作者不詳—

Epistolae amoebeae Liberii et Athanasii › 全文

Epistolae amoebeae Liberii et Athanasii 全文

Anonymous · PL 8, 1396C–1410A

Documentum I

第I項PL 8, 1396C
1

[1395] Haec igitur est nostra confessio, optatissime Athanasi. Verbum Dei filius secundum naturam ex Deo et Patre genitus, non creatus; sed semper sine initio una cum Deo et Patre, et sine fine imperium habens per infinita saecula, amen.

PL 8, 1396C

以上が我々の告白である、いと望ましきアタナシオスよ。神の言葉たる子は、本性に従って神なる父から生まれ、造られたのではなく、始まりなくつねに神なる父とともにあり、限りない世々にわたって終わりなき支配を保つ。アーメン。

2

Item (credimus) Spiritum sanctum vere ex Deo secundum naturam et natura Deum, indivisum a Deo secundum sacras Scripturas; ita ut sit vere Pater, vere Filius, et vere Spiritus sanctus.

PL 8, 1397A

同じく(我々は信ずる)、聖なる霊は、神から本性に従って真に発し、本性において神であり、聖典に従って神から分かたれない。こうして、父は真に父であり、子は真に子であり、聖なる霊は真に聖なる霊である。

3

Vetitumque est sub anathematis poena quodlibet nomen a propria significatione transferre; ita ut Trinitas sit vere Trinitas in una deitate, in una potestate, in una essentia, et in una substantia.

PL 8, 1397A

またアナテマの刑罰のもとに、いかなる名をも固有の意味から移し替えることが禁じられている。こうして、三位一体は、一つの神性、一つの権力、一つの本質、一つの実体において、真に三位一体なのである。

4

Nequaquam enim dividitur Filius neque Spiritus sanctus a paterna substantia, quae implet coelum et terram.

PL 8, 1397A

実際、子も聖なる霊も、天と地を満たす父の実体から分かたれることは決してない。

5

Est igitur, uti supra dixi, Trinitas indivisa in una substantia: estque substantia unum, deitate unum, potestate unum, regno unum, glorificatione unum, imagine unum, Spiritu unum; Spiritus namque non dividitur.

PL 8, 1397A

それゆえ、私が上に述べたとおり、三位一体は一つの実体において分かたれない。すなわち、実体において一つであり、神性において一つ、権力において一つ、王国において一つ、栄化において一つ、像において一つ、霊において一つである。霊は分かたれないからである。

6

Anathema igitur pronuntio in Sabellii et Arii dogma, necnon in antea proscriptas haereses, ad sempiternum supplicium secundum Salvatoris vocem.

PL 8, 1397B

それゆえ私は、サベリウスとアレイオスの教説、また先に排斥された諸異端に対し、救い主の言葉に従い、永遠の刑罰に至るアナテマを宣告する。

7

Si igitur, frater Athanasi, in hac confessione, quae sola et vera fides est in sancta catholica et apostolica Ecclesia, mecum consentis; coram judice Deo et Christo, quaeso, mihi rescribas, si perinde atque nos in vera fide sentias; ut confidenter et sine discrimine quae rogas praestare possim.

PL 8, 1397B

それゆえ、兄弟アタナシオスよ、聖なる公同かつ使徒の教会においてただ一つの真の信仰であるこの告白に、汝が私と同意するならば、審判者である神とキリストの前で、汝が我々と同じく真の信仰において考えているかどうかを、私に書き送ってくれるよう願う。そうすれば、汝の求めることを、確信をもって、また危険なく、私は果たすことができよう。

8

Illud etiam te non ignorare velim, dilecte, nimirum veritatis filios impatibilem deitatem confiteri, necnon Adventum Verbi et Dei in carne; qui perfectum hominem assumpsit sine peccato, natus ex Spiritu sancto et Maria virgine, secundum Evangelia, in Christo Jesu, amen.

PL 8, 1397B

また、愛する者よ、次のことも汝が知らずにいないことを望む。すなわち、真理の子らは、受難しえない神性を告白し、また言葉であり神である方の肉における到来を告白する。この方は、福音書に従い、聖なる霊とおとめマリア〔Virgo(マリア)を本サイトでは「おとめ」と訳す〕から生まれ、罪なくして完全な人を取った。キリスト・イエスにおいて。アーメン。

Documentum II

第II項PL 8, 1397C
1

[1397] Unus Deus immortalis, qui nec videri nec tangi potest. Spiritus enim est Deus (Joan. IV, 24) . Ipse nullo loco potest comprehendi, nec ullus est locus a quo absit.

PL 8, 1397C

不死なる神は唯一であり、見られることも触れられることもできない。「神は霊だからである」(ヨハネ4:24)。この方はいかなる場所にも捉えられえず、この方が不在である場所もない。

2

Hujus Verbum immortalis est sapientia, incorruptibilis, invisibilis, filius primogenitus, operum socius, principio carens, sub tactum non cadens, neque principium habens dierum, neque finem vitae exspectans.

PL 8, 1397C

この方の言葉は、不死の知恵であり、不朽であり、不可視であり、最初に生まれた子であり、諸々の業の共働者であり、始まりを欠き、触れられることなく、日々の始まりを持たず、生命の終わりを待つこともない。

3

Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I, 3) . Ipse est qui hominem efformavit: ipse qui rationem fabricandae arcae monstravit; ipse qui promissionem dedit Abrahae; ipse qui descendit ut populum salvum faceret, qui Moysi legem dedit: hic est Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob, qui in Prophetis locutus est, qui vetus et novum Testamentum disposuit, qui in novissimis diebus carnem sumpsit ex Virgine mortalem, licet non esset ipse mortalis; infirmam, licet non esset ipse infirmus, morti obnoxiam, licet non esset ipse morti obnoxius; visibilem, licet non esset ipse visibilis.

PL 8, 1397C

「すべては彼を通して成った。彼なしには何ひとつ成らなかった」(ヨハネ1:3)。この方は人を形づくった方であり、箱舟を造る方法を示した方であり、アブラハムに約束を与えた方であり、民を救うために降り、モーセに律法を与えた方である。この方こそアブラハムの神、イサクの神、ヤコブの神であり、預言者たちにおいて語り、旧い契約と新しい契約を配剤し、終わりの日々に、おとめから死すべき肉を取った。自らは死すべきものではなかったが。弱い肉を、自らは弱くなかったが。死に服する肉を、自らは死に服するものではなかったが。見える肉を、自らは見えるものではなかったが。

4

Ipsa suspensa est, non autem ille; ipsa sepulta, non ille; ipsa humanas omnes passiones ut homo sustinuit, non autem ille.

PL 8, 1400A

吊るされたのは肉であって、あの方ではない。葬られたのも肉であって、あの方ではない。人間のあらゆる受難を人として耐えたのも肉であって、あの方ではない。

5

Ille autem est virtus Dei, id est Deus, qui cum ea quae in inferno insolubilia erant solvisset, imperiumque diaboli evertisset, adscendit eo unde descenderat; qui corpus suum e tumulo excitavit, et postquam liberasset a morte qua detinebatur, Patri obtulit.

PL 8, 1400A

あの方は神の力、すなわち神であり、陰府において解かれえなかったものを解き、悪魔の支配を覆したのち、降った元の所へ昇った。この方は自らの肉体を墓から起こし、それを捕らえていた死から解き放ったのち、父に捧げた。

6

In illo Patrem intelligimus; una enim et ipse res est deitate, virtute, essentia, substantia, gloria, Dei appellatione: et ipsum in Patre Filium agnoscimus.

PL 8, 1400A

この方において我々は父を理解する。この方自身も、神性・力・本質・実体・栄光・神という呼称において、一つのものだからである。また我々は、この方自身を、父における子と認める。

7

Hic est qui postquam assumpsisset carnem, Jesus appellatus est, quatenus erat homo; hoc est, assumpsit hominem in se ipso, in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter.

PL 8, 1400A

この方は、肉を取ったのち、人である限りにおいてイエスと呼ばれた。すなわち、自らのうちに人を取ったのであり、その人のうちに神性の充満がことごとく肉体的に宿っている。

8

Illum credimus nec a Patre nec a Spiritu sancto separatum; neque tamen dicimus Patrem descendisse, et in homine fuisse. Ita unus Deus Pater omnipotens a nobis creditur.

PL 8, 1400B

この方が父からも聖なる霊からも切り離されていないと我々は信じる。しかし、父が降り、人のうちにいたとは言わない。こうして、全能の父なる唯一の神が、我々によって信じられている。

9

Ideoque fides nostra est in unum Deum Patrem omnipotentem, et in Filium ejus Dominum nostrum Jesum Christum, et in Spiritum sanctum.

PL 8, 1400B

それゆえ我々の信仰は、全能の父なる唯一の神において、またその子、我々の主イエス・キリストにおいて、また聖なる霊においてある。

10

Et vero ex unitate, una virtute, una substantia, una essentia, una glorificatione, una dominatione, uno regno, una imagine, Trinitatis constare credimus consubstantialitatem; [1390] per quem omnia facta sunt.

PL 8, 1400B

まことに我々は、三位一体の同一実体性が、一性から、一つの力、一つの実体、一つの本質、一つの栄化、一つの支配、一つの王国、一つの像から成り立つと信じる。万物はその方によって造られた〔per quem の quem は男性形で Trinitas を受けず、構文がつながらない。子を指す信条の定型句と見て独立した文とした〕。

11

Ita et carnis resurrectionem credimus, hoc est, corporis nostri, secundum sacras Scripturas, commutato eo quod corruptibile et mortale erat, in incorruptibilitatem et immortalitatem per Deum. Amen.

PL 8, 1400B

同様に我々は、肉の復活、すなわち我々の肉体の復活を、聖典に従って信じる。朽ちうる死すべきものであったものが、神によって、不朽性と不死性へと変えられるのである。アーメン。

Documentum III

第III項PL 8, 1400B
1

Nihil est quod nos diu stare faciet (leg. faciat) , nisi Dei gratia. Caeterum nequitia diaboli, contemptibile malum, plenum veneno mortifero saevit, qui sursum atque deorsum circuit, quaerens quem devoret.

PL 8, 1400B

我々を長く立たせ続けるものは、神の恩寵のほかには何もない(「立たせうる」と読め)。しかし、悪魔の邪悪は、軽んずべき悪でありながら、死をもたらす毒に満ちて荒れ狂う。それは上へ下へと巡り歩き、呑み込むべき者を探している。

2

Unde vigilare, et sobrii esse ad orationes (I Petr. V, 8) , et Deo propinquare debemus, et fatuas, Domino auxiliante, hominum insidias, prout Dominus posse dederit, respuere, et Patres sequi, et non transgredi terminos Patrum (id est, ut non relinquamus nostras, dum in eis persistere aliquo modo valebimus, ecclesias, ut ad alias properemus), aut populos nobis commissos negligere, ut quietem (for. quiescere) amplius quam pro eis elaborare, pro quibus etiam animas ponere debemus, studeamus, ne reprobi in conspectu Dei inveniamur, sed fructuosos illi manipulos de commissis nobis gregibus, ipso adminiculante, praesentare valeamus: quamquam multi nos persequantur, et oves Christi dilacerare desiderent, qui quasi in vestibus ovium apparent, intus autem sunt lupi rapaces, quos ex fructibus cognoscimus: isti primo quidem videntur ex nobis esse, sed non sunt ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum.

PL 8, 1400B

それゆえ我々は、目覚め、祈りのために慎み深くあり(一ペトロ5:8)、神に近づかねばならない。そして、主の助けにより、主が可能ならしめるままに、人々の愚かな策謀を退け、父たちに従い、父たちの境界を越えてはならない(すなわち、我々の教会に何らかの仕方で留まりうるあいだは、それを捨てて他の教会へ急ぐことをしない、ということである)。また、委ねられた民を顧みずに、彼らのために労することよりも、休息(あるいは「休むこと」か)を求める、ということがあってはならない。彼らのためには魂をも捨てねばならないのに。神の前で見捨てられた者と見いだされることなく、むしろその方の助けにより、我々に委ねられた群れから、実り豊かな束をその方に献げることができるようにするためである。たとえ多くの者が我々を迫害し、キリストの羊を引き裂くことを望んでいても。彼らは羊の衣をまとったように現れるが、内側は貪欲な狼であり、その実によって我々は彼らを知る。彼らははじめ我々の仲間であるように見えるが、我々の仲間ではない。もし我々の仲間であったなら、当然我々とともに留まっていたであろう。

3

Quando vero suam evomuerint impietatem, dolum qui in eis est, erumpentes, et apprehendentes infirmiores, et eos qui ad eloquia divina sensus inexercitatos habent, secum eos contrahunt ad perditionem, subvertentes et injuriantes paternas doctrinas sicut et sacras Scripturas, ad perditionem suam, quos oportet praescienter cavere, ne malitia eorum quidam seducti, abscindantur a propria firmitate: Exacuunt enim linguas suas, juxta prophetae vocem (Psal. CXXXIX) , sicut serpentes: venenum aspidum sub labiis eorum.

PL 8, 1400C

だが、彼らが自らの不敬を吐き出し、自らのうちにある偽りを噴き出して、より弱い者たちや、神の言葉に対して感覚を鍛えられていない者たちを捕らえるとき、彼らを自分たちとともに滅びへ引き込む。彼らは、父祖たちの教えを、また聖典をも覆し、そこなって、自らの滅びへ至る。我々は先見をもって彼らを警戒せねばならない。その悪意によって惑わされた者たちが、自らの堅固さから切り離されないようにである。「彼らは蛇のように舌を研ぎ澄まし、その唇の下には毒蛇の毒がある」と、預言者の言葉(詩篇139)にあるからである。

4

Nec nos pigeat per temporales cruciatus pro Christi nomine elaborare (S. Martinus papa ep. ad S. Amandum) , sed emolumenta futurae remunerationis, hujus saeculi vexationes tolerare persuadeant.

PL 8, 1400D

一時の責め苦を通して、キリストの名のために労することを、我々は厭うてはならない(教皇聖マルティヌスの、聖アマンドゥス宛書簡)。むしろ来たるべき報いの益が、この世の苦難を耐え忍ぶよう説き勧めるように。

5

Scriptum namque est: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi (Psal. CXV) ? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Tantum enim a nobis exigitur, quantum possumus famulatus nostri obsequio commodare.

PL 8, 1401A

書かれているからである。「主が私に報いたすべてのことに対し、私は主に何を報いようか」(詩篇115)。「救いの杯を私は取り、主の名を呼び求めよう」。我々の奉仕の務めによって提供しうるだけのものが、我々に求められているからである。

6

Unde quidem tantum nos necesse est importunis praedicationibus insistere, quanto nobis perfectae negotiationis creditur duplicata talentorum assignatio, atque dominicae vocis, ad suscipiendam ejus requiem, persuadet assertio Suggestum namque nobis est (7, qu. I, Suggestum est nobis) , quod pro praeteritis laboribus et infestationibus nonnulli vestrum assignatas sibimet, et a Deo commissas relinquunt plebes, et in futuro plures relinquere velint eas, quas tueri debent, ecclesias, et pro ovibus sibi commissis laborare negligant, et monasteriorum se quieti contradere festinent, et vacationem ab episcopatus laboribus eligere, et silentio atque otio vitam degere magis appetant, quam in his, quae sibi commissa sunt, permanere, dicente Domino: Beatus qui perseveraverit usque in finem (Matth. X, et XXIV) .

PL 8, 1401A

それゆえ我々は、完全な商いのためにタラントの割り当てが倍にして託されており、また主の言葉の断言が、その安息を受けるよう説き勧めているのに応じて、それだけ折を選ばぬ宣べ伝えに励まねばならない。我々に告げられたところ(7, qu. I, Suggestum est nobis)によれば、過去の労苦と迫害のゆえに、諸君のうちの何人かは、自らに割り当てられ神から委ねられた民を見捨てており、また将来には、さらに多くの者が、守るべき諸教会を捨てようとし、自らに委ねられた羊のために労することを怠り、修道院の静けさに身を委ねようと急ぎ、司教職の労苦からの休暇を選び、自らに委ねられたものに留まることよりも、沈黙と閑暇のうちに生涯を送ることを望むという。主が「終わりまで耐え抜く者は幸いである」と言っているのに(マタイ10、24)。

7

Unde namque est beata perseverantia, nisi de virtute patientiae? Quoniam, secundum apostolicam praedicationem, omnes qui voluerint in Christo pie vivere, persecutionem patiuntur (II Tim. III) .

PL 8, 1401B

幸いな堅忍は、忍耐の力からでなくて、どこから来るのか。使徒の宣べ伝えによれば、「キリストにあって敬虔に生きようと望む者はみな、迫害を受ける」からである(二テモテ3)。

8

Ideoque, fratres charissimi, non vos afflictionum amaritudo a pio mentis vestrae proposito coarctet recedere.

PL 8, 1401B

それゆえ、いとも愛する兄弟たちよ、苦難の苦さが、諸君を、諸君の精神の敬虔な決意から退くよう追い込むことがあってはならない。

9

Considerate namque, quanta pro absolutione nostri et liberatione Creator, Dominusque et Redemptor noster pertulerit, quibusve se contumeliis afficiendum tradiderit, ut nos a vinculis potestatis diabolicae liberaret.

PL 8, 1401B

考えてみよ。我々の解放と救出のために、創造主にして主、我々の贖い主が何を耐え、いかなる侮辱に身を任せたか、我々を悪魔の権力の鎖から解き放つためである。

10

Attendite itaque vobis et omni gregi, in quo vos Spiritus sanctus constituit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit proprio sanguine (Act. XX) ; ut non sit, qui vos decipiat aut seducat in subtilitate sermonis, ut plebes vobis commissas relinquatis (S. Martinus in ep. synodica post concil. Later.) , et alicui, propter malorum opprobrium hominum, quieti vos tradatis, et ut vos solummodo salvetis, et filios orphanos relinquatis.

PL 8, 1401C

それゆえ、「自分自身と群れ全体に気をつけよ。聖なる霊は、その群れのうちに汝らを司教として立て、神の教会、すなわち神が自らの血によって獲得した教会を治めさせたのである」(使徒言行録20)。言葉の巧みさによって諸君を欺き惑わす者があって、諸君が委ねられた民を見捨て(聖マルティヌス、ラテラノ教会会議後の会議書簡)、悪しき人々の非難のゆえに何らかの静けさに身を委ね、ただ自分たちだけが救われようとして、子らを孤児として残すことのないようにせよ。

11

Apertissime enim Spiritus sanctus per Apostolum dicit, quia in novissimis temporibus recedent quidam a fide et charitate, attendentes spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum, et in hypocrisi mendacii eloquiorum cauteriatam habentes suam conscientiam (I Tim. IV) .

PL 8, 1401C

聖なる霊は使徒を通して、最も明白に、終わりの時にある者たちが信仰と愛から離れ、惑わす諸霊と悪霊たちの教えに心を向け、偽りの言葉の偽善によって、自らの良心を焼き印で焼かれたものとする、と述べている(一テモテ4)。

12

Propter quod, vigilate et orate, ut non intretis in tentationem (Marc. XIV; Luc. XXII) . Quae vero mentis transgressio operatur in his, qui non crediderint sermonibus Domini, et recesserint pro sua quiete a servitio sibi commisso, et suis se subdiderint voluptatibus?

PL 8, 1401C

そのために、「目を覚まして祈れ、誘惑に陥らぬように」(マルコ14、ルカ22)。では、主の言葉を信ぜず、自らの安逸のために委ねられた奉仕から退き、自らの快楽に身を屈した者たちのうちには、いかなる精神の背きが働いているのか。

13

Talibus quippe et aliis pro populo Dei constricti necessitatibus, ne pereatis una cum omnibus vobis commissis, sed salvi sitis in die aeternae retributionis, hortamur vestram charitatem (Martin. papa in cit. ep. ad S. Amandum) , exemplo ejus qui pro nobis pati voluit, promptos vos in cunctis ejus permanere servitiis, nec quidem quoquo modo a commissa cura recedere, sed totis viribus in commissis vobis negotiis fortiter usque in finem perdurare: quoniam beatus est, qui perseveraverit usque in finem (Matth. X) : nec laudatur initium, sed finis.

PL 8, 1401D

神の民のために、このような、また他の必要に迫られて、諸君が委ねられたすべてのものとともに滅びず、永遠の報いの日に救われるように、我々は諸君の愛に勧める(前掲の、聖アマンドゥス宛書簡における教皇マルティヌス)。我々のために苦しむことを望んだ方の模範にならい、その方のあらゆる奉仕において諸君が進んで留まり、いかなる仕方でも委ねられた務めから退かず、全力で、委ねられた務めにおいて終わりまで雄々しく耐え抜くように。「終わりまで耐え抜く者は幸いだからである」(マタイ10)。称賛されるのは始めではなく、終わりである。

14

Nemo vos seducat inanibus verbis. Propterea enim venit ira Dei in filios diffidentiae. Nolite ergo effici comparticipes eorum dogmatum, neque communicetis infructuosis verbis illorum (Idem in cit. synodica usque fere in finem) , magis autem redarguite: quoniam coetus pravaricatorum sunt, et extenderunt linguam suam quasi arcum mendacii, et non veritatis.

PL 8, 1402A

「だれも空しい言葉で汝らを惑わしてはならない。これらのゆえに、神の怒りは不信の子らに下るからである。それゆえ、彼らの教えの共同者となってはならず、彼らの実らぬ言葉に交わってはならない」(同人、前掲の会議書簡、ほぼ末尾まで)。「むしろ彼らを責めよ。彼らは背く者の集いであり、その舌を、真理のではなく偽りの弓のように張ったからである」。

15

Completum est in eis, qui de malo ad malum egressi sunt, et me non cognoverunt, dicit Dominus. Veritatem non loquentur (Jer. VI) . Docuerunt enim linguam suam persecutores ecclesiarum, earumque sacerdotum, loqui mendacium.

PL 8, 1402A

「悪から悪へと出て行き、私を知らなかった」と主が言う者たちにおいて、それは成就した。「彼らは真理を語らない」(エレミヤ6)。教会とその司教たちの迫害者たちは、自らの舌に偽りを語ることを教え込んだからである。

16

Ut impie agerent, laboraverunt, et renuerunt scire me, dicit Dominus. State ergo vos, dilectissimi, super vias, et videte.

PL 8, 1402A

「彼らは不敬をなそうと骨折り、私を知ることを拒んだ、と主は言う」。それゆえ、いとも愛する者たちよ、「汝ら、道の上に立ち、見よ」。

17

Interrogate de semitis Domini antiquis, et videte, quae est via bona sanctorum Patrum, et ambulate in ea; et invenietis requiem animabus vestris. Sed si patimini propter Christum, beati eritis (I Petr. III) . Metum autem eorum ne timueritis, neque conturbemini.

PL 8, 1402A

「主の古い小道について尋ね、聖なる父たちの良き道がどれであるかを見て、その道を歩め。そうすれば、汝らの魂に安息が見いだされる」。「しかし、キリストのゆえに苦しむなら、汝らは幸いである」(一ペトロ3)。「彼らの脅しを恐れず、心を乱してはならない」。

18

Dominum autem Deum sanctificate in cordibus vestris, ipso dicente: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere: sed potius eum timete, qui potest animam et corpus perdere in gehennam.

PL 8, 1402B

「主なる神を、汝らの心において聖とせよ」。その方自身が言うとおり、「体を殺しても魂を殺すことのできない者たちを恐れるな。むしろ、魂も体もゲヘナで滅ぼしうる方を恐れよ」。

19

Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt. Nolite ergo timere, multis passeribus meliores estis vos (Matth. X) .

PL 8, 1402B

「二羽の雀は一アスで売られているではないか。その一羽も、汝らの父なしには地に落ちることはない。汝らの頭の髪の毛もすべて数えられている。それゆえ恐れるな。汝らは多くの雀よりまさっている」(マタイ10)。

20

Rememoramini ergo, fratres, eum, qui talem sustinuit a peccatoribus adversus semetipsum contradictionem, ut ne fatigemini animis vestris, deficientes. Nondum enim usque ad sanguinem certavimus (al., certavistis) , adversus peccatum repugnantes (Hebr. XII) .

PL 8, 1402B

それゆえ、兄弟たちよ、「罪人たちから自らに対するこのような反抗を耐え忍んだ方を思い起こせ。汝らが気力を失い、心を疲れさせることのないためである。我々は罪に抗して、まだ血に至るまで闘っていない(別本では「汝らは闘っていない」)」(ヘブライ12)。

21

Confidimus autem de vobis, fratres charissimi, meliora et viciniora salutis, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque potestates, neque instantia, neque futura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia Magistro gentium docente (Rom. VIII) , poterit nos separare a charitate Domini nostri Jesu Christi, et quae in ipso est, recta fide.

PL 8, 1402C

だが、いとも愛する兄弟たちよ、我々は諸君について、より良く、救いにより近いことを確信している。「死も、生も、天使も、支配者たちも、権力も、現在のものも、来たるべきものも、力も、高さも、深さも、他のいかなる被造物も」、諸国民の教師が教えるとおり(ローマ8)、我々を、我々の主イエス・キリストの愛から、またその方のうちにある正しい信仰から、引き離すことはできないであろう。

22

Nolite itaque amittere confidentiam vestram, quae magnam habet remunerationem. Patientia enim nobis necessaria est ad colluctationes adversariorum, quatenus fidem intemeratam usque in finem conservantes, repromissionem percipiamus, quam repromisit his qui legitime certare deproperant.

PL 8, 1402C

それゆえ、「大きな報いを持つ汝らの確信を失うな」。忍耐が我々には敵対者たちとの格闘のために必要である。それは、汚れなき信仰を終わりまで守りつつ、正しく闘うことを急ぐ者たちに約束された約束を、我々が受けるためである。

23

Adhuc enim modicum aliquantulum, qui venturus est veniet, et non tardabit (Heb. X) . Ecce enim judex ante januam assistit (Jacob. V) coronas hilariter promittens his, qui pro eo passionibus submittuntur.

PL 8, 1402C

「なおもごく僅かのあいだで、来たるべき方は来て、遅れることがない」(ヘブライ10)。「見よ、審判者が戸口の前に立っている」(ヤコブ5)。この方は、自らのために苦難に身を委ねる者たちに、冠を喜んで約束している。

24

Quod si subtraxerit se quis, non placebit animae suae (Vulg., meae) , sed cadet de promissione, propter negationem. Nos autem non simus subtractionis filii in perditionem, sed fidei in acquisitionem animae.

PL 8, 1402D

「もし誰かが身を引くなら、その者は自らの魂に(ウルガタでは「わが魂に」)かなわない」。しかし、その否認のゆえに、約束から落ちる。我々は、滅びに至る退却の子ではなく、魂を獲得するに至る信仰の子であるように。

25

Propter quod assumite arma Dei, ut possitis resistere in die malo, adversus omnes inimicos sanctae Dei ecclesiae et vestros: et induite vos loricam justitiae, calceati pedes in praeparationem evangelii pacis, in omnibus assumentes scutum fidei, in quo possitis omnia jacula nequissimi ignita (al, ignea) extinguere: et galeam salutis accipite et gladium spiritus, quod est verbum Dei, per omnem orationem et obsecrationem (Ephes. VI) , radicati et fundati in solatio fratrum pro Christo Jesu Domino nostro.

PL 8, 1402D

それゆえ、「神の武具を取れ。悪しき日に抵抗しうるように」、神の聖なる教会と諸君のすべての敵に対して。「また正義の胸当てを身につけ、足には平和の福音の備えを履き、すべてのうえに信仰の盾を取れ。その盾によって、汝らは悪しき者の燃えさかる(別本では「火の」)矢をことごとく消すことができる。また救いの兜と、神の言葉である霊の剣を取れ、あらゆる祈りと嘆願をもって」(エフェソ6)。キリスト・イエス、我々の主のための、兄弟たちの慰めに根ざし、その上に築かれて。

26

Sed et nunc, fratres, commendamus vos omnes Domino, et verbo gratiae ejus, qui potest perficere, et dare haereditatem vobis cum omnibus sanctis.

PL 8, 1403A

だが今また、兄弟たちよ、我々は諸君すべてを、主に、またその恩寵の言葉に委ねる。その方は、成し遂げさせ、すべての聖徒とともに諸君に相続を与えることができる。

27

Ipse autem Deus pacis et consolationis det vobis idipsum sapere in alterutrum, ut vobis invicem succurratis, et non sitis divisi; ut unanimes uno ore et uno (al., puro ) corde honorificemus eum in concordiam et consolationem fratrum, qui potest confirmare nos secundum evangelium ejus juxta revelationem mysterii aeterni, temporibus scilicet perpetuis taciti (Act. XX et Rom. XVI) , quibus vobis futurorum gaudiorum largienda sunt munera.

PL 8, 1403A

平和と慰めの神自らが、諸君に、互いに同じ思いを抱かせ、諸君が互いに助け合い、分裂しないようにさせるように。我々が心を一つにし、一つの口と一つの(別本では「清い」)心で、兄弟たちの一致と慰めのうちに、その方に栄誉を帰するためである。その方は、その方の福音に従い、永遠の秘義、すなわち永久の時のあいだ黙されていた秘義の啓示に従って、我々を堅くすることができる(使徒言行録20、ローマ16)。その永遠の時において、来たるべき喜びの賜物が、諸君に与えられるのである。

28

Summopere etiam considerare debetis, quod hi qui fratribus invident, eosque damnare aut perducere cupiunt, per se sua dogmata destruunt. Dicit enim Dominus: Omne regnum in se divisum, non stabit: et omnis scientia et lex adversum se divisa non stabit (Matth. XII) .

PL 8, 1403A

諸君は、兄弟たちを妬み、彼らを断罪し、あるいは連れ去る〔底本は perducere。「引いて行く」の意に取った。perdere(滅ぼす)の誤りの可能性もある〕ことを望む者たちが、おのずから自らの教説を壊していることを、最大限に考慮せねばならない。主が言うからである。「内で分かれた国はすべて立たない。自らに逆らって分かれた知識も法もすべて立たない」(マタイ12)。

29

Ideoque necesse est, ut concorditer salubres suscipiatis hortatus (S. Leo, ep. 87, c. 2) , et nihil per contentionem agentes, sed ad omne studium devotionis unanimes, divinis et apostolicis constitutionibus pareatis, et in nullo patiamini providentissima canonum decreta violari, quatenus et nicaenorum canonum constituta, et quae a nobis vel a praedecessoribus nostris sunt provide et salubriter decreta (Siricius, ep. I) , intemerata permaneant in futuro. (In mss.

PL 8, 1403B

それゆえ、諸君が一致して有益な勧告を受け入れる(聖レオ、書簡87、第2章)こと、何事も争いによって行わず、むしろあらゆる献身の熱意において心を一つにして、神と使徒たちの定めに従うこと、また、規定の最も先見に富んだ決定がいささかも侵されるのを許さないことが必要である。それによって、ニカイアの規定の定めも、また我々により、あるいは我々の先任者たちにより、先見をもって有益に決定された事柄も(シリキウス、書簡1)、将来にわたり汚されずに留まるように。(写本では

30

Justelli post plures epistolarum lacinias ex Ennodio alterove ejusdem aetatis oratore inepte consutas, legitur haec subscriptio) : Data XV Kal. Martias Betio et Juliano viris clarissimis consulibus.

PL 8, 1403B

ジュステルのものでは、エンノディウスまたは同時代の別の弁論家から取った書簡の多数の断片が、拙く縫い合わされてのち、次の署名が読まれる):三月朔日の十五日前に発す、いとも高名なるベティウスとユリアヌス、二人の執政官のもとで。

Documentum IV

第IV項PL 8, 1403C
1

Vestrae beatissimae paternitatis jura penes Deum sunt manifesta, dum praedicationibus scilicet apostolicis et doctrinis, verae fidei cultura, universa repleta sit terra.

PL 8, 1403C

あなたのいとも祝福された父性の権利は、神のもとで明らかである。使徒的な宣べ伝えと教えによって、すなわち真の信仰の培いによって、全地が満たされたのであるから。

2

Per divinorum tamen eruditionem eloquiorum, vestra instruente admonitione exhortatoria, superaedificatur orthodoxa Christi ecclesia, apostolica institutione fundata, et a fidelibus Patribus firmissime roborata: ad quam omnes beatissimi apostoli pari honoris et potestatis consortio praediti, populorum agmina convertentes, pie sancteque de tenebris ad lumen, de lapsu ad veram fidem, de morte ad vitam homines divinae praedestinationis gratia praescitos, salutaribus praeceptis ac monitis perduxerunt.

PL 8, 1403D

しかし、神の言葉の教育を通して、あなたの勧告的な訓戒が導くことにより、キリストの正統の教会は上に築かれている。それは使徒の制度の上に基礎づけられ、忠実な父たちによって最も堅く強められたものである。この教会へと、いとも祝福された使徒たちは皆、栄誉と権力を等しく分かち持つ者として、諸民の群れを回心させながら、敬虔に聖く、闇から光へ、堕落から真の信仰へ、死から生へ、神の予定の恩寵によりあらかじめ知られていた人々を、救いに資する戒めと訓戒によって導いた。

3

Quorum sanctorum apostolorum vestra fraternitas honoranda sequens merita, et perfectius implens exempla, ecclesiam Dei morum probitate et actuum sanctitate condecorat, et fide sacra christianisque moribus vigens, quae fieri Deo placita praecipit, studiis pontificalibus indesinenter operatur et perficit, servans legis divinae mandata; quia non legis auditores justi sunt apud Deum, sicut narrat Apostolus, sed factores legis justificabuntur (Rom. II) .

PL 8, 1404A

これら聖なる使徒たちの功績に、尊ぶべきあなたは従い、その模範をいっそう完全に果たして、風習の正直さと行いの聖さをもって神の教会を飾っている。また聖なる信仰とキリスト教徒の習俗において盛んであり、神に喜ばれるものとして行われるよう自ら命じることを、教皇としての熱意をもって絶えず行い、成し遂げている。神の法の命令を守りながら。使徒が語るように、「律法を聞く者が神の前で義しいのではなく、律法を行う者が義とされる」からである(ローマ2)。

4

Nos enim haec meditari cupientes, et ea quae a sancta sede vestra apostolorum, eorumque successorum praedicatione suscepimus, atque quae in nicaena synodo roborata cognovimus, praedicare, et Arianorum blasphemias atque aliorum haereticorum, repellere cupientes, quotidie ab his persequimur, et damnationi tradimur, atque morti destinamur.

PL 8, 1404A

実際、我々は、これらのことを思いめぐらすことを望み、あなたの聖なる座から、使徒たちとその後継者たちの宣べ伝えによって受けたものと、ニカイアの教会会議で堅められたと知ったものとを宣べ伝え、アレイオス派の冒瀆とほかの異端者たちの冒瀆を退けようと望んで、日々これらの者たちに迫害され、断罪に引き渡され、死に定められている。

5

Qua de re precamur, ut vestris exhortationibus tam per vos, quam et per apocrisiarios vestros adjuvemur; ne, dum illi crescunt, et nos minuimur, vera fides destruatur, et eorum haeresis ultra fidem nostram crescat: quoniam timemus, postquam abundaverit iniquitas, refrigescat charitas multorum (Matth. XXIV) .

PL 8, 1404B

このことについて我々は、あなたの勧告によって、あなた自身によっても、あなたの使節たちによっても助けられることを願う。彼らが増し、我々が減るあいだに、真の信仰が破壊され、彼らの異端が我々の信仰を超えて増すことのないように。我々は、不法が増したのちに多くの者の愛が冷えることを恐れるからである(マタイ24)。

6

Pro qua re, multa vestrae sacrae doctrinae tam apud Deum, quam apud cunctos fideles merces et laus reposita est, si vestra haec resecentur auctoritate.

PL 8, 1404B

このことについて、もしあなたの権威によってこれらが断たれるなら、あなたの聖なる教えには、神のもとでも、すべての信徒のもとでも、多くの報いと称賛が蓄えられている。

7

Nostram enim fidem, quam a sanctis Patribus accepimus, et tenemus, atque docemus, subter inseruimus, ut si aliquis vobis aliter nos credere, aut docere, aut accusando, aut mussitando retulerit, vel detrahendo, scriptis mandaverit, per hanc manifeste nos ita credere et docere agnoscatis.

PL 8, 1404B

我々が聖なる父たちから受け、保ち、教えている我々の信仰を、下に挿入した。もし誰かが、我々が別様に信じ、あるいは教えていると、告発によって、あるいはささやきによってあなたに報告し、あるいは中傷して書に記したとしても、これによって、我々がこのように信じ教えていることを、あなたが明らかに知るためである。

8

Credimus namque in unum Patrem omnipotentem, omnium visibilium, necnon et invisibilium factorem.

PL 8, 1404C

我々は、唯一の全能の父、見えるものと見えないもののすべての造り主を信じる。

9

Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei, natum ex Patre, unigenitum, hoc est, ex substantia Patris, Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum, non creatum, homousion, hoc est, ejusdem cum Patre substantiae, per quem omnia facta sunt, coelestia et terrestria.

PL 8, 1404C

また、唯一の主イエス・キリスト、神の子、父から生まれた独り子、すなわち父の実体から、神からの神、光からの光、まことの神からのまことの神、生まれたのであって造られたのではなく、同一実体の、すなわち父と同じ実体の方、天のものも地のものも、その方によってすべてが造られた方を信じる。

10

Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit de coelis, et incarnatus est, et homo factus est, passus est, et resurrexit tertia die: ascendit in coelum, venturus inde judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum.

PL 8, 1404C

その方は、我々人間のため、また我々の救いのために天から降り、受肉し、人となり、苦しみを受け、三日目に復活した。天に昇り、そこから生ける者と死せる者を裁くために来たる。また、聖なる霊を(信じる)。

11

Eos autem qui dicunt: Erat tempus, quando non erat, et priusquam nasceretur, non erat, et quia ex nullis subsistentibus factus est, aut ex alia substantia, vel essentia dicunt esse trepton, hoc est, convertibilem atque mutabilem Filium Dei, hos anathematizat catholica et apostolica ecclesia.

PL 8, 1404D

「存在しない時があった」「生まれる前には存在しなかった」と言い、また、存立するいかなるものからでもなく造られたと言い、あるいは他の実体または本質から〔造られたと言い〕〔aut ex alia substantia … dicunt esse trepton は構文が崩れており、補って解した〕、神の子はトレプトン、すなわち転じうる変化しうる者であると言う者たちを、公同の使徒の教会はアナテマに付す。

12

Hanc venerabilem fidem trecenti quidem decem et octo Patres agnoverunt et amplexi sunt, et consonantes et unanimes scriptis explanaverunt.

PL 8, 1404D

この尊ぶべき信仰を、三百十八人の父たちは認め、受け入れ、声をそろえ心を一つにして文書で説き明かした。

13

Sed modo, quoniam contra haec, ut nostis, talia exurgunt, qualia non debent, venite, et nos, dilectissimi frartes (S. Martinus cons. 4, conc. Lateranensis) , cum Deo descendamus ad visitationem, id est, inquisitionem sermonum eorum, et confundamus per approbationem verissimam ibidem linguas eorum, elevatas contra scientiam unigeniti Filii Dei, et iniquitatem in altitudinem humanitatis ejus loquentes.

PL 8, 1404D

しかし今、これらに逆らって、周知のとおり、あってはならないようなことが起こっているので、来たれ、いとも愛する兄弟たちよ〔底本は frartes。fratres と読む〕(聖マルティヌス、第4条、ラテラノ教会会議)、我々もまた、神とともに視察へ、すなわち彼らの言葉の探索へと下ろう。そしてそこで、まことに確かな吟味によって、神の独り子の知識に逆らって高くされた彼らの舌を混乱させよう。彼らは、その人性の高みに逆らって不義を語っている。

14

Disrumpamus vincula eorum per gladium spiritualem, quod est verbum Dei, et projiciamus a nobis jugum ipsorum (Ps. II) , per expugnationem profani sensus illorum.

PL 8, 1405A

霊の剣、すなわち神の言葉によって彼らの縛めを引き裂き、彼らの軛を我々から投げ捨てよう(詩篇2)。彼らの俗なる考えを攻め落とすことによって。

15

Tunc enim ipse quoque Dominus irridebit eos et subsannabit et tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos, (Ibid.) secundum B. Jeremiam, dicens: Falso prophetae isti vaticinantur in nomine meo.

PL 8, 1405A

そのとき主自らも彼らを嘲笑し、あざけり、そのとき怒りをもって彼らに語り、憤りをもって彼らを恐れさせる(詩篇2)。幸いなるエレミヤによれば、主は言う。「これらの偽りの預言者たちは、私の名によって預言している」。

16

Non enim misi eos, et non praecepi eis, neque locutus sum ad eos. Visionem mendacem et divinationem, et fraudulentiam, et seductionem cordis sui prophetant vobis.

PL 8, 1405A

「私は彼らを遣わさず、彼らに命じず、彼らに語りもしなかった。偽りの幻と占いと欺きと、自らの心の惑わしを、彼らは汝らに預言している」。

17

Ideo haec dicit Dominus de prophetis, qui prophetant in nomine meo mendacium: Erunt projecti in viis Jerusalem. et conculcatio omnium pie confitentium me, et non erit qui sepeliet eos (Jerem. XIV) .

PL 8, 1405B

「それゆえ、私の名によって偽りを預言する預言者たちについて、主はこう言う。彼らはエルサレムの通りに投げ出され、私を敬虔に告白するすべての者に踏みつけられ、彼らを葬る者もいなくなる」(エレミヤ14)。

18

Nemo enim se abscondere potest quibusdam subreptionibus commentitiis, sicuti nec foliis fici antiquus transgressor praecepti Adam potuit, qui per propriam linguam inverecunde nudatur.

PL 8, 1405B

実際、だれも、偽りの策略で身を隠すことはできない。いにしえの戒めの違反者アダムが、いちじくの葉によってそうできなかったのと同じである。彼は自らの舌によって、恥知らずにも裸にされる。

19

Laqueus enim fortis viro, labia ejus: et captus propriis sermonibus, et opere manuum ejus: retributio autem labiorum ejus dabitur ei, et impietatis reprehensio. Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam. Existimasti inique, quod essem tibi similis.

PL 8, 1405B

強い者にとっては、その唇が罠であり、彼は自らの言葉により、また自らの手の業により捕らえられる。その唇への報いが彼に与えられ、不敬への咎めもまた与えられる。「私は汝を責め、汝の顔の前に立たせよう」と言う。「汝は不正にも、私が汝に似ていると思った」。

20

Propterea, sicut dicit Dominus ad Gedeon, deponamus eos ad aquam verae discretionis, et probemus eos ibi regulari examinatione, in idipsum pronos corruentes (Gen. III; Prov. VI; ps. XLIX; Judith VII) , post ostensionem pravi intellectus eorum, utrumne sint apud se sapientes, divini verbi scientiam ignorantes; quoniam dicentes esse se sapientes, stulti facti sunt, et mutaverunt gloriam (Rom. I) catholicae ecclesiae propria novitate et voluntate, sive per ea, quae illicite in ejus defensione gesta sunt, haereticam turbulentiam introducentes, illud competenter ad nos retinentes, quod bene ad Jesum filium Sirach dictum est: Usque ad mortem certa pro veritate, et Dominus Deus pugnabit pro te. (Eccl. IV.) Hujus rei gratia, universalis vobis a Christo Jesu commissa est ecclesia, ut pro omnibus laboretis, et cunctis opem ferre non negligatis: quia dum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia, quae possidet. (Luc. II) .

PL 8, 1405B

それゆえ、主がギデオンに言うとおり、我々は彼らを真の識別の水辺へ連れ降ろし、そこで規範に従う吟味によって彼らを試そう。彼らは同じ一つの事へと傾き、崩れ落ちる〔in idipsum pronos corruentes は文脈に収まらず、直訳にとどめた〕(創世記3;箴言6;詩篇49;ユディト記7)。彼らの歪んだ理解が示されたのちに、彼らが神の言葉の知識を知らずに、自らの目に賢い者であるのかどうかを。彼らは、自らを賢いと言いながら愚かになり、公同の教会の栄光(ローマ1)を、自らの新奇さと意志によって、あるいはその教会の防衛において不法になされたことによって、異端の騒乱を持ち込みつつ、変えたのである。シラの子イエスに対して正しく言われた言葉を、我々にふさわしいものとして保ちながら。「死に至るまで真理のために闘え。そうすれば主なる神が汝のために戦うであろう」(集会の書4)。このことのゆえに、あなたには普遍の教会がキリスト・イエスから委ねられている。すべての者のために労し、すべての者に助けを与えることを怠らないためである。「強い武装した者が自らの屋敷を守るとき、その所有するものはすべて平和のうちにある」(ルカ2)〔底本の表示のまま。この句はルカ11:21 にあたる〕。

21

Ideoque tanta urgente necessitate, summopere comprimite vestra summa auctoritate infestos, relevate oppressos, ut absque gravi, Domino opitulante, difficultate ipsi gratanter omni tempore sacrificare mereamur illaesi.

PL 8, 1405D

それゆえ、これほどの必要が差し迫っているのだから、あなたの至高の権威によって、敵対する者たちを最大限に抑え、抑圧された者たちを救い上げられたい。主が助けて、我々自身が、重大な困難なしに、つねに喜んで、傷つくことなく犠牲を捧げるにふさわしくされるように。

22

Et subscriptio: Aeterna te servet Divinitas per multos annos, sanctissime Patrum Pater. Amen. (Justin. II, ad Joannem V, papam.)

PL 8, 1405D

そして署名。「永遠なる神性が、多くの年にわたり汝を守るように、父たちのうち最も聖なる父よ。アーメン」(ユスティニアヌス2世、教皇ヨハネス5世宛)。

Documentum V

第V項PL 8, 1406A
1

Olim et ab initio tantam (S. Leo. ep. XXIV) percepimus a B. Petro apostolorum principe fiduciam, ut habeamus auctoritatem pro universali Ecclesia, ad rectam defendendam fidem, quatenus nulli liceat statutum sanctae Ecclesiae commovere, ad laesionem recte credentium, absque sui periculo honoris.

PL 8, 1406A

昔から、また初めから、我々は使徒たちの長である幸いなるペトロから、これほどの確信(聖レオ、書簡24)を受けた。それは、我々が全教会のために、正しい信仰を守る権威を持ち、それによって、聖なる教会の定めを、正しく信じる者たちを損なうかたちで動かすことが、自らの栄誉の危険を冒さずには、何人にも許されないようにするためである。

2

Epistolam siquidem vestram, nobisque directam, ante nos recitari fecimus, tribulationes et persecutiones, quas pro recta fide patimini intelleximus. Super quibus et nos una vobiscum condolemus, et laborare pro vobis, ut pater pro filiis, parati sumus.

PL 8, 1406A

我々は、諸君が我々に宛てた書簡を、我々の前で朗読させ、諸君が正しい信仰のために被っている患難と迫害を理解した。それらについて、我々は諸君とともに苦しみ、父が子らのために労するように、諸君のために労する用意がある。

3

Fidem vero nicaeni concilii in eadem epistola rectam reperimus, super qua et Deo gratias uberrimas retulimus, pro qua non solummodo persecutiones et passiones sustinere vobiscum parati sumus, sed etiam si necesse fuerit, mori pro Christi nomine, in quantum nostra sinit fragilitas, non respuimus.

PL 8, 1406B

その書簡において、ニカイア教会会議の信仰が正しいことを我々は見いだし、それについて神にあふれるほどの感謝を捧げた。この信仰のために、我々は諸君とともに迫害と受難を耐える用意があるばかりか、必要なら、我々の弱さの許すかぎり、キリストの名のために死ぬことも拒まない。

4

Igitur praedictum sanctum concilium, ut legimus, definit nicaenum (Maximus aquileiensis conc. IV conc. Later. anno 649 celebrati) , aliam fidem nulli licere proferre, aut conscribere vel componere, aut sapere vel docere aliter, nec quidquam in fide sentire, aut proferre, quod his Patrum regulis possit obviare.

PL 8, 1406B

それゆえ、上述の聖なるニカイア教会会議は、我々が読んだとおり(アクイレイアのマクシムス、649年に開かれたラテラノ教会会議第4条)、他の信仰を、何人にも提示し、書き記し、あるいは作り、あるいは別様に考え教えることは許されず、信仰について、これら父たちの規範に反しうることを何であれ考え、あるいは提示することも許されないと、定めた。

5

Qui autem praesumpserit componere aliam fidem aut proferre, docere vel tradere aliud symbolum, ad viam veritatis converti desiderantibus de quacumque haeresi, vel ex Judaeis, vel ex paganis Christianos se fieri volentibus, hi si episcopi fuerint, aut clerici, alienari quidem episcopos ab episcopatu, clericos a clero: si vero monachi, aut laici fuerint, anathemate feriri.

PL 8, 1406C

だが、いかなる異端からであれ、真理の道へと立ち帰ることを望む者たちに、あるいはユダヤ人から、あるいは異教徒からキリスト教徒になることを望む者たちに、別の信仰を作り、提示し、教え、あるいは別の信条を伝えようと敢えてした者がいれば、そのような者たちは、もし司教あるいは聖職者であるなら、司教は司教職から、聖職者は聖職者団から切り離され、もし修道士あるいは信徒であるなら、アナテマを打たれる。

6

Protestatur (S. Martinus cons. V, ejusdem concilii) etenim beatus Apostolus, dicens: Si quis certat, non coronatur, nisi legitime certaverit. Et iterum Dominus ait: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit (I Tim. VI, Matth. X) .

PL 8, 1406C

(聖マルティヌス、同会議第5条)幸いなる使徒は実際、次のように証言している。「もし誰かが闘っても、正しく闘わなければ冠を受けない」。また主は言う。「終わりまで耐え抜く者、その者は救われる」(一テモテ6、マタイ10)〔底本の表示のまま。前者の句は二テモテ2:5 にあたる〕。

7

Videlicet, certaminibus sacris propositis nobis, pro defensione catholicae ecclesiae, magnaque salute ex hoc sperata ab omnium bonorum datore Deo, non deficiant manus nostrae, dilectissimi fratres, per occasionem cujuslibet desidiae, dissolutae: sed fortes efficiamur per gratiam Domini atque virtutem potentiae ejus, quoniam perfecit pedes nostros tamquam cervorum (Psal. VII) , et super excelsa firmius satuit intellectum summae ejus humanitatis propter nostram salutem, maxime tantam habentes impositam sanctorum testium nubem.

PL 8, 1406C

すなわち、公同の教会を守るための聖なる闘いが我々に課され、すべての善の与え主である神から、これによって大いなる救いが望まれている以上、いとも愛する兄弟たちよ、いかなる怠惰の機会によっても、我々の手が力を失い、ゆるむことがないように。むしろ我々は、主の恩寵と、その威力の力によって強くされよう。その方は、我々の足を鹿のもののように整え(詩篇7)、また我々の救いのために、その方の至高の人性の理解を、高い所の上によりいっそう堅く据えた〔底本は satuit。statuit と読む〕。ことに、これほどの聖なる証人たちの雲を、我々は上に置かれているのだから。

8

Deponentes ergo omne pondus et circumstantem adversariorum novitatem, per patientiam curramus, aspicientes in auctorem fidei et consummatorem Jesum (Hebr. XII) , qui in proposito nobis propter eum negotio, spiritum nobis suae veritatis condonet, loquentem in nobis, atque perhibentem magnalia fidei per doctrinam sanctorum Patrum, quos adversarii calumniantur quotidie.

PL 8, 1406D

それゆえ、あらゆる重荷と、取り巻く敵対者たちの新奇さを脱ぎ捨てて、忍耐によって走ろう。信仰の創始者にして完成者であるイエスを見つめながら(ヘブライ12)。その方が、その方のゆえに我々に課された務めにおいて、我々に自らの真理の霊を与えるように。その霊が我々のうちに語り、聖なる父たちの教えを通して信仰の大いなる事を証しするように。敵対者たちは日々その父たちを誹謗している。

9

In prophetis namque (Idem sanctus Mart. cons. III) habetur: Propter Sion non tacebo, et propter Jerusalem non quiescam, donec egrediatur ut splendor justus ejus et salvator ejus ut lampas accendatur (Is. LXII) .

PL 8, 1407A

実際、預言者たちにおいて(同じ聖マルティヌス、第3条)次のように記されている。「シオンのために私は黙さず、エルサレムのために私は休まない、その義なる者が輝きのように現れ、その救い主がともしびのように燃え上がるまで」(イザヤ62)。

10

Profecto catholica Ecclesia, quae vera consistit Sion, et civitas Christi coelorum regis per tot annorum spatia expugnata ab aversantibus verba fidei, qui neque Deum timent, neque hominem reverentur, sed incassum perducentibus pias et canonicas de hoc verbo doctrinas, dum a diversis tantisque, scripto et sine scripto, contestationibus invitati fuissent corrigere propriam et a se pellere haeresim, sicuti et per anteriorem cognitionem luculentius demonstratum est, tam per libellos, quam per suggestiones reverendissimorum sacerdotum, et venerabilium abbatum, apostolo protestante nobis, ut hominem haereticum post primam et secundam correptionem evitare debeamus, scientes quia hujusmodi subversus est, et delinquit proprio judicio condemnatus (Tit. III) , nullo modo oportet nos deinceps tacere, aut quiescere, ne quoquo modo iniqui judicemur, odibilem Deo pacem amplectentes: quoniam scriptum est: Zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum videns: et dicat etiam de nobis: Sacerdotes mei contempserunt legem meam, et polluerunt sanctuaria mea: inter sanctum et profanum non habuere distantiam, inter pollutum et mundum non intellexerunt (Psal. LXXII; Sopho. III; Ezech. XXII) : sed consurgere cum Deo, et consistere prompte, induentes arma spiritus, adversus malignantes contra fidem ejus, ut approbemus spiritus sapienter, id est, verba eorum, si ex Deo sunt.

PL 8, 1407A

まことに公同の教会は、真のシオンとして成り立ち、天の王キリストの都であるのに、これほど多くの年月のあいだ、信仰の言葉に背く者たち、すなわち神を畏れず人を敬わない者たちによって攻め立てられてきた〔底本のこの文は主文を欠き、構文が崩れている。区切りを補って訳した〕。彼らは、この言葉についての敬虔で規範にかなった教えを、空しく引き回している〔incassum perducentibus … doctrinas は与格で前後と格が合わない。独立した文として解した〕。彼らは、多様で数多くの、文書による、また文書によらない証言によって、自らの異端を正し、自らから払いのけるよう促されたのだが、そのことは、先の審理によってもいっそう明らかに示されたとおり、文書によっても、いとも尊敬すべき司教たちと尊ぶべき修道院長たちの上申によっても然りである。使徒は我々に、異端者は一度、二度の戒めののちには避けなければならないと証言し、「そのような者は覆され、自らの判断によって断罪されて罪を犯していると知れ」と言っている(テトス3)。もはや我々は、いかなる仕方でも黙し、あるいは休んではならない。何らかの仕方で不義と裁かれることのないため、また、神に憎まれる平和を受け入れないためである。「私は罪人たちに対して熱心であった、罪人たちの平和を見て」と書かれているからである。そして、我々についても、「私の祭司たちは私の法を軽んじ、私の聖所を汚した。聖なるものと俗なるもののあいだに区別を置かず、汚れたものと清いもののあいだを悟らなかった」(詩篇72;ゼファニヤ3;エゼキエル22)と言われることのないためである。むしろ我々は、神とともに立ち上がり、直ちに立ち向かい、霊の武具を身につけ、その信仰に逆らって悪を働く者たちに対抗して、霊を、すなわち彼らの言葉を、それが神からのものであるかどうか、賢く試さねばならない。

11

Scriptum est enim in Jeremia: Probatorem dedi te in populo meo robustum, et scies, et probabis viam eorum (Jer. VI) .

PL 8, 1407C

エレミヤに書かれているからである。「私は汝を私の民のうちに強い吟味者として立てた。汝は知り、彼らの道を吟味する」(エレミヤ6)。

12

Multa namque nobis necessaria est vigilantia; et tanta divinae sapientiae rimatio, quae occulta tenebrarum revelat, ad requisitionem hujusmodi rei et scrutationem, quoniam latet quodam modo et absconditur, visque comprehenditur dolosa existens malitia, pro eo quod sibi pietatem callide blandiatur, ut valeat scrutantium mentem latere.

PL 8, 1407C

我々には多大な警戒が必要だからである。また、闇の隠れたものを啓示する神の知恵の探究も、これほどに必要である。この種の事柄を探り吟味するためである。それは、ある仕方で潜み、隠されており、ほとんど〔底本は visque。vixque と読む〕捉えられないからである。悪意は偽り深く、巧みに敬虔をもって自らを装うがゆえに、探る者たちの精神から身を隠しおおせるのである。

13

Quod utique sciens beatus Apostolus ait: Nam hujusmodi pseudoapostoli et operarii subdoli, transfigurant se in apostolos Christi (II Cor. XI) . Sed non mirum, quoniam et ipse Satanas transfigurat se velut angelum lucis.

PL 8, 1407C

幸いなる使徒は、これを当然知っていて言う。「このような者たちは偽使徒であり、欺く働き手であって、自らをキリストの使徒たちに変装させる」(二コリント11)。「しかし何の不思議もない。サタン自身が自らを光の天使のように変装させるのだから」。

14

Et ideo non mirum, si ministri ejus transfigurantur, velut minister justitiae, quorum finis secundum opera eorum. Sed et Dominus in hoc praemuniens nos, ait: Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces.

PL 8, 1407D

だから、その手下たちが、正義の奉仕者のように変装するとしても、何の不思議もない。彼らの終わりは、その業に応じたものである。しかも主は、この点で我々に予め備えさせつつ言う。「偽預言者たちに気をつけよ。彼らは羊の衣を着て汝らのもとに来るが、内側は貪欲な狼である」。

15

A fructibus eorum cognoscetis eos (Matth. VII) . Ergo in idipsum ex toto corde referentes ante omnia super tali quaestione deprecationem, et dicentes cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua: Lucerna enim pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis; quoniam ipsius est, sicut ait B. Daniel propheta, sapientia et fortitudo.

PL 8, 1407D

「その実によって汝らは彼らを知る」(マタイ7)。それゆえ我々は、心を尽くして、何よりもまずこのような問題について、同じ一点に向けて祈願を持ち出し、ダビデとともに言う。「私の目を開け。私は汝の律法の驚くべきことを見よう。汝の言葉は私の足の灯であり、私の道の光だからである、主よ」。幸いなる預言者ダニエルが言うように、知恵と強さはその方のものだからである。

16

Dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo est, qui sapientiam, inquit, et fortitudinem dedisti mihi, et ostendisti mihi, quae rogavi te (Ps. CXVIII: Dan. II) , cum ope divina, uniuscujusque personae conscripta eorum, qui pro novitatis commento accusati sunt, de venerabili scrinio nostro obsecundantibus, et nobis rationabiliter offerentibus solertius intendamus; ita ut qui haec praesumpserint praevaricari, primum quidem subjaceant judicio terribili omnipotentis Dei, deinde autem qualemcumque (Typus Constantis Aug. cons. IV, conc. Later. sub sancto Martino) regalem indignationem revereantur, per quam, si quidem episcopi aut clerici sunt, a sui sacerdotii, sive a cleri sui ordine modis omnibus excidant: si autem monachi sunt, segregentur, et alieni sint de suis locis.

PL 8, 1408A

「その方は知恵ある者たちに知恵を与え、理解ある者たちに知識と教えを与える。その方は深く隠されたものを啓示し、闇に置かれたものを知り、光はその方とともにある。知恵と強さを私に与え、私が求めたことを私に示した汝よ、と彼は言う〔qui … dedisti mihi は二人称で前の文につながらない。引用の範囲は推定である〕」(詩篇118、ダニエル2)。神の助けをもって、新奇な作り事のゆえに告発された者たちの、各人ごとの文書を、我々の尊ぶべき文書庫から、従う者たちが道理にかなうよう我々に差し出すのに対して〔obsecundantibus と offerentibus の係りは定かでない。従う者たちが差し出す、と取った〕、我々はいっそう入念に注意を向けよう。こうして、これらに背くことを敢えてする者たちは、まず全能の神の恐るべき裁きに服し、次いで、いかなるものであれ王の憤り(皇帝コンスタンスの『タイプス』、聖マルティヌスのもとのラテラノ教会会議第4条)を畏れるように。それによって、彼らが司教あるいは聖職者であれば、自らの司教職から、あるいは聖職者団の身分から、あらゆる手段で失墜する。もし修道士であれば、隔離され、その居所から遠ざけられる。

17

Si autem dignitatem, aut cingulum, aut militiam habeant, nudentur eis. Si autem sunt privati, si quidem nobiles existunt, suarum substantiarum proscriptionem patiantur.

PL 8, 1408B

もし位階、あるいは帯、あるいは軍務を持つなら、それらを剥ぎ取られる。もし私人であって、貴族であるなら、家産の公売告示を被る。

18

Si autem ignobiles, non solum in corpore verberentur, sed exilio perpetuo castigentur: ut omnes timore Dei compressi, et comminata eis digna supplicia reverentes, immobilem et sine turbatione pacem sanctarum Dei ecclesiarum custodiant. Data rom.

PL 8, 1408B

もし貴からざる者であるなら、身体を鞭打たれるだけでなく、永久追放によって懲罰される。それは、すべての者が神への畏れに抑えられ、自らに突きつけられた相応の刑罰を畏れて、神の聖なる諸教会の平和を、揺るがされず乱れなく守るためである。ローマにて発す。

19

VIII Kalendarum Junii, Asclepio et Deodato viris clarissimis consulibus ( Consules ficti ad libitum ). Gloria Christo Jesu Domino nostro; pax vobis. Amen.

PL 8, 1408B

六月朔日の八日前、いとも高名なるアスクレピオスとデオダトゥス、二人の執政官のもとで(執政官は任意に作られたもの)。栄光はキリスト・イエス、我々の主に。諸君に平和があるように。アーメン。

Documentum VI

第VI項PL 8, 1408C
1

In his jejuniorum diebus nullae lites, nullae contentiones esse debent, sed in Dei laudibus et opere necessario persistendum.

PL 8, 1408C

これら断食の日々には、いかなる争いも、いかなる論争もあってはならず、神への賛美と必要な務めに専念せねばならない。

2

Arguit enim eos, qui contentiones et lites quadragesimae tempore faciunt, et qui debita a debitoribus exigunt, Dominus per prophetam dicens: Ecce in diebus jejunii vestri invenitur voluntas vestra, et omnes debitores vestros repetitis.

PL 8, 1408C

四旬節の時に論争や争いを起こす者たち、また債務者から債務を取り立てる者たちを、主は預言者を通して、こう言って責める。「見よ、汝らの断食の日々に、汝らの意志するところが見いだされ、汝らは債務者たちをすべて取り立てる」。

3

Ecce ad lites et contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie. EJUSDEM CAPITE DECIMO. Ut in sacris diebus jejuniorum conjugati a conjugibus se abstineant.

PL 8, 1408D

「見よ、汝らは争いと論争のために断食し、不敬にも拳で打つ」。同じ者の第10章。断食の聖なる日々には、既婚者は配偶者を避けること。

4

Abstinendum est in his sacratissimis quadraginta diebus a conjugibus, et caste et pie vivendum, ut sanctificato corde et corpore isti dies transigantur, donec perveniatur ad diem sanctum Paschae: quia pene nihil valet jejunium, quod conjugali opere polluitur, et quod orationes, vigiliae et eleemosynae non commendant.

PL 8, 1408D

この最も聖なる四十日のあいだは、配偶者との交わりを避け、貞潔に敬虔に生きねばならない。心も体も聖別されて、これらの日々が過ぎ、復活祭の聖なる日に至るまで。夫婦の営みによって汚される断食、また祈りと徹夜の祈りと施しが推奨しない断食は、ほとんど何の価値もないからである。

5

EJUSDEM CAPITE DUODECIMO. Si evenerit fames aut inaequalitas aeris, quid agendum. Si evenerit fames, inaequalitas aeris, pestilentia, vel talis qualiscumque tribulatio, statim jejuniis eleemosynis et obsecrationibus, Domini misericordia deprecetur.

PL 8, 1409A

同じ者の第12章。飢饉あるいは気候の不順が起こったとき、いかにすべきか。飢饉、気候の不順、疫病、あるいはそれに類するいかなる患難が起こったなら、直ちに、断食と施しと祈願によって、主の慈しみを請い求めるべきである。