Pars I, Caput I
第I部 第I章PL 8, 829C[0829] De congregatione episcoporum, vel diaconorum.--II. De condemnatione Callisti, Victorini, Hippolyti.--III. Per singulos gradus, ut nullus crimen objiciat.--IV. Ut de reditibus Ecclesiae quatuor partes fiant.--V. Ut nullus presbyter chrisma conficiat.--VI.
PL 8, 829C司教たちまたは助祭たちの集会について。──2. カリストゥス、ウィクトリヌス、ヒッポリュトゥスの断罪について。──3. 各位階を通じて、誰も罪状を申し立てないこと。──4. 教会の収入から四つの部分が作られること。──5. いかなる司祭も聖香油を調合しないこと。──6.
De diaconis paroeciarum, et diaconis cardinalibus urbis Romae.--VII. Ut a subdiacono usque ad lectorem, omnes subditi sint diacono cardinali urbis Romae.--VIII. Ut nullus subdiaconus ad nuptias transeat.--IX.
PL 8, 829C教区の助祭たちと、ローマ市の枢要の助祭たちについて。──7. 副助祭から朗読者に至るまで、すべての者がローマ市の枢要の助祭に従うこと。──8. いかなる副助祭も婚姻に移らないこと。──9.
Nullus lector, nullus acolythus vasa sacrata contingat.--X. Nullus episcopus virginem sacratam maritali consortio benedicat.--XI.
PL 8, 829Cいかなる朗読者も、いかなる侍祭も、聖別された器に触れないこと。──10. いかなる司教も、聖別された処女に婚姻の交わりのための祝福を与えないこと。──11.
Ut nullus ex laica persona ab honore acolythi usque ad episcopatum elevetur,nisi per singulos gradus.--XII Nemo det poenitentiam, nisi quadraginta annorum. --XIII. De mysterio quodam.--XIV. Testimonium clerici adversus laicum nemo recipiat--XV.
PL 8, 829C俗人から侍祭の栄誉を経て司教職に至るまで、各位階を通じてでなければ、誰も引き上げられないこと。──12. 四十歳の者でなければ、誰も悔悛を授けないこと。──13. ある秘義について。──14. 聖職者の証言を俗人に対して、誰も受け入れないこと。──15.
Nemo clericum in publico examinet.--XVI. Ut nullus clericus vel diaconus aut presbyter, propter causam suam intret curiam.--XVII. Ut nullus peccantem clericum caede attingat.-- XVIII. Ut nullus diaconus adversus presbyterum crimen afferat. --XIX.
PL 8, 829C聖職者を、誰も公に審問しないこと。──16. いかなる聖職者も、助祭も司祭も、自らの事件のために法廷に入らないこと。──17. 罪を犯した聖職者を、誰も殴打で罰しないこと。──18. いかなる助祭も、司祭に対して罪状を持ち出さないこと。──19.
Ut nullus presbyter a die presbyterii sumat conjugium.--XX. Ut nullus dijudicet primam sedem justitiae.
PL 8, 829Cいかなる司祭も、司祭職に就いた日から以後、結婚をしないこと。──20. 正義の第一の座を、誰も裁かないこと。
Pars II, Caput I
第II部 第I章PL 8, 829CCanonum constitutio, gradus vel religio qualiter custodiatur, a Silvestro episcopo urbis Romae, domino Constantino.
PL 8, 829C規定の制定。位階と宗教がいかに守られるべきかについて。ローマ市の司教シルウェステルによる、主君コンスタンティヌスのもとで。
Eodem tempore cum multi nobiles gauderent, quod Constantinus baptizatus a Silvestro episcopo urbis Romae, et mundatus fuisset a lepra, pro beneficio quod accepit a Domino nostro Jesu Christo, per Silvestrum episcopum, coepit integre praedicare Dominum Jesum Christum, et confiteri ejus beneficia.
PL 8, 829Dそのとき、多くの貴人たちは、コンスタンティヌスがローマ市の司教シルウェステルによって洗礼を受け、癩病から清められたことを喜んでいた。彼は、我々の主イエス・キリストからシルウェステル司教を通して受けた恩恵のゆえに、余すところなく主イエス・キリストを宣べ伝え、その恩恵を告白し始めたのである。
Silvester igitur episcopus urbis Romae congregans fratres compresbyteros et coepiscopos vel diaconos suos, cives Romanos, et quoniam mater Ecclesia genuerat filium Constantinum carissimum.
PL 8, 831Aかくしてローマ市の司教シルウェステルは、兄弟である同僚司祭たちと同僚司教たち、および自らの助祭たち、ローマ市民を召集しつつ、また、母なる教会が最愛の子コンスタンティヌスを生んだので。
Integre igitur Silvester episcopus urbis Romae suis cum ordinare desiderat, et filios ejus frequenter lactare, et gradus ejus ordinis et consuetudinis consternere.
PL 8, 831Aかくして、ローマ市の司教シルウェステルは、余すところなく、自らの者たちとともに(教会を)整え、その子らにしばしば乳を与え、その秩序と慣習の位階を定めることを望んでいる。
Collegit autem universam synodum episcoporum cum concilio Augusti vel matris ejus, et fecit parare in urbe Roma in thermas Domitianas, quae nunc cognominantur Trajanae.
PL 8, 831Aまた、司教たちの教会会議全体を、アウグストゥスまたその母の会議とともに召集し、ローマ市のドミティアヌス浴場、今はトラヤヌス浴場と呼ばれるものに設営させた。
Collegit autem in gremio sedis suae 284 episcopos, quibus Augustus Constantinus vehicula vel annonas omni loco praestari praecepit, et alii 57 episcopi patris Rinocororis, quorum cyrographus in eorum concilio declaratur, et 62 presbyteri urbis Romae, et diacones acolythi ejus consilio facti, exorcistae 22, lectores urbis Romae 90, quorum praesentes audiebantur.
PL 8, 831Aまた、自らの座の懐に、284人の司教を集めた。彼らには、アウグストゥス・コンスタンティヌスが、あらゆる場所で乗り物や糧食が供されるよう命じた。さらに、リノコロリスの地方〔底本は patris。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は partis と読む。それに従う〕の司教 57人、その署名は彼らの会議で明らかにされている、ローマ市の司祭 62人、助祭たち、その助言によって侍祭とされた者たち、祓魔師 22人、ローマ市の朗読者 90人、その臨席者たちは聞き届けられた。
Notarii Ecclesiae 14, qui gesta diversorum martyrum suscipientes, ordine renarrabant. Hos omnes etiam dum uno examen articulo sanctitatis colligeret in thermas supradictas, ita vero, ut nemo laicorum praeesse videretur.
PL 8, 831B教会の書記 14人。彼らは、さまざまな殉教者の記録を受け取り、順を追って語り直していた。これら全員を、聖性の一つの条項に関する一つの審議において、上記の浴場に集めていたときにも、しかも、俗人の誰も主宰しているとは見えないようにである。
Sequuntur 139 episcopi ex urbe Roma, vel non longe ab illa. [0831] Castus, Cyprus, Petrus, Abundius, Severinus, Lucianus, Capax, Herculanus, Joannes, Himilus, Andreas, Petrus, Renovatus, Cresconius, Ambrosius, Lucas, Hermogenianus, Augustus, Felix, Barbarus, Secundinus, Citonatus, Reparatus, Gaudentius, Sebastianus, Graeces ( alias Cresces), Renatus, Hirenaeus, Laurentius, Valerianus, Botudorus, Leo, Abundantius, Almachius, Honestosus, Victor, Plenus, Delphinus, Amabilis, Paulus, Constantius, Sixtus, Concordius, Nepotianus, Bedandulus, Deutherius, Amabilis, Syrus, Quadratus, Mirabilis, Audacius, Turcilianus, Joannes, Marcus, Fidelis, Symmachus, Probianus, Asellus, Crispinus, Rusticus, Faustus, Turdus, Mojorianus, Jobianus, Exonosus, Sanctulus, Coricosus, Nepus, Tiburtius, Petrus, Sylvestrianus, Turturanus, Leontius, Anastasius, Agapitus, Verustimilus, Asellus, Jacobus, Felicissimus, Quadratus, Alexander, Philippus, Exuperantius, Hypolitus (Hippolytus), Jordianus, Archidamus, Lollius, Martia-Caritosus, Concordius, Januarius, Felicianus, Redus, Auxibus, Timotheus, Bonifacius, Tranquillinus, Calbulus, Sixtus, Catellus, Epiphanes, Victor, Habet Deum, Contentus, Apronianus, Probus, Repostibus, Paulus, Fidelissimus, Homobonus, Luminosus, Vitalis, Carpilio, Volusianus, Petrus, Probinus, Honestosus, Ariston, Bacanda, Petrus, Marinus, Priscillianus, Carito, Gattus, Januarius, Caecilius, Epiphanius, Laurentius, Humanianus, Urbanus, Micinus, Caecilius, Priscus, Tiburtius, Nonnonus, Anthimus, Agapitus, Vindemius.
