpore, mansisse immobilem, nec dolorem prodidisse gemitu, nec tacito poenam indicasse fletu.

PL 8, 1348B

異教徒たちは、沈黙することによって自分たちの偶像に敬意を払う。それゆえ、次のような話が伝えられている。マケドニア人の王アレクサンドロスが生贄を捧げていたとき、彼のために灯を灯していた蛮族の少年が、その腕に火を受け、肉体を焼かれながらも、身じろぎもせず、うめきによって痛みを漏らすことも、声なき涙によって苦しみを示すこともなかった、と。

2

Tanta in puero barbaro fuit disciplina reverentiae, ut natura vinceretur. Atque ille non deos, qui nulli erant, sed regem timebat. Quid enim timeret eos, quos si idem ignis contigisset, arsissent?

PL 8, 1348B

この蛮族の少年のうちにある敬意の規律は、本性にさえ打ち勝つほどであった。しかも彼が恐れていたのは、存在しない神々ではなく、王であった。もし同じ火が彼らに触れたなら燃え上がってしまうような神々を、彼が恐れる理由がどこにあろうか。

Caput XIII

第XIII章PL 8, 1348C
1

Quanto melius quod quidam in convivio patris adolescens jubetur, ne meretricios amores indiciis insolentibus prodat? Et tu in mysterio, Dei virgo, gemitus, screatus, tussis, risus abstine. Quod ille in convivio potest, tu in mysterio non potes?

PL 8, 1348C

父の宴席で、ある若者が、みだらな恋心を尋常ならぬ素振りで漏らすことのないよう命じられるということは、これよりもどれほど立派なことであろうか。だから、神の処女よ、お前も奥義のうちにあっては、うめき、咳払い、せき、笑いを慎め。彼が宴席でできることを、お前は奥義のうちでできないというのか。

2

Voce virginitas prima signetur, claudat ora pudor, debilitatem excludat religio, instituat consuetudo naturam. Virginem mihi prius gravitas sua nuntiet, pudore obvio, gradu sobrio, vultu modesto; et praenuntia integritatis anteeant signa virtutis. NON SATIS probabilis virgo est, quae requiritur, cum videtur.

PL 8, 1348C

処女性はまず声によって示されるべきであり、恥じらいが口を閉ざし、信仰が弱さを締め出し、習慣が本性を形作るべきである。処女は、まずその重々しさによって私に告げ知らされるべきであり、進んで現れる恥じらい、落ち着いた歩み、慎ましい面持ちによって示され、徳のしるしが、清らかさの先触れとして先に立つべきである。見られたときに初めて詮索されるような処女は、十分に確かとは言えないのである。

Caput XIV

第XIV章PL 8, 1348C
1

Frequens sermo est: cum plurima ranarum murmura religiosae auribus plebis obstreperent, sacerdotem Dei praecepisse ut conticescerent, ac reverentiam sacrae deferrent orationi; tunc subito circumfusos strepitus quievisse. Silent igitur paludes, homines non silebunt?

PL 8, 1348C

よく語られる話がある。おびただしい蛙の鳴き声が、敬虔な民の耳にやかましく響いていたとき、神の祭司が、それらが静まり、聖なる祈りに敬意を払うようにと命じたところ、たちまち周りの騒がしさが静まったという。それゆえ、沼地でさえ静まるというのに、人間は静まらないというのか。

2

Et irrationabile animal per reverentiam recognoscit, quod per naturam ignorat: hominum tanta est immodestia, ut plerique deferre nesciant mentium religioni, quod deferunt aurium voluptati?

PL 8, 1349A

理性なき生き物でさえ、本性によっては知らぬことを、敬意によって悟るというのに、人間の慎みのなさはこれほど大きいのであろうか――多くの者が、耳の快楽には払う敬意を、心の信仰には払うことを知らないほどに。