PL 8, 831Bローマ市およびそこから遠くない所の司教 139人が続く。カストゥス、キュプルス、ペトルス、アブンディウス、セウェリヌス、ルキアヌス、カパクス、ヘルクラヌス、ヨアンネス、ヒミルス、アンドレアス、ペトルス、レノウァトゥス、クレスコニウス、アンブロシウス、ルカス、ヘルモゲニアヌス、アウグストゥス、フェリクス、バルバルス、セクンディヌス、キトナトゥス、レパラトゥス、ガウデンティウス、セバスティアヌス、グラエケス(別本ではクレスケス)、レナトゥス、ヒレナエウス、ラウレンティウス、ウァレリアヌス、ボトゥドルス、レオ、アブンダンティウス、アルマキウス、ホネストスス、ウィクトル、プレヌス、デルピヌス、アマビリス、パウルス、コンスタンティウス、シクストゥス、コンコルディウス、ネポティアヌス、ベダンドゥルス、デウテリウス、アマビリス、シュルス、クアドラトゥス、ミラビリス、アウダキウス、トゥルキリアヌス、ヨアンネス、マルクス、フィデリス、シンマクス、プロビアヌス、アセッルス、クリスピヌス、ルスティクス、ファウストゥス、トゥルドゥス、モヨリアヌス、ヨビアヌス、エクソノスス、サンクトゥルス、コリコスス、ネプス、ティブルティウス、ペトルス、シルウェストリアヌス、トゥルトゥラヌス、レオンティウス、アナスタシウス、アガピトゥス、ウェルスティミルス、アセッルス、ヤコブス、フェリキッシムス、クアドラトゥス、アレクサンデル、ピリップス、エクスペランティウス、ヒュポリトゥス(ヒッポリュトゥス)、ヨルディアヌス、アルキダムス、ロッリウス、マルティア=カリトスス、コンコルディウス、ヤヌアリウス、フェリキアヌス、レドゥス、アウクシブス、ティモテウス、ボニファキウス、トランクィッリヌス、カルブルス、シクストゥス、カテッルス、エピパネス、ウィクトル、ハベト・デウム、コンテントゥス、アプロニアヌス、プロブス、レポスティブス、パウルス、フィデリッシムス、ホモボヌス、ルミノスス、ウィタリス、カルピリオ、ウォルシアヌス、ペトルス、プロビヌス、ホネストスス、アリストン、バカンダ、ペトルス、マリヌス、プリスキッリアヌス、カリト、ガットゥス、ヤヌアリウス、カエキリウス、エピパニウス、ラウレンティウス、フマニアヌス、ウルバヌス、ミキヌス、カエキリウス、プリスクス、ティブルティウス、ノンノヌス、アンティムス、アガピトゥス、ウィンデミウス。
Ex Graecia autem isti sunt. [0831] Petrus, Anastasius, Hermes, Nicostratus, Quod vult Deus, Vitalis, Renatus, Vinulus, Andriphorus, Hirenaeus, Olympius, Demeter, Theodolus, Anastasius, Thespias, Firminus, Cleopatris, Honorius, Simplex, Exitiosus, Joannes, Timotheus, Hermes, Paulus, Metronius, Stephanus, Alexander, Constantinus, Andreas, Exuperantius, Firmus, Quirillianus, Anastasius, Hermogenius, Severus, Aconcius, Thomas, Joannes, Caecilianus, Theodolus, Theophilus, Prispilius, Festus, Almacus, Andecius, Concordius, Deutherinnus, Thomas, Quadratus, Timotheus, Potestas, Andreas, Philippus, Thomas, Victorinus, Severianus, Domanicus, Eulogius, Demeter, Nepotianus, Albinus, Petrus, Joannes, Exuperius, Theodolus, Joannes, Exuperantius, Sebastianus, Theodorus, Claudius, Demetrianus, Rufinus, Spes in Deo, Reparatus, Petrus, Asellus, Archanus, Eufemius, Crisolatus, Lazarus, Leo, Anthimus, Andreas.
PL 8, 831Bギリシアからの者たちは次のとおりである。ペトルス、アナスタシウス、ヘルメス、ニコストラトゥス、クォドウルトデウス、ウィタリス、レナトゥス、ウィヌルス、アンドリポルス、ヒレナエウス、オリュンピウス、デメテル、テオドゥルス、アナスタシウス、テスピアス、フィルミヌス、クレオパトリス、ホノリウス、シンプレクス、エクシティオスス、ヨアンネス、ティモテウス、ヘルメス、パウルス、メトロニウス、ステパヌス、アレクサンデル、コンスタンティヌス、アンドレアス、エクスペランティウス、フィルムス、クィリッリアヌス、アナスタシウス、ヘルモゲニウス、セウェルス、アコンキウス、トマス、ヨアンネス、カエキリアヌス、テオドゥルス、テオピルス、プリスピリウス、フェストゥス、アルマクス、アンデキウス、コンコルディウス、デウテリンヌス、トマス、クアドラトゥス、ティモテウス、ポテスタス、アンドレアス、ピリップス、トマス、ウィクトリヌス、セウェリアヌス、ドマニクス、エウロギウス、デメテル、ネポティアヌス、アルビヌス、ペトルス、ヨアンネス、エクスペリウス、テオドゥルス、ヨアンネス、エクスペランティウス、セバスティアヌス、テオドルス、クラウディウス、デメトリアヌス、ルフィヌス、スペス・イン・デオ、レパラトゥス、ペトルス、アセッルス、アルカヌス、エウフェミウス、クリソラトゥス、ラザルス、レオ、アンティムス、アンドレアス。
Catharon, Vultibus, Anastasius, Hermes, Sempervivus, Titus, Orifensis, Epiphanius, Anastasius, Leo, Ultius, Fortunatus, Caecilianus, Nicostratus, Audax, Joannes, Rufinus, Honorius, Felix, Petronius, Andreas.
PL 8, 831Bカタロン、ウルティブス、アナスタシウス、ヘルメス、センペルウィウス、ティトゥス、オリフェンシス、エピパニウス、アナスタシウス、レオ、ウルティウス、フォルトゥナトゥス、カエキリアヌス、ニコストラトゥス、アウダクス、ヨアンネス、ルフィヌス、ホノリウス、フェリクス、ペトロニウス、アンドレアス。
Requisitus, Bacauda, Terfilius, Zenon, Caritosus, Majoranus, Leo, Hermes, Demeter, Andreas, Spes in Deo, Timotheus, Jacobus, Zenon, Quadratus, Fusilis, Marcus, Paulinus, Oyfensis, Concordius, Priscus, Herculanus, Leoninus, Androtilus, Eufimius, Squiro, Martinus, Anastasius.
PL 8, 831Bレクィシトゥス、バカウダ、テルフィリウス、ゼノン、カリトスス、マヨラヌス、レオ、ヘルメス、デメテル、アンドレアス、スペス・イン・デオ、ティモテウス、ヤコブス、ゼノン、クアドラトゥス、フシリス、マルクス、パウリヌス、オイフェンシス、コンコルディウス、プリスクス、ヘルクラヌス、レオニヌス、アンドロティルス、エウフィミウス、スクィロ、マルティヌス、アナスタシウス。
Dum hi omnes venissent in synodum, et alii, quorum cyrographus cucurrit, et opinio sanctitatis, sederunt in easdem aspectu thermarum supradictarum. Presbyteri autem Romani omnes, et diaconi, clerusque vel gradus sequentes ad terga episcoporum steterunt.
PL 8, 831Bこれら全員が会議に到着したとき、また、署名が流布し聖性の評判のあった他の者たちも、上記の浴場を臨む所に〔in easdem aspectu は文法的に不確かで、このように解した〕着席した。ローマの司祭たちはみな、助祭たち、聖職者団、および後に続く位階の者たちは、司教たちの背後に立った。
Nemo enim sedit in eodem loco, nisi tantum episcopi, et Silvester episcopus, pontifex urbis Romae. Erat enim ibi et Calphurnius, qui primo gentilis, et postea christianus, praefectus urbis.
PL 8, 833A同じ場所には、司教たち、そしてローマ市の教皇である司教シルウェステルのほか、誰も座らなかったからである。そこには、初め異教徒であり後にキリスト教徒となったカルプルニウス、市の長官もいた。
Dicit autem Silvester episcopus urbis Romae rationem hanc: Audite me, fratres et coepiscopi, et universus ordo Ecclesiae Romanae, quoniam bonum est ut fixas cortinas habeat Ecclesia, ut regiae ecclesiae non vaticinentur, sed sit firma, et claudat ostium propter persecutorem, et habeat firmum murum, unde expugnet adversarios.
PL 8, 833Aローマ市の司教シルウェステルは、次の趣旨を述べた。「私の言葉を聞け、兄弟たちよ、同僚司教たちよ、そしてローマ教会の全階層よ。教会が固定した幕を備えることは善い。王の諸教会が揺らぐことのないように〔底本は vaticinentur。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は ut regia ecclesia non vacilletur と読む。それに従う〕、むしろそれは堅固であり、迫害者に対して戸を閉ざし、堅固な城壁を持ち、そこから敵対者たちを攻め落とすように。」
Pars II, Caput II
第II部 第II章PL 8, 833BCognitum loquor, et probo Calistum et Victorinum, qui arbitrio suo fecerunt creaturam, et Jobinianum, qui in sua extollentia dicebat, nec mensem, sed decimo kalendas maii custodire.
PL 8, 833B「私は周知のことを語り、また、カリストゥスとウィクトリヌスが自らの裁量で被造物を作ったことを示す。またヨビニアヌス〔底本の綴りは Jobinianum。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は Jovianum と読む。同一人物と取った〕は、その高ぶりの中で、月ではなく、5月朔日の十日前を守ることを言っていた〔nec mensem, sed … custodire は語が脱落しているらしく構文が取れない。第二版は non pascha venire die suo を持つ〕。」
Ego enim (sicut lex memorat) in vestro judicio commendo sermonem, ut introducantur hi tres quidem primo arbitrio Calisti damnari corroboretur examen, qui se Calistus ita docuit Sabellianum, ut arbitrio suo sumat unam personam esse Trinitatis.
PL 8, 833B「というのも私は、(法が記すとおり)諸君の判決に言を委ねる。この三人が導き入れられるように、そして、まず、カリストゥスの裁量によって断罪されることの審理が固められるように〔ut introducantur … corroboretur examen は構文が崩れており、Calisti の格も合わない。暫定的に解した〕。このカリストゥスは、自らをサベリオス主義者であるとこのように教え、自らの裁量で、三位一体の位格は一つであると解した。」
Non enim coaequante Patre et Filio et Spiritu sancto Victorinum ita praecipue religionis antistitis, qui in sua ferocitate, quidquid vellet, affirmabat hominibus, et cyclos paschae pronuntiabat fallaces, ut hoc quod constituit decimo kalendas maii custodiri, vestro sermone, sicut veritas habet, cessetur, et vestro indicio condemnetur, et filiorum nostrorum Augustorum praecurrat auctoritas ad condemnandum Victorinum episcopum.
PL 8, 833B「というのも、父と子と聖なる霊が同等とされていないからである。ウィクトリヌスは、宗教の主宰者として殊に、その獰猛さのなかで、望むことは何でも人々に断言し、復活祭の周期を偽りだと宣言していた。それゆえ、彼が5月朔日の十日前に守ると定めたことが、諸君の言によって、真理の有するとおりに廃され、諸君の裁き〔底本は indicio。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は judicio と読む。それに従う〕によって断罪されるように。そして、我々の子であるアウグストゥスたちの権威が、司教ウィクトリヌスを断罪するために先立つように。」
Damnavit autem Hippolytum diaconum Valentinianistam, et Calistum, qui in sua extollentia separabat Trinitatem, et Victorinum episcopum, qui ignorans lunae rationem, sub arbitrio ( Latin. conj. arbitrii) sui tenacitate derumpebat veritatem, et praesentiae episcoporum supra dictorum et presbyterorum damnabit Hyppolytum, Victorinum, Calixtum, et dedit eis anathema, et damnavit eos extra urbes suas.
PL 8, 833C彼は、助祭ヒッポリュトゥスをウァレンティノス派として断罪し、また、その高ぶりの中で三位一体を分けたカリストゥスを、そして、月の理を知らず、自らの裁量(ラテン語の推定では、裁量の)〔Latin. は校訂者の名の略である可能性もある〕頑迷さによって〔sub arbitrio sui tenacitate は構文が取れない。「自らの裁量の頑迷さ」と解した〕真理を断ち切った司教ウィクトリヌスを断罪した。また、上記の司教たちと司祭たちの臨席のもとで、ヒッポリュトゥス、ウィクトリヌス、カリクストゥスを断罪し、彼らにアナテマを与え、彼らの諸市の外へと断罪した。
Pars II, Caput III
第II部 第III章PL 8, 833CPostea autem fecit gradus in gremio synodi, ut non presbyter adversus episcopum, non diaconus adversus presbyterum, non subdiaconus adversus diaconum, non exorcista adversus acolythum, non lector adversus exorcistam, non ostiarius adversus lectorem det accusationem aliquam, et non damnabitur praesul, nisi in septuaginta duobus; neque praesul summus a quoquam judicabitur, quoniam his scriptum est: Non est discipulus super magistrum.
PL 8, 833Cその後、彼は教会会議の懐で位階を定めた。司祭が司教に対して、助祭が司祭に対して、副助祭が助祭に対して、祓魔師が侍祭に対して、朗読者が祓魔師に対して、守門が朗読者に対して、いかなる告発もしないように、と。また、司教は72(の証言)によらなければ断罪されず、最高位の司教は誰によっても裁かれない。これについて、「弟子は師の上にない」と書かれているからである。
Presbyter autem nisi in quadraginta quatuor testimonia non damnabitur. Diaconus autem cardine constrictus urbis Romae, nisi in triginta sex, non condemnabitur.
PL 8, 833D司祭はまた、44の証言によらなければ断罪されない。ローマ市の枢要に縛られた助祭〔cardine constrictus urbis Romae の意は定かでない。枢要の位にある助祭と解した〕は、36(の証言)によらなければ、断罪されない。
Subdiaconus, acolythus, exorcista, lector, nisi (sicut scriptum est) in septem testimonia filios et uxorem habentes, omnino Christum praedicantes sicut datur mystica veritas.
PL 8, 833D副助祭、侍祭、祓魔師、朗読者は、(書かれているとおり)7つの証言によらなければ〔断罪されない〕。子と妻を持つ者たちで、あくまでキリストを宣べ伝える者たちである〔filios et uxorem habentes 以下が証人にかかるか当の聖職者にかかるかは定かでない〕、秘義の真理が与えられるとおりに。
Pars II, Caput IV
第II部 第IV章PL 8, 835ACommoneo autem vestrum consortes monimentum de reditibus ecclesiae quatuor partes fiant, et quod primam partem exigat ecclesia unam partem pontifici cum fratribus relevandis, dimidiam ecclesiae, dimidiam presbyteris et diaconibus cum omni clero, vel peregrinis constituit hunc ordinem, ut si quis de clero vel presbyteris universi loci, quod commune est, transire de hoc mundo, et si neminem de sua generositate haberet consortem, quidquid paupertas ejus haberet, conferret ecclesiae, et exinde quatuor partes fierent, sicut dictum est.
PL 8, 835A諸君の仲間たちに、記念として勧告する〔底本は構文が崩れており、Commoneo autem vestrum consortes monimentum 以下は暫定的に解した〕。教会の収入から四つの部分が作られるように。すなわち、教会は第一の部分を要求し、一つの部分は、救援されるべき兄弟たちとともに司教に、半分は教会に、半分は司祭たちと助祭たちに全聖職者団とともに、あるいは旅人たちに、と彼はこの秩序を定めた。もし誰かが、聖職者団または全地の司祭たちのうちで、共有のものであるが、この世から去り、そしてもし自らの生まれの者に誰も仲間として持たないならば、その貧しさが有するものは何であれ、教会に寄進し、そこから四つの部分が作られるように、と。言われたとおりである。
Pars II, Caput V
第II部 第V章PL 8, 835BConstituit etiam voce clara Silvester episcopus urbis Romae, ut nemo presbyter chrisma conficeret, dicens quoniam Christus a chrismate vocabitur.
PL 8, 835Bローマ市の司教シルウェステルはまた、明瞭な声で、いかなる司祭も聖香油を調合しないように、と定め、キリストは聖香油から呼ばれることになるのだと言った。
Pars II, Caput VI
第II部 第VI章PL 8, 835BUt diaconi non essent plus, vel amplius per parochiarum examen, nisi duo, et diaconi cardinales urbis Romae septem: ita tamen ut dalmaticis uterentur et pallia linostimia (linostima) laevam eorum tegerent.
PL 8, 835B助祭は、教区の審査によって、2人のほかに多くも、それ以上にもならないように。ローマ市の枢要の助祭は7人とし、ただし、彼らはダルマティカを用い、リノスティミア織りのパリウム(別本ではリノスティマ織り)が彼らの左を覆うように。
Pars II, Caput VII
第II部 第VII章PL 8, 835BIta autem Silvester clara voce dicebat ad coepiscopos, ut a subdiacono usque ad lectorem omnes subditi essent diacono cardinali urbis Romae, in Ecclesia honorem repraesentans tantum, pontifici vero presbyteri, subdiaconi, diaconi, acolythi, exorcista lectori in omni loco repraesentans obsequium, sive in publico, sive in gremio Ecclesiae, tantum pontifici.
PL 8, 835Bかくしてシルウェステルは、明瞭な声で同僚司教たちに言った。副助祭から朗読者に至るまで、すべての者が、ローマ市の枢要の助祭に従うように。教会においては栄誉を示すにとどまる。しかし教皇に対しては、司祭たち、副助祭たち、助祭たち、侍祭たち、祓魔師と朗読者〔底本は exorcista lectori。exorcistae lectores と読む〕が、あらゆる場所で、公にあっても教会の懐にあっても、ただ教皇に対してのみ、服従を示す、と。
Pars II, Caput VIII
第II部 第VIII章PL 8, 835CNullum autem subdiaconorum ad nuptias transire praecipimus, ne aliqua prevaricatione praesumpserit.
PL 8, 835C我々は、副助祭のうち誰も婚姻に移ってはならないと命じる。何らかの違反を敢えてすることのないように。
Pars II, Caput IX
第II部 第IX章PL 8, 835CNullus lector vel ostiarius vasa sacrata contingeret, nullus acolythus rem sacratam a presbytero jam alio porrigeret, nisi tantum supportaret, quod ei sacerdos imponet suo ore benedictum.
PL 8, 835C朗読者も守門も、聖別された器に触れてはならない。侍祭は、すでに他の司祭から(受けた)聖別された物を差し出してはならない〔a presbytero jam alio の意は定かでない。他の司祭から受けたものと解した〕。ただ、司教が自らの口で祝福して彼に載せるものを、支えるだけである。
Pars II, Caput X
第II部 第X章PL 8, 835DNullus etiam episcoporum virginem sacratam maritali expeteret benedici, nisi eam probaverit septuaginta duorum annorum esse constitutam, ubi probabitur judicium, pudicitia vero, ut in septuaginta duos annos, requirens verum Christum, pudicitia custodita, uncta vertice, introducatur ad nuptias Christi, velamen capitis ferens, non cordis.
PL 8, 835D司教のうち誰も、聖別された処女が婚姻のために祝福されることを求めてはならない。ただし、彼女が72歳であると定められていることを確認した場合は別である。そこで判断が確かめられ、貞潔がまことに72年にわたって〔保たれ〕、真のキリストを求め、貞潔を守り、頭頂に油を注がれて、キリストの婚姻に導き入れられる。頭の覆いを着け、心の覆いではない。
Et subscripserunt supradicti episcopi in istud, praedicante Silvestro episcopo urbis Romae. Et subscripsit autem et novissimus Calpurnus praefectus urbis. Subscripsit autem Augustus Constantinus, matre Helena Augusta. Tunc dedit orationem, sedens in eodem loco, et discesserunt.
PL 8, 835D上記の司教たちは、ローマ市の司教シルウェステルが宣言するなか、これに署名した。そして最後に、市の長官カルプルヌス〔底本の綴りは Calpurnus。ミーニュが並べて刷るもう一つの版はここを Calphurnius と綴る(2.1.13 の Calphurnius と同一人物)〕も署名した。アウグストゥス・コンスタンティヌスも、母ヘレナ・アウグスタとともに署名した。そのとき彼は同じ場所に座したまま祈りを捧げ、彼らは去った。
Pars III, Prooemium
第III部 冒頭PL 8, 837A[0837] Alia autem die venerunt omnes presbyteri urbis Romae, et diaconi omnes ducenti octoginta quatuor in thermas Domitianas, quae nunc Trajanas, et sedit sedem suam in eodem loco. Ubi autem fecit septem regiones et dividit diaconibus.
PL 8, 837A別の日に、ローマ市の司祭たちがみな、そして助祭たちがみな、284人が、ドミティアヌス浴場、今はトラヤヌス浴場である所に来た。そして彼は同じ場所で自らの座に座した。そこで彼は7つの区を設け、助祭たちに分けた。
Erant autem diacones isti, Fabianus, Marcus, Liverius, Archidamus, Julius. Ordinavit autem alios duos, Priscum et Theodorum, universus sexus, presbyteri, et diacones et clerus hoc poposcerunt Silvestrum episcopum, ut eos ordinaret.
PL 8, 837A助祭たちは次の者たちであった。ファビアヌス、マルクス、リベリウス〔底本は Liverius。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は Liberius と読む〕、アルキダムス、ユリウス。彼はまた他の二人、プリスクスとテオドロスを叙階した。すべての性の者、司祭たち、助祭たち、聖職者団が、司教シルウェステルに、彼らを叙階するようにと求めた。
Ibi autem in thermas hoc duos Priscum et Theodorum subordinavit, non ordinavit aut consecravit eos, nisi in gremio basilicae consecravit, et praeter synodi constituit.
PL 8, 837Bそこで、この浴場において、この二人、プリスクスとテオドロスを下位に任じた〔subordinavit の意は定かでない〕。彼らを叙階することも聖別することもせず、聖堂の懐においてでなければ聖別しなかった。また、教会会議とは別に定めた〔底本は praeter synodi と属格で、構文が合わない。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は praeter synodum と読む。「会議の外で」と解した〕。
Pars III, Caput XI
第III部 第XI章PL 8, 837BUt nullus ex laica persona ad honorem acolythi usque ad episcopatum sublevaretur, nisi prius fuisset lector annis triginta.
PL 8, 837B俗人の身分から、侍祭の栄誉に、さらに司教職に至るまで、誰も引き上げられないように。まず30年間朗読者であった場合を除く。
Deinde una die exorcista, et postea caperet onus acolythi, et faceret in eodem ordine acolythus annis decem, ut acciperet onus subdiaconi, et in subdiaconatu esset annis quinque, deinde ad diaconatus honorem pertingeret fixus, rogantibus triginta presbyteris examen, ut esset diaconus cardinalis, quia a prima sede erat constitutum ut serviret annis septem.
PL 8, 837Bその後、一日だけ祓魔師であり、その後、侍祭の務めを負い、同じ位階で侍祭として10年間を過ごし、副助祭の務めを受け、副助祭職に5年間あり、その後、確固として助祭職の栄誉に達するように。30人の司祭が審査を求めて、枢要の助祭となるためである。第一の座から、7年間奉仕するよう定められていたからである。
Hoc enim quod si quis desideraretur ordinem presbyterii, ita exigeretur, ut in septem annos cuncto clero Romano privaretur doctrinae, nativitatis, generositatis, et consilio, non expetens praedam a quaquam opinione clara firma omnes presbyteri declararent et firmarent, et sic ad ordinem presbyterii accederent, et facerent in eodem ordine annos tres.
PL 8, 837Cもし誰かが司祭職の位階を望まれるならば、それはこのように要求される。ローマの全聖職者団によって、7年のあいだ、教説、生まれ、家柄、助言について〔底本は privaretur。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は probaretur と読む。それに従う〕吟味され、誰からも利得を求めず、明らかで確かな評判によって、司祭たちがみな宣言し確かなものとし、そうして司祭職の位階に進み、同じ位階で3年を務めるように。
Et si exigit ordo, vel dispositio, vel cura pietatis, aut sanctitatis, ad onus episcopatus accedere, ut omnis clerus peteret ordinari ex uno voto perenni. Quod ita gestum sit, et sermonibus Silvestri episcopi nil opponebat, sed magis firmabant, prece.
PL 8, 837Cそして、もし秩序、あるいは配剤、あるいは敬虔または聖性への配慮が、司教職の務めに進むことを要求するなら、全聖職者団が、一つの永続する願いに基づいて叙階されることを求めるように。そのことがそのように行われたので、司教シルウェステルの言葉に何一つ反対せず〔opponebat(単数)と firmabant(複数)の主語が示されておらず、誰のことか定かでない〕、むしろ祈りによって確かなものとした。
Dixit autem et hoc Silvester episcopus urbis Romae: Audite, sancti et coepiscopi. Nemo abscondat quod ei videtur justitia objurgare.
PL 8, 837Cローマ市の司教シルウェステルはまたこうも言った。「聞け、聖徒たちよ、同僚司教たちよ。正義として叱責すべきと自分に思われることを、誰も隠してはならない。」
Responderunt cum omnes episcopi, et dixerunt clamantes universis presbyteris clericisque: In te justitia, et pietas a te non discedat, quoniam a nobis nihil judicabitur, in opinionem dictorum tuorum, quoniam sapientia non est, nisi in patientia fuerit constructa.
PL 8, 837Cすると司教たちはみな一緒に応え〔cum omnes の係りは定かでない。「一緒に」と取った〕、司祭たちと聖職者たちの全員に向かって叫んで言った。「汝のうちに正義があり、敬虔が汝から離れないように。我々によって何も裁かれないからである、汝の言葉の評判について。知恵は、忍耐のうちに築かれていなければ、存在しないからである。」
Dixit autem Silvester episcopus: Quoniam si sapientia non est, nisi in patientia, quidquid sermone fixero, vestro cyrographo confirmetur.
PL 8, 837D司教シルウェステルは言った。「知恵が忍耐のうちにあるのでなければ存在しないというなら、私が言葉で確定することは何であれ、諸君の署名によって確認されるように。」
Pars III, Caput XII
第III部 第XII章PL 8, 837DNemo enim det poenitentiam, nisi quadraginta annorum petenti baptismum: omnibus enim praedicantes date, Matth. ultimo.
PL 8, 837D洗礼を求める者に、40歳の者でなければ、誰も悔悛を授けてはならない。というのも、「すべての者に、宣べ伝えつつ授けよ」(マタイ最終章)〔引用の範囲は定かでない。omnibus enim praedicantes date のみを引用と取った〕。
Pars III, Caput XIII
第III部 第XIII章PL 8, 839ANemo enim nisi velamen coeleste acceperit, primum conjugii per manus sacerdotis ad clericatus honorem non accedat. Finctus est enim.
PL 8, 839A天の覆いを、婚姻の最初のものを司教の手を通して受けた者でなければ、誰も聖職者の栄誉に進んではならない〔底本は non accedat。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は non を持たない。それに従って accedat と読む〕。というのも、(それは)偽りだからである。
Pars III, Caput XIV
第III部 第XIV章PL 8, 839A聖職者の証言を、俗人に対して、誰も受け入れてはならない〔文意は定かでない。聖職者に対する俗人の証言を想定した文とも読める〕。
Pars III, Caput XV
第III部 第XV章PL 8, 839A誰も、いかなる聖職者をも、教会においてでなければ、公に審問してはならない。
Pars III, Caput XVI
第III部 第XVI章PL 8, 839ANemo enim clericus, vel diaconus, aut presbyter propter causam suam qualibet intret in curia quoniam omnis curia a cruore dicitur, et immolatio simulacrorum est. Quod si quis clericus in curia introierit, anathema suscipiat, nunquam rediens ad matrem ecclesiam. A communione autem non privetur propter tempus turbidum.
PL 8, 839A聖職者も助祭も司祭も、自らの事件のために、いかなる法廷にも入ってはならない。すべての法廷は、流血に由来してそう呼ばれ、諸像への生贄だからである。もし聖職者が法廷に入ったなら、アナテマを受け、決して母なる教会に戻らないように。ただし、騒乱の時のゆえに、交わりからは除かれない。
Pars III, Caput XVII
第III部 第XVII章PL 8, 839BNemo enim quemquam peccantem clericum caede attingat, non presbyter, non diaconus, non episcopus supra clericum vel servitorem ecclesiae ad caedem perducat. Sed si ita causa exigit clerici, triduo privetur honore, ut poenitentes redeant ad matrem Ecclesiam.
PL 8, 839B罪を犯した聖職者を、誰も殴打で罰してはならない〔caede は「殺害」とも読める〕。司祭も、助祭も、司教も、聖職者や教会の奉仕者に対して殴打に至らせてはならない。ただし、聖職者の事情がそう要求するなら、3日間、栄誉を奪われるように。悔いる者として母なる教会に戻るためである。
Pars III, Caput XVIII
第III部 第XVIII章PL 8, 839Bいかなる助祭も、司祭たちに対して、恥ずべき行いの罪状を持ち出してはならない。
Pars III, Caput XIX
第III部 第XIX章PL 8, 839CNemo enim presbyter a die onus presbyterii sumat conjugium, ut si quis neglecto exierit, duodecim annis eum dicimus privari honore. Quod si quis hunc cyrographum praesentem et publica egerit dictum condemnetur in perpetuum.
PL 8, 839C司祭は、司祭職の務めを負った日から以後、誰も結婚してはならない。もし誰かが、それを軽んじて出て行くなら、その者は12年間栄誉を奪われると、我々は言う。もし誰かが、現にあるこの署名文書に反して公に行うなら〔hunc cyrographum praesentem et publica egerit dictum は構文が崩れている。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は contra hunc chirographum praesentem ac publice egerit dictum と読む。それに従って解した〕、定めのとおり、永久に断罪されるように。
Pars III, Caput XX
第III部 第XX章PL 8, 839CNemo enim dijudicet primam sedem justitiae desiderans temperari, neque ab Augusto, neque ab omni clero, neque regibus, neque a populo judex judicabitur.
PL 8, 839C誰も、正義が和らげられることを望んで、第一の座を裁いてはならない〔primam sedem justitiae desiderans temperari の構文は定かでない〕。裁判官は、アウグストゥスによっても、全聖職者団によっても、王たちによっても、民によっても、裁かれない。
Et subscripserunt ducenti octoginta quatuor episcopi, et quadraginta quinque presbyteri, et quinque diaconi, et duo sequentes, et Augustus Constantinus, et mater ejus Helena. Et fixit canonem hunc Silvester episcopus urbis Romae, et omnibus episcopis aspersit.
PL 8, 839C284人の司教、45人の司祭、5人の助祭、続く2人〔duo sequentes の意は定かでない〕、そしてアウグストゥス・コンスタンティヌスとその母ヘレナが署名した。そして、ローマ市の司教シルウェステルはこの規定を確定し、すべての司教たちに行き渡らせた。
Actum in Trajanas thermas, 3 kalendas Junii, Donno Constantino Augusto tertio, et Prisco consule.
PL 8, 839Cトラヤヌス浴場にて行われた。6月朔日の3日前、主君コンスタンティヌス〔底本は Donno。domino の異形と取った〕・アウグストゥス(三度目)とプリスクスが執政官であるとき。
Pars IV, Caput I
第IV部 第I章PL 8, 839DEodem tempore cum multi nobiles gauderent quod Constantinus baptizatus a Silvestro urbis Romae, et mundatus fuisset a lepra, per hoc beneficium, quod accepit a Domino Jesu Christo per Sylvestrum episcopum, coepit integre praedicare Dominum Jesum Christum, et confiteri ejus beneficia.
PL 8, 839Dそのとき、多くの貴人たちは、コンスタンティヌスがローマ市のシルウェステルによって洗礼を受け、癩病から清められたことを喜んでいた。彼は、主イエス・キリストからシルウェステル司教を通して受けた、この恩恵によって、余すところなく主イエス・キリストを宣べ伝え、その恩恵を告白し始めたのである。
Silvester igitur episcopus urbis Romae congregans fratres compresbyteros et coepiscopos, vel diaconos suos cives Romanos.
PL 8, 839Dかくしてローマ市の司教シルウェステルは、兄弟である同僚司祭たちと同僚司教たち、および自らの助祭たち、ローマ市民を召集しつつ。
Et quoniam mater Ecclesia genuerat filium carissimum Constantinum, igitur Silvester episcopus urbis Romae cum suis eam ordinare desideravit, et filios ejus frequenter lactare, et gradus ejus ordinis et consuetudines consternere.
PL 8, 839Dそして、母なる教会が最愛の子コンスタンティヌスを生んだので、それゆえ、ローマ市の司教シルウェステルは、自らの者たちとともにそれ(教会)を整えることを望み、その子らにしばしば乳を与え、その秩序の位階と慣習とを定めることを望んだ〔consternere は本来「敷きつめる」の意で、ここでの意は定かでない。文脈から「定める」と解した〕。
Collegit autem universam synodum episcoporum cum consilio Augusti vel matris ejus, et fecit parari in urbe Roma intra thermas Domitianas, quae nunc cognominantur Trajanae.
PL 8, 839Dまた、司教たちの教会会議全体を、アウグストゥスまたその母の助言とともに召集し、ローマ市のドミティアヌス浴場の内、今はトラヤヌス浴場と呼ばれるものに設営させた。
Collegit autem in gremio sedis suae ducentos octoginta quatuor episcopos, quibus Augustus Constantinus vehicula et annonas praestari praecepit, et alii 57 episcopi partis Rinocoruris, quorum cirographus in eorum concilio declaratur, centum quadraginta duo presbyteri urbis Romae, et diacones 6, subdiacones 6, acolythi ejus concilio facti quadraginta quinque, exorcistae 22, lectores urbis Romae nonaginta, quorum praesentes parentes audiebant.
PL 8, 839Dまた、自らの座の懐に、284人の司教を集めた。彼らには、アウグストゥス・コンスタンティヌスが、乗り物と糧食が供されるよう命じた。さらに、リノコルリスの地方の司教 57人〔alii 57 episcopi 以下は主格の列挙で動詞を欠く〕、その署名は彼らの会議で明らかにされている、ローマ市の司祭 142人、助祭 6人、副助祭 6人、その会議によって侍祭とされた者 45人、祓魔師 22人、ローマ市の朗読者 90人、その臨席する親たちが聞いていた。
Notarii Ecclesiae 14, qui gesta diversorum martyrum suscipientes, ordinare narrabant. Hos omnes etiam dum uno examen articulo sanctitatis colligeret in thermas supra dictas, ita vero, ut nullus laicorum praesens videretur.
PL 8, 839D教会の書記 14人。彼らは、さまざまな殉教者の記録を受け取り、順序立てて語り伝えていた〔ordinare narrabant の意は定かでない。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は ordine renarrabant と読む。それに従って訳した〕。これら全員を、聖性の一つの条項に関する一つの審議において、上記の浴場に集めていたときにも、しかも、俗人の誰も居合わせているとは見えないようにである。
Sequuntur 139 episcopi ex urbe Roma, vel non longe ab illa. [0831] Castus, Cyprus, Petrus, Abundius, Severinus, Lucianus, Capax, Herculanus, Joannes, Himilus, Andreas, Petrus, Renovatus, Cresconius, Ambrosius, Lucas, Hermogenianus, Augustus, Felix, Barbarus, Secundinus, Citonatus, Reparatus, Gaudentius, Sebastianus, Graeces ( alias Cresces), Renatus, Hirenaeus, Laurentius, Valerianus, Botudorus, Leo, Abundantius, Almachius, Honestosus, Victor, Plenus, Delphinus, Amabilis, Paulus, Constantius, Sixtus, Concordius, Nepotianus, Bedandulus, Deutherius, Amabilis, Syrus, Quadratus, Mirabilis, Audacius, Turcilianus, Joannes, Marcus, Fidelis, Symmachus, Probianus, Asellus, Crispinus, Rusticus, Faustus, Turdus, Mojorianus, Jobianus, Exonosus, Sanctulus, Coricosus, Nepus, Tiburtius, Petrus, Sylvestrianus, Turturanus, Leontius, Anastasius, Agapitus, Verustimilus, Asellus, Jacobus, Felicissimus, Quadratus, Alexander, Philippus, Exuperantius, Hypolitus (Hippolytus), Jordianus, Archidamus, Lollius, Martia-Caritosus, Concordius, Januarius, Felicianus, Redus, Auxibus, Timotheus, Bonifacius, Tranquillinus, Calbulus, Sixtus, Catellus, Epiphanes, Victor, Habet Deum, Contentus, Apronianus, Probus, Repostibus, Paulus, Fidelissimus, Homobonus, Luminosus, Vitalis, Carpilio, Volusianus, Petrus, Probinus, Honestosus, Ariston, Bacanda, Petrus, Marinus, Priscillianus, Carito, Gattus, Januarius, Caecilius, Epiphanius, Laurentius, Humanianus, Urbanus, Micinus, Caecilius, Priscus, Tiburtius, Nonnonus, Anthimus, Agapitus, Vindemius.
PL 8, 839Dローマ市およびそこから遠くない所の司教 139人が続く。カストゥス、キュプルス、ペトルス、アブンディウス、セウェリヌス、ルキアヌス、カパクス、ヘルクラヌス、ヨアンネス、ヒミルス、アンドレアス、ペトルス、レノウァトゥス、クレスコニウス、アンブロシウス、ルカス、ヘルモゲニアヌス、アウグストゥス、フェリクス、バルバルス、セクンディヌス、キトナトゥス、レパラトゥス、ガウデンティウス、セバスティアヌス、グラエケス(別本ではクレスケス)、レナトゥス、ヒレナエウス、ラウレンティウス、ウァレリアヌス、ボトゥドルス、レオ、アブンダンティウス、アルマキウス、ホネストスス、ウィクトル、プレヌス、デルピヌス、アマビリス、パウルス、コンスタンティウス、シクストゥス、コンコルディウス、ネポティアヌス、ベダンドゥルス、デウテリウス、アマビリス、シュルス、クアドラトゥス、ミラビリス、アウダキウス、トゥルキリアヌス、ヨアンネス、マルクス、フィデリス、シンマクス、プロビアヌス、アセッルス、クリスピヌス、ルスティクス、ファウストゥス、トゥルドゥス、モヨリアヌス、ヨビアヌス、エクソノスス、サンクトゥルス、コリコスス、ネプス、ティブルティウス、ペトルス、シルウェストリアヌス、トゥルトゥラヌス、レオンティウス、アナスタシウス、アガピトゥス、ウェルスティミルス、アセッルス、ヤコブス、フェリキッシムス、クアドラトゥス、アレクサンデル、ピリップス、エクスペランティウス、ヒュポリトゥス(ヒッポリュトゥス)、ヨルディアヌス、アルキダムス、ロッリウス、マルティア=カリトスス、コンコルディウス、ヤヌアリウス、フェリキアヌス、レドゥス、アウクシブス、ティモテウス、ボニファキウス、トランクィッリヌス、カルブルス、シクストゥス、カテッルス、エピパネス、ウィクトル、ハベト・デウム、コンテントゥス、アプロニアヌス、プロブス、レポスティブス、パウルス、フィデリッシムス、ホモボヌス、ルミノスス、ウィタリス、カルピリオ、ウォルシアヌス、ペトルス、プロビヌス、ホネストスス、アリストン、バカンダ、ペトルス、マリヌス、プリスキッリアヌス、カリト、ガットゥス、ヤヌアリウス、カエキリウス、エピパニウス、ラウレンティウス、フマニアヌス、ウルバヌス、ミキヌス、カエキリウス、プリスクス、ティブルティウス、ノンノヌス、アンティムス、アガピトゥス、ウィンデミウス。
Ex Graecia autem isti sunt. [0831] Petrus, Anastasius, Hermes, Nicostratus, Quod vult Deus, Vitalis, Renatus, Vinulus, Andriphorus, Hirenaeus, Olympius, Demeter, Theodolus, Anastasius, Thespias, Firminus, Cleopatris, Honorius, Simplex, Exitiosus, Joannes, Timotheus, Hermes, Paulus, Metronius, Stephanus, Alexander, Constantinus, Andreas, Exuperantius, Firmus, Quirillianus, Anastasius, Hermogenius, Severus, Aconcius, Thomas, Joannes, Caecilianus, Theodolus, Theophilus, Prispilius, Festus, Almacus, Andecius, Concordius, Deutherinnus, Thomas, Quadratus, Timotheus, Potestas, Andreas, Philippus, Thomas, Victorinus, Severianus, Domanicus, Eulogius, Demeter, Nepotianus, Albinus, Petrus, Joannes, Exuperius, Theodolus, Joannes, Exuperantius, Sebastianus, Theodorus, Claudius, Demetrianus, Rufinus, Spes in Deo, Reparatus, Petrus, Asellus, Archanus, Eufemius, Crisolatus, Lazarus, Leo, Anthimus, Andreas.
PL 8, 839Dギリシアからの者たちは次のとおりである。ペトルス、アナスタシウス、ヘルメス、ニコストラトゥス、クォドウルトデウス、ウィタリス、レナトゥス、ウィヌルス、アンドリポルス、ヒレナエウス、オリュンピウス、デメテル、テオドゥルス、アナスタシウス、テスピアス、フィルミヌス、クレオパトリス、ホノリウス、シンプレクス、エクシティオスス、ヨアンネス、ティモテウス、ヘルメス、パウルス、メトロニウス、ステパヌス、アレクサンデル、コンスタンティヌス、アンドレアス、エクスペランティウス、フィルムス、クィリッリアヌス、アナスタシウス、ヘルモゲニウス、セウェルス、アコンキウス、トマス、ヨアンネス、カエキリアヌス、テオドゥルス、テオピルス、プリスピリウス、フェストゥス、アルマクス、アンデキウス、コンコルディウス、デウテリンヌス、トマス、クアドラトゥス、ティモテウス、ポテスタス、アンドレアス、ピリップス、トマス、ウィクトリヌス、セウェリアヌス、ドマニクス、エウロギウス、デメテル、ネポティアヌス、アルビヌス、ペトルス、ヨアンネス、エクスペリウス、テオドゥルス、ヨアンネス、エクスペランティウス、セバスティアヌス、テオドルス、クラウディウス、デメトリアヌス、ルフィヌス、スペス・イン・デオ、レパラトゥス、ペトルス、アセッルス、アルカヌス、エウフェミウス、クリソラトゥス、ラザルス、レオ、アンティムス、アンドレアス。
Catharon, Vultibus, Anastasius, Hermes, Sempervivus, Titus, Orifensis, Epiphanius, Anastasius, Leo, Ultius, Fortunatus, Caecilianus, Nicostratus, Audax, Joannes, Rufinus, Honorius, Felix, Petronius, Andreas.
PL 8, 839Dカタロン、ウルティブス、アナスタシウス、ヘルメス、センペルウィウス、ティトゥス、オリフェンシス、エピパニウス、アナスタシウス、レオ、ウルティウス、フォルトゥナトゥス、カエキリアヌス、ニコストラトゥス、アウダクス、ヨアンネス、ルフィヌス、ホノリウス、フェリクス、ペトロニウス、アンドレアス。
Requisitus, Bacauda, Terfilius, Zenon, Caritosus, Majoranus, Leo, Hermes, Demeter, Andreas, Spes in Deo, Timotheus, Jacobus, Zenon, Quadratus, Fusilis, Marcus, Paulinus, Oyfensis, Concordius, Priscus, Herculanus, Leoninus, Androtilus, Eufimius, Squiro, Martinus, Anastasius.
PL 8, 839Dレクィシトゥス、バカウダ、テルフィリウス、ゼノン、カリトスス、マヨラヌス、レオ、ヘルメス、デメテル、アンドレアス、スペス・イン・デオ、ティモテウス、ヤコブス、ゼノン、クアドラトゥス、フシリス、マルクス、パウリヌス、オイフェンシス、コンコルディウス、プリスクス、ヘルクラヌス、レオニヌス、アンドロティルス、エウフィミウス、スクィロ、マルティヌス、アナスタシウス。
Dum hi omnes venissent in synodum, et aliquorum cyrographus cucurrit, et opinio sanctitatis, et sederunt in eodem aspectu thermarum supradictarum. Presbyteri autem Romani omnes, diaconi, clerusque vel gradus sequentes, a tergo episcoporum steterunt.
PL 8, 839Dこれら全員が会議に到着したとき、また、ある者たちの署名が流布し、聖性の評判もあったので〔et aliquorum cyrographus cucurrit, et opinio sanctitatis, et sederunt の切り方は定かでない〕、彼らは上記の浴場を臨む同じ所に着席した。ローマの司祭たちはみな、助祭たち、聖職者団、および後に続く位階の者たちは、司教たちの背後に立った。
Nemo enim sedit in eodem loco, nisi tantum episcopi, et Silvester episcopus, pontifex urbis Romae. Erat enim ibi et Calphurnius, qui primo gentilis, et postea Christianus, et praefectus urbis.
PL 8, 839D同じ場所には、司教たち、そしてローマ市の教皇である司教シルウェステルのほか、誰も座らなかったからである。そこには、初め異教徒であり後にキリスト教徒となった、そして市の長官であるカルプルニウスもいた。
Dicit autem Silvester episcopus urbis Romae rationem hanc: Audite me, fratres et coepiscopi, et universus ordo Ecclesiae Romanae, quoniam bonum est, ut fixas cortinas habeat Ecclesia, ut regia ecclesia non vacilletur, sed sit firma, et claudat ostium propter persecutorem, et habeat firmum murum, unde expugnet adversarios.
PL 8, 839Dローマ市の司教シルウェステルは、次の趣旨を述べた。「私の言葉を聞け、兄弟たちよ、同僚司教たちよ、そしてローマ教会の全階層よ。教会が固定した幕〔cortinas は「釜」とも読める〕を備えることは善い。王の教会が動揺させられないように、むしろそれは堅固であり、迫害者に対して戸を閉ざし、堅固な城壁を持ち、そこから敵対者たちを攻め落とすように。」
Pars IV, Caput II
第IV部 第II章PL 8, 839DCognitum loquor, et probo Calistum et Victorinum, qui arbitrio suo fecerunt creaturam, et Jovianum, qui in sua extollentia dicebat, non pascha venire die suo, nec mense, sed 10 kal. maii custodire.
PL 8, 839D「私は周知のことを語り、また、カリストゥスとウィクトリヌスが自らの裁量で被造物を作ったことを示す。またヨウィアヌスは、その高ぶりの中で、復活祭はその日に来るのではなく、月(による)のでもなく、5月朔日の十日前に守るべきだと言っていた〔non pascha venire … custodire の構文は定かでない。暫定的に解した〕。」
Ego enim sicut lex memorat, in vestro judicio commendo sermonem, ut introducantur hi tres quidem primo arbitrio Calistus damnari corroboretur examen, qui se Calistum ita docuit Sabellianum, ut arbitrio suo sumat unam personam esse Trinitatis: non enim coaequantem Patrem et Filium et Spiritu sancto.
PL 8, 839D「というのも私は、法が記すとおり、諸君の判決に言を委ねる。この三人が導き入れられるように、そして、まず、裁量によって、カリストゥスが断罪されることの審理が固められるように〔arbitrio Calistus damnari、se Calistum など格が合わず、本文が崩れているらしい。暫定的に解した〕。その者は、自らを、すなわちカリストゥスを、サベリオス主義者であるとこのように教え、自らの裁量で、三位一体の位格は一つであると解した。父と子と聖なる霊を同等とはしないからである。」
Victorino itaque praecipue praesul regionis antistes, qui in sua ferocitate quidquid vellet hominibus, et cyclos paschae pronuntiabat fallaces, ut hoc quod constituit 10 kal. maii custodiri, vestro sermone, sicut veritas habet, cassetur, et vestro judicio condemnetur, et filiorum nostrorum praecurret auctoritas condemnandum Victorinum episcopum.
PL 8, 839D「それゆえ、殊にウィクトリヌスにおいて、地方の司教にして主宰者である者は、その獰猛さのなかで、望むことは何でも人々に、そして復活祭の周期を偽りだと宣言していたので、彼が5月朔日の十日前に守ると定めたことが、諸君の言によって、真理の有するとおりに、無効とされ、諸君の判断によって断罪されるように。そして、我々の子らの権威が、司教ウィクトリヌスを断罪するために先立つであろう。」
Et introierunt omnes, ut suo sermone damnarentur in judicio. Damnavit autem Hippolytum diaconum Valentinianistam, et Calistum, qui in sua extollentia separabat Trinitatem, et Victorinum episcopum, qui ignorans lunae rationem sub arbitrio sui tenacitate disrumpebat veritatem.
PL 8, 839Dそして全員が入った、自らの言によって裁きにおいて断罪されるようにと。彼は、助祭ヒッポリュトゥスをウァレンティノス派として断罪し、また、その高ぶりの中で三位一体を分けたカリストゥスを、そして、月の理を知らず、自らの裁量の頑迷さによって真理を引き裂いた司教ウィクトリヌスを断罪した。
Et praesentia episcoporum supra dictorum et presbyterorum, aliorumque graduum, damnavit Hippolytum, Victorinum et Calistum. Et dedit eis anathema, et damnavit eos extra urbes suas.
PL 8, 839Dまた、上記の司教たちと司祭たち、およびその他の位階の者たちの臨席のもとで、ヒッポリュトゥス、ウィクトリヌス、カリストゥスを断罪した。そして彼らにアナテマを与え、彼らの諸市の外へと断罪した。
Pars IV, Caput III
第IV部 第III章PL 8, 839DPostea autem fecit gradus in medio synodi, ut non presbyter adversus episcopum, non diaconus adversus presbyterum, non subdiaconus adversus diaconum, non acolythus adversus subdiaconum, non exorcista adversus acolythum, non lector adversus exorcistam, non ostiarius adversus lectorem, non laicus det accusationem aliquam.
PL 8, 839Dその後、彼は教会会議の中央で位階を定めた。司祭が司教に対して、助祭が司祭に対して、副助祭が助祭に対して、侍祭が副助祭に対して、祓魔師が侍祭に対して、朗読者が祓魔師に対して、守門が朗読者に対して、俗人が、いかなる告発もしないように、と。
Et non damnabitur praesul nisi in septuaginta duobus, neque praesul summus a quoquam judicabitur, quoniam scriptum est: Non est discipulus super magistrum. Presbyter autem, nisi in quadraginta quatuor testimoniis non damnabitur.
PL 8, 839Dまた、司教は72(の証言)によらなければ断罪されず、最高位の司教は誰によっても裁かれない。「弟子は師の上にない」と書かれているからである。司祭はまた、44の証言によらなければ断罪されない。
Diaconus autem cardine constructus urbis, nisi in 36, non condemnabitur. Subdianonus, acolythus, exorcista, lector, nisi (sicut scriptum est) in septem testimoniis, filios et uxores habentes, et omnino Christum praedicantes. Sic datur mystica veritas.
PL 8, 839D市の枢要に縛られた〔底本は constructus。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は constrictus と読む〕助祭は、36(の証言)によらなければ、断罪されない。副助祭〔底本は Subdianonus。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は Subdiaconus と読む〕、侍祭、祓魔師、朗読者は、(書かれているとおり)7つの証言によらなければ〔断罪されない〕、子と妻たちを持つ者たちで、あくまでキリストを宣べ伝える者たちである。そのように、秘義の真理が与えられる。
Pars IV, Caput IV
第IV部 第IV章PL 8, 839DCommoneo autem vestrum consortes munimen, et de reditibus ecclesiae quatuor partes fieri, et et quarta pars exigatur ab ecclesia, unam partem pontificum, fratribus dimidiam ad ecclesias relevandas, dimidiam presbyteris et diaconibus cum omni clero, et peregrinis.
PL 8, 839D諸君の仲間たちに、防護として勧告する。教会の収入から四つの部分が作られること、そして〔底本は et et。et と読む〕第四の部分が教会によって要求されること。一つの部分は司教たちのもの、兄弟たちには、半分は諸教会を救援するため、半分は司祭たちと助祭たちに全聖職者団とともに、また旅人たちに。
Constituit hunc ordinem, ut si quis de clero vel presbyteris universi loci, quod commune est, transiret de hoc mundo, si neminem de sua generositate haberet consortem, quidquid paupertas ejus haberet, conferret ecclesiae, et exinde quatuor partes fierent, sicut supra dictum est.
PL 8, 839D彼はこの秩序を定めた。すなわち、もし誰かが、聖職者団または全地の司祭たちのうちで、共有のものであるが、この世から去り、もし自らの生まれの者に誰も仲間として持たないならば、その貧しさが有するものは何であれ、教会に寄進し、そこから四つの部分が作られるように、と。上に言われたとおりである。
Pars IV, Caput V
第IV部 第V章PL 8, 839DConstituit enim clara voce Silvester episcopus urbis Romae, ut nemo presbyter chrisma conficeret, diceret, quoniam Christus a chrismate vocatur.
PL 8, 839Dローマ市の司教シルウェステルは、明瞭な声で、いかなる司祭も聖香油を調合しないように、と定めた。彼が言うには、キリストは聖香油から呼ばれる、と。
Pars IV, Caput VI
第IV部 第VI章PL 8, 839DEt diaconi non essent plus nec amplius per parochiarum examen, nisi duo et diacones cardinales urbis Romae septem.
PL 8, 839Dそして助祭は、教区の審査によって〔per parochiarum examen の意は定かでない〕、2人のほかに多くも、それ以上にもならず、ローマ市の枢要の助祭は7人とする。
Pars IV, Caput VII
第IV部 第VII章PL 8, 839DIta tamen Silvester clara voce dicebat ad coepiscopos, subdiacono usque ad lectorem omnes subditi essent diacono cardinali urbis Romae, in Ecclesia repraesentantes tantum.
PL 8, 839Dただしシルウェステルは、明瞭な声で同僚司教たちに言った。副助祭から朗読者に至るまで、すべての者が、ローマ市の枢要の助祭に従うように。教会においてはただ示すにとどまる者として〔repraesentantes tantum の意は定かでない。また omnes subditi essent の前に ut を欠く〕、と。
Pontifici vero presbyteri, diaconi, subdiacones, acolythi, exorcistas lectori in omni loco representantes obsequium, sive in plublico, sive in gremio, Ecclesiae tantum pontifici.
PL 8, 839Dしかし教皇に対しては、司祭たち、助祭たち、副助祭たち、侍祭たち、祓魔師と朗読者〔底本は exorcistas lectori。exorcistae lectores と読む〕が、あらゆる場所で、公にあっても懐にあっても、ただ教会の教皇に対してのみ、服従を示す。
Pars IV, Caput VIII
第IV部 第VIII章PL 8, 839DNullum autem subdiaconorum ad nuptias transire praecipimus, ne aliquam prevaricationem sumpserit.
PL 8, 839D我々は、副助祭のうち誰も婚姻に移ってはならないと命じる。何らかの違反を身に負うことのないように。
Pars IV, Caput IX
第IV部 第IX章PL 8, 839DNullus lector vel ostiarius vasa sacrata contigerit, nullus acolythus rem sacratam a presbytero jam alio porrigeret, nisi tantum supportaret, quod ei sacerdos imponeret suo ore benedictum.
PL 8, 839D朗読者も守門も、聖別された器に触れることのないように。侍祭は、すでに他の司祭から(受けた)聖別された物を差し出してはならない〔a presbytero jam alio の意は定かでない。他の司祭から受けたものと解した〕。ただ、司教が自らの口で祝福して彼に載せるものを、支えるだけである。
Pars IV, Caput X
第IV部 第X章PL 8, 839DNullus etiam episcoporum virginem sacratam maritali consortio expetierit benedicere, nisi eam probaverit septuaginta duorum annorum esse constitutam.
PL 8, 839D司教のうち誰も、聖別された処女に婚姻の交わりのための祝福を与えることを求めてはならない。ただし、彼女が72歳であると定められていることを確認した場合は別である。
Ibi probabitur judici a pudicitia vera, aut in septuaginta annis requirens virum Christum, pudicitia custodita, uncta vertice introducatur ad nuptias Christi; velamen capitis ferens, non cordis.
PL 8, 839Dそこで、判断が、真の貞潔から確かめられる。あるいは、70年にわたり夫たるキリストを求め、貞潔を守り、頭頂に油を注がれて、キリストの婚姻に導き入れられる。頭の覆いを着け、心の覆いではない。
Et subscripserunt supra dicti episcopi in istud, praedicante Silvestro episcopo urbis Romae. Subscripsit autem et novissimus Calphurnius praefectus urbis. Subscripsit Augustus Constantinus cum matre Helena Augusta. Tunc dedit orationem, sedens in eodem loco, et discesserunt.
PL 8, 839D上記の司教たちは、ローマ市の司教シルウェステルが宣言するなか、これに署名した。また最後に、市の長官カルプルニウスも署名した。アウグストゥス・コンスタンティヌスも、母ヘレナ・アウグスタとともに署名した。そのとき彼は同じ場所に座したまま祈りを捧げ、彼らは去った。
Pars V, Prooemium
第V部 冒頭PL 8, 839D[0837] Alia autem die venerunt omnes presbyteri urbis Romae, et diacones et episcopi omnes ducenti octoginta quatuor, intra thermas Domitianas, quae nunc Trajanas, et sedit in sede sua id eodem loco. Ibi autem fecit septem regiones, et divisit diaconibus.
PL 8, 839D別の日に、ローマ市の司祭たちがみな、助祭たちと司教たちがみな、284人が、ドミティアヌス浴場、今はトラヤヌス浴場である所の中に来て、自らの座に、同じ場所に〔底本は id eodem。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は in eodem と読む〕座した。そこで彼は7つの区を設け、助祭たちに分けた。
Erant autem diacones isti, Fabianus, Marcus, Liberius, Archidamus, Julius. Ordinavit autem et alios duos, Priscum et Theodorum. Universus sexus presbyteri et diacones et clericus hoc poposcerunt a Silvestro episcopo, ut eos ordinaret.
PL 8, 839D助祭たちは次の者たちであった。ファビアヌス、マルクス、リベリウス、アルキダムス、ユリウス。彼はまた他の二人、プリスクスとテオドロスを叙階した。すべての性の者、司祭たち、助祭たち、聖職者が、司教シルウェステルに、彼らを叙階するようにと求めた。
Ibi autem in thermis hos duos, Priscum et Theodorum subordinavit, non ordinavit et consecravit, eos nisi in gremio basilicae consecravit, et praeter synodum constituit.
PL 8, 839Dそこで、浴場において、この二人、プリスクスとテオドロスを下位に任じた。叙階して聖別することはせず〔non ordinavit et consecravit, eos nisi … の切り方は二通りに取れる〕、彼らを聖堂の懐においてでなければ聖別しなかった。また、教会会議とは別に定めた。
Pars V, Caput XI
第V部 第XI章PL 8, 839DUt nullus ex laica persona ad honorem acolythus usque ad episcopatum sublevaretur, nisi prius fuisset lector annis triginta, deinde uno die exorcista, et postea caperet onus acolythi, et faceret in eodem ordine acolythi annos decem, ut acciperet onus subdiaconi, et in subdiaconatu esset annos quinque.
PL 8, 839D俗人の身分から、侍祭の栄誉〔底本は acolythus。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は acolythi と読む〕に、さらに司教職に至るまで、誰も引き上げられないように。まず30年間朗読者であった場合を除き、その後、一日だけ祓魔師であり、その後、侍祭の務めを負い、同じ位階で侍祭として10年間を過ごし、副助祭の務めを受け、副助祭職に5年間あるように。
Deinde ad diaconatus honorem pertingeret fixus rogantibus triginta presbyteris examen, ut esset subdiaconus cardinalis, quia a prima sede erat constitutum, ut serviret annos septem.
PL 8, 839Dその後、確固として助祭職の栄誉に達するように。30人の司祭が審査を求めて、枢要の副助祭となるためである〔底本は subdiaconus cardinalis で、助祭職の文脈と合わない。第一版は diaconus cardinalis〕。第一の座から、7年間奉仕するよう定められていたからである。
Hoc enim quod si quis desideraret ordinem presbyteri, ita exigeretur ut in septem annis a cuncto clero Romano probaretur doctrinae, nativitatis, generositatis, et consilio non expetens praedam a quoquam opinione clara firmarent omnes presbyteri declararent et firmarent, et sic ad ordinem presbyterii accederet, et faceret in eodem ordine annos tres.
PL 8, 839Dもし誰かが司祭職の位階を望むならば、それはこのように要求される。ローマの全聖職者団によって、7年のあいだ、教説、生まれ、家柄、助言について吟味され、誰からも利得を求めず、明らかで確かな評判によって、司祭たちがみな宣言し確かなものとし〔底本は firmarent が重複し、構文が崩れている。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は初めのものを firma とする。それに従って訳した〕、そうして司祭職の位階に進み、同じ位階で3年を務めるように。
Et si exigat ordo vel dispositio, vel cura pietatis aut sanctitatis, ad onus episcopatus accederet, ut omnis clerus peteret ordinare ex uno voto perenni, quod ita gestum sit, quod et sermonibus Silvestri episcopi nil opponebat synodus, sed magis firmabat prece.
PL 8, 839Dそして、もし秩序、あるいは配剤、あるいは敬虔または聖性への配慮が、司教職の務めに進むことを要求するなら、全聖職者団が、一つの永続する願いに基づいて叙階することを求めるように。そのことがそのように行われたこと、そして、教会会議は司教シルウェステルの言葉に何一つ反対せず、むしろ祈りによって確かなものとした。
Dixit autem et hoc Silvester urbis Romae episcopus: Audite sancti et coepiscopi. Nemo abscondat quod ei videretur justitia objurgare.
PL 8, 839Dローマ市の司教シルウェステルはまたこうも言った。「聞け、聖徒たちよ、同僚司教たちよ。正義として叱責すべきと自分に思われることを、誰も隠してはならない。」
Responderunt omnes episcopi, et dixerunt clamantes cum universis presbyteris clericisque: Vincet justitia et pietatis a te non discedat. Quoniam a nobis nihil judicabitur in opinione dictorum tuorum, quoniam sapientia non est, nisi in patientia fuerit constructa.
PL 8, 839D司教たちはみな応え、司祭たちと聖職者たちの全員とともに叫んで言った。「正義は勝つであろう。敬虔の〔徳〕は汝から離れないように。我々によって何も裁かれないからである、汝の言葉の評判について。知恵は、忍耐のうちに築かれていなければ、存在しないからである。」
Dixit autem Silvester episcopus: Quoniam si sapientia non est, nisi in patientia, quidquid sermone fixero, vestro chyrographo confirmetur.
PL 8, 839D司教シルウェステルは言った。「知恵が忍耐のうちにあるのでなければ存在しないというなら、私が言葉で確定することは何であれ、諸君の署名によって確認されるように。」
Pars V, Caput XII
第V部 第XII章PL 8, 839DNemo enim det poenitentiam, nisi quadraginta annorum, petenti. Baptismum enim omnibus date.
PL 8, 839D40歳の者でなければ、誰も、求める者に悔悛を授けてはならない。洗礼は、すべての者に授けよ。
Pars V, Caput XIII
第V部 第XIII章PL 8, 840ANemo enim nisi velamen coeleste acceperit primum conjugii per manus sacerdotis, ad clericatus honorem accedat. Testimonium clerici adversus laicum non admitti. Finctus est enim.
PL 8, 840A天の覆いを、婚姻の最初のものを司教の手を通して受けた者でなければ、誰も聖職者の栄誉に進んではならない。聖職者の証言は、俗人に対して受け入れられないこと。というのも、(それは)偽りだからである〔Finctus est enim の主語は定かでない。また前文は不定法のみで文を成していない〕。
Pars V, Caput XIV
第V部 第XIV章PL 8, 840A聖職者の証言を、俗人に対して、誰も受け入れてはならない〔文意は定かでない。聖職者に対する俗人の証言を想定した文とも読める〕。
Pars V, Caput XV
第V部 第XV章PL 8, 840A誰も、いかなる聖職者をも、教会においてでなければ、公に審問してはならない。
Pars V, Caput XVI
第V部 第XVI章PL 8, 840ANemo enim clericus vel diaconus, aut presbyter propter causam suam quamlibet intret in curiam, quoniam omnis curia a cruore dicitur, et immolatio simulacrorum est.
PL 8, 840A聖職者も助祭も司祭も、自らの事件のために、いかなる法廷にも入ってはならない。すべての法廷は、流血に由来してそう呼ばれ、諸像への生贄だからである。
Quoniam si quis clericus in curiam introierit, anathema suscipiat, nunquam rediens ad matrem ecclesiam. A communione autem non privetur propter tempus turbidum.
PL 8, 840Bというのも、もし聖職者が法廷に入ったなら、アナテマを受け、決して母なる教会に戻らないように。ただし、騒乱の時のゆえに、交わりからは除かれない。
Pars V, Caput XVII
第V部 第XVII章PL 8, 840BNemo enim quemquam peccantem clericum caede attingat, non presbyter, non diaconus, non episcopus supra clericum vel servitorem ecclesiae ad caedem perducat. Sed si ita causa exigit clerici, duo priventur honore, ut poenitentes ad matrem Ecclesiam.
PL 8, 840B罪を犯した聖職者を、誰も殴打で罰してはならない。司祭も、助祭も、司教も、聖職者や教会の奉仕者に対して殴打に至らせてはならない。ただし、聖職者の事情がそう要求するなら、3日間〔底本は duo priventur。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は triduo privetur と読む。それに従う〕、栄誉を奪われるように。悔いる者として母なる教会に〔戻る〕ように。
Pars V, Caput XVIII
第V部 第XVIII章PL 8, 840Bいかなる助祭も、司祭に対して、恥ずべき行いの罪状を差し出してはならない。
Pars V, Caput XIX
第V部 第XIX章PL 8, 840BNemo enim presbyter a die onus presbyterii sumat conjugium, ut et si neglecto egerit, decem annis eum dicimus privari honore. Quod si quis contra hunc chirographum praesentem ac publice egerit dictum, condemnetur in perpetuum.
PL 8, 840B司祭は、司祭職の務めを負った日から以後、誰も結婚してはならない。もし軽んじて行うなら〔ut et si neglecto egerit の意は定かでない〕、その者は10年間栄誉を奪われると、我々は言う。もし誰かが、この現存する署名文書に反して、公然と、述べられたことを行うなら、永久に断罪されるように。
Pars V, Caput XX
第V部 第XX章PL 8, 840CNemo enim judicabit primam sedem, quoniam omnes sedes a prima sede justitiam desiderant temperari. Neque ab Augusto, neque ab omni clero, neque a regibus, neque a populo judex judicabitur.
PL 8, 840C誰も第一の座を裁かない。すべての座は、第一の座から、正義が和らげられることを望むからである。裁判官は、アウグストゥスによっても、全聖職者団によっても、王たちによっても、民によっても、裁かれない。
Et subscripserunt ducenti octoginta quatuor episcopi, et quadraginta quinque presbyter, et quinque diacones, et duo sequentes, et Augustus Constantinus, et mater ejus Helena. Et fixit canonem hunc Silvester episcopus in urbe Roma, et omnibus episcopis aspersit.
PL 8, 840C284人の司教、45人の司祭、5人の助祭、続く2人〔duo sequentes の意は定かでない〕、そしてアウグストゥス・コンスタンティヌスとその母ヘレナが署名した。そして、司教シルウェステルはローマ市でこの規定を確定し、すべての司教たちに行き渡らせた。
Actuum in Trajanas thermas, 3 Kal. Junii, Donno Constantino Augusto tertio, et Prisco consule.
PL 8, 840Cトラヤヌス浴場にて行われた〔底本は Actuum。ミーニュが並べて刷るもう一つの版は Actum と読む〕。6月朔日の3日前、主君コンスタンティヌス・アウグストゥス(三度目)とプリスクスが執政官であるとき。
Pars VI
第VI部PL 8, 848ASilvester papa universis episcopis per Gallias et per septem provincias. 1. Placuit apostolicae sedi, ut si quis de qualibet Galliarum parte, sub quolibet ecclesiastico gradu, ad nos venire contendit, vel ad alia terrarum loca ire disponit, non aliter proficiscatur, nisi metropolitani Viennensis formatas acceperit, quibus sacerdotium suum vel locum ecclesiasticum quem habet, scriptorum ejus adstipulatione perluceat.
PL 8, 848A教皇シルウェステルから、ガリア全域と七つの属州のすべての司教たちへ。1. 使徒の座は、次のことを決した。ガリアのいかなる地方の者であれ、いかなる教会の位階にある者であれ、我々のもとへ来ようと努め、あるいは地上の他の場所へ行くことを定めているなら、ウィエンナの首都司教の推薦状を受けたのでなければ、出発してはならない。その推薦状によって、その者の司教職、あるいは有する教会での地位が、彼(首都司教)の文書による保証をもって明らかになるのである。
Quod ea gratia statuimus, quia plurimi se episcopos, presbyteros sive ecclesiasticos simulantes, quia nullum documentum formatarum exstat, per quod valeant confutari, in nomen venerationis irrepunt, et indebitam venerationem promerentur.
PL 8, 848B我々がこれを定めたのは、次のゆえである。非常に多くの者が、自らを司教、司祭、あるいは教会の者と偽り、推薦状という証拠が一つも存在せず、それによって論駁されうるものがないので、崇敬の名のもとに忍び込み、受けるべきでない崇敬を得ているからである。
Quisquis igitur, fratres charissimi, praetermissa supradicta formata, sive ille episcopus sit, sive presbyter, sive diaconus, aut in inferiori gradu constitutus, deinceps ad nos venerit; sciat se suscipi omnino non posse.
PL 8, 848Bしたがって、最愛の兄弟たちよ、上に述べた推薦状を怠って、その者が司教であれ、司祭であれ、助祭であれ、あるいはより低い位階に置かれた者であれ、今後我々のもとに来る者は、決して受け入れられえないことを知れ。
Quam auctoritatem ubique non misisse manifestum est, ut cunctis his regionibus innotescat, id quod statuimus omnem in modum esse servandum. Si quis autem haec salubriter constituta temerare praesumpserit sponte sua, se a nostra noverit communione discretum.
PL 8, 848Cこの権威を至る所に我々が送ったことは〔底本は non misisse。nos misisse と読む〕明らかである、これらすべての地方に、我々が定めたことがあらゆる仕方で守られるべきだと知られるように。だが、もし誰かが、これらの有益に定められたことを、自ら進んで破ろうとするなら、その者は、自分が我々の交わりから切り離されたことを知れ。
Hoc autem privilegium formatarum fratri et coepiscopo Paschasio et posteris ejus, meritorum illius speciali contemplatione concessimus. 2.
PL 8, 848C推薦状のこの特権を、我々は、兄弟であり同僚司教であるパスカシウスとその後に続く者たちに、彼の功績への特別な顧慮のゆえに、授けた。2.
Provinciae vero septem ad Viennensem ecclesiam pertinentes, sicut Romanus catalogus testatur, hae sunt, Viennensis prima; Narbonensis prima, quae est secunda; Narbonensis secunda, quae est Aquis, tertia; Aquitanica prima, quae est Biturix, quarta; Aquitanica secunda, quae est Burdegala (Add. quinta) ; Novempopulana quae est Auxia, sexta; atque Alpes maritimae, quae est Ebrodunum, septima. Valete.
PL 8, 848Cウィエンナの教会に属する七つの属州は、ローマの目録が証するとおり、次のとおりである。ウィエンネンシス属州、第一。第一ナルボネンシス属州、すなわち第二。第二ナルボネンシス属州、すなわちアクィス、第三。第一アクィタニア属州、すなわちビトゥリクス、第四。第二アクィタニア属州、すなわちブルディガラ(第五を補う)。ノウェンポプラナ属州、すなわちアウクシア、第六。そしてアルペス・マリティマエ属州、すなわちエブロドゥヌム、第七。息災であれ